Протестные акции в Киеве

Рангли инқилоблар учун кадрлар қандай тайёрланади

1292
(Янгиланган 19:03 31.10.2019)
Молдовада хорижлик профессионал "инқилобчилар" МДҲ мамлакатларидан келган блогерларга намойишчилар зерикиб қолмаслиги учун нима қилиш кераклигини ўргатишди.

ТОШКЕНТ, 30 окт – Sputnik. Молдова пойтахти Кишинёвда Шарқий Европа ва МДҲнинг 15 та мамлакатдан келган 300 дан ортиқ блогерлар, кўнгиллилар ва бошқа бошқа жамоат фаоллари учун “КэмпКэмп2019” тадбири бўлиб ўтди.

Турли давлатлардан шунча машҳур кишилар жамланган тадбир – катта медиа байрамга айланди, ОАВда кенг ёритилди деб ўйласангиз хато қиласиз. Тадбир ўта махфий вазиятда, манзили ҳеч қаерда эълон қилинмаган, шаҳар чеккасидаги бинода ўтказилди.

Тадбирнинг расмий саҳифасида ҳеч қандай телефон рақами кўрсатилмаган, иштирокчилар фақат алоқа формаси орқали тадбир ташкилотчилари билан боғланишлари мумкин. Журналистлар аккредитация учун юборган анкеталар жавобсиз қолган.

Қизиқ, бу даражада яшириниш учун қандай сабаблар бор экан-а? Бу машҳур блогерларнинг халқаро даражааги учрашувига эмас, кўпроқ революционерларнинг Лениннинг хуфия квартирасида тўпланишига ўхшайди, - деб ёзади Sputnik Молдова.

Лекин шунча конспирация чораларига қарамасдан уларни барибир топган Sputnik мухбирлари келганда яширин тадбир ташкилотчилари ҳайрон қолишди. “Ҳа бу медиа-тадбир лекин журналистлар ичкарига киритилмайди, чунки айрим иштирокчиларимиз ўз мамлакатларида жавобгарликка тортилиши мумкин”, - деб тушунтирган тадбир ташкилотчилари. – Ҳукуматга қарши намойишлар уюштиргани учунми?, -  деган савол эса жавобсиз қолган.

Тадбир

Хуллас, 15 давлатдан 300 дан ортиқ блогерлар, кўнгиллилар, инстаграмчилар, нарратив маркетологлар ва бошқа жамоат фаоллари 4 кун давомида Кишинёв чеккасидаги кўримсиз бино ичида нима билан шуғулланган?

“Тўрт кун давом этаётган дискуссия, ижодий эксперимент ва мастер-классларда маркетинг, реклама ва медиа соҳасидаги фаоллар дунёни янада яхшироқ қилиш услубларини ўрганади”, - дейилган тадбир расмий саҳифасида.

Аслида эса, Шарқий Европа ва МДҲнинг бир неча давлатларидан келган “профессионал инқилобчилар” ўз мамлакатларида ҳукуматни куч билан алмаштириш ҳамда “Россия таъсирига қарши курашиш” тажрибаси билан ўртоқлашган. Ана шундай тадбирлар учун АҚШ давлат бюджетидан пул ажратилган.

Тадбир ташкилотчиси - Прага фуқаро маркази (Prague Civil Society Centre, PCSC) номли ташкилот бўлиб у АҚШ давлат бюджети томонидан молиялаштирилади. Марказ CAATSA (Америка душманларига санкциялар ёрдамида қаршилик кўрсатиш) қонунига асосан фаолият юритади. 

