Ўзбекистон болалари

Ёшлар ва жиноятчилик: Президент кўтарган муаммога ечим қидириб...

5300
(Янгиланган 17:55 31.03.2017)
"2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича ҳаракатлар стратегияси"да кўплаб муҳим масалалар қатори ёшлар ўртасида жиноятчиликнинг олдини олишга ҳам алоҳида эътибор қаратилган

ТОШКЕНТ, 31 мар — Sputnik. Хўш, ёшлар ўртасида жиноятчиликни олдини олиш учун нималар қилиш керак? Энг аввало, насиҳатларни камайтириш лозим бўлади, деган фикрдаман. Чунки бугун ахборотлар уммонида яшаётган ёшларга "яхши бўлсанг яхши бўлади, ёмон бўлсанг – ёмон", деган маънодаги насиҳатларнинг қизиғи кам. Нафақат кам, балки уларнинг жиғига тегиб, тескарисини қилишга ундайди.

Бунинг учун, аввало, уларни жиноят  қилишга ундайдиган сабаблар, ҳолатларни аниқлаш ва уларни бартараф этиш чораларини кўриш керак.

Ёшлар ўзига хос жўшқинлик билан ўзини намоён этишни, орзуларига жуда тез ва осон эришишни истайди. Улар кутишни ёқтиришмайди. Сабр-қаноат фақат кексаларга хос. Ёшлар орасидаги жиноятларнинг илдизини ҳам худди шу жиҳатлардан қидиришга тўғри келади.

Ўзбекистон Ички ишлар вазирлиги томонидан бериб борилаётган ахборотлардан хулоса қиладиган бўлсак, бугун ёшлар томонидан содир этилаётган жиноятлар сарасига – ўғрилик, талончилик, босқинчилик киради. Буларнинг эса тагзаминида мулкий манфаатдорлик ётади. Мулкий муаммоларни – бировларнинг бурнини қонатиш ҳисобига ҳал этишга интилиш эса кишининг маънавий қашшоқлигини англатади. Бекорга юқорида қайд этиб ўтилган Ҳаракатлар стратегиясида ёшларнинг маънавиятини ошириш масаласига жиддий эътибор қаратилаётгани йўқ.

Ёшларнинг бугунги кунда энг ожиз жиҳатларидан бири бу — буюмга сиғиниш. Бу ҳолат нафақат ёшлар ўртасида, балки барча авлодларда ҳам мавжуд, лекин ёшлар муаммони ўз билганича ҳал этишади-да.

Эътибор қаратилса, ёшлар томонидан содир этилаётган ҳар уч-тўрт жиноятнинг бирини қўл телефони ва шунга ўхшаш замонавий жиҳозларга эгалик қилиш учун уринишлар ташкил этади. Бу нафақат ушбу жиҳозларнинг бозори чаққонлигидан, балки ёшларнинг уларга муккасидан кетиши сабабли ҳам.

Маълумки, маънавий қашшоқликнинг ўрнини тўлдириш учун жуда катта бойлик  керак бўлади. Шундаям унинг тўлиши гумон.
Ёшларнинг маънавий дунёсини бойитиш масаласига "2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясини "Халқ билан мулоқот ва инсон манфаатлари йили"да амалга оширишга оид давлат дастури"да жиддий эътибор қаратилган. Бу китоб ўқишни тарғиб қилиш, санъатни ривожлантириш, ёшларнинг иқтидорини намоён этиш имкониятларни яратиш, спортни ривожлантириш, улар ўртасида ҳар хил танловлар, мусобақалар ўтказиш каби масалалар.

Дастурда белгиланган тадбирларнинг тўлиқ амалга оширилиши сўзсиз ижобий натижаларга олиб келади. Бироқ, адабиёт, санъатнинг тарбиявий аҳамиятига ҳаддан ортиқ берилиб кетиш ва уларни фақат шу мезонлар орқалигини баҳолаш охир оқибатда ёшларда уларга бўлган қизиқишни сўнишига, ҳеч бўлмаганда расмий ва норасмий соҳаларга бўлиниб кетишига олиб келиши мумкин.

