ШҲТ саммитида қандай масалалар кўрилади - эксперт

455
(Янгиланган 11:07 12.06.2019)
РФА Узоқ Шарқ институти раҳбари Сергей Лузянин бўлажак ШҲТ саммити ҳақида фикрлари билан ўртоқлашди.

13-14 июнь кунлари Бишкекда Шанҳай ҳамкорлик ташкилоти саммити бўлиб ўтади.

РФА Узоқ Шарқ институти раҳбари Сергей Лузянинга кўра, ШҲТ кун тартибидан ўрин олган иқтисодий масалаларга АҚШ ва Хитой ўртасида авж олган савдо уруши ўз таъсирини кўрсатмай қолмаган. Бўлажан ШҲТ саммити кун тартибидан йигирмага яқин масалалар ўрин олган. Кутилишича, томонлар ШҲТ Банкини ташкил этиш ҳамда замонавий таҳдид ва чақириқларга қарши биргаликда кураш олиб бориш масалаларини муҳокама қиладилар.

ШҲТ таркибига кирувчи давлатлар - бу Россия, Ҳиндистон, Қозоғистон, Қирғизистон, Хитой, Покистон, Тожикистон ва Ўзбекистон.

"Албатта, ХХР раиси Си Цзиньпин форум доирасида қатор иккиёқлама учрашувларни ўтказишни режалаштираётгани бежиз эмас. Иқтисодий масалалар кун тартибига ортда қолаётган бўғинларни чуқурлаштириш зарурати юзасидан бўлган масалалар, хусусан, банклараро ҳамкорлик ва инвестициявий ҳамкорлик йўналишидаги масалалар ҳам таъсир кўрсатади. Бу соҳада кўплаб фойдаланилмаган ресурслар мавжуд", - дейди Лузянин.

Экспертга кўра, бугун хавфсизлик соҳасида ҳам янги чақириқлар турибди.

"Бу энг аввало Афғонистон ҳудудида ИД жангарилари мавжудлиги. Ташкилотга аъзо барча давлатлар буни яхши тушунади. Россия учун эса жорий саммит Бишкек раислигида ўтказилаётгани ҳам жуда муҳим. Қирғизистон Марказий Осиёда муҳим ўйинчилардан бири бўлиб, бугунги кунда унинг инфратузилма, логистика, инвестиция соҳаларида ҳамкорлик қилишга эҳтиёжи борлиги бизга маълум. Шу жумладан, темир йўл қурилиши ҳам саммит хўжайинларига қизиқ ва кўпдан бери муҳокама қилиб келинади", - деди эксперт.

Лузянин ШҲТ саммити жуда сермаҳсул, шу билан бирга мураккаб бўлишини айтади.

"Ҳар ҳолда кенгайтирилган таркиб - саккизта давлат иштироки ва қолаверса, кузатувчи давлатлар раҳбарлари билан жами ўн бир етакчи иштироки ШҲТ саммити ҳақиқатан ҳам жуда муҳим сиёсий ва иқтисодий воқелик бўлишини англатади", - деб таъкидлайди эксперт.

455
Мавзу:
ШҲТ – 2019 (16)
Вентиль на трубопроводе газораспределительной станции

Польша нима сабабдан Россия газидан маҳрум бўлди?

156
(Янгиланган 16:15 28.05.2020)
Пандемия ва жуда арзон нархлар даврида Польша учун газ транзитидан озгина тежашга имкон пайдо бўлган эди, аммо, Газпром ушбу ҳудуд орқали ўтаётган газ ҳажмини чеклаб қўйди.

Газ бозоридаги вазият жиддийлигича қолмоқда: Европада газнинг биржа нархи бир минг куб метр учун 46 долларгача, Осиёда эса 75 долларгача тушди, деб ёзади РИА Новости муаллифи Александр Собко.

Ҳатто Газпром ҳам, бозордаги улушини сақлаб қолиш бўйича анъанавий сиёсатига қарамай, аста-секин етказиб беришни чекламоқда. Сўнгги янгиликлардан Польша орқали транзитни тўхтатилишига эътибор бериш мумкин. Хўш, бунинг сабаби ва оқибатлари қандай бўлади?

