Визит президента РФ В. Путина в Узбекистан

Путин ва Мирзиёев: қизиқишлар мутаносиблигими ёки манфаатлар тўқнашуви?

1721
Мустақиллик йилларида Ўзбекистон мана шу ҳолатдан чиқиб кетиш борасида маълум ишларни амалга оширди. Бир қадар ютуқларга эришди. Лекин бир асрдан ортиқ вақт давомида йўлга қўйилган иш тартиби ва ҳамкорлик бор эди-ку? Шунча тажрибадан воз кечиб, ҳаммасини йўқдан бошлаш икки томон учун ҳам енгилликка олиб келмаслигини йиллар исботлади.

"Россия, Россия, азамат ўлка! Мен сенинг ўғлингман, эмасман меҳмон", деб ёзган эди, бир пайтлар ўзбек шоири Ҳамид Олимжон.

Александр Пушкин портрети
© Sputnik / Максим Блинов

Албатта, бугун бу шиор долзарб эмас. Россия ўзининг улкан имкониятлари, сарҳадлари билан ишчи кучига эҳтиёж сезаётган, Ўзбекистон навқирон, "ишлайман", деб ёнаётган ёшлари билан жаҳонга чиқишга уринаётган бир пайтда бунинг ғалати эшитилиши табиий. Ҳаммаси ўзаро манфаатлар доирасида қурилиши лозим. Ҳеч ким ҳеч кимга "ўғил" ҳам, "ака" ҳам эмас. Давр бунақа "қариндошчилик" ришталарини ҳазм қилолмади.

Фақат дўстлик... Бироқ... Бир пайтлар, мактабда "Ҳуқуқшунослик" фани ўқитиларди. Ўшанда "давлатда дўст бўлмайди, манфаат бўлади, холос", деб ўргатишган.

Президент Шавкат Мирзиёев Ўзбекистоннинг ташқи сиёсатига манфаатдан ташқари самимийлик, очиқлик, бироз туйғу ва ҳис-ҳаяжон олиб кирди.

Биламизки, собиқ СССРда дунёга чиқиш марказлаштирилган ҳолда амалга оширилган, нафақат ҳуқуқий меъёрлар, балки транспорт, энергетика инфраструктураси ҳам шунга ихтисослаштирилган эди.

Мустақиллик йилларида Ўзбекистон мана шу ҳолатдан чиқиб кетиш борасида маълум ишларни амалга оширди. Бир қадар ютуқларга эришди. Лекин бир асрдан ортиқ вақт давомида йўлга қўйилган иш тартиби ва ҳамкорлик бор эди-ку? Шунча тажрибадан воз кечиб, ҳаммасини йўқдан бошлаш икки томон учун ҳам енгилликка олиб келмаслигини йиллар исботлади.

Ўзбекистонда амалга оширилаётган ташқи сиёсатнинг очиқлик томон кескин бурилиши, дўстона алоқаларга интилиши, самимийликнинг асосий ўринга чиқиши ушбу – неча-неча авлодлар томонидан шакллантирилган, йўлга қўйилган муносабатларни қайта тикланиши, янада мустаҳкамланишига олиб келмоқда.

Рус матбуотида ўзбекларнинг давлатда ҳужжатсиз юриши тўғрисидаги репортажлар камайиб, уларнинг жасорати ҳақидаги янгиликлар сони кўпаяётгани, Ўзбекистонда рус тилига бўлган қизиқиш, ҳатто собиқ совет даридагидан-да кучайгани икки давлат орасидаги миллатлараро дўстлик фақат сиёсатгагина қараб қолмаганини кўрсатади. 

Давр келдики, зўраки сиёсат билан анча йиллар давомида йўлга қўйилган тартиблар, алоқалар, муносабатларга путур етказилди. Суверенитет ва мустақиллик борасидаги ғоялар авж олганда, иқтисодий муаммолар халқларни қийнаб қўйганда ҳақиқий, умрбоқий русча савол пайдо бўлди: "ким айбдор?" Томонлар айбни бир-биридан қидирди. Таъна-маломатлар ҳам бўлди.

Ўзбеклар бекорга "гина қилган қариндошдан умид" дейишмайди: вақт икки давлатнинг ўзаро муносабатларини йўқлик қаърига сингиб кетишига йўл қўймади. Чунки бир-неча авлодлар кўпдан-кўп ришталар, муносабатлар, алоқалар даврида, улар асосида тарбия топди, ўсиб-улғайди.  Муносабатлар фақат сиёсат, давлат, иқтисод даражасида эмас, балки, оилавий, шахсий даражагача тушган энди.