Ёшлар насиҳатни, ортиқча эзмаликни ёқтирмайди. Уларга янгилик, жўшқинлик, ўзига хослик керак. Адабиёт, санъатда насиҳатга урғу беравериш ёшларнинг улардан совишига олиб келади. Бугунги кунда жамият ҳаётида буни кўриш, илғаш қийин эмас. Дейлик, давлат томонидан маъқулланадиган адабиёт деярди ўқилмайди, давлат маблағларига ишланадиган фильмларнинг томошабини йўқ. Ижодкорлар эса одамларнинг ақлий салоҳиятидан, санъатни, адабиётни тушунмаслигидан нолишдан ўзгасига ярамайди. Шундай, расмий адабиёт, санъат халқдан узилиб қолаган. Улар ёшларни ўз ортидан эргаштиролмайди. Ёшлар компьютер ўйинлари, қўл телефони ва шунга ўхшаш нарсаларнинг қулига айланиб қолган.

Албатта, ҳар қандай давлатда ҳам оммавий ўқиладиган енгил адабиёт ва давлат томонидан қўллаб-қувватланадиган жиддий адабиёт бўлади. Давлат енгил елпи асарлар, кўринишларни қўллаши керак ҳам эмас.

Бир вақтнинг ўзида расмий санъат ва адабиёт билан давлат қўллайдиган санъат ва адабиёт ўртасида ҳам жиддий узилиш бўлиши маъқул эмас.

Бизнинг асрни бемалол "реклама асри" дейиш мумкин. Давлат томонидан ўтказиладиган танловларнинг ҳаққонийлигини таъминлаш, уларда иқтидорлиларгина иштирок этиши ва ғолиб бўлиши ёшлар онгида адолатга, ҳақиқатга бўлган ишончни шубҳасиз оширади. Ёшлар ҳар қандай ҳолатда жиддий ва тезлик билан муносабат билдиради.

Бир вақтнинг ўзида ёшларга романтика керак. Ҳатто, компьютер ўйинларидан бўшамайдиан ёшлар ҳам романтика тарафдори. Улар, албатта ўқишни, ўрганишни хоҳлайди. Шунинг учун ҳам интернет орқали бўлар-бўлмас нарсалар, бир-бирларининг ярим-чала ёзишмаларини мутолаа қилади.

Расмий нашрлар, омавий ахборот воситалари эса жамиятнинг китоб ўқийдиган қисмини ва ўқилаётган адабиётни масхара қилиш, ерга уриш билан овора. Албатта, улар санъат асари даражасида битилган асарлар эмасдир, лекин ҳаммани бирдай "ақлли китоб"ларни ўқишга мажбурлаб бўлмайди, бунинг кераги ҳам йўқ. Инсон бадиий асарни ақлли бўлиш учун ўқимайди, балки кўнгил хотиржамлиги, руҳий тўлқинланиш учун мутолаа қилади.

Яна бир жиҳат —  ёшларни мутолаага қайтарамиз деб кўп уринишлар қиляпмиз. Кўпчилигимиз, улар электрон китоблар ўқияпти, деб хурсанд бўляпмиз ҳам. Аслида эса бу билан биз ўзимизни, ёшлар эса бизни алдамоқда, холос.

Тўғри, интернетдан илмий асарлар олиш, кўплаб маълумотларга эга бўлиш мумкин. Бундан ўқишга кирмоқчи бўлган, илм эгаламоқчи бўлган ёшлар оқилона фойдаланмоқда. Лекин бадиий адабиётни электрон кўринишда ўқиб бўлмайди. Чунки ҳозиргина ўйин ўйнаган, завқ билан рангли соқачаларни ҳар ёққа сочиб, уларни йўқ қилиб ўтирган экрандан "Ўтган кунлар"ни ўқиш кишига қанчалик завқ бағишлаши мумкин!? Асардаги ҳис-туйғу, ҳаяжон қанчалик ўқувчи онгига етиб бориши мумкин?

Китоб эса ундай эмас. У бутунича бир воқеа-ҳодисага бағишланган. Уни қўлга олиб фақат ўша воқеанигина тасаввур қиласиз, ҳис этасиз.

Ёшларимиз бадиий асарни ҳам маълумот олиш учунгина ўқиши, улардан завқ олмай қўйганини уларни электрон ҳолда ўқиш мумкин, деган гапларидан ҳам билса бўлади.

