СССР учун тавба қилди. Зеленский Польшада нимани ўз зиммасига олди

2313
(Янгиланган 18:31 29.01.2020)
Украина президенти Владимир Зеленский Польшада бўлганида СССРни Иккинчи Жаҳон урушининг айбдорларидан бири деб атади.

ТОШКЕНТ, 29 январ - Sputnik, Антон Лисицин. Украина президенти Владимир Зеленский Польшада бўлганида СССРни Иккинчи Жаҳон урушининг айбдорларидан бири деб атади. У шунингдек, Аушвиц концлагерининг Житомир ва Львов бўлинмалари томонидан озод қилинганлигини таъкидлади. Зеленскийнинг резонансли баёнотлари Киевга Польша Президенти Анджей Дуда томонидан қилинган таклифнинг таъсирини кучсизлантирди. Варшава қўшнидан нимани хоҳламоқчи, РИА Новости материалида.

Вайроналар қаҳрамони

Мотам тадбирларининг биринчи кунида Польша президенти Аушвицдаги маросим иштирокчилари "ушбу ва бошқа лагерьларда, геттоларда ва қатл этилган жойларда ўлган барча олти миллион яҳудийларга ҳурмат бажо" келтиришларини айтди. Бутун дунёга мурожаат қилар экан, у концлагерь қурбонлари орасида бўлган Қизил Армия ва ҳатто Совет ҳарбий асирларини ҳам эслади. Дарвоке, Парижда сўзга чиққан Эммануэль Макрон "концентрацион лагерь ҳудудига тиканли симлар ортига кирган Қизил Армиянинг жасур аскарлари" ҳақида ҳам гапирди. "Ўша пайтда улар миллиондан ортиқ одам ўлган улкан оммавий қабр кули устида юришаётганини билишмас эди", деб қўшимча қилди Франция президенти. Аммо Дуда ва Макроннинг украиналик ҳамкасби концлагерьда омон қолганлар олдида чиқиш қилар экан, Қизил Армия ҳақида гапиришни лозим топмади.

Бироқ, эртаси куни Польша раҳбари ҳам риторикани алмаштирди. Украина президентига мурожаат қилиб, у Киев ва Варшава учун бошқа яқинлаштирувчи жиҳатларни эсга олишни ўринли деб билди: "Мен президентга биргаликда 1920 йилда большевиклар ҳужумига қарши чиққан Польша ва Украина аскарларининг хотирасини шарафлашни таклиф қилдим. Бир томондан, большевикларга қарши курашган Польша аскарлари, биз баъзан, мажозий маънода, Пилсудскийнинг аскарлари деб атаган, бошқа томондан, Петлюра ва унинг жангчилари эди ”.

Польша президенти  бежиз Симон Петлюрани эсламади. Варшава учун бу тарихий шаҳс жуда қулайдир. 1918 йилда Галиция ва Волыньда Ғарбий Украина Республикаси эълон қилинди, кейинчалик у Польша армияси томонидан мағлубиятга учради. Аммо 1919 йил январида ЗУНР Украина Халқ республикаси директорияси билан "акт злуки" (бирлашиш акти)ни тузишга муваффақ бўлди. Бугун расмий Киев ушбу тадбирнинг юбилейини нишонламоқда, 22 январ Бирлашиш куни деб эълон қилинган. Аммо кейин Украина миллатчилари учун ҳодисалар кескин ривожлана бошлади. УНР қўшинлари Қизил Армия ва Россиянинг жанубидаги (Деникин) қуролли кучларнинг ривожланиб бораётган қисмларини йўқ қилди. Бундай шароитда ЗУНР"акт злуки" (бирлашиш акти)ни қоралади, унинг қўшинлари оқ гвардиячилар томон ўтиб кетишди. Ва УНР директорияси раҳбари Петлюра Варшаванинг Волынь ва Галитсияга бўлган ҳуқуқларини тан олди. Украинада бу ҳали ҳам миллий хиёнат ҳаракати сифатида қабул қилинади.

Петлюра ўзининг ҳаёт йўлини жуда рамзий равишда якунлади. Украина Директориясининг собиқ раҳбари Парижда эмиграция пайтида яҳудий вайронлари учун диктатордан қасос олган Самуел Шварцбурд томонидан ўлдирилган.