Лекция ва семинарлар мавзулари

Қуйида ушбу ўқув-медиа тадбирининг кун тартибига киритилган айрим мавзуларни келтирамиз:

  • “Ўсмирлар - фуқаро ташклотларининг асосий аудиторияси”
  • “Ҳазил ва мемлар фаоллик қуроли сифатида”
  • “Ноль бюджетли кўча намойишлари”
  • “Тарафдорлар ёллаш ва жамоалар ташкил қилиш”
  • “Марказий Осиё ва Кавказда краудфандинг”
  • *Краудфандинг - бир неча киши ёки ташкилотлар пул жамлаб бошқа гуруҳлар фаолиятини қўллаб-қувватлаши. Одатда интернет орқали амалга оширилади.
  • “Ижтимоий сўровлар маълумотларидан самарали фойдаланиш”
  • “Ҳукумат вакиллари билан музокаралар ўтказиш – маҳорат дарси”
  • “Ижодий фикрлашни қўзғаш учун оддий услблар”  
  • “Ҳуқуқ ҳимоячилари креатив профессионаллар билан учрашуви. Туркия тажрибаси”

Нотиқлар ким ?

Нутқ сўзлаган айрим нотиқлар шахсини юзаки ўрганиб чиқиш ҳам улар ҳақида муайян тасаввур беради.

Москвалик эссе ёзувчи ўзининг “Қримдаги Россия агрессияси”ни танқид қилиши билан танилган - Линор Горалик.

“Озодлик” радиосининг украина бўлими журналисти Влад Крилевский эса - Донбассдаги воқеаларга қарши, Украинада 30 йилларда содир бўлган очарчилик, Фейсбукдаги Россия тролларига қарши мақолалари билан машҳур.

Молдовалик Влада Чобану – фаол блогер, тадбир ташкилотчиларидан бири, АҚШнинг NDI — Национал демократик институтида 5 йил давомида ишлаган. (Дунёдаги барча рангли инқилоблар ташкил қилишда айнан мана шу институт иштирок этган).

Грузиялик блогер Шота Дигмелашвили “Каникулни баррикада ортида ўтказиш – 100 кунлик намойишлар” мавзусида лекция ўқиган.

Узоқ давом этаётган намойишларда иштирокчилар зерикиб қолмасликлари учун нима қилиш кераклигини Нью Йоркда жойлашган Center for Artistic Activism нотиқлари ўргатишган.

Ундан сўнг молдовалик ҳамма нарса “Москва қўли бор” деб бақирадиган "Оккупай Гугуцэ" фаоллар гуруҳи сўзга чиқиб, креатив намойишлар ўйлаб топишни ваъда беришган.

Иштирокчилар орасида белоруссиялик мухолифатчи журналист Франак Вячорка ҳам сўзга чиқди. Медиа соҳасида у ўзининг Белоруссияни Россиядан мутлақ ажратиш ва НАТОга аъзо бўлишни ёқлаб чиққан мақолалари билан танилган. 2018 йилда Вячорка Руминияда “Озодлик” радиоси бўлимини очишда ёрдам берган.

Тадбир қайси мамлакатларни қамраб олган?

Расмий саҳифасида жойлаштирилган харитага мувофиқ тадбир  барча Марказий Осиё республикаларини ҳам қамраб олган, жумладан, Ўзбекистонни ҳам, лекин унда иштирок этган ўзбекистонлик блогерлар ёки нотиқлар ҳақида маълумот йўқ.

Тадбирда қирғизистонлик бир неча блогерлар ҳам сўзга чиққан. Хусусан, Элдана Сатыбалдиева исмли инста-блогер унга қариндошлар томонидан ўтказилаётган босим ҳақида нутқ демократия сўзлаган.

Улан Усейун исмли блогер Қирғизистоннинг узоқ қишлоқларда қандай қилиб намойишлар уюштириш мумкинлиги ҳақида ҳикоя қилиб берган.

Мурат Данияр исмли блогер Қозоғистонда танқидий ютуб-канал юритиш хавфлари ҳақида ҳикоя қилиб берган.

Хулоса ўрнида

CampCamp2019 – бу рангли инқилоблар ва турли намойишлар уюштирувчи блогер ва бошқа жамоат фаоллари учун инқилобчи профессионаллар томонидан ўтказилган маҳорат дарси бўлган.