Бадиий адабиёт маълумот олиш учун эмас, балки эстетик завқ учун ўқилади. Бадиий адабиёт санъат, хусусан, кино, театр, тасвирий санъатдан шуниси билан фарқ қиладики, ундаги воқеа-ҳоисалар бевосита инсон онгида, унинг кўнглида юз беради. Бадиий асарни ўқувчи ўз хоҳлаганича тасаввур қилади, саҳналаштиради ва унинг ичида яшайди.

Ёшлар ишлашни хоҳлайди, улар келажакка ишониши керак. Бугунги кунда давлат томонидан амалга оширилаётган сиёсат эса айнан шунга йўналтирилган – арзон уйлар қуриш, иш ўринларини кўпайтириш, ишлаб чиқаришни ривожлантириш, тадбиркорликка кенг йўл очиб, бунинг учун кредитлар ажратиш борасида амалга оширилаётган ишларни ҳамма кўриб, билиб турибди.

Албатта, жазонинг муқаррарлиги деган тушунча бор. Ҳар қанай жиноят жазосиз қолмаса, уларнинг сони камаяди. Лекин бу инсонларни қўрқув орқали жиноят қилишдан тўхтатиш демакдир. Жиноятнинг олдини олишнинг энг маъқул усули — бу фуқаронинг онги, маънавиятини ошириш орқали эришиш.  Одамлар қанчонки онгли тарзда жиноят қилишдан қочса, шундагина жиноячиликнинг ҳақиқатан камайишига эришиш мумкин.

Албатта, шукр қилиш керак, ҳозир Ўзбекистон кўчаларида бошқа мамлакатлардаги каби кечалари юришдан ҳеч ким чўчимайди, Ўзбекистон жаҳондаги энг тинч ва хотиржам мамлакатлар сарасига киради. Бироқ бу шундай бир соҳаки, эришилган ютуқлар билан чекланиб қолиб бўлмайди. Вазият жуда тез ўзгариб кетиши мумкин.

5300
Теглар:
"Ҳаракатлар стратегияси", жиноятчилик, мутолаа, Ёшлар сиёсати, ИИВ, Ўзбекистон
Ракетный комплекс Искандер-М

Яхши раққосга "Искандер"лар ҳалал бермоқда

1150
Юқори технологияли ва юқори аниқликдаги қурол-яроғ тизимларидан жанговар фойдаланиш - мутахассис-операторлардан тегишли тайёргарлик, ишончли разведка ва зарба контури ташкил қилиш, шунингдек, сиёсий донишмандлик ва қабул қилинган қарорлар учун жавобгарликни талаб этади.

Бошқа координатлар тизимида энг тўкис ракеталар ҳам "бошқа тизимдан" бўлиб қолиши, старт олмаслиги, нишонлар ёнидан учиб ўтиши ёки "10 фоизга" портлаши мумкин.

1in.am нашрига берган интервьюсида Тоғли Қорабоғда яқинда рўй берган жанговар ҳаракатлар якунларига баҳо берар экан, Арманистон Республикаси бош вазири Никол Пашинян Россия қуролининг ишончлилиги ва жанговар қобилиятига шубҳа билдирди. Унинг сўзларига кўра, "Искандер" тезкор-тактик мажмуа ракеталари ё умуман портламаган, ё "10 фоизга" портлаган (бу борада аниқлик киритилмаган). Шу билан бирга, Пашинян армияда - унинг тузилмалари ҳамда қурол-аслаҳалар борасида сезиларли ислоҳотларни амалга оширмоқчилигини маълум қилган.

Арманистон Республикаси Мудофаа вазирлигида бош вазирнинг "Искандерлар" ҳақидаги турлича талқин қилиниши мумкин бўлган гапларига изоҳ беришдан бош тортишди. Эҳтимол, Пашинян етарлича маълумотга эга бўлмаган, ёки маслаҳатчиларидан бири томонидан унга янглиш маълумотлар етказилган. Россия ракета мажмуалари тактик-техник характеристикалари ва обрўси шу даражада юқорики, профан(ҳар қандай соҳадан бехабар бўлган шахсга нисбатан ишлатилади - тарж.)лар ҳимоясига у муҳтож эмас. Россия томонидан жаҳон қурол бозорининг учдан бир қисми назорат қилиниши ҳам бежиздан эмас. 2020 йилда Россияда қурол-аслаҳалар экспорти ҳажми 13 млрд. долларни ташкил этди. Ушбу рақам ва фактлар аксарият мамлакатлар машаққатли меҳнатидан топган маблағлари эвазига, тўлиқ баҳосида харид қиладиган мудофаа маҳсулотларининг сифатидан далолат беради.