Франция суди Шварцбурдни оқлади

Аммо Зеленский Дуда томонидан таклиф этилган бундай қаҳрамон билан баҳслашмади, унинг жавобида у Освенцимни озод қилишда Украинанинг ролини таъкидлашга уринди. "Биз Львов дивизиясининг 100-чи хужум батальонининг барча аскарларини ҳеч қачон унутмаймиз, улар Полтава фуқароси Анатолий Шапиро бошчилигида лагерьга киришган. Биринчи Украина фронтининг 322-чи дивизияси аскарлари билан биргаликда (улар) лагерьни озод қилишди", деб таъкидлади Украина давлатининг раҳбари.

Зеленскийнинг нутқ ёзувчиларига Украина билан бевосита боғлиқ бўлиб туюлган иккала бўлим ҳам Горький ва Вологда вилоятларида ташкил этилган. Бироқ, Зеленский Освенцимдаги тадбирларда иштирок этган куни, Украина бошқа сабаб билан мотам тутди ва бошқа "Львов" бўлинмасини эслади. Ивано-Франковскда "Галиция" СС бўлинмасининг сўнгги фахрийси Михаил Мулик вафот этди. У ҳам лагерьларида маҳбус бўлган – фақат совет лагерьларида, ва буни Украина матбуоти ҳамдардлик билан таъкидлади. Расмий шаҳс, Ивано-Франковск мэри Руслан Марцинкив СС ҳодимининг вафоти муносабати билан ҳамдардлик билдирди.

Дарвоке, "Освенцим асирларини озод қилган украиналиклар" ғояси 2015 йилда Украинанинг ўша пайтдаги бош вазири Арсений Яценюк томонидан илгари сурилган. "Етмиш йил олдин таркибида Житомир ва Львов жангчилари бўлган Биринчи Украина фронти Иккинчи Жаҳон урушининг энг даҳшатли лагерьларидан бири - Авушвицни фашистлардан озод қилдилар", деди у.

Ўшанда Польша ташқи ишлар вазири Гжегож Схетина украиналик ҳамкасбини қўллаб-қувватлади. У оммавий ахборот воситаларига берган интервьюсида "ўша январ кунида Украина аскарлари шу ерда эдилар, улар лагерь дарвозаларини очиб, лагерьни озод қилишди" деб айтди.

"Режимлар келишуви"

Аммо Зеленскийнинг "Львов" бўлиниши ҳақида сўзлари эмас, балки Иккинчи Жаҳон уруши бошланишининг сабаблари тўғрисидаги сўзлари энг кўп акс садо берди. "Польша ва унинг халқлари биринчи бўлиб тоталитар режимларнинг тўқнашувини ҳис қилишди. Бу уруш бошланишига олиб келди ва фашистларга Холокостнинг ўлим машинасини ишга туширишга имкон берди", - деди Зеленский.

Дудага ёқишни хоҳлаш, Зеленскийнинг бир кун олдин гапирган нутқидан келиб чиққан жанжал туфайли бўлиши мумкин. Соборность (Бирлашиш) куни у мамлакатни табриклади ва Фуқаролар уруши пайтида "Польша қўшинлари Галичинанинг катта ҳудудини эгаллаб олишди, Руминлар Шимолий Буковинани эгаллаб олишди, Чехословакияга эса Закарпатье ўтди" деб эслади.

Варшава ва Прага Зеленскийнинг чиқишларини эътиборсиз қолдирди. Бухарест эса, Руминия ОАВ хабар беришича, изоҳ талаб қилди. Украинанинг Руминиядаги элчиси ҳамма нарсани "нотўғри таржима ва асоссиз талқинлар" билан боғлади, шунинг учун улар "Шимолий Буковинани руминияликлар эгаллаб олишди" деб ўқишди. "Ушбу тарихий вилоятлар халқаро миқёсда тан олинган суверенитетга эга эмас эди, шунинг учун уларни бошқа қўшни давлатлар томонидан эгаллаб олиш оккупация деб ҳисобланмайди", деб таъкидлади дипломат.

Шимолий Буковинанинг воқеаси Руминия учун оғриқли, чунки бу ҳудуд Австрия-Венгрия империясининг бир қисми эди, лекин 1918 йилда Бухарест уни ўз назоратига олишга муваффақ бўлди, аммо 1940 йилда йўқотди. Кейин Совет Иттифоқи Шимолий Буковинани Украина ССР таркибига киритди. Улуғ Ватан уруши пайтида Вермахтга иттифоқдош Руминия қўшинлари 1944 йилда озод қилинган минтақани яна эгаллаб олишди. Руминиялик тарихчилар бу воқеаларни "Совет босқини" деб изоҳлашади.

