Вирус оламни ўзгартира оладими?

1924
(Янгиланган 01:26 23.03.2020)
Албатта, одамлар унчалар содда эмас, бир кунмас бир кун унинг келишини сезишарди, лекин мана шундай, тўсатдан, ҳар бир хонадоннинг эшиги тагига келиб қолишини ҳеч ким хаёлига ҳам келтирмаган.

Яқингинада ўзбекистонликлар коронавирус ҳақида қайлардадир, олис юртлардаги, бегона, узоқ нарсадай гапираётганди. Бирдан вирус ҳамманинг деярли уйига бўйлагандай бўлди – остонада пайдо бўлиб қолди. Албатта, одамлар унчалар содда эмас, бир кунмас бир кун унинг келишини сезишарди, лекин мана шундай, тўсатдан, ҳар бир хонадоннинг эшиги тагига келиб қолишини ҳеч ким хаёлига ҳам келтирмаган.

Ўзбекистон, бутун дунёдаги каби, коронавирус сабабли мисли кўрилмаган чораларни кўллашга мажбур бўлмоқда: тўйлар тўхтатилди  (бу ерда тўйлар тўхтатилганини ҳеч ким эслолмайди); ресторан, чойхоналар, ошхоналар ишламаяпти (уйга элтиб бериш хизматидан ташқари); барча турдаги таълим муассасаларининг фаолияти вақтинча таътилда; диний муассасалар диндорларни қабул қилмаяпти.

Жамоа бўлиб яшашни ёқтирадиган миллат учун бу чоралар қанчалар оғир бўлмасин, ҳозирги шароитда шунчалар зарур.

Коронавирус одамларнинг сабрини, интизомини, садоқатини синамоқда.

Тан олиш керак, инсонлар анчайин эркинликка, ҳақ-ҳуқуқларининг устунлигига, уларни ҳеч ким бузишга ҳақли эмаслигига ўрганиб қолган экан. Инсон ҳуқуқларининг устувор қадрият саналиши, кишиларни бир қадар эгоистга айлантириб қўяркан.

Ғарб фалсафаси ва психологияси орқали кириб келган янгича дунёқараш – индивидуализм ҳали фуқаро онгига тўлиқ ўрнашиб олишга, ҳаёт тарзига айланишга улгурмаган бўлса-да, чекловларни амалга ошириш жараёнида бу ҳолат жамиятда муқим ўрнаша бошлаганини кўрсатди.

Фуқаро "менинг ҳуқуқим муқаддас экан, ўзим ҳам муқаддасман, истакларим ҳам муқаддас", деган тушунчага кўникиб, ўрганиб бораётган эди. Бирдан уни, чет элдан келиши билан, олиб, санаторияга элтиб қўйишди, уйларидан чиқмасликни тайинлашди. Айримлар ўз ҳуқуқини бунчалар чекланишини эсдан ҳам чиқариб улгурган экан, чамаси, ижтимоий тармоқларда бир-икки норозиликлар ҳақида гап-сўзлар бўлди.

Хавф бутун миллат, балки инсониятга таҳдид қилаётганда эгоистик қарашлар, якка шахснинг шу пайтгача қадрланган ҳуқуқлари чекланиши одатий ҳоллигини айримлар тушунмаяпти, чамаси.

Албатта, Европадагичалик эмас. Бу ерда жамоат кайфияти ҳали ҳам юқори, инсон нафақат ўзи, балки атрофидагилари учун ҳам масъул ва жавобгарлигини тўлиқ унутиб улгуришмаган. Шундан чекловларни, ҳатто, хайрихоҳлик  билан қабул қилишмоқда.

Бозорларда дастлабки кунларда юзага келган ваҳима ҳам секин-аста ўз ҳолига тушди, ҳатто, ошхоналар, чойхоналар ресторанларнинг ёпилиши, тўйлар чекланиши муносабати билан айрим озиқ-овқатларнинг арзонлашиши ҳам кўзга ташланмоқда.

Бу "ҳаммаси зўр, вирус ҳаётимизни изга солишда қўл келяпти", дегани эмас. Кулфат одамларни бирлаштирмоқда, холос. Жисмонан эмас, албатта. Руҳан!

Ҳозир ҳар қачонгидан ҳам долзарб бўлга масала: имкон қадар ҳамма бир биридан жисмонан узоқлашиш ва имкон қадар руҳан бирлашиш!

Коронавирус кўрсатдики, курраи замин биз ўйлаганчалик улкан эмас; ўзимиз ўйлаганчалик, ҳеч ким чеккада ва ёлғиз қолиб кетмаган ҳам экан. Ҳаммамиз, ким қайда бўлишидан қатъий назар, кўринмайдиган, сезилмайдиган занжирнинг ҳалқалари эканмиз.

Яхши кунларда бу риштани илғамай қўйганмиз, чамаси.

Бундан кейин одамларнинг дунёга, ер куррасига ва ўзига муносабати ўзгарса керак – ҳаммамиз, ҳеч ким портига қабул қилишни истамаётган битта кемада кетаётган эканмиз, ўзимиз бехабар.