Моҳир қўлларга тушган "Искандер" ТТРМ (тезкор-тактик ракета мажмуаси) Кавказ тоғлари ва денгизларда (ўқув машқларида), жанговар ҳолатларда эса — Сурия ва Африка шимолида нишонларни муваффақиятли забт этади.  Бундай қуролни ўнлаб мамлакатлар сотиб олишни хоҳлаган, ва улардан айримларигина "Искандер-Э"нинг экспорт модификациясини қўлга киритиш имкониятига эга бўлган. Арманистонга омад кулиб боқди, сабаби квазибалликтик маневрларни амалга оширадиган, душман томоннинг ҳаводан ҳужумига қарши тутқич бермас, учиш масофаси ва аниқлилиги бўйича таққослаш мумкин бўлган ракеталар мавжуд эмас.

Квазибаллистик васваса

Россия ўзининг юқори технологик имкониятларини барча мамлакатлар билан баравар баҳам кўрмайди. Шу фонда Пашиняннинг интервьюси очиқ кунда чақнаган чақмоқдек бўлди. "Искандер-М" мажмуаси 2006 йилда Россия армияси қуроллари сафига қабул қилинган, ўз синфида сайёрадаги "энг яхши" деб тан олинган ва шу боис "80-йиллар қуроли" сифатида баҳоланиши - масхаралашдек туюлади.

Арманистон бош вазирининг Россия ОТРМга нисбатан очиқчасига айбловли баёноти бир нечта тахминлар ва хулосалар чиқаришга имкон беради. Бу ерда соҳадан бехабарлик ёки дезинформация энг ёмон сценарий бўлмаслиги мумкин (бу жуда оддий кўринмоқда). Эҳтимол, Россия қуролларини оммавий равишда обрўсизлантириш - "стратегик танлов масала", Арманистон армиясини таркибий ва сифат жиҳатидан ислоҳ қилиш бўйича аллақандай дастурнинг бир қисми бўлиши мумкин, саволлар мана шундагина туғилади. Яқин келажакда Ереван қандай қуролларга эга бўлишни ният қилмоқда, қайси стандартларга мувофиқ мудофаа қобилиятини кучайтирмоқчи? Ва, энг муҳими, ҳарбий қурилишнинг янги босқичи қандай пировард мақсад билан бошланмоқда?

Қорабоғдаги кузги жанглардан сўнг хулосалар чиқарилган ва режалар тузилган деб тахмин қилиш мантиқан тўғри. Бироқ, эскитдан қолган: "Ғалабанинг ҳар доим кўп оталари кўп бўлади, мағлубият эса ҳамиша етимдир", деган нақл бор. Пашиняннинг интервьюсидан хулоса қилиш мумкинки, Мудофаа вазирлиги ва Бош штабда "уруш тўғрисида бутун ҳақиқатни исботлаш, аниқлаш, кўриш" бўйича кўплаб таҳлилий ишлар олиб борилмоқда, шу билан бирга 1000 дан ортиқ жиноий ишлар қўзғатилган. Бу ерда нима кўпроғини тушуниш қийин - ҳақиқатни излаш ва стратегияни тузатишми ёки кейинги репрессиялар учун "айбдорларни тайинлаш". Ва мағлубиятнинг асосий "оталари" жавобгарликдан қочишлари учун, уларнинг сони объектив равишда нолларсиз сонлар билан чеклантирилган.

Интервью матнининг миллий хавфсизлик масалаларига бағишланган каттагина қисмида "КХШТ мажбуриятлари Арманистоннинг халқаро тан олинган чегараларида шакллантирилиши" ҳақидаги реверансдан сўнг Ташкилот билан муносабатлар ҳеч қаерда бирорта қатор билан бўлса ҳам ёдга олинмаган. КХШТ (ОДКБ) эса - Арманистон учун урушдан кейинги нотинчлик ва Қорабоғдаги заиф тинчлик шароитида ягона ишончли суянчдир. Тез-тез ишлатиладиган "инқилоб" ва "Конституция" сўзлари ўз-ўзидан ҳеч нарсани тартибга солмайди, мамлакат хавфсизлигини кафолатламайди. Армия - ҳар қандай давлатнинг тинчлиги, барқарорлиги асосидир, аммо аниқ режасиз "муҳим ислоҳотлар" ҳақидаги фикрлар деструктив (ҳалокатли) кўринишга эга. Худди Россия қуролининг паст салоҳияти, миллий армиядаги енгиб бўлмас коррупция ва Ҳарбий техник ҳамкорлик линияси бўйича туташ поставкаларга шама тариқасида билдирилган саёз фикрлар сингари.