Аммо Киевнинг Польша расмий риторикасини сўзсиз нусхалаш истаги Москвада тушунишни уйғотмади. Россия Президентининг матбуот котиби Дмитрий Песковнинг айтишича, Кремль Зеленскийнинг урушни содир этганлар ҳақидаги баёноти билан мутлақо рози эмас: "Украина президенти Польша раҳбариятининг ўта нотўғри нуқтаи назари билан бирлашмоқда. Бу ўнлаб миллион руслар ва МДҲ фуқаролари учун ҳақоратлидир, уларнинг ота-оналари, боболари, қариндошлари Европани, шу жумладан Польшани фашизмдан озод қилиш учун жонини фидо қилди.

Умумий хотира ман этилди

Тарих фанлари номзоди Михаил Диуновнинг фикрича, Дуданинг Зеленскийга "тарихий мулоқот" ни йўлга қўйиш таклифи бир вақта "ҳам троллинг, ҳам ҳийла-найранг"дир. "Бир томондан, украиналиклар ўзларининг хўжайини учун курашувчи Польшанинг мурудлари сифатида намоён бўлиб қоляпти. Бошқа томондан, Петлюра ва Польша ўртасидаги келишувнинг эслатилиши ушбу шартнома шартларига жуда ишора қилиб турипти: Польшанинг шарқий чегараларини тан олиш ва Польшага мойил иттифоқчи "Междуморье" альянсини яратиш истиқболлари. " - деб эслайди тарихчи.

Диуновнинг фикрича, "Украинада ҳокимиятга келган одамларнинг хеч нарсани англамаслиги" сиёсатга жиддий таъсир қилиши мумкин. "Агар Иккинчи Жаҳон урушининг бошланишида СССРнинг айбдорлиги ҳақидаги ғояни илгари сурсангиз, дарҳол савол туғилади: ўша пайтда Украина нимага чекада турган? Шу билан бирга 1991 йилда, мустақиллик пойдеворларидан бири бўлган Украинанинг меросхўрлиги тўғрисида қонун қабул қилинди. Ва бу ерда Украина давлати Украина ССР ва умуман СССРнинг ҳуқуқий вориси эканлиги аниқ кўрсатилган", - дея таъкидлайди РИА Новости.

Варшава мантиғига розилик мантиқий натижага олиб келиши мумкин, дейди Диунов: "СССРга тажовузда айблаш учун қилинган ҳар қандай уриниш автоматик равишда Украина айбланувчилар қаторида биринчи бўлиб судланувчилар қаторига қўшилишига олиб келади. Ва, албатта, полякларда жуда мантиқий савол вужудга келади: нега украиналиклар Галиция ва Волыньга эгалик қилмоқдалар ва агар улар Германия билан фитна натижасида қўлга киритилган бўлса, уларнинг қайтиши ҳақида ўйлаш вақти келди."

Айтганча, Зеленский нутқидан икки кун олдин Польшада ҳукмрон Қонун ва адолат" партияси раҳбари Ярослав Качинский унинг ҳукумати Иккинчи Жаҳон урушидан нафақат Германиядан, балки Россиядан ҳам етказилган зарар учун товон пулини олишни исташини айтди.

"Зеленскийнинг позицияси муттасил изчил. Россияда негадир Украинада раҳбариятидаги шахсларнинг ўзгариши сиёсий йўналишни ўзгартиришга олиб келади деб ишонилган эди, аммо бу содир бўлмади", дейди Миллий стратегия институти халқаро дастурлар директори Юрий Солозобов: "Украина, марказида украиналикларнинг ўзи жойлашган ўзининг тарихий афсонасини яратишга интилмоқда". Порошенко пайтида қабул қилинган декоммунизация тўғрисидаги қонунга биноан, Улуғ Ватан уруши хақида "умумий хотираси" тақиқлангди. Зеленский ушбу миллатчилик нутқни давом эттирмоқда, бунга унинг келиб чиқиши ва шахсий қарашлари таъсир қилмайди. Украинанинг давлат мафкураси мавжуд ва у бугунги кунда ким ҳокимият тепасида бўлишидан қатъи назар фаол равишда тарғиб қилинмоқда."