Энди, ўшанда иқтисодий муаммоларда ўзаро муносабатларнинг алоқаси бўлмагани, суверенитет ва мустақиллик дегани барча қариндош-уруғ, таниш-билишдан, қадриятлардан воз кечиб юбориш дегани эмаслигини англаб етилганда, вазият тубдан ўзгарди.

Ўзбекистонда қайта тикланувчи ва арзон электр энергиясига эҳтиёж юқори, шунингдек, етиштирилаётган деҳқончилик, боғдорчилик маҳсулотлари учун бозор, энергоресурсларнинг жаҳон бозорига чиқиш имконият зарур. Бунда Россиянинг кўмаги асқотиши табиий.

Рус миллатида бир нақл бор - "инсон фақат нон билан тирик эмас", дейишади. Ўзаро ҳамкорлик фақат иқтисодий масалаларда, инвестиция, савдо йўналишларида қолиб кетмайди. Аслида икки давлатни мустаҳкам боғлаган, иқтисодий муносабатлар узилай деб қолган чоғларда ҳам мустаҳкам турган – гуманитар соҳа бўлади.

Рус адабиёти, айниқса унинг олтин даври – 19 аср адабиёти, рус санъати, хусусан, тасвирий санъати ўзбекистонликлар учун ҳар доим маёқ бўлганини тан олиш лозим. Рус тилини олинг. Ҳали айтилди, унга Ўзбекистонда эҳтиёж кун сайин ортиб бормоқда.

Хоҳлаймизми, йўқми, Ўзбекистон дунёга рус тили орқали чиқди ва шу тил орқали кўпроқ дунёдан хабардор бўлмоқда. Шундан Ўзбекистон ҳар доим қайсидир маънода Россия манфаатларига хайрихоҳ бўлган, дунёга унинг қарашлари билан боққан.

Қолаверса, илм-фан борасидаги ҳамкорлик, ўзаро мутахассислар алмашинуви, ёшларни ўқитиш, тарбиялашдаги шерикчилик, уларни бир-бирлари билан яқиндан таништириш (бу ҳақда президент Шавкат Мирзиёев Москвадаги бир маърузасида таъкидлаб ўтган эди) бугуннинг муҳим масаласи.

Россия Президентининг Ўзбекистонга ташрифи давомида мана шу каби ўзаро манфаатли масалалар муҳокама этилиши назарда тутилмоқда.

Рус тарихчиси Лев Гумилёв Буюк Хитой деворининг қурилишига аслида босқинчилик урушлари эмас, балки савдо санкциялари сабаб бўлган, деганга ўхшаш фикрни илгари сурган эди (дарвоқе, ушбу тарихчи туркийларнинг тарихдаги ўрнига юқори баҳо беради).

Бугун, жаҳон иқтисодида савдо урушлари авж олиб, рамзий Хитой деворлари барпо этилаётганда азалий шерик давлатларнинг ўзаро алоқаларни янада мустаҳкамлашга ҳаракат қилишлари таҳсинга сазовор ва бу муносабатлар икки давлатнинг ҳар бир фуқаросида ижобий кайфият уйғотиб, уларнинг ҳаётига ижобий таъсир кўрсатиши табиий.

1721
Мавзу:
Владимир Путиннинг Ўзбекистонга давлат ташрифи (31)
Протесты в Беларуси после выборов

"Айбдорни топишди: Польша Беларусдаги протестларда "Москва қўлини" кўрди

1087
(Янгиланган 17:07 13.08.2020)
Польша Беларусда юз бераётган ҳодисалар туфайли Россияга қарши санкциялар киритилишини талаб қилди. Sputnik радиоси эфирида МДҲ мамлакатлари институти Беларусь бўлими катта илмий ходими Юрий Баранчик ушбу таклиф билан польшалик сиёсатчилар ўзларини фош қилганини айтди

Польшада Беларусда президент сайловларидан кейин тинмаётган норозилик намойишлари туфайли Россияга қарши санкциялар киритиш таклиф қилинди. Ушбу ташаббус мамлакатнинг Европа парламенти депутати Яцек Сариуш-Вольский томонидан илгари сурилди.