Тутқич бермас ва жуда кучли

"Искандер-М" ракета мажмуаси 500 км масофада юқори аниқлик билан душманнинг жуда муҳим объектлари (ҳарбий базалари, қўмондонлик пунктлари ва алоқа узеллари, ракета мажмуалари, аэродромлардаги самолёт ва вертолётлари)ни йўқ қилишга мўлжалланган (Арманистон 300 км масофадан нишонга олишга қодир "Искандер-Э" ТТРМ экспорт варинатларига эга.

Мажмуанинг асосий афзалликлари: стратегик мобиллик, ҳарбий навбатчиликни яширин тарзда олиб бориш ва ракета зарбаларини бериш имконияти, автоматик ҳисоб ва учиш топшириғини киритиш, оловли ва радиоэлектрон қаршилик шароитларида ҳам жанговар вазифаларни катта эҳтимол билан бажаришга қодирлик.

Жанговар самарадорлик икки турдаги - баллистик ва қанотли ракеталардан фойдаланиш эвазига оширилган. Маршдан биринчи ракетанинг учирилиши - саноқли дақиқаларни олади, пусклар ўртасидаги интервал — бир дақиқа. Ракетанинг учиш тезлиги — соатига 7200 кмдан ортиқ (яъни учиш 3-4 дақиқани олади). Траекториянинг дастлабки ва якуний участкаларида бошланғич массаси 4 тоннага тенг бўлган 9М723К1 ракетаси сониясига 2000 м дан юқори тезликда ҳаракатланади, квази-баллистик (ҳисобланмайган) эгри чизиқ бўйлаб ҳаракат қилади ва 30g гача бўлган ортиқча юк билан манёвларни амалга оширади (бу эса мавжуд бўлган барча ҳаводан ҳужум мудофааси ва ракеталарга қарши мудофаа тизимлари ёрдамида ракетани тутиб олишни йўққа чиқаради).

"Искандер"нинг ҳар бир пуск установкаси мобил ва автономдир. У исталган жойда ва исталган вақтда, ҳатто разведка сунъий йўлдошлари ёки авиациялардан мустақил равишда ҳаракатлана олади. Нишонга тўғрилаш учун дастур, инерциал навигация тизими ГЛОНАСС сунъий йўлдошлари сигналларидан фойдаланилади. Ракеталарни парвоз вақтида қайта йўналтириш мумкин, бу эса ҳаракатчан нишонларга ҳужум қилиш имконини беради, хусусан, душман ҲДК га ҳам. Финал участкада ақлли ўз-ўзини йўналтириш оптик головка активлаштирилади, у ноёб аниқликни таъминлайди. 9М728 ёки Р-500 боеголовкалари нишондан 1 метрдан ошиқ оғмайди. "Искандер"нинг юқори аниқликка эга ракеталари кичик қайтариш сатҳларига, парвозда мураккаб траекторияларга эга (газодинамик ва аэродинамик руллар ёрдамида бошқарилади). Мажму икки типдаги ракеталарга эга: аэробаллистик 9М723 — 50 км бўлган баландликда квазибалликстик траекториялар бўйича учади, қанотли 9М728 ёки Р-500 — кичик баландликларда нишонга боради.

"Искандер-М" ТТРК чет элнинг энг яхши тезкор-тактик мажмуалари(LORA, Lance, ATACMS, Pluton)дан аниқлилик, ракеталарни пускка тайёрлаш бўйича тезкорлик ва бошқа характеристикалар жиҳатдан анча устун. Унга ўхшашлик жиҳатдан энг яқини — исроилнинг LORA тезкор-тактик мажмуасидир, аммо у ҳам масофа ва аниқлилик бўйича "Искандер"дан ортда қолади (шу билан бирга "Лора" ракеталари олдиндан тахмин қилиш мумкин бўлган баллистик траектория бўйлаб ҳаракатланади). Америкаликлар ортда қолмоқда — 2020 йилда ATACMS "антиквар" мажмуасини модернизациялашдан воз кечишди ва энди-энди учиш масофаси 300 км гача бўлган M270 MLRS ва HIMARS зал билан ўт очиш реактив тизимлари учун юқори аниқликдаги зарба берувчи ракетани яратишни бошладилар.