Солозобов нима учун Варшава Киев мафкурасини Украина миллатчиларини нафрат қилган ҳолда қўллаб-қувватлаётганини тушунтиради. "Польша ўзини Украинанинг адвокати деб атади ва ҳақиқатан ҳам у 2014 йилдаги можародан фойда кўрган Европадаги ягона мамлакатдир. Икки ярим миллион украиналиклар Польша иқтисодиётининг гуллаб-яшнаши учун ишламоқда. Бу иккала томон учун ҳам жуда муҳимдир. Шунинг учун Зеленский Освенцимда поляклар ундан кутган аснода гапирди. Агар Порошенко даврида Польша билан зиддиятлар ва тарихий хотира учун урушлар бўлган бўлса, энди прагматизм ва ярашиш бўлади. Масалан, Порошенко даврида ман қилинган Польшанинг Украинанинг ғарбий минтақалари билан ҳамкорлиги эндиликда кучаймоқда. Эҳтимол Украина ғарби ўзини "Кресов всходних" (Польшанинг шарқий минтақалар) деб хисобласа керак, лекин бу энди муҳим эмас. "Ҳуқуқ ва адолат" ҳукумат партияси дастурида қўшни мамлакатлар билан стратегик ҳамкорлик йўналиши мавжуд, бу мамлакатларга муқаддам Речь Пополитая таркибига кирган минтақалар киради ", - дея огоҳлантиради сухбатдош РИА Новостини.

"Схетина беш йил олдин Освенцимни озод қилган украиналиклар ҳақида гапирганда, уни масхара қилишди. Бу бемаънилик ҳамма учун равшан эди. Энди бу хато бежиз эмаслиги аён бўлди. Бу энди кулгили туйилмаяпти, балки қасддан қилинган қадамга ўҳшаяпти. Аслида, бу Киев ва Варшаванинг расмий позицияси ”, - дея хулоса қилади Солозобов.

2313
Нюрнбергский процесс (20 ноября 1945 г. - 1 октября 1946 г.). Международный военный трибунал над бывшими руководителями гитлеровской Германии. Здание Нюрнбергского Дворца юстиции.

Нюрнберг дарслари: Уруш ҳақида 3та энг катта ёлғон

806
(Янгиланган 16:06 22.11.2020)
Иккинчи Жаҳон Уруши ҳақидаги ёлғон хабарлар қачон пайдо бўлган, уларга қарши қандай курашиш керак - "Нюрнберг дарслари" форуми.

ТОШКЕНТ, 21 ноя — Sputnik, Данара Курманова. Ушбу кунларлда Москвада ХАА “Россия Сегодня” томонидан ташкил қилинган “Нюрберг дарслари” номли илмий-амалий форум бўлиб ўтмоқда. Унинг асосий мавзуси – нима сабабдан замонавий жамиятда Иккинчи жаҳон уруши тўғрисида бунча кўп ёлғонлар пайдо бўлмоқда ва уларга қарши қандай курашиш керак?

Ушбу мавзудаги фейк хабарлар асосан ижтимоий тармоқларда пайдо бўлмоқда, уларни назорат қилиш эса мушкул иш. Медиа соҳаси экспертлари эса бунга қарши курашиш мумкин деб ҳисоблайди. Бунинг учун Уруш ҳақида тарқатилаётган 3та асосий ёлғонларни билиб олиш керак.

Биринчи ёлғон: Иккинчи Жаҳон урушида АҚШ асосий рол ўйнаган

“Тарихни қалбакилаштириш, Урушда Америка ғалаба қозонди дейишга уринишлар олдин ҳам бўларди, лекин у вақтлар безбетлик даржаси камроқ эди, - деб ҳисоблайди немис ёзувчиси Antispiegel сайти бошлиғи Томас Рёпер. – Олдинлари ҳеч бўлмаса СССР ва АҚШ иттифоқдош бўлган, лекин энг катта зарар айнан Шарқий фронтда бўлган, дейишарди. Ҳозир бўлса совет аскарларини кўпинча оккупант дейишади, америкаликлар эса Германияга шоколад билан келган эмиш."

Рёпер хулосасига кўра, тарихни қайта кўчиришга кўпроқ европа ОАВлари ёрдам беришмоқда, жумладан Германия ОАВлари ҳам. Яқинда Германиянинг Der Spiegel журнали ижтимоий тармоқда Освенцим концлагерини америкаликлар озод қилган деб ёзиб чиқарди. Шундан сўнг ёғилган норозиликлардан сўнг нашр ўз хатосини тан олди ва "Аушвиц" концлагерини Қизил Армия озод қилган деб чиқди.