Келажакда ушбу тадбирда иштирок этган шахслар “Евромайдан” “атиргуллар инқилоби”, “соябонлар инқилоби” ва бошқа креатив номларини ўйлаб топса;

Ёки юзлаб полицияга бир ўзи қаршилик кўрсатаётган қари аёл, нозик қиз, ёш боланинг таъсирли суратларини чоп этиб жамоатчиликка  таъсир ўтказишга уринса;

Ё бўлмаса, ҳукумат вакилларининг чиқишларига қарши ижтимоий тармоқларда ҳажвий флешмоб кўтаришга уринса (Грузия флешмоб ха-ха);

- ҳайрон бўлманг, буларнинг ҳаммаси ўз-ўзидан пайдо бўлаётган креатив ғоя эмас, мана шундай профессионаллар ёрдамида ўтказилган семинарлар натижасидир.

Уларнинг мақсади – жамиятда норозиликни кучайтириш ва охир оқибат ҳукуматни ўзгартиришдир. Лекин бир неча йил давомида муваффақияттли натижа берган “рангли инқилоб” технологиялари – бугунги кунда оқсаб қолгани аниқ.

Масалан, Гонконгдаги митинглар узоқ вақт давом этаётган бўлсада - натижа йўқ. Москвада – улар ҳарчанд уринмасин ҳозирча ҳеч нарсага эриша олмаяпти. Грузия ва Арманистонда ҳам сўнгги вақтда эришилаётган натижалар кўнгилдагидек эмас.

Ана шундай шароитда революция ташкилотчилари томонидан маҳаллий жамоат фаолларига “намойишларни янада қизиқроқ қилиш” чоралари ўргатилаётганини тушунса бўлади. Чўкаётган одам хасга ҳам ёпишади, дейдилар-ку.

1292
Работа нефтяных станков - качалок

Қудратли нефт давлати устида қора булутлар қуюқлашмоқда

481
(Янгиланган 13:39 06.07.2020)
Осойишта ва сербарака пайтларда ҳамма бир-бирига дўстдир, миллий иқтисодиёт хавф остида бўлган даврда эса - ҳамма ўз имконига қараб омон қолишга ҳаракат қилади.

Углеводородлар бозори узра яна булутлар қалинлашди. The Wall Street Journal хабар беришича, бу сафар Саудия Арабистони энди Нигерия ва Ангола билан муносабатларнинг янги кескинлашувига ўтишга тайёрланмоқда, деб ёзади РИА Новости муаллифи Сергей Савчук.

Нашр манбаларининг таъкидлашича, июн ўрталарида, онлайн-конференцияда қиролликнинг Энергетика масалалари вазири, шаҳзода Абдул-Азиз ибн Салмон ушбу икки мамлакат вакилларига қатъий ултиматум билан мурожаат қилиб, нефт қазиб олишни қисқартиришни ва ОПЕК+ сўнгги келишувига биноан олинган мажбуриятларни бажаришни талаб қилди.

Агар Абужа ва Луанда ишлаб чиқаришни қисқартирмаса, Саудияликлар демпинг сиёсатини қўллаб, уларни асосан Нигерия ва Ангола нефтини оладиган Осиё бозоридан сиқиб чиқариш ҳуқуқини сақлаб қолади.

ОПЕК+ нинг баҳорги келишуви 1 майдан бошлаб ишлаб чиқарувчи мамлакатлар нефт қазиб олишни қисқартиришини ва бу ўз навбатида энергия нархини кўтарилиши орқали бозорларни тўйинтиришни енгиллаштиришини назарда тутади.

Қутқариш режаси дастлабки даврда (май – июн ойлари) жами ишлаб чиқаришни кунига 9,7 миллион баррелга, кейинчалик эса (июл – декабр ойларида) 7,7 миллионга қисқартирилишини ва 2021 йилнинг биринчи ярмида ўртача нархларни ушлаб туриш учун атиги 5,7 миллионга қисқариш етарли бўлишини кўзда тутади.

Келишувнинг ўзида иккита жиҳат қизиқ, дейди РИА Новости колумнисти. Биринчиси: ОПЕК+ доирасида битим тузишни ташаббускори айнан Ар-Риёд бўлган, у қишдаёқ Москвага қарши нархлар урушини эълон қилган ва шунга ўхшаш ултиматумларни қўйган эди.