Россия Федерациясининг обрўли мутахассислари прогнозларига кўра, "Искандер"ларнинг чет эл аналоглари 2025 йилгача пайдо бўлмайди.

1150

Бунақаси Россияда ҳали бўлмаган: мудофаа қандай танк устида ишламоқда

2297
Қўшинлар сафида ғилдиракли танклар қандай ўринни эгаллаши мумкинлиги ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 24 фев — Sputnik, Андрей Коц. Бақувват, юқори тезликка эга ва яхши ҳимояланган - "Бумеранг" бирлашган зирҳли платформа асосида Россияда илк ғилдиракли танк яратишмоқчи. Истиқболли шасси характеристикалари унга "Спрут-СД" самоходкасидаги сингари силлиқ стволли пушкага эга қурол-аслаҳа мажмуасини ўрнатишга имкон беради, деб тушунтиради "Ҳарбий саноат компанияси" бош директори Александр Красовицкий.

Қўшинлар сафида ғилдиракли танклар қандай ўринни эгаллаши мумкинлиги ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

Сурияда асқотади

Красовицкийнинг сўзларига кўра, унификациялаштирилган "Бумеранг" ғилдиракли платформаси ишланмаси якунланишига оз қолган — у асосида қурилган К-16 бронетранспортерининг давлат синовлари йил якунига қадар режалаштирилган. Муҳандисларнинг таъкидига кўра, конструкцияда фан ва техниканинг энг замонавий ютуқларидан фойдаланилган.

Келгуси режалар — истиқболли БМП К-17, махсус техника ва бошқа намуналарни синовдан ўтказиш. "Ҳарбий-саноат компанияси" бош директори "Бумеранг" платформасида ғилдиракли танкнинг қисқа муддатда яратилиши - саноат учун муаммо эмас.

Гарчи бундай техника Совет Иттифоқида ишлаб чиқилган бўлса-да, Россия армиясида тўлиқ айланадиган башняда кучли қурол билан жиҳозланган ғилдиракли танклар - зирҳли машиналар оиласининг норасмий номи шундай - йўқ эди. Гарчи ушбу машиналар ҳимоя жиҳатдан гусеницали транспорт воситаларига ён берсада, аммо тезлик, манёвр қила олиш ва ход захираси жиҳатдан уларни сезиларли даражада ортда қолдиради.

"Ғилдиракли танклар улар учун мос грунтга эга мамлакатларда кенг тарқалган, — дея ҳикоя қилади РИА Новостига ҳарбий эксперт Алексей Леонков. — Масалан, Африкада. Шу боис, жумладан, ЖАРда асосий талаб айнан ғилдиракли танкларгадир. Уларнинг асосий афзалликлари — тезлик ва таъмирлашлар орасидаги босиб ўтадиган масофадир. Агар асосий жанговар танк, қўпол қилиб айтганда, ўн минг километрдан сўнг синса, пушкали бронеавтомобил белгиланган юз минг километрни босиб ўтади".

Экспертнинг сўзларига кўра, бу сингари танклар Россия армиясига темир йўл ўтказиш имконияти анча заиф бўлган марказий осиё йўналишида асқотган бўларди: ғилдиракли бронемашиналарни автотрассалар бўйлаб ўтказиш анча осон. Бундан ташқари, бундай техника худди ўша - Сурияни патруллашда ёрдам бериши мумкин. Ҳозир у ерда ҳарбий полиция "Тигр" зирҳланган автомобиллари ва БТР-82Ада ҳаракатланмоқда.

Леонковнинг таъкидлашича, истиқболли танк, худди бронетранспортер сингари, сувли тўсиқларни енгиб ўтишга қодир, юриб ва сузиб кетаётган вақтида зарба бера олади. Қудратли қурол-аслаҳага эгалиги туфайли уни рейдларда каби, умумқўшин операцияларида — масалан, флангаларда, разведкада, дозорда ва жанговар мудофаада ҳам қўллаш мумкин.