Мутахассислар тарихнинг ҳар қандай ўзгартиришни кескин танқид қилиш керак деб айтишмоқда. Der Spiegel пости биринчи навбатда немис тилига гапирадиган фойдаланувчилар норозилигига сабаб бўлган. Улар нафақат тарихий фактни, балким ўша мудҳиш лагерда қурбон бўлга 1,4 миллион кишилар хотирасини ҳимоя қилиш истагида бўлган.

Иккинчи ёлғон: янги авлодга ўша Уруш тарихи қизиқ эмас

Ижтимоий тармоқларда яна бир ёлғон тез-тез учраб туради, гўёки ҳозирги ёшларга Иккинчи жаҳон уруши тарихи қизиқ эмас. Лекин Russia Today журналисти Мария Бутина хулосасига кўра – аслида бундай эмас. “Ўлмас полк” тадбирини эсга олсак, олдинги йилларда унда 39 давлат иштирок этган бўлса, ҳозир уларнинг сони 115тага етган.

“Шунинг учун ватандошларимизни қўллаб-қувватлаш керак, улар – тарихий хотира ҳимоячиларидир, улар тинчлик ва ҳамкорлик ғоясини тарғиб этувчилар ва Россия фуқароларининг хориждаги ҳимоячиларидир”, - дейди Бутина.

Уруш ҳақида ҳақиқатни сақлаб қолиш истагида бўлган кишилар сони яқин хорижий мамлакатларда ҳам ўсиб бормоқда, деб ҳисоблашади форум спикерлари. Россиялик Сергей Мирошниченконинг волонтёрлик иши бунга далил бўлиши мумкин. У ишдан бўш вақтларида Нюрнберг стенограммаларини ва Уруш билан боғлиқ бошқа ҳужжатларни таржима қилади. Яқинда интернетда янги портал пайдо бўлди - Nuremberg Media. У ерда Нюрнберг трибунали ҳақида батафсил маълумот топиш мумкин. Лойиҳа асосчилари - "Россия сегодня" медиагуруҳи ва Sputnik агентлиги.

- Уруш ҳақида ҳикоя қилганда рад этиб бўлмас фактларни келтириш керак, - деб ҳисоблашади “Нюрнберг дарслари” форуми иштирокчилари. Коммунизм ва нацизм бир нарса, деб оғиз кўпиртираётганларган биргина фактни келтириш мумкин –  Гитлер ҳукумати СССР халқларини оммавий стерелизация қилишни режалаштирган.

Ушбу лойиҳа немис врачи Адольф Покорный томонидан таклиф қилинган. Ўзининг 1941 йилда киритган таклифида у душманни нафақат енгиш, балким йўқ қилиниши керак деб ҳисоблаган. Бунинг учун у дастлаб 3 миллион асирга олиганларни стерилизация қилиш керак деб ҳисоблаган. Шу билан бирга у асирларни тирик сақлаб қолиб умрининг охирига қадар ишчи кучи сифатида фойдаланиш керак деб ҳисоблаган. Тажриба муваффақиятли кечган тақдирда ва Гитлер ғалаба қозонганда, СССРнинг қолган аҳолиси билан ҳам шу тарзда иш тутиш режалаштирилган бўлган.

Учинчи ёлғон – Фейклар интернет туфайли пайдо бўлди

Аслида ёлғон хабарлар ҳар доим мавжуд бўлган, дейди журналист ва "Рақамли тарих" YouTube-канали автори  Егор Яковлев. Интернет ихтиро қилинганидан сўнг Ахборот майдонида ёлғон хабарлар тез  ва кенг тарқала бошлади, лекин уларнинг даражаси кескин камайган. Олдинги асрларда ёлғонлар яратишда “ижодий ёндашув” даражаси  анча юқори бўлган.

Масалан 1817 йилда чех шоири Вацлав Ганка Крале Двур шаҳарчасдаги черков ичидан қадимий қўлёзма топиб олганини ва унда 1242 йилда чехлар монгол-татарларини тор-мор қилгани ҳақида ёзилганини хабар қилган. Ўшанда кўплаб чехлар унга ишонишган эди. Шоирнинг ёлғони фақат 70 йил ўтиб очилган.