Газ нархи пасайди 

16 майда узоқ муддатли транзит шартномаси якунланди. Шу билан бирга маълум бўлдики, "Газпром" учинчи чорак учун  Европа янги қоидаларига (ким ошди савдолари) мувофиқ транзит ҳажмининг 80 фоизини захирага олди. Аммо 17 майдан 1 июлгача бўлган "ойна" бўш қолди, бу ерда алоҳида ким ошди савдолари ўтказилмоқда. Газпром улар учун жуда оз миқдордаги захираларни сақлаб қўйди ва 26 майда етказиб беришни бутунлай тўхтатди. Жуда арзон нархлар даврида Польша транзитидан озгина тежашга яхши имконият пайдо бўлди. Аммо, июн ойидаги ким ошди савдосида деярли барча ҳажм (94%) яна заҳирага олинди.

Шуниси эътиборга лойиқки, газ нархининг бир неча баравар пасайиши, нефт бозоридаги яқинда юзага келган вазиятдан фарқли ўлароқ, макроиқтисодий барқарорликка таҳдид солмади ва рубл (нефт нархининг ўртача ўсиши шароитида) ҳатто кучайди ҳам. Бу тушунарли ҳам. Анъанага кўра, мамлакатимиз асосий бюджет - ва валюта тушумларини газ секторидан эмас, балки нефт секторидан олади. Албатта, нефт ва газ даромадлари пасайган ҳозирги шароитда ҳар бир тийин, аниқроғи, бир цент ошиқчалиқ қилмайди, аммо бу вазият унчалик кескин эмас.

Агар суюлтирилган табиий газ (СТГ) ҳақида гапирадиган бўлсак, СТГ экспорт қилишда ҳатто божи ҳам бўлмайди, "Ямал СПГ" лойиҳаси эса фойдали қазилмаларни қазиб олиш солиғидан (НДПИ) 12 йилга озод қилинган ва даромад солиғиам камайтирилган. Тармоқ газида (сотиш нархидан қатъий назар) 30% экспорт божи, шунингдек анча мураккаб формулада ҳисоблаб чиқарилган фойдали қазилмаларни қазиб олиш солиқлари мавжуд.

Аммо қувур газини экспорт қилувчиларига бироз осонроқ: жўмракни "буриб қўйиш" учун имкониятлар кўпроқ. СТГ ҳақида нима дейиш мумкин? Яқинда биз Қатарни АҚШга содиқ бўлган давлат сифатида, ўз навбатида, АҚШнинг СТГси экспортини ривожлантириш учун юқори нархларни оширишдан манфаатдор бўлиб, глобал газ бозорида ўзини янада эҳтиёткорлик билан тутишини муҳокама қилган эдик.

Тажовузкор Қатар ва эҳтиёткор АҚШ

Шунга қарамай, СТГ нинг бу йирик ишлаб чиқарувчиси ўзини жуда тажовузкор тутмоқда. Нега ундай бўлмоқда? Бу ерда қисқа ва узоқ муддатли жиҳатларни белгилаш керак.

Биринчидан, бугунги кундаги вазият. АҚШнинг СТГ экспорти аллақачон энг юқори кўрсаткичларнинг 50 фоизигача пасайиб бўлди, аммо бу ҳам ҳали кўп. Нима учун? Жанр қонунларига кўра, у тўхташи керак эди. Ташқи бозорларда (Европа Иттифоқида) газ нархи АҚШ ичидаги нархдан анча паст  ёки (Осиёда) жуда яқин. Бироқ, бу рўй бермаяпти ва завод эгалари (суюлтириш учун мажбурий тўловни тўлаб қўйгач) ҳаидорлар рад этган газни ўзлари ишлаб чиқармоқдалар. Нима учун? Бунинг сабабларидан бири шундаки, суюлтириш заводларига юкни камайтириш иқтисодий жиҳатдан самарасиз бўлиб, жараён самарадорлиги кескин пасайтириб юборади.