Йирик калибр

Ғилдиракли транспорт воситаларининг йўлга нисбатан юмшоқроқ таъсири ҳам муҳимдир. Пўлатдан ясалган танк траклари ҳатто энг мустаҳкам асфальтни ҳам барбод қилиши ҳеч кимга сир эмас. Айнан шу учун оғир зирҳли транспортни махсус транспортер-шатакчиларда ташишни афзал кўришади. Юк ортиш ва тушириш анчагина вақтни олади, ғилдиракли танк эса ҳеч қандай кечикишсиз ёки махсус тайёргарликсиз маршдан жангга киришишга шай.

Истиқболли танкнинг ҲДҚ учун яратилган худди "Спрут-СД" самоходкасидаги сингари 125 миллиметрли пушкасига жанговар бўлимнинг асосий қуроли сифатида қаралади. Ўқлантирувчи автомат ва 40 снарядли жанговар комплектга эга стабиллаштирилган тизим асосидаги силлиқ стволли 2А75 Т-72 ва Т-90 танкларининг 2А46М қуролларига ўхшаш. Самоход тегишли калибрдаги барча турдаги аслаҳа захиралари ҳамда бошқарилувчи танкларга қарши ракеталар ёрдамида ўт очади. Жанговар бўлимнинг қўшимча ёрдамчи аслаҳаси — 7,62 миллиметрли калибрга эга қўш ПКТ пулемет установкасидир.

Бундай аслаҳалар билан таъминланган пушкали "Бумеранг" дунёдаги энг қудратли ғилдиракли танкка айланиши мумкин. Ғарб ва Шарқ мамлакатларида ушбу синфга мансуб жанговар техникаларнинг аксарияти 105 миллиметр калибрга тенг қуролларга эгадир. Ғилдиракли такнлар НАТОга аъзо бир нечта мамлакатлар ва Осиё минтақасида қуроллар сафида туради. Бу Stryker платформаси асосида ишланган американинг M1128 MGS, Франциянинг AMX-10RC, японларнинг MCV, италиянинг Centauroсидир. Мудофаа вазирлиги 2010 йилларнинг бошида Рим билан қуруқликдаги қўшинлар учун Centauro партиясини харид қилиш бўйича музокаралар ўтказган. Машиналарнинг бир нечтаси ҳаттоки Россияга синовлар учун олиб келинган ҳам, аммо иш шу билан якунланган: италия ғилдиракли танклари Россиянинг жанговар техника ишончлилигига қўйиладиган талабларга жавоб бермаган.

Танкларга ва дронларга қарши

Истиқболли "Бумеранг" ғилдиракли платформасини илк бор Ғалаба парадида 2015 йилда намойиш қилишган эди. Бу база асосида ишланган техника совет даврида, қолаверса кейинчалик РФда яратилган БТР оиласига мансуб бронетранспортерлардан йирикроқ ва қудратлироқдир.

Шосседа 750 от кучига эга ЯМЗ-780 двигател машинани соатига 100 километр тезликда елдира олади. Мотор бўлими — олд қисмда, бу эса десантга танкнинг орқа қисмидан машина ичига кириш ва чиқиш имконини беради. "Бумеранг" оиласига мансуб машиналарнинг зирҳланиш даражаси кўп қаватли бўлиб, таркибида лой ҳам аралашган. Бу эса гомоген ҳимоядан анча ишончлироқдир.

Ҳозирча "Бумеранг" оиласининг энг қудратли машинаси - масофадан бошқариладиган "Бумеранг-БМ" универсал жанговар модулига эга ғилдиракли К-17 пехота жанговар машинаси саналади. Қуроли - 30 мм автоматик 2А42 пушкаси (селектив боепитание ва 500 тагача снарядлар захирасига эга), танкларга қарши - "Корнет" танкларга қарши бошқариладиган ракета қўш пуск установкасига эга.

Аммо бундан ҳам жиддийроқ вариантлар бор. К-17 учун эҳтимолий жанговар модуллардан бири — АУ-220М "Байкал" бўлиб, у дақиқасига 120та ўқ уза оладиган 57-миллиметрли пушкага эга. Бу машина эга бўлган снарядлар қуввати ғарб мактабининг барча замонавий пехота жанговар машиналарига қарши кураш учун етарли саналади. Бундан ташқари, 57 миллиметрга эга калибр учувчисиз учиш аппаратларини, хусусан, кичик ўлчамдагиларини ҳам 12 километргача бўлган масофада самарали йўқ қилишга қодир.