Ёки 1939 йилда франциянинг "Гавас" ахборот агентлиги Иосиф Сталин Польшани эгаллаб олмоқчи бўлгани ҳақида ёлғон хабар тарқатган. Ушбу мақсадда совет раҳбари Политбюрода Германияни қўллаб-қувватловчи нутқ сўзлаган. "Гавас"нинг ёлғон хабар тарқатгани урушдан кейин маълум бўлган. Буни Британия ва Германия олимлари исботлашган.

806

Тоғли Қорабоғда тинчликпарвар операция рейтинги

327
(Янгиланган 10:28 21.11.2020)
Россия қўшинларининг Тоғли Қорабоғда бўлиб туриши можаро ҳарбий йўл билан ҳал этилиши эҳтимолини деярли нолга туширади, Озарбайжон ва Арманистон раҳбариятига музокаралар столига, маҳаллий аҳолига эса ўз уйларига қайтишларига имкон беради.

Бу Россия ташқи сиёсати самарадорлиги, РФ Қуролли Кучларининг бекаму-кўст ташкиллаштирилгани ва жанговар тайёргарлиги юқори даражадалиги намойишидир.

Можаро зонасидаги тинчликпарвар кучлар ўз ҳаракатлари билан рақибларнинг қуролли қарама-қаршилигини йўққа чиқаради. Россия ҲКК ҳарбий-транспорт самолётлари 15-мотоўқчилар бригадаси бўлинмалари ва техникасини бу ҳудудга ташишда давом этмоқда. Мотоўқчилар Жанубий Кавказда барқарорликнинг ишончли кафили сифатида ном қозонмоқда.

Операция бошланганидан сўнг Степанакерт ва Тоғли Қорабоғнинг бошқа аҳоли пунктларига Арманистон Республикаси ҳудудидан тўрт мингдан ортиқ қочқинлар қайтиб келишди. Биргина 19 ноябрда тинчликпарвар кучлар қўриқловида 27 та автобусда 1200 дан ортиқ одам келди.

Тоғли Қорабоғдаги энг мураккаб гуманитар масалаларга ечим топиш учун идоралараро муносабат билдириш маркази таркибида Россия Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг жамланган отряди ва бешта ихтисослашган тузилмалари - инсонпарварлик юзасидан миналардан тозалаш, тиббиёт, транспорт ва савдо-маиший таъминот, урушаётган томонларни яраштириш тузилмалари фаолият юритмоқда.

"Шимол" ва "Жануб" хавфсизлик зоналаридаги кузатув постлари, патруллаш ва полиция вазифаларини оддий кўз билан кўриш мумкин. Россия тинчликпарвар кучлари Лочин йўлаги бўйлаб фуқаролик автотранспортлар ҳаракати хавфсизлигини таъминламоқда, улар қурол-яроғ олиб ўтилишининг олдини олиш учун автомобилларда текширув ўтказадилар. Россия операциясининг Қорабоғдаги кўплаб вазифалари, тузилмалари, механизмлари ва алгоритмлари у қадар аниқ эмас. Қорабоғ ҳодисаси тарихда аналоги йўқ ва 15-мотоўқчи бригадаси ҳарбий хизматчилари олдига қатъий талаблар қўймоқда.

Россия ФСБ Арманистон томонидан Озарбайжоннинг ғарбий ҳудудлари ва Нахичеван Автоном Республикаси ўртасида транспорт ҳаракатини таъминлашини (фуқаролар, транспорт воситалари ва юкларнинг икки йўналишда ҳам ҳеч бир тўсиқларсиз ҳаракатланишини) назорат қилиб боради. Россия ҳукумати тинчликпарвар кучларнинг фаолияти билан боғлиқ харажатларни молиялаштиришни ўз зиммасига олади. Бундай операция нархи йилига юзлаб миллион долларни ташкил этади (шахсий таркиб таъминоти, техника эксплуатацияси, ёқилғи сарфи), аммо Жанубий Кавказ хавфсизлигини пул билан ўлчаб бўлмайди.

Операция аҳамияти - жуда катта, рейтинги - энг юқори. Россиянинг Қорабоғдаги миссияси (БМТ ўлчовлари бўйича) энг кўп сонли бўлмасин, майли, аммо Жанубий Кавказда ва Каспий олди минтақасида барқарорликни сақлаб туриш учун у жуда муҳим.