Аммо худди шу мантиқни (ишлаб турган заводларни максимал юкланиш билан ишлатишни қолдириш истаги) Қатарнинг ўзи ва бошқа ишлаб чиқарувчилар, шу жумладан Россиянинг СТГ заводларига нисбатан ҳам қўллаш мумкин. Айни пайтда Қатарда ҳам, Россияда ҳам вазият, қўринишидан яхшироқ. Ва гап нафақат суюлтирилишига мўлжалланган газнинг арзонрлигида. Заводлар иқтисодига қазиб олиш жараёнида қўшилиб чиқадиган конденсат (жуда қўпол қазишда - нефтнинг ўта енгил фракциялари) муҳим ҳисса қўшади. Конденсат қазиб олиш газ билан бир вақтда амалга оширилади, шунинг учун СТГ ишлаб чиқармасдан туриб, фойдали конденсатни қазиб олиб сотиб бўлмайди. Конденсат туфайли, операцион қиймати (яъни капитал қўйилмалар ва илгари кафолатланган тўловлар бундан мустасно), нисбатан пастроқ бўлиб, амалдаги нархларга деярли мос келиб қолади. АҚШ бу мантиққа амал қилмайди, у ерда заводларга "қуруқ" конденсатсиз газ етказиб берилади.

Натижада, ҳатто Россия ҳам апрел ойида СТГ экспортини оширди (ўтган йилнинг апрелига нисбатан). Биринчи чоракда "Ямал СПГ"-нинг юкланиши умуман лойиҳавий қувватнинг 122 фоизини ташкил этди!

СТГ ишлаб чиқариш харажатлари

Газпром сотишда камроқ тажовузкор, аммо операцион харажатлар нуқтаи назаридан унинг экспорти нархи ҳам жуда паст. Қувурларнинг аксарияти Газпромнинг ўзинингназорати остида ёки "газни торт ёки тўла" тамойили асосида ишлайди. Жойлардаги ходимлар ҳам ҳар қандай ҳолатда ҳам маош олади. Газ тортувчи ускуналар учун ёқилғи ҳудди шу газнинг ўзидир. Натижада, ҳар минг кубометр учун нарх 50-55 долларга тушмагунча, рус зангори оловини сотиш фойдалидир (операцион харажатларни ҳисобга олиб).

Бундан ташқари, нархлар келажакда талаб ва таклиф балансига боғлиқ бўлган узоқ муддатли истиқбол ҳам муҳимдир. Янги ишлаб чиқаришлар қанчалик миқёсда қурилади?

Ва бу ерда Қатар ҳозирча тажовузкор сиёсатни намойиш қилмоқда: яқинда суюлтириш ҳажми 2025 йилга келиб ҳозирги 77 миллиондан 110 миллион тоннага ва 2027 йилга қадар 126 миллионгача етказиш режалари тасдиқланди. Бу ерда биз ерда қандайдир янгиликни кўраяпмиз деб бўлмайди. Ишлаб чиқаришни 77 миллиондан 126 миллион тоннагача етказиш режалари узоқ вақтдан бери маълум. Бу ерда гап ишнинг қачон бошланиши борасида кетмоқда. Ишлаб чиқаришни 2025 йилда бошлаш учун 2021 йилда қурилишни бошлаган маъқулроқ.

Қандай бўлмасин, Қатарнинг қувватини ўз муддатида кенгайтирилиши (ва бу қўшимча 49 миллион тонна дегани) амалга оширилса, албатта нархларга таъсир ўтказади. Бундай ҳолда, АҚШ олдинги нарх модели доирасидаги СТГ янги лойиҳаларини камида маълум бир қисмини ишга тушира олмайди. Қайсидир маънода айтишимиз мумкинки, Қатар АҚШнинг аксга олиниб қурилиши мумкин бўлган суюлтириш заводларининг бир қисмини "тортиб олиши" мумкин.

Бу биз учун нимани англатади? Россия учун газ ва СТГнинг нархи қанча юқори бўлса, шунча яхши бўлиши тушунарли. Аммо ишлаб чиқаришни кенгайтириш тўғрисида қарор қабул қилиниши нуқтаи назаридан Россия бозори учун деярли ҳеч нарса ўзгармайди. Баъзи истиснолардан ташқари, Россиянинг суюлтирилган газни истиқболли лойиҳалари энг паст таннархлилар гуруҳига киради, бу эса қурилиш тўғрисида қарорни жаҳон бозорига нисбатан эътиборни камроқ қаратган ҳолда қабул қилиш имконини беради.