2297

Беларусь бош вазири ўринбосари Александр Субботин делегация таркибида Тошкентга келади

15
Сафар дастуридан Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси, вазирлик ва идораларда музокаралар ўтказиш, Беларусь-Ўзбекистон ишбилармонлар кенгаши йиғилишида қатнашиш, қўшма корхоналарга, беларуслик шериклар билан фаол ҳамкорлик қилаётган ўзбек компанияларига ташрифлар ўрин олган

ТОШКЕНТ, 3 мар — Sputnik. Беларусь Республикаси бош вазири ўринбосари Александр Субботин бошчилигидаги беларус делегацияси 2021 йилнинг 3-5 март кунлари Ўзбекистонга ташриф буюради.

Делегация Тошкентда бўлиб ўтадиган икки давлат ўртасидаги икки томонлама ҳамкорлик бўйича қўшма ҳукуматлараро комиссиянинг 8-йиғилишида иштирок этади. Учрашув икки мамлакат бош вазирлари ўринбосарлари - Aлександр Субботин ва Сардор Умурзоқов раислигида ўтказилади.

Сафар дастуридан Ўзбекистон Вазирлар Маҳкамаси, вазирлик ва идораларда музокаралар ўтказиш, Беларусь-Ўзбекистон ишбилармонлар кенгаши йиғилишида қатнашиш, қўшма корхоналарга, беларуслик шериклар билан фаол ҳамкорлик қилаётган ўзбек компанияларига ташрифлар ўрин олган.

"Ташриф доирасида икки мамлакат ташқи ишлар вазирликлари раҳбарларининг биринчи ўринбосарлари даражасида вазирликлараро сиёсий маслаҳатлашувлар бўлиб ўтади", - дейилади ушбу мамлакатнинг Ўзбекистондаги элчихонаси сайтида.

Чет эллик меҳмонлар минтақалараро ҳамкорликни кенгайтириш ва кооперация лойиҳаларини амалга ошириш бўйича музокаралар бўлиб ўтиши режалаштирилган Олмалиқ ва Самарқанд шаҳарларида бўладилар.

Делегациянинг расмий қисми саноат, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат, таълим, ташқи ишлар, транспорт ва коммуникациялар, соғлиқни сақлаш вазирликлари, Давлат стандарти, Миллий Фанлар академияси ва бошқа бўлимларнинг раҳбарлари томонидан тақдим етилган.

Делегациянинг расмий қисми саноат, қишлоқ хўжалиги ва озиқ-овқат, таълим, ташви ишлар, транспорт ва коммуникациялар, соғлиқни сақлаш вазирликлари раҳбарлари, Давлат стандарти, Миллий фанлар академияси ва бошқа идоралар раҳбарларидан ташкил топган.

Делегациянинг ишбилармонлар қисмини: беларуснинг машинасозлик, енгил, озиқ-овқат ва фармацевтика саноатлари соҳалари корхоналари раҳбарлари, беларус етакчи ОТМлари ректорлари ташкил этмоқда.

Маълумот учун: 2020 йилда Ўзбекистон ва Беларус ўртасидаги товар айланмаси ҳажми 280,1 млн долларни (2019 йилдаги кўрсаткичга нисбатан 117,1% ошган) ташкил этган. Беларус товарлари экспорти ҳажми – 237,5 млн долларни, импорт ҳажми эса – 42,6 млн долларни ташкил қилди.

Куни кеча, транспорт дипломатияси мавзусига бағишланган доира суҳбатида ўзбек юк ташувчилари Беларус чегарасида ўз ҳуқуқлари поймол этилаётганидан арз қилишган эди. Уларнинг сўзларига кўра, агар чегара постидан кунига 50та фура ўтаётган бўлса, улардан фақат биттаси Ўзбекистонники бўлади. Ўзбекистондан келаётган юк транспортларини қўшимча кўрикдан ўтишга мажбур этишмоқда ва бу кўрик баъзан бир ҳафтага чўзилиб, ўзбекистонлик юк ташувчиларга 400 долларга тушмоқда.

Ўзбекистон Транспорт вазири ўринбосари Жасур Чориев Ўзбекистон томони бу муаммодан бохабарлигини ва айни вақтда унга ечим топиш билан шуғулланаётганини таъкидлади.

15