Яқин чет эл мамлакатлари

Россия тинчликпарвар кучлари собиқ иттифоқ ҳудуди - Абхазия, Жанубий Осетия, Тожикистон, Молдова хавфсизликни мустаҳкамлаш учун кўп ишларни амалга оширдилар. Шунга қарамай, Тоғли Қорабоғда яқиндагина юз берган фожиали ҳодисалар МДҲ давлатлари ўртасида қуролли можаролар потенциали сақланиб қолганлигидан далолат беради. Тинчликнинг ўта мўртлиги борасида мисоллар келтириш учун узоққа бориш шарт эмас.

Бугун Молдованинг янги сайланган президенти Майя Санду Россия ҳарбий хизматчиларини Приднестровье ҳудудидан олиб чиқилиши зарурати ҳақида дастурий (ёки дежур) баёнот қилди.

Тегишли битим асосида, 1992 йилда тинчликпарвар контингент киритилгандан сўнг, - ҳарбий ҳаракатлар тўхтаган ва 28 йил давомида қайта тикланмаган Шарқий Европанинг ягона минтақаси эканлигини у, эҳтимол, .унутган бўлиши мумкин.

Приднестровье Молодва Республикасида Россия қўшинлари оператив гуруҳи бор. Унинг асосий вазифаларидан бири - Колбасна аҳоли пункти яқинида жойлашган ўта йирик миқдорда (20 минг тоннадан зиёд) ва ҳаддан зиёд хавфли бўлган эски қурол захиралари арсеналини қўриқлашдир (1990-йй бошида бу ерга Германия, Венгрия, Польшадан совет қўшинлари ўқ-дорилар запаси олиб кирилган. Арсенални жойида йўқ қилиш имконсиз, олиб чиқиш ҳам муаммо - 2500та вагон талаб этилади, аммо ўқ-дорилар захирасининг 57%и аллақачон транспортабел эмас. Агар россияликлар чиқиб кетса, Моловадаги ҳолат ҳақиқий маънода портлаш хавфига яқин даражага келиб қолади. Умид қиламизки, прагматизм устун келади.

Тинчликпарвар кучларнинг Марказий Осиё йўналишида самарадорлиги борасида мисол келтирмоқчиман. Эслатиб ўтмоқчиман, Россия, Қозоғистон, Ўзбекистон ва Қирғизистон 1993 йилда, минтақавий барқарорлик асосига айланган, Коллектив тинчликпарвар кучларни (КТК) тузиш тўғрисида қарорни имзолашган эди. Ўшанда КТК таркибига Россия Қуролли Кучларининг 201-сонли мотоўқчилар дивизияси ва Қозоғистон, Қирғизистон, Ўзбекистон бўлинмалари кирган эди. Ўша йили тинчликпарвар кучларнинг коллектив саъй-ҳаракатлари билан Тожикистондаги қуролли можарони бартараф этишга муваффақ бўлинди. Республикада Россия ФСБ чегара хизматининг тезкор гуруҳи қолди ва 2005 йилда 201-мотоўқчилар дивизияси асосида Тожикистондаги Россия 201-ҳарбий базаси, аслида тинчликпарвар базаси ташкил этилган эди.

Россия Федерацияси БМТ Хавфсизлик Кенгашининг доимий аъзоси сифатида, халқаро ҳамжамиятнинг бошқа аъзолари билан биргаликда бутун коинотдаги тинчлик учун жавобгарликни ўз зиммасига олади. Собиқ иттифоқ ҳудудида ва МДҲдан ташқари мамлакатларда - алоҳида (автоном) миссиялар, БМТ кучлари ва КХШТ контингенти таркибида миллатлараро ва ички низоларнинг олдини олади ва бартараф этади.

Югославиядан Анголагача

Россиялик тинчликпарварлар аҳамият тажрибага эга ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотидаги ҳарбий кузатувчилар сони бўйича РФ биринчи ўнликка кириши ҳам бежиздан эмас.

Бундай миссиялар шартли равишда икки турга бўлинади - тинчликни сақлаш ва тинчликка мажбурлаш. Можаро зонасидаги вазият, тинчликпарвар кучларнинг устувор вазифалари ва ҳаракатларига қараб, операция мақоми ўзгартирилиши мумкин. Шу тарзда, 2008 йил августда Грузия-Осетия можароси зонасида тинчликни сақлаш операцияси Грузияни тинчликка мажбур қилиш операциясига айланди (Грузия томони ҳарбий ҳаракатлар бошлагани ва Россия тинчликпарвар кучлари постига қилинган ҳужумдан кейин).