Талаб  кучайиши - истиқболи катта

Кўп нарса талабга боғлиқ бўлади, уни олдиндан таҳмин қилиш осон эмас. Дарвоқе, агар яқинда ("коронавирусгача") бўлиб ўтган, Tellurian СТГ заводини қуриш лойиҳаларидан бирининг тақдимотига эътибор берсак, 2025 йилга келиб бозордага 200 миллион тоннага тенг танқисликни кўришимиз мумкин. Тақдимотнинг мазмуни: қуриш, қуриш ва яна қуриш керак. Жавоб оддий - ушбу моделда суюлтирилган газга бўлган талабнинг йиллик ўсиши 9,3% (аввалги даврга нисбатан) даражасида прогноз қилинмоқда, ва бу жуда оптимистик кўринади. Шунга қарамай, айнан олдиндан башорат қилиб бўлмайдиган талаб, оҳир-оқибат келажакда нархларни белгилаб беради ва инвестицион қарорни қабул қилишда ким ҳақ ва ким ноҳақ бўлганлигини кўрсатади.

Ва албатта, янги СТГ лойиҳасида нархни белгилаш механизми бу ерда асосий омил бўлиб қолади. Америка лойиҳалар ҳам яшашга ҳақлидирлар - масалан, агар улар ўзларининг газларини АҚШдаги газнинг ички нархлари ва суюлтириш ҳизмати асосида ҳисобланадиган нархларда эмас, балки Европадами ёки Осиёда бўлишидан қатъий назар, биржа нархларида сотишлари кафолатланган бўлса. Аммо бундай арбитраж хатарларини ўз зиммасига олишга тайёрлар борми? Бошқа лойиҳалар учун узоқ муддатли шартномалар тузишда нарх белгилашни кузатиш ҳам жуда қизиқ бўлиб бормоқда: уларда спот ва нефтга боғлиқлиги бор узоқ муддатли шартномалар нисбати қандай бўлади ва СТГ нефт нархига боғлиқ қандай чегирма билан сотилади.

156

Президент ишончини суд орқали қайтариб бўладими?

186
(Янгиланган 14:13 28.05.2020)
Чувашиянинг собиқ раҳбари Россия президенти устидан Олий судга арз қилди. Собиқ губернатор Путин томонидан муддатдан олдин ваколатлари тўхтатилишини ноқонуний деб топмоқда. Келажаги йўқ бундай қарор ортида нима турган бўлиши мумкин?

Петр Акопов

Владимир Путин томонидан ишдан бўшатилган Чувашия раҳбари Михаил Игнатьев президент устидан судга арз қилди — Олий суд давлат раҳбарининг ишончини йўқотгани сабабли регион раҳбарининг ваколатини муддатдан олдин бекор қилиш тўғрисидаги фармонига қарши маъмурий даъво аризасини қабул қилди.

Игнатьев январ ойининг охирида - ФВВ минтақавий бошқармасида юз берган хунук воқеадан сўнг ишдан бўшатилган эди — ўшанда амалдор офицерни янги ўт ўчириш машинаси калитини олиш учун сакрашга мажбур қилган.

Ушбу хабар дарҳол кўпсонли миш-мишларни келтириб чиқарди — минтақага қаршилик, ҳукумат ишончини йўқотиш ва ҳатто Ҳукуматда муқаддас тушунчаларнинг қадрсизланиши ва буларнинг ҳаммаси бежизга эмас, булар ортида Кремльдаги кураш турибди! Тез орада маълум бўлдики, ишдан бўшатилган амалдор кўпдан буён ўпкаси яллиғланиши ва коронавирусга чалинган, деган гумон билан касалхонада ётган экан. Аммо ҳаводан сиёсий қаср қуришни ёқтирадиганларни бу ҳам тўхтата олмади. Ҳеч қачон бунақаси бўлмаган - Олий суд президентга нисбатан арзни шунчаки қабул қилиши мумкин эмас!

Аслини олганда Путинга нисбатан арз маҳаллий сиёсатда ҳеч нарсани ўзгартирмайди — гап бу ерда ҳатто Игнатьевда бу ишни ютиш ва ўз лавозимига қайтиш учун имконият йўқлигида ҳам эмас. Президент билан судлашиш ҳеч кимга ман этилмаган, масала бу ерда ушбу ҳаракатларнинг қанчалик асослилигида. Юридик ва сиёсий жиҳатдан — агар юридик нуқтаи назардан Игнатьев ўз шикоятининг ҳуқуқий жиҳатдан келажаги йўқлигини тушунган ҳолатда ҳам, президент қарорига эътироз билдиришга ҳақли бўлса, унинг ҳаракатларида сиёсий таркибни излашнинг кераги йўқ. Табиийки, Игнатьевнинг арзидан турли-туман "трансфер гувоҳлари" бўлмиш - сиёсатшунослар ва телеграм-каналларидаги аноним псевдоаналитиклар ўз мақсадида фойдаланишга ҳаракат қилишмоқда. Улар ҳам нима биландир шуғулланиши керак-ку, ахир, бош вазир ким бўлиши-ю, Собянин қачон "тахтдан қулаши", "пандемия фонида ҳукумат федерал маркизининг кучсизланиши хавфли тенденциялари" тўғрисида фол очишдан ташқари. Дарвоқе, карантиндан олдинги даврда улар фақат шундай ишлар билан шуғулланганди. Ҳозир эса собиқ губернаторнинг давлат раҳбарига арзидек ажойиб бир совға қўл келаётган экан, қандай қилиб улар бундан яширин маъноларни изламасин?

Президент фармонидан норозилик аризаси қандай пайдо бўлгани ҳақида тасдиқланмаган икир-чикирларга тўхталиб ўтирмаймиз - мавжуд маълумотга кўра, бу аризани ўтмишда республикада фаолият юритган Олий суд аъзоларидан бири қабул қилган. Ҳатто шундай бўлган тақдирда ҳам бунинг ёмон томони йўқ, қарор ҳар қандай ҳолатда қонунга мос равишда қабул қилинади.

У эса жуда оддий - қонунчиликка мувофиқ, президент ишончни йўқотгани муносабати билан регион раҳбарини лавозимдан озод қилишга ҳақли. Давлат раҳбари регион раҳбарига ишонмай қўйиши учун сабаблар турлича бўлиши мумкин - дейлик, ўз мажбуриятларини лозим даражада бажармаётганидан тортиб, аниқланган коррупция ҳолатларигача. Шу билан бирга президент ҳеч кимга ниманидир тушунтиришга мажбур эмас.

Айрим юристларга "ишончни йўқотиш" формулировкасининг ноаниқлиги ёқмайди — яъни, уларга кўра, нима учун ва негалиги аниқ белгилаб қўйилиши лозим. Аммо айнан шу ноаниқлик давлат раҳбарига шунга зарурат туғилган тақдирда регион раҳбарини ишдан четлатиш каби муҳим ҳуқуқни беради — бу ҳуқуқ ҳукумат вертикали бирдамлигини ва умуман, Федерация бирлигини сақлаб қолишда катта аҳамиятга эга.

Табиийки, президент бу ҳуқуқини суъиистеъмол қилмайди — ушбу норма мавжуд бўлган 15 йил ичида, Игнатьевнинг ишдан бўшатилишига қадар, атиги ўн марта қўлланилган. Бу ерда шахсий адоват ҳақида гап борган эмас — ҳатто катта шов-шувга айланган 2010 йилдаги Лужковнинг ишдан олиниши воқеасида ҳам (бу президент Медведев ушбу ҳуқуқдан фойдаланган ягона ҳолат бўлган) мэр ва давлат раҳбари ўртасидаги ўзаро совуқчилик пойтахт раҳбариятига нисбатан талабни фақат кучайтирган эди. Москва аллақачон тозаланиши керак эди — аммо Лужков истеъфога кетиш бўйича берилган маслаҳатларни тушунмасди, ҳаммасини яхшиликча ҳал қилишни истамас эди ва шу боис "ишончни йўқотиш" деган сабаб билан ишдан олинди.

Шу билан бирга Юрий Михайлович ушбу формулировка билан ишдан олинган, аммо коррупцияга оид ишлари учун судга тортилмаган ягона регион раҳбари бўлди, — қолган тўққиз амалдорларнинг ҳаммаси суд курсисида ўтирган.

Президент одатда "ғазна ўғриларига" нисбатан "ишончни йўқотган"лиги ҳақидаги факт Михаил Игнатьевни чалғитган кўринади — ва у шу боис ҳам Путин билан судлашишга қарор қилган. "Мен коррупционер эмасман, ахир, нега мени лавозимдан олишди? Путиннинг ўзи ҳам фаолиятимда коррупция аломатлари ҳақида маълумотга эга эмаслигини айтган" - Чувашиянинг собиқ раҳбари шикоят хатини йўллай туриб, тахминан шундай фикр юритган бўлиши мумкин. Ҳақиқатан ҳам, Игнатьевнинг истеъфосидан сўнг Путин Чувашия раҳбарига нисбатан коррупция бўйича қандайдир эътирозлар ҳақида хабари йўқлигини айтган эди. Яъни президент бу билан республика раҳбарини унга ишонмай қўйгани, ундан ҳафсаласи пир бўлгани учун ишдан бўшатганлигини яна бир бор таъкидлаган эди. Игнатьевнинг фожиаси у президентга ишонмаслигида - истеъфо бераётган вақтда ҳам ишонмаган, ҳозир ҳам ишонмайди.

Январ ойида Игнатьев республика раҳбарлигидан ишдан олиш учун унга нисбатан тил бириктирилаяпти, дея фикр билдирган эди  (сайловлар жорий йил кузда бўлиб ўтиши режалаштирилган). У дарғазаб бўлар, ўзини қўлга ололмай қолганди — калит воқеасидан бир неча кун олдин у ҳақда ифлос гапларни ёзган журналистларни "савалаганди". Шу боис, Игнатьев ва калитни олмоқчи бўлиб сакраган ФВВ майори тасвирга туширилган видео интернетда яшин тезлигида тарқалгач, Чувашия раҳбари буларнинг барчаси душманлари томонидан ташкиллатирилганига шубҳа билдирмаганди. Эҳтимол, Игнатьевни минтақа раҳбарлигидан кетказишни истовчилар фаоллашган ва ҳатто унга қарши қандайдир қабиҳ ишларни режалаштиришган бўлиши мумкин, аммо бу унинг қулашига асос бўлиб хизмат қилолмайди. Игнатьев ўз истеъфоси учун ўзи чох қазди - ўз ҳаракатлари билан Путинни фармонни имзолашга мажбур қилди.

Нега деганда видео интернетда унинг душманлари шу ишга пул тиккани учунмас, балки халқ юқори лавозимдаги раҳбарнинг сурбетлигига ёки энг камида аҳмоқона ҳаракатига гувоҳ бўлганликлари ва бу ҳолат уларнинг ғазабини келтиргани учун ҳам оммалашиб кетганини аввал бошдан тушунмади. Путин ҳам худди шу нарсани кўрди. Игнатьев эса буни тушунмади — у, аксинча, душманлари унга қарши иш қилаётгани баҳонасида ўзини-ўзи ҳимоялашга киришди. Шу вақтнинг ўзидаёқ чин юракдан кечирим сўраб, ноҳақлигини, аҳмоқона ҳазил қилганини тан олишнинг ўрнига душманлар ҳақида гапира бошлади. Ва бу билан Путинни ўзининг нормал эмаслигига узил-кесил ишонтирди — чунки агар Игнатьев можаро бошидаёқ ўзини бошқача тутганида эса, ўз курсисида қолиши мумкин эди.

Аммо истеъфо Игнатьевнинг кўзини очмади — аксинча, у, кўриниб турибдики, айби бўлмай туриб, жабр чекиб қолганига янада қаттиқроқ ишона бошлаган. Шу учун ҳам судлашишга қарор қилган — у бу билан ўзини ноқулай ҳолатга қўяётганини ҳали ҳам тушунгани йўқ.

Гап бу ерда Игнатьев шу тарзда ўзига нисбатан коррупцион таъқибнинг олдини олаётганида ҳам эмас - у гўёки бу иши билан Чувашияда ўзига нисбатан очилиши мумкин бўлган жиноий таъқиб ҳақида огоҳлантираётгандек. Йўқ, ҳеч ким Игнатьевни қамоққа олишни режалаштираётгани йўқ — агар унинг қинғирқўллигида қандайдир гумонлар мавжуд бўлганида, у ҳолда бу ҳақда истеъфоси вақтидаёт хабарлар тарқаларди. Йўқ, бу ерга гап Игнатьевнинг ўз келажаги учун ҳавотир олаётганида ҳам эмас - у ҳақиқатан ранжиган ва чиндан ҳам "нима учун?"лигини тушунмаяпти.

Бу ерда, афсуски, бор нарсани тушунишни истамаган, ўз ўзига танқидий қарай билмайдиган одамга бирон нимани тушунтиришнинг имкони ҳам йўқ — бу ишни на шахсий, на Олий суд даражасида амалга ошириб бўлмайди. Михаил Игнатьевга тезроқ соғайишни тилашдан бошқа чора йўқ.

У президент ишончи, бу фуқаролар ишончидек бир гаплигини тушуниши керак, - уни йўқотиб қўймаслик учун биринчи галда виждонли бўлиш лозим. Ўз ўзига нисбатан ҳам.

186
Председатель совета директоров Национальной ассоциации объединений офицеров запаса Вооруженных сил Владимир Богатырев

МДҲ давлатлари терроризмга қарши курашда ҳаракатларини мувофиқлаштириши керак эксперт

2
Террорчилар Яқин Шарқда фаол ҳаракат олиб бормоқдалар, Шимолий Африкада вазиятни кескинлаштирмоқда. Бундан ташқари, Афғонистон билан чегарада жойлашган Марказий Осиё, МДҲ мамлакатлари орқали киришга уринишлар сони кескин ошди.

МДҲнинг терроризмга қарши кураш ва уни таъминлаш харажатларини легаллаштиришга қарши чоралар кўриш тўғрисидаги шартномаси катта аҳамиятга эга, чунки жангарилар ҳозирда дунёнинг турли бурчакларида ўз ҳаракатларини фаоллаштирмоқда, деб ҳисоблайди ҳарбий эксперт Владимир Богатирев. У ўз фикрини Sputnik Тожикистонга берган интервьюсида айтиб ўтди.

Президент Владимир Путин МДҲ давлатларининг жиноий даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролларини тарқатишни молиялаштиришга қарши кураш бўйича шартномасини имзоланишини мақсадга мувофиқ деб ҳисоблайди.

Богатирев таъкидлаганидек, террорчилар Яқин Шарқда фаоллашмоқда, Шимолий Африкадаги вазиятни кескинлаштирмоқда. Бундан ташқари, Афғонистон билан чегарада жойлашган Марказий Осиё, МДҲ мамлакатлари орқали киришга уринишлар сони кескин ошди.

"Даромадларни легаллаштириш тобора халқаро ҳусусиятга эга бўлиб бормоқда, шунинг учун МДҲ мамлакатларининг ҳозирги босқичда замонавий технологиялар, имкониятлар ва кучларни ҳисобга олган ҳолда ҳаракатлари ва позицияларини мувофиқлаштириш жуда муҳим ва ўз вақтидаги вазифадир", - деди ҳарбий эксперт.

Мутахассиснинг фикрига кўра, бугунги кунда халқаро террорчилик ташкилотлари трансмиллий ҳусусиятга эга бўлмоқда, Россия ва МДҲнинг бошқа мамлакатлари ҳудудига киришга ҳаракат қилмоқда.

Терроризмга қўшимча равишда, оммавий қирғин қуролларини тарқатиш хавфи ҳам ортмоқда, гарчи миллий ва халқаро тизимлар асосидаги махсус хизматлар ушбу муаммони ҳал қилишаётган бўлса ҳам. Шу сабабли, янги технологияларни, мамлакатлар ўртасидаги муносабатларни ва дунёдаги геосиёсий вазиятни ҳисобга олган ҳолда норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш зарур.

2