Иккинчи қизиқ томони шундаки, апрел келишуви барча имзоловчилар учун ихтиёрийдир. Яъни, улар буни бажаришлари ҳам бажармасликлари ҳам мумкин.

Айтиш керакки, ОПЕКнинг асосий таркибий қисми бўлган Нигерия ва Ангола келишувни бошиданоқ амалга оширишга тўсқинлик қилишган, аммо бошқалар қаторида улар энг ашаддий рад этувчилардан узоқроқ бўлишган.

Май ойи натижаларига кўра, ишлаб чиқаришни қисқартириш режасига қониқарсиз амал қилинаётгани маълум бўлди: масалан, Ироқ ва Габон уни ярмига бажарди, Қозоғистон, Нигерия ва Ангола эса учдан икки қисмига бажарган. 18 июн куни вазирлар назорати қўмитасининг йиғилишида қозоғистонликлар етмаётган ҳажмни қоплашни режалаштирганлигини эълон қилган бўлса, Африка қитъаси вакиллари эса нархларни камида минимал фойда даражасига олиб чиқишга имкон бермайдиган даражада қазиб олишни давом эттирмоқдалар.

Қўшимча қилиш керак: апрел ойида, элликта танкер етказиб бериш тўхтатилгани фонида, Нигерия фаол равишда ўзининг Bonny Light ва Qua Iboe навларини Брент-дан ўртача уч долларга арзонроқ нархда сотишни бошлади. Бу билан у ўз  мажбуриятларидан қочаётганини намойиш қилди ва  Саудия Арабистони томонидан эътирозларга сабаб бўлди, чунки паст нархлар қироллик бюджетига жуда оғриқли зарар етказаётган эди.

Бу йил саудияликлар учун жуда умидли бошланган эди. Декабр - январ ойларида Saudi Aramco давлат гигантининг акциялари улуши рекордли 29 миллиард долларга сотилди, нефтнинг бир баррели эса етмиш доллардан сотилган эди.

Қироллик бюджети тўлиқ бажарилиши учун нефтнинг бир баррели - 80 доллардан сотилиши керак, лекин нефтнинг жорий нархи - 40 доллар. Нефт ва газ даромадлари ялпи ички маҳсулотнинг ярмини ва экспорт даромадининг 70 фоизини ташкил этадиган Саудия Арабистони бозорни тиклашдан энг биринчи манфаатдор экан мантиқан тўғри. Ахир йил охирига келиб, Fitch маълумотларига кўра, Саудия бюджети тақчиллиги 15% дан ошиб, 100 миллиард долларга етади.

Мавжуд вазиятни енгиб ўтишда асосий қийинчилик - самараси шубҳали бўлган ультиматумлар дипломатиясидан ташқари, Нигерия ва Ангола ҳам худди шундай қийинчиликларни бошдан кечираётганидир. Уларнинг олдида оддийгина танлов бор: онгли равишда ўз иқтисодини бўғиб қўйиш ёки Россиядан ўрнак олиб, саудияликлар билан қарама-қаршиликка бориш.

Асосий кўрсаткичларни ўрганиб чиқсак танловнинг танқислиги аён бўлади: Нигерия нефт қазиб олиш бўйича дунёда саккизинчи ва Африкада биринчи ўриндадир, кунига икки миллион баррел қазиб олинади. Углеводород экспорти ялпи экспорт тушумининг 90% дан ортиғини ташкил этади.

Ангола ҳам ундан ортда қолмаяпти, у ўнлаб йиллар давом этган қонли фуқаролик урушидан кейин Конго ҳавзасидаги нефтига асосланган тизимли ривожланишга ўтишга муваффақ бўлди. Кунига бир ярим миллион баррел ишлаб чиқарадиган Анголанинг нефт бозори ExxonMobil, Total, Chevron ва British Petroleum томонидан эгаллаб олинган ва ишлаб чиқаришнинг пасайишидан бу компаниялар унча мамнун бўлмайдилар.