Россия ҳарбий хизматчилари 1992 йилдан мураккаб халқаро тажрибага эга бўлишни бошладилар - БМТнинг Югославиядаги тинчликпарварлик операцияларида (1992 - 2003), бунда руслар контингенти 1600 кишини ташкил этган. Шу сингари вазифалар кейинчалик Ангола, Либерия, Мозамбик, Кот-д’Ивуар, Руанда, Бурунди, Эфиопия, Судан, Чад Республикаси ва Марказий Африка Республикаси (CАР) да ҳал этилган.

Ҳар бир миссия можаронинг қақшаткичлиги, хавфсизлик зонасидаги ҳарбий қарама-қаршилик хатари, жалб қилинган қўшинлар ва кучлар сони, логистика ва ротациянинг ўзига хос хусусиятлари, маҳаллий аҳоли менталитети ва табиий-иқлим шароитлари билан белгиланадиган характерли хусусиятларга эга. Ҳарбий хизматчилар номаълум давлатда "беқарор тинчлик" ҳолатига қисқа муддатда мослашишлари ва ўз миссияларининг бутун даврида доимий жанговар ҳозир ҳолатда туришлари керак.

Ротациянинг одатий цикли - ҳар олти ой, ва бунда ҳарбий тинчликпарвар кучларнинг руҳи ва жисмоний чидамлилиги ўта қаттиққўл синовдан ўтказилади. Кузатувчилар миссияси деярли қуролсиз кечади, тинчликпарвар кучлар иштирокидаги операциялар асосан енгил қурол-аслаҳага эга бўлади.

Россиялик тинчликпарвар кучлар жорий йилда БМТнинг тўққизта миссиясида хизмат қилишмоқда: Ғарбий Сахарада (MINURSO), МАРда (MINUSCA), Конго Демократик Республикасида (MONUSCO), Кипрда (UNFICYP), Суданда (UNISFA), Косовода (UNMIK), Жанубий Суданда (UNMISS), Яқин Шарқда (UNTSO), Колумбияда (UNVMC). БМТ ва Африка иттифоқи томонидан Суданда олиб борилаётган тинчликпарвар операцияси энг йирик (ҳарбий хизматчилар сони 20 мингдан зиёд) саналади. Экзотик географияга қарамай, бу ҳаёт учун доим хавф соладиган машаққатли ишдир. Ер сайёрасида ҳар йили 100га яқин тинчликпарвар ҳалок бўлади, фожиаларнинг аксарияти - мақсадли ҳужумлар давомида юз беради.

327
Милиция

Хоразмда аёл кишини ечинтириб, видеога олганларнинг шахси аниқланди

636
Хоразм шевасида сўзлаётган бир гуруҳ аёллар томонидан бошқа бир аёл кишини қизлик иффати йўқлигини рўкач қилиб ечинтириб уяли телефони орқали олган видеотасвир тарқалди.

ТОШКЕНТ, 23 ноя — Sputnik. Хоразмда аёл кишини ечинтириб, видеога олганларга нисбатан жиноят иши қўзғатилди, деб хабар қилди вилоят ИИБ ахборот хизмати.

Хабарда айтилишича, 22 ноябрь куни ижтимоий тармоқларда Хоразм шевасида сўзлаётган бир гуруҳ аёллар томонидан бошқа бир аёл кишини қизлик иффати йўқлигини рўкач қилиб ечинтириб уяли телефони орқали олган видеотасвир тарқалди.

Ушбу видеолавҳадаги ҳолат қачон, қаерда содир бўлганлиги ва жараён иштирокчиларининг шахсига аниқлик киритиш мақсадида Хоразм вилояти ИИБ масъул ходимлари томонидан терговолди текширув ҳаракатлари олиб борилди.

Олиб борилган суруштирув жараёнида мазкур ҳолат жорий йил 7 октябрь куни Урганч шаҳрида содир бўлганлиги маълум бўлди.

Жараён иштирокчиларининг шахси тўлиқ аниқланган бўлиб, тергов манфаатлари ва жабрланувчининг шахсий ҳаёт дахлсизлигини таъминлаш мақсадида иштирокчиларнинг исм-шарифлари ошкор этилмайди.

Мазкур ҳолат юзасидан ички ишлар органлари томонидан жиноят иши қўзғатилиб, тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

636