Сал олдин ЕИ томонидан Беларусда содир бўлаётган воқеалар муносабати билан Минскка қарши санкциялар қўллаш имконини кўриб чиқиш ҳақида фикрлар билдирилган эди.

"Европа Иттифоқи амалга ошириши мумкин бўлган ишни Польша таклиф қилиши мумкин эди, – бу санкцияларни Беларусга эмас, Россияга йўналтириш таклифи. Чунки бу қўлни эмас, қилични жазолашга ўхшаяпти. Агар Россия аралашуви ва ҳатто аннексияси ролини нейтраллаштирсак, фикримча, беларуслар демократия қуриш масаласини ўзлари эплайдилар", деб баёнот қилган Сариуш-Вольский Польша радиоси эфирида.

У шунингдек, Беларусдаги ҳодисаларга Европа Иттифоқи унчалик кескин муносабат билдирмаганидан таассуфдалигини айтган.

"Агар Европа Иттифоқида ҳокимиятга эга бўлганлар қайсидир маънода бу Россия таъсиридаги ҳудуд, дея Беларусдаги демократик ҳаракатларни, қўллаб-қувватлашдан устун қўймаганида эди, Беларусда юз бераётган ҳодисаларга муносабат мутлақо бошқача бўларди", - деган депутат.

Унинг фикрича, Европа Иттифоқининг Беларусдаги воқеаларга муносабати "етарли эмас, маълум маънода шармандали ва кутилган даражада дадил эмас".

Сариуш-Вольский билдирган фикрларни Польша миллий мудофаа вазири Мариуш Блашчак қўллаб-қувватлаган. Блашчак Беларусдаги воқеалар Германияни "Шимолий оқим-2" газ қувури қурилишига бўлган муносабатни қайта кўриб чиқишга ундашини истамоқда.

"Умид қиламанки, Россия билан бизнес озод дунё манфаатларига мос келмаслигини улар яна бир марта ўйлаб кўради, айниқса, Германия", – деб баёнот қилган Блашчак.

Sputnik радиоси эфирида МДҲ мамлакатлари институти Беларус бўлими катта илмий ходими Юрий Баранчик польшалик сиёсатчилар ушбу таклиф билан Беларусдаги оммавий тартибсизликлар ортида аслида ким турганини фош қилишганини айтди.

"Ушбу таклиф - жиноятчи ўз ҳаракатлари ўзини тутиб бериши туркумидан бўлади. Ахир, Беларусдаги протестлар Ғарб, хусусан Польша томонидан уюштирилгани аллақачон аён. Агар Беларус президентлигига номзод бўлолган ва бўлолмаган шахсларнинг қаерга қочаётганига эътибор берадиган бўлсак, улар Ғарбга кетаётганини кўриш мумкин. (Светлана) Тихановская, мисол учун, Литвага кетди. Буларнинг ҳаммасини Польша мувофиқлаштирмоқда. Варшавада жойлашган Nexta канали жуда катта ахборот фаолиятини амалга оширмоқда. Бунинг учун махсус тайёргарликдан ўтган, контентни яхши тушунадиган ва уни тарқатиш услубларини биладиган катта жамоа зарур. Шундай қилиб, кимнинг телпаги ёнаётгани аён", - деди Юрий Баранчик.

Беларусьда 9 августда бўлиб ўтган президент сайловида амалдаги раҳбар Александр Лукашенко ғолиб бўлгач, бутун мамлакат бўйлаб кўп сонли норозилик намойишлари бошланди. МСК маълумотларига кўра, Лукашенко 80,08 фоиз овоз олган. Якшанба кунидан бери норозилик акциялари давом этмоқда, аммо кучишлатар идоралар томонидан улар қатъиян бостирилмоқда.    

1087
Денежные купюры: евро и доллары

Эксперт Ўзбекистондан валюта олиб чиқишнинг янги лимити ҳақида: буни олқишлаш керак

158
МДУ Иқтисод факультети Иқтисодий сиёсат тадқиқотлари маркази директори, иқтисод фанлари номзоди Олег Буклемишев Ўзбекистондан олиб чиқиб кетилиши мумкин бўлган валюта миқдори оширилиши юзасидан фикр билдирди.