Ер ости бойликлари бу ерда ялпи ички маҳсулотнинг 37 фоизини, давлат даромадларининг 75 фоизини ва (Нигерияга ўхшаб) экспорт тушумининг 90 фоизини ташкил қилади. Шунга қарамай, охирги тўрт йил ичида Ангола иқтисодиёти салбий ўсиш суръатларини кўрсатмоқда.

ОПЕК-нинг ушбу икки аъзоси ўзларининг ягона ликвид маҳсулоти – энергия ташувчиларни таклиф қилиб, омон қолиш учун курашаётганларидан ҳайратланарли ҳол эмас.

Саудияликлар картел бўйича ўз ҳамкорларини ишлаб чиқаришни қисқартиришга мажбурлаш усули алоҳида кўриб чиқишга арзийди, чунки бу ўйин ультиматум муаллифларининг кутганларидан кўра бутунлай бошқача якунланиши мумкин.

Бу иккала мамлакатдан ҳам икки баравар кўп нефт ишлаб чиқарадиган Саудия Арабистони Ангола ва Нигерияни Осиё-Тинч океани минтақаси бозорларидан фақатгина назарий жиҳатдан сиқиб чиқариши мумкин.

Чунки Хитой ва Ҳиндистон бозори нафақат африкаликлар учун, балки саудияликлар учун ҳам манфаатли ва муҳимдир. Айнан Осиё-Тинч океани минтақасига экспортнинг ўттиз фоизга қисқариши, биринчи чоракда қироллик бюджети 11 миллиард долларни йўқотишига олиб келди. Олти ойлик маълумотлари ҳали йўқ, аммо улар яхшироқ натижани кўрсатмайди.

Осиё бозорини рақобатчилардан бир неча долларга арзонроқ нефт билан тўлдириш - бу боши берк кўчага юриш билан тенг. Чунки Ҳиндистон касаллар сонининг кескин ошиши сабабли яна чуқур карантинга чўкади, Хитой эса, тикланишга ўтган ягона иқтисодиёт сифатида, бошқа таклифлар ичидан хортиржам танлаши мумкин.

Дунёда нефт нафақат Яқин Шарқда қазиб олинади, АҚШнинг ўзида нефт омборлари рекорд даражагача тўлдирилди. Эталонли Brent ва WTI-ларнинг 540 миллион баррели ўз харидорини кутмоқда, ва шубҳа йўқ, америкаликлар ҳаддан ташқари ишлаб чиқариш тузоғидан қутулиш мақсадида, уни катта мамнуният билан ҳар кимга сотиб юборади.

Айрим давлатлар халқаро ҳамжамият билан ультиматумлар тили ёрдамида алоқа ўрнатишга уринаётгани самарасиздир, ва бу ҳар кимни ҳам чўчитмай қўйди. Бироқ, Ангола ва Нигерия нефт ўйинининг қоидаларини қабул қилиш-қилмаслигидан қатъи назар, кескинлик фақат кучаяди.

Ҳеч бўлмаганда глобал пандемия тугаб, саноат яна миллионлаб баррел ва миллиард кубометр ёқилғига эҳтиёжни сезмагунча.

Бу осойишта ва сербарака пайтларда ҳамма бир-бирига дўстдир, миллий иқтисодиётнинг омон қолиши хавф остида бўлган даврда эса ҳамма ўз имконига қараб омон қолишга ҳаракат қилади.

481

Қрим кўприги яна АҚШ томоғидаги суякка айланди

537
АҚШ Қора денгиздаги навигациядан шунчалик ташвишланмоқдаки, Қрим кўприги уларнинг томоғида суяк каби туриб қолди. Бирор жойда биронта муаммо чиқса, бунинг давоси битта: санкциялар. Вашингтон уларни юмшатмайди. Гўё кимдир бундан умид қилаётгандек.