1924
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси (1175)
Ракетные установки Азербайджана ударили по Нагорному Карабаху

Қорабоғдаги зиддийлашув ва дронни қўллашдаги "сурия" тажрибаси

212
Тоғли Қорабоғдаги ҳарбий ҳаракатлар можаро томонларининг технологик жиҳатдан сезиларли тараққий этганини намоён қилмоқда, деб ёзади ҳарбий шарҳловчи Александр Хроленко

Озарбайжон ва Арманистон қўшинлари разведка ва зарба учувчисиз учиш қурилмалари (УУҚ)дан - "сурия тажрибаси"ни ҳисобга олган ҳолда фаол фойдаланишмоқда. Бу табиийки жонли куч ва техникада йўқотишлар сони ортишини келтириб чиқармоқда.

Яқин ўтмишда рўй берган худди шу сингари жанговар ҳаракатлардан фарқли ўлароқ, Қорабоғдаги ҳозирги оғир аслаҳалар қўлланилаётган зиддият жанг майдонида олинган видео билан кечаётганига гувоҳ бўлмоқдамиз. Бу кадрларда Озарбайжон ва Арманистоннинг ҳавода мунтазам кузатилаётган разведка ва зарба дронларини кўриш мумкин.

Арманистон ҳарбий идораси маълумотларига кўра, озарбайжон қўшинлари 29 сентябрь куни арман ҳудуди Варденис шаҳрида жойлашган ҳарбий қисм бўйлаб туркияда ишлаб чиқарилган дрон ёрдамида авиазарба беришди. Сал олдин Озарбайжон Мудофаа вазирлиги Арманистон қуролли кучлари Қорабоғ билан чегаратуташув жойида аҳоли пунктлари Арманистон ҳарбий кучлари томонидан ўққа тутилгани ҳақида баёнот берган эди.

Позиция жанглари давом этмоқда, рақиблар бир-бирига алоҳида (нуқтали) зарба беришмоқда. Можаро ҳудудидан қочоқлар сезиларли оқимининг йўқлиги ҳам жанговар ҳаракатларнинг нисбатан босиқ характеридан далолат бермоқда.

Қайноқ осмон

Айни вақтда экспертлар ҳамжамияти фақатгина АР ва ОР ҳарбий идораларининг расмий маълумотига таянишлари мумкин. Қорабоғ кучлари гўёки 49та озарбайжон дронларини уриб туширган, ўз навбатида, арман армияси 18та УУҚдан жудо бўлган. Тахминимча, рақамлар ўта бўрттирилган.

Таққослаш учун, ўтган ўн йил мобайнида Тоғли Қорабоғда йигирмага яқин озарбайжон ва арман УУҚлари уриб туширилган эди. Аммо ҳар нега қарамай, минтақадаги дронлар уруши - бу ҳақиқат. Сурия тажрибаси эса шуни кўрсатмоқдаки, замонавий қуролли можароларда учувчисиз комплекслар аҳамияти мунтазам ортиб бормоқда.

Яқин келажакда жанговар ҳаракатлар стратегияси ва тактикаси кўп ҳолларда сунъий онгга эга бўлган разведка олиб бориш ва зарба бериш, юз ва ҳатто минглаб километрлардаги нишонларга "қўли етадиган" автоном учар аппаратлари томонидан белгиланади. Шу бугуннинг ўзида ҳам ЎЎҚлар томонидан жанговар ҳаракатлар зоналарида суткасига 24 соатлик назорат таъминланмоқда.

© Sputnik / Виталий Тимкив

Қорабоғ зиддиятида Боку асосан Исроилда ишлаб чиқарилган, 50 килогача юк кўтаришга қодир ва ҳаракат масофаси 250 км гача бўлган Aerostar, Hermes, Heron ва Harop дронларидан фойдаланмоқда. Бундай аппаратларни разведкада, ўт зарбасини тўғирлашда ҳамда рақибнинг жонли кучи ҳамда енгил зирҳланган техникасига қарши курашда бошқарилувчи жанговар захира сифатида қўллаш мумкин.

ЎЎҚ қимматбаҳо, ва Ҳаводан ҳужумга қарши мудофаа тизимлари воситалари учун етарлича сезилишга эга. Масалан, Hermes 20 миллион долларга яқин туради, аммо уни нишонга сари йўлда уриб туширишлари мумкин. Ҳаражатларни оптималлаштириш учун Озарбайжон исроилнинг Aeronautics Defense компанияси ишлаб чиқарадиган дрон-камикадзе "Орбитер-1К" Systemsнинг хилларидан бирига ўхшаш, ўз-ўзидан тўғирланадиган, кўринувчан ва инфрақизил диапазонларда кузатув оптик-электр тизимига эга, осмонни қўриқловчи "Зарба" жанговар захираларини лицензион ишлаб чиқарилишини йўлга қўйди.