Ўзбекистонда 1 сентябрдан бошлаб хорижга олиб чиқиб кетиш мумкин бўлган нақд валюта миқдори ошади. Киритилган ўзгартиришларга кўра,   жисмоний шахслар томонидан олиб кирилаётган ва олиб чиқиб кетилаётган 70 млн сўм эквивалентидан ортиқ Ўзбекистон нақд валютаси ва (ёки) нақд чет эл валютаси учун декларация тўлдирилади (амалда 2 минг АҚШ доллари). Шунингдек, 100 млн сўмга тенг ёки ундан ошмайдиган нақд валютани Ўзбекистондан ташқарига божхона назорати қоидаларига амал қилган ҳолда чекловларсиз олиб чиқилади (амалда 5 минг доллар).

Москва давлат университети Иқтисод факультети, Иқтисодий сиёсат тадқиқотлари маркази директори, иқтисод фанлари номзоди Олег Буклемишев Ўзбекистондан олиб чиқилиши мумкин бўлган миқдорни аҳоли даромадларига нисбатан номутаносиб деб атади.

"У бизнес юритаётган ёки маиший мақсадлар учун бирор бир операцияларни амалга оширмоқчи бўлган аксарият одамларнинг эҳтиёжларини қоплайди. <...> Нақд валютани чегарадан олиб чиқиб кетиш, замонавий банк хизматларидан фойдалана олмайдиган одамлар учун мантиқий усуллардан бири бўлиб туюлади", деди у Sputnik Ўзбекистонга берган интервьюсида.

Мутахассиснинг фикрига кўра, трансчегаравий савдо янада фаол ривожлана бошлайди, шунинг учун Ўзбекистон ҳукуматининг қарорини олқишлаш керак.

"Оддий одамлар томонидан оз миқдордаги маблағларни олиб чиқиб кетилиши инқирозли вазиятни яратади деб ҳисобламайман. Буларнинг барчаси чакана савдода эмас, балки аҳолидан фарқли ўлароқ, йирик агентлар ишлайдиган улгуржи савдода, яъни катта миқдордаги валютага эга бўлган экспортчилар ва молиявий ташкилотларда шаклланади", - дея хулоса қилди Буклемишев.

158
Школьный базар

ХТВ давлат мактаблари қачон иш бошлаши ҳақидаги саволга жавоб берди

0
(Янгиланган 07:51 15.08.2020)
Ҳозир ҳамма баравар бозорга борса ижтимоий масофа сақлаш қийин бўлади, шунинг учун жуда шошилиш, барча харидларни мактабгача амалга ошириш шарт эмас, дея таъкидлайди вазирлик

ТОШКЕНТ, 15 авг - Sputnik. Халқ таълими вазирлиги ота-оналардан келиб тушаётган давлат мактабларида янги ўқув йили қачондан бошланиши, ўқувчилар учун ўқув қуроллари ҳамда мактаб формасини харид қилиш масалалари юзасидан саволларга жавоб берди.

Хабарда қайд этишича, Республика махсус комиссиясининг қарори билан 2020 йилнинг 20 августидан бошлаб буюм бозорлари ҳамда буюмлар савдоси билан шуғулланувчи йирик дўконлар фаолиятига рухсат берилди. 

"Албатта ўқув йили қачон бошланишидан қатъий назар ўқувчилар учун ўқув қуроллари керак бўлади. Ота-оналаримиздан, бозор ва дўконлар очилгани билан, санитария қоидалари ва ижтимоий масофа сақлашлари, айниқса, фарзандлари соғлигига алоҳида эътибор қаратишларини сўраймиз. Ҳозир ҳамма баравар бозорга борса ижтимоий масофа сақлаш қийин бўлади, шунинг учун жуда шошилиш, барча харидларни мактабгача амалга ошириш шарт эмас. Ўқув қуроллари ва кийим-кечакларни мактаб бошланганидан кейин ҳам олиб бериш мумкин, энг асосийси ўзингиз ва фарзандларингизнинг саломатлигини асраш!", - дейилади хабарда.

Айни дамда ўқув йилини бошлаш юзасидан мутасадди вазирлик ва идораларга таклиф киритиш бўйича топшириқ берилган. Давлат умумтаълим мактаблари бўйича Республика Махсус комиссиясининг қарори яқин кунларда эълон қилинади.

Аввалроқ Халқ таълими вазирлиги мактаблар фаолиятини давом эттириш бўйича 3 та сценарий таклиф қилгани ҳақида хабар берган эдик.

0