Қрим кўприги бўйлаб юк поездлари ҳаракати бошланганига ҳали бир ҳафта бўлмади, АҚШнинг Киевдаги элчихонаси эса бунга ўз муносабатини билдирди. Гўёки, Россиянинг қитъа ва Қримни боғлайдиган “рухсатсиз” кўприги “навигацияга халақит бермоқда”. Америкаликлар Қора денгиздаги айнан қайси кемалар бўйича хавотирга тушгани аниқ эмас. Мабодо, унга вақти-вақти билан кириб турадиган эсминецлардан хавотирда эмасмикин?

​Эмишки, кўприк АҚШга ҳар куни “Қримни ноқонуний босиб олиниши ва оккупация”ни эслатиб турар экан, бу эса “кучли санкциялар”ни сақлаб қолишга сабабдир. Биринчидан, Қрим аҳолининг хоҳиш-истагига биноан, референдум натижасида Россия таркибига қайтган. Иккинчидан, ҳеч ким АҚШнинг санкцион амбицияларидан шубҳаланмайди. АҚШ бу билан ҳайратлантирмади. Аммо элчихонани тушунса бўлади, твиттерда бирор муносабат билдириш керак-ку ахир. Бунинг ўзи Американинг сиёсий қарамлигини кўрсатади.

Вашингтонни, шунингдек, юк поездлари Қримга қурилиш материалларини олиб келиши ҳам қайғуга солмоқда. Бу эса ижтимоий аҳамиятга эга объектлар қуриб битказилишини англатади. Дон, нефть маҳсулотлари, қурилиш материаллари, кимёвий ўғитлар ва металлни ташиш нархи ўртача икки бараварга камаяди. Бўшаган маблағлар эса россияликлар орасида сайёҳлик йўналиши сифатида катта талабга эга бўлган минтақани ривожлантиришга йўналтирилиши мумкин. Чет элликлар ҳам унга эътиборини қаратишмоқда.

Муаллиф Мила Журавлева, Sputnik радиоси

537
Японец в костюме ниндзя

Японияда илк бор ниндзя-устаси дипломи берилди - фото

42
(Янгиланган 21:09 06.07.2020)
Қирқ беш ёшли япониялик Женичи Мицухаси дунёда биринчи марта ниндзя-магистри дипломини қўлга киритди.

ТОШКЕНТ, 6 июл — Sputnik. Қирқ беш ёшли япониялик Женичи Мицухаси дунёда биринчи марта ниндзя-магистри дипломига сазовор бўлди. Бу ҳақда Japan Times хабар қилди.

Эркак биринчи ниндзя - кланининг тарихий ватанида жойлашган - Ми университети аспирантурасида икки йил давомида таҳсил олди. У ҳужжатларни ўрганиб, маърузаларни тинглади ва "жанг санъати амалий жиҳатларини тўлиқ ўрганди".

"Ниндзялар эрталаб деҳқончилик қилишини, тушдан кейин эса жанг санъати билан шуғулланишларини ўқидим. Мен нафақат кўп машқ қилдим, балки сабзавот ҳам етиштирдим. Қора кийимли ёлланма қотиллар ҳар томонлама омон қолиш қобилиятига эга бўлганлар", - деди Мицухаси.

У кунг фу ва серинжи-кэмпо номи билан танилган япон жанг санъатини ўрганди. Энди уста бошқаларга нинзя маҳоратини ўзининг шахсий дожосида ўргатмоқда (япон жанг санъати бўйича машғулотлар, мусобақалар ва имтиҳондан ўтказиш жойи), маҳаллий меҳмонхонани бошқаради ва бир вақтнинг ўзида докторлик диссертацияси устида ишлайди.

2017 йилда Ми университетида дунёда биринчи ниндзя тадқиқот марказини ташкил қилинди ва бир йилдан сўнг магистратура очилди. Япония тарихи профессори Южи Ямада Мицухасининг ўз вазифасига содиқлигини алоҳида эътироф этди.

Олийгоҳга ўқишга кириш учун талабалар Япония тарихи ва тарихий ҳужжатларни ўқиш қобилиятига эга бўлиши бўйича имтиҳондан ўтади. Таълим муассасаси раҳбари таъкидлашича, ҳар йили фақат уч нафар  абитуриент ўқишга киради.

42