Каттагина маблағга эга бўлмаган ҳолда, Ереван ўз мудофаа саноати имкониятларига таянмоқда. Арманистон "Крунк" типидаги енгил (20 килогача юк кўтариш ва ҳаракат масофаси 150 км бўлган) ҳамда тоғли жойлар учун арзон ва самарали бўлган ўта кичик "Базе" разведка ва зарба аппаратларини ишлаб чиқармоқда ва қўлламоқда. Арман армиясининг 95%дан ортиқ дронлари - маҳаллий ишлаб-чиқарувчилар маҳсулотидир.

Жанубий Кавказ барқарор дунё учун қайноқ нуқта ва юқори технологик қурол учун анча тор бўлиб қолмоқда. Бундай юқоритехнологик қурол борган сари кўпаймоқда. Аммо жанг майдонида томонларнинг бирининг тотал устуворлиги ҳозирча кузатилмаяпти.

212
Кандидат в президенты США Джо Байден

АҚШ махсус хизмати: Байденни навбатдаги аҳмоқона нутқини тингланг, бунга Путин айбдор

496
(Янгиланган 19:37 30.09.2020)
АҚШ президентлигига номзод икки даъвогарнинг ақлий ҳолатини гумон остига қўяётган улкан миқдордаги америкалик сайловчилар, - бу, айтиш мумкин-ки, "Россия ёлғон хабарлари" натижасидир

Владимир Корнилов

Турли махфий Россияга қарши назариялар муаллифларининг Кремлнинг у ёки бу можароларга катта эҳтимол билан алоқадорлигини англатувчи гап-сўзлари қачон тугайди, жуда қизиқ. Биз аллақачон highly likely ("катта эҳтимол билан" — Скрипаллар ишида), almost certainly ("деярли аниқ" - "вакцина ўғриланиши" муносабати билан ёғдирилган айбловлар) сингари ибораларни ўрганиб бўлдик. Энди навбатдагиси — probably ("эҳтимол")га кўникишимизга тўғри келади, деб ёзади РИА Новости муаллифи.

Бу гал The Washington Post туфайли Владимир Путиннинг шахсан ўзи АҚШ президентлигига номзод Жо Байденни дискредитация қилиш (обрщсизлантириш) бўйича махфий операцияга "probably, раҳбарлик қилаётгани"дан хабар топдик. Бу ҳақда нашр ЦРУнинг супер-махфий докладига таянган ҳолда хабар берган - ҳужжатнинг махфийлилик даражаси шу қадарки, WP  журналистлари ундаги контекст билан бир неча шахсларнинг ҳикоя қилиб беришлари орқали танишишга муваффақ бўлишган.

Бундай парадоксал хулоса учун асослар ҳайратлантирмай қўймайди: маълум бўлишича, у аллақандай аналитиклар томонидан "очиқ, махфийликдан чиқарилган ва махфий разведка манбалари" асосида тайёрланган.

Докладнинг биринчи қаторида гўёки шундай дейилган: "Бизнинг фикримизча, президент Владимир Путин ва Россиянинг юқори мартабали амалдорларининг аксарияти хабардорлар ва, эҳтимол (худди ўша probably. — Муаллиф) ноябрдаги АҚШ сайловлари олдидан АҚШнинг собиқ вице-президентини обрўсизлантириш, АҚШ президентини қўллаб-қувватлаш ва жамиятда ихтилофни келтириб чиқаришга қаратилган Россия таъсир операцияларини бошқарадилар".

Вице-президентни обрўсизлантираётган аслида кимлигини ҳам билиб олдик! Байденга, кулгили хатоликларга тўла, айтилгандан сщнг унинг саломатлиги ҳолати ҳақида ўйлашга мажбур этадиган нутқларни ким ёзиб бераётгани ҳам ниҳоят, ойдинлашди. Эҳтимол, шахсан Путиннинг ўзи шу кунларда Байденга "унинг нутқи якунида дунёда коронавирусдан 200 миллион киши ўлиши" ҳақидаги матнни тиқиштирган бўлса керак. Чунки Байденни бундан ортиқ даражада ҳеч ким обрўсизлантира олмас эди.

Американинг кўплаб ОАВлари Ички хавфсизлик вазирлиги томонидан гўёки "ички фойдаланиш учун" чиқарилган (ва шу пайтнинг ўзида кўплаб ахборот сайтларида пайдо бўлган) шунга ўхшаш ҳисоботга эътибор қаратдилар. Ҳисобот: "Россия, эҳтимол (бу сафар шунчаки likely, highlyсиз. — муаллиф.), 2020-йилдаги сайловларга таъсир ўтказиш учун америкалик номзодлар саломатлигини дискредитация қилмоқда", деган сарлавҳа билан чоп этилган эди. Эътибор беринг, "номзодлар" сўзи кўпликда қўлланилган. Энди эса, американинг аксарият масс-медиаларининг ушбу "сенсация" борасидаги сарлавҳалари билан солиштирсак - агар уларга ишонсак, гап "Байденнинг ментал соғлиғига қарши Россия томонидан уюштирилаётган ҳужум" ҳақида бормоқда.

Ва бу бюллетенларда эронлик ва хитойлик акторларнинг Дональд Трампнинг руҳий ҳолатига ўтказаётган ҳужумлари ҳам ёдга олинган бир вақтда рўй бермоқда