Геннадий Бордюгов

“Биргаликда қозонганмиз”: Гитлер Германиясини тор-мор этишда СССР роли йўққа чиқариляпти

623
(Янгиланган 15:32 22.10.2019)
“Совет республикаларининг қай бири ғалабада энг катта ҳиссани қўшган?” қабилидаги дунёқарашлар сингдирилаётгани боис ва бу йўналишда зиддиятларни олдини олиш мақсадида "Биргаликда қозонганмиз" лойиҳаси ишлаб чиқилди.

ТОШКЕНТ, 22 окт – Sputnik. Россия жамиятининг тадқиқотчилари ассоциацияси президенти Геннадий Бордюгов радио Sputnik эфирида сўзга чиқар экан, нацизм устидан қозонилган ғалабанинг 75-йиллиги арафасида Евроосиё халқлари Ассамблеяси ҳузурида “Победили вместе” (Биргаликда қозонганмиз) Халқаро жамоат қўмитаси ташкил этилганлигини маълум қилди.

Қўмита фаолияти сўнгги йилларда жаҳон тарихида асосий трендга айланиб бораётган воқелик – Иккинчи жаҳон уруши натижаларини қайта кўриб чиқиш, Гитлер Германиясини тор-мор этишда СССР ролини камайтириш ва ҳатто йўққа чиқариш кабиларга қарши туриш, умумий ғалаба учун жонини фидо этганлар хотирасини сақлаб қолиш, ушбу ғалаба барчамизнинг ягона ғалабамиз эканлигини унутмаслик кабиларни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.

“Афсуски, мамлакатлар ва халқлар ўртасида зиддиятли муносабатларни авж олдириш, Иккинчи Жаҳон уруши натижаларини қайта кўриб чиқиш, инсоният манфаати ва равнақи йўлида қилинган уринишларни йўққа чиқариш каби интилишлар оммалашмоқда”, - деб таъкидлади ассоциация раҳбари.

Иккинчи Жаҳон уруши тўғрисидаги хотирани сақлаб қолиш - бугунги авлоднинг бурчи, дейди Бордюгов интервью давомида.

Эксперт фикрича, дунёда муайян кучлар борки, уларнинг асосий мақсади тарихий воқелик бўлмиш – совет халқи ва унинг иттифоқчиларининг биргаликда нацизм устидан ғалабасини йўққа чиқариш, айнан “биргаликда” сўзига зарба беришдан иборат.

Янги уруш концепцияси ишлаб чиқилмоқда. Совет иттифоқининг Иккинчи Жаҳон урушида ғалабада ҳал қилувчи ҳиссасини йўққа чиқариш ушбу концепцияда марказий ўринни эгаллайди. Ваҳоланки, уруш якунида Рузвельт ҳам Черчилль ҳам бу борада ҳеч қандай шубҳага эга эмас эди. СССРнинг Шарқий фронтдаги ҳиссаси барчага аён эди.

Сўнгги икки йилда бошқа бир тенденцияни – собиқ иттифоқдош давлатларининг (собиқ СССР-таҳр.) ҳақиқий бирлигини, маънавий қардошлигини йўқ қилишга бўлган интилишларни кузатяпмиз.

Ушбу концепция муаллифлари урушдаги ғалабани, керак бўлса, миллий омилга қараб бўлиб ташлаш вазифасини ўз олдиларига қўйган.

“Совет республикаларининг қай бири ғалабада энг катта ҳиссани қўшган?” қабилидаги дунёқарашлар сингдирилмоқда. Бу эса миллатлараро зиддиятли мунозараларга сабабчи бўлиши ҳеч гап эмас.

Г.Бордюгов сўзларига қараганда, замонавий жамият ва айниқса ёшлар айнан ўша замон воқеа-ҳодисаларидан бохабар, қатор далиллар эса хотирадан чиқа бошлаётгани ниҳоятда хавфли ҳолат.

“Айнан шунинг таъсирида лойиҳа вужудга келган ва бу энг аввало, жамоат лойиҳаси бўлиб, у барча иштирокчи давлатларнинг ушбу уруш билан боғлиқ акцияларини қарама-қарши қўйиш эмас, айнан бирлаштиришга қаратилган. Мақсад битта – умумий ғалабамиз тўғрисидаги хотирани сақлаб қолиш, қандайдир ахборот урушларига жавоб бериш орқали эмас, аксинча ижобий ташаббусларни илгари суриш орқали биргаликда ҳаракат қилиш”, - дея сўзига якун ясади фаолият етакчиси.

Бордюгов: мы боремся с принижением роли СССР в разгроме гитлеровской Германии
623
Работа нефтяных станков - качалок

Қудратли нефт давлати устида қора булутлар қуюқлашмоқда

515
(Янгиланган 13:39 06.07.2020)
Осойишта ва сербарака пайтларда ҳамма бир-бирига дўстдир, миллий иқтисодиёт хавф остида бўлган даврда эса - ҳамма ўз имконига қараб омон қолишга ҳаракат қилади.

Углеводородлар бозори узра яна булутлар қалинлашди. The Wall Street Journal хабар беришича, бу сафар Саудия Арабистони энди Нигерия ва Ангола билан муносабатларнинг янги кескинлашувига ўтишга тайёрланмоқда, деб ёзади РИА Новости муаллифи Сергей Савчук.

Нашр манбаларининг таъкидлашича, июн ўрталарида, онлайн-конференцияда қиролликнинг Энергетика масалалари вазири, шаҳзода Абдул-Азиз ибн Салмон ушбу икки мамлакат вакилларига қатъий ултиматум билан мурожаат қилиб, нефт қазиб олишни қисқартиришни ва ОПЕК+ сўнгги келишувига биноан олинган мажбуриятларни бажаришни талаб қилди.

Агар Абужа ва Луанда ишлаб чиқаришни қисқартирмаса, Саудияликлар демпинг сиёсатини қўллаб, уларни асосан Нигерия ва Ангола нефтини оладиган Осиё бозоридан сиқиб чиқариш ҳуқуқини сақлаб қолади.

ОПЕК+ нинг баҳорги келишуви 1 майдан бошлаб ишлаб чиқарувчи мамлакатлар нефт қазиб олишни қисқартиришини ва бу ўз навбатида энергия нархини кўтарилиши орқали бозорларни тўйинтиришни енгиллаштиришини назарда тутади.

Қутқариш режаси дастлабки даврда (май – июн ойлари) жами ишлаб чиқаришни кунига 9,7 миллион баррелга, кейинчалик эса (июл – декабр ойларида) 7,7 миллионга қисқартирилишини ва 2021 йилнинг биринчи ярмида ўртача нархларни ушлаб туриш учун атиги 5,7 миллионга қисқариш етарли бўлишини кўзда тутади.

Келишувнинг ўзида иккита жиҳат қизиқ, дейди РИА Новости колумнисти. Биринчиси: ОПЕК+ доирасида битим тузишни ташаббускори айнан Ар-Риёд бўлган, у қишдаёқ Москвага қарши нархлар урушини эълон қилган ва шунга ўхшаш ултиматумларни қўйган эди.

Иккинчи қизиқ томони шундаки, апрел келишуви барча имзоловчилар учун ихтиёрийдир. Яъни, улар буни бажаришлари ҳам бажармасликлари ҳам мумкин.

Айтиш керакки, ОПЕКнинг асосий таркибий қисми бўлган Нигерия ва Ангола келишувни бошиданоқ амалга оширишга тўсқинлик қилишган, аммо бошқалар қаторида улар энг ашаддий рад этувчилардан узоқроқ бўлишган.

Май ойи натижаларига кўра, ишлаб чиқаришни қисқартириш режасига қониқарсиз амал қилинаётгани маълум бўлди: масалан, Ироқ ва Габон уни ярмига бажарди, Қозоғистон, Нигерия ва Ангола эса учдан икки қисмига бажарган. 18 июн куни вазирлар назорати қўмитасининг йиғилишида қозоғистонликлар етмаётган ҳажмни қоплашни режалаштирганлигини эълон қилган бўлса, Африка қитъаси вакиллари эса нархларни камида минимал фойда даражасига олиб чиқишга имкон бермайдиган даражада қазиб олишни давом эттирмоқдалар.

Қўшимча қилиш керак: апрел ойида, элликта танкер етказиб бериш тўхтатилгани фонида, Нигерия фаол равишда ўзининг Bonny Light ва Qua Iboe навларини Брент-дан ўртача уч долларга арзонроқ нархда сотишни бошлади. Бу билан у ўз  мажбуриятларидан қочаётганини намойиш қилди ва  Саудия Арабистони томонидан эътирозларга сабаб бўлди, чунки паст нархлар қироллик бюджетига жуда оғриқли зарар етказаётган эди.

Бу йил саудияликлар учун жуда умидли бошланган эди. Декабр - январ ойларида Saudi Aramco давлат гигантининг акциялари улуши рекордли 29 миллиард долларга сотилди, нефтнинг бир баррели эса етмиш доллардан сотилган эди.

Қироллик бюджети тўлиқ бажарилиши учун нефтнинг бир баррели - 80 доллардан сотилиши керак, лекин нефтнинг жорий нархи - 40 доллар. Нефт ва газ даромадлари ялпи ички маҳсулотнинг ярмини ва экспорт даромадининг 70 фоизини ташкил этадиган Саудия Арабистони бозорни тиклашдан энг биринчи манфаатдор экан мантиқан тўғри. Ахир йил охирига келиб, Fitch маълумотларига кўра, Саудия бюджети тақчиллиги 15% дан ошиб, 100 миллиард долларга етади.

Мавжуд вазиятни енгиб ўтишда асосий қийинчилик - самараси шубҳали бўлган ультиматумлар дипломатиясидан ташқари, Нигерия ва Ангола ҳам худди шундай қийинчиликларни бошдан кечираётганидир. Уларнинг олдида оддийгина танлов бор: онгли равишда ўз иқтисодини бўғиб қўйиш ёки Россиядан ўрнак олиб, саудияликлар билан қарама-қаршиликка бориш.

Асосий кўрсаткичларни ўрганиб чиқсак танловнинг танқислиги аён бўлади: Нигерия нефт қазиб олиш бўйича дунёда саккизинчи ва Африкада биринчи ўриндадир, кунига икки миллион баррел қазиб олинади. Углеводород экспорти ялпи экспорт тушумининг 90% дан ортиғини ташкил этади.

Ангола ҳам ундан ортда қолмаяпти, у ўнлаб йиллар давом этган қонли фуқаролик урушидан кейин Конго ҳавзасидаги нефтига асосланган тизимли ривожланишга ўтишга муваффақ бўлди. Кунига бир ярим миллион баррел ишлаб чиқарадиган Анголанинг нефт бозори ExxonMobil, Total, Chevron ва British Petroleum томонидан эгаллаб олинган ва ишлаб чиқаришнинг пасайишидан бу компаниялар унча мамнун бўлмайдилар.

Ер ости бойликлари бу ерда ялпи ички маҳсулотнинг 37 фоизини, давлат даромадларининг 75 фоизини ва (Нигерияга ўхшаб) экспорт тушумининг 90 фоизини ташкил қилади. Шунга қарамай, охирги тўрт йил ичида Ангола иқтисодиёти салбий ўсиш суръатларини кўрсатмоқда.

ОПЕК-нинг ушбу икки аъзоси ўзларининг ягона ликвид маҳсулоти – энергия ташувчиларни таклиф қилиб, омон қолиш учун курашаётганларидан ҳайратланарли ҳол эмас.

Саудияликлар картел бўйича ўз ҳамкорларини ишлаб чиқаришни қисқартиришга мажбурлаш усули алоҳида кўриб чиқишга арзийди, чунки бу ўйин ультиматум муаллифларининг кутганларидан кўра бутунлай бошқача якунланиши мумкин.

Бу иккала мамлакатдан ҳам икки баравар кўп нефт ишлаб чиқарадиган Саудия Арабистони Ангола ва Нигерияни Осиё-Тинч океани минтақаси бозорларидан фақатгина назарий жиҳатдан сиқиб чиқариши мумкин.

Чунки Хитой ва Ҳиндистон бозори нафақат африкаликлар учун, балки саудияликлар учун ҳам манфаатли ва муҳимдир. Айнан Осиё-Тинч океани минтақасига экспортнинг ўттиз фоизга қисқариши, биринчи чоракда қироллик бюджети 11 миллиард долларни йўқотишига олиб келди. Олти ойлик маълумотлари ҳали йўқ, аммо улар яхшироқ натижани кўрсатмайди.

Осиё бозорини рақобатчилардан бир неча долларга арзонроқ нефт билан тўлдириш - бу боши берк кўчага юриш билан тенг. Чунки Ҳиндистон касаллар сонининг кескин ошиши сабабли яна чуқур карантинга чўкади, Хитой эса, тикланишга ўтган ягона иқтисодиёт сифатида, бошқа таклифлар ичидан хортиржам танлаши мумкин.

Дунёда нефт нафақат Яқин Шарқда қазиб олинади, АҚШнинг ўзида нефт омборлари рекорд даражагача тўлдирилди. Эталонли Brent ва WTI-ларнинг 540 миллион баррели ўз харидорини кутмоқда, ва шубҳа йўқ, америкаликлар ҳаддан ташқари ишлаб чиқариш тузоғидан қутулиш мақсадида, уни катта мамнуният билан ҳар кимга сотиб юборади.

Айрим давлатлар халқаро ҳамжамият билан ультиматумлар тили ёрдамида алоқа ўрнатишга уринаётгани самарасиздир, ва бу ҳар кимни ҳам чўчитмай қўйди. Бироқ, Ангола ва Нигерия нефт ўйинининг қоидаларини қабул қилиш-қилмаслигидан қатъи назар, кескинлик фақат кучаяди.

Ҳеч бўлмаганда глобал пандемия тугаб, саноат яна миллионлаб баррел ва миллиард кубометр ёқилғига эҳтиёжни сезмагунча.

Бу осойишта ва сербарака пайтларда ҳамма бир-бирига дўстдир, миллий иқтисодиётнинг омон қолиши хавф остида бўлган даврда эса ҳамма ўз имконига қараб омон қолишга ҳаракат қилади.

515

Қрим кўприги яна АҚШ томоғидаги суякка айланди

540
АҚШ Қора денгиздаги навигациядан шунчалик ташвишланмоқдаки, Қрим кўприги уларнинг томоғида суяк каби туриб қолди. Бирор жойда биронта муаммо чиқса, бунинг давоси битта: санкциялар. Вашингтон уларни юмшатмайди. Гўё кимдир бундан умид қилаётгандек.

Қрим кўприги бўйлаб юк поездлари ҳаракати бошланганига ҳали бир ҳафта бўлмади, АҚШнинг Киевдаги элчихонаси эса бунга ўз муносабатини билдирди. Гўёки, Россиянинг қитъа ва Қримни боғлайдиган “рухсатсиз” кўприги “навигацияга халақит бермоқда”. Америкаликлар Қора денгиздаги айнан қайси кемалар бўйича хавотирга тушгани аниқ эмас. Мабодо, унга вақти-вақти билан кириб турадиган эсминецлардан хавотирда эмасмикин?

​Эмишки, кўприк АҚШга ҳар куни “Қримни ноқонуний босиб олиниши ва оккупация”ни эслатиб турар экан, бу эса “кучли санкциялар”ни сақлаб қолишга сабабдир. Биринчидан, Қрим аҳолининг хоҳиш-истагига биноан, референдум натижасида Россия таркибига қайтган. Иккинчидан, ҳеч ким АҚШнинг санкцион амбицияларидан шубҳаланмайди. АҚШ бу билан ҳайратлантирмади. Аммо элчихонани тушунса бўлади, твиттерда бирор муносабат билдириш керак-ку ахир. Бунинг ўзи Американинг сиёсий қарамлигини кўрсатади.

Вашингтонни, шунингдек, юк поездлари Қримга қурилиш материалларини олиб келиши ҳам қайғуга солмоқда. Бу эса ижтимоий аҳамиятга эга объектлар қуриб битказилишини англатади. Дон, нефть маҳсулотлари, қурилиш материаллари, кимёвий ўғитлар ва металлни ташиш нархи ўртача икки бараварга камаяди. Бўшаган маблағлар эса россияликлар орасида сайёҳлик йўналиши сифатида катта талабга эга бўлган минтақани ривожлантиришга йўналтирилиши мумкин. Чет элликлар ҳам унга эътиборини қаратишмоқда.

Муаллиф Мила Журавлева, Sputnik радиоси

540
Японец в костюме ниндзя

Японияда илк бор ниндзя-устаси дипломи берилди - фото

63
(Янгиланган 21:09 06.07.2020)
Қирқ беш ёшли япониялик Женичи Мицухаси дунёда биринчи марта ниндзя-магистри дипломини қўлга киритди.

ТОШКЕНТ, 6 июл — Sputnik. Қирқ беш ёшли япониялик Женичи Мицухаси дунёда биринчи марта ниндзя-магистри дипломига сазовор бўлди. Бу ҳақда Japan Times хабар қилди.

Эркак биринчи ниндзя - кланининг тарихий ватанида жойлашган - Ми университети аспирантурасида икки йил давомида таҳсил олди. У ҳужжатларни ўрганиб, маърузаларни тинглади ва "жанг санъати амалий жиҳатларини тўлиқ ўрганди".

"Ниндзялар эрталаб деҳқончилик қилишини, тушдан кейин эса жанг санъати билан шуғулланишларини ўқидим. Мен нафақат кўп машқ қилдим, балки сабзавот ҳам етиштирдим. Қора кийимли ёлланма қотиллар ҳар томонлама омон қолиш қобилиятига эга бўлганлар", - деди Мицухаси.

У кунг фу ва серинжи-кэмпо номи билан танилган япон жанг санъатини ўрганди. Энди уста бошқаларга нинзя маҳоратини ўзининг шахсий дожосида ўргатмоқда (япон жанг санъати бўйича машғулотлар, мусобақалар ва имтиҳондан ўтказиш жойи), маҳаллий меҳмонхонани бошқаради ва бир вақтнинг ўзида докторлик диссертацияси устида ишлайди.

2017 йилда Ми университетида дунёда биринчи ниндзя тадқиқот марказини ташкил қилинди ва бир йилдан сўнг магистратура очилди. Япония тарихи профессори Южи Ямада Мицухасининг ўз вазифасига содиқлигини алоҳида эътироф этди.

Олийгоҳга ўқишга кириш учун талабалар Япония тарихи ва тарихий ҳужжатларни ўқиш қобилиятига эга бўлиши бўйича имтиҳондан ўтади. Таълим муассасаси раҳбари таъкидлашича, ҳар йили фақат уч нафар  абитуриент ўқишга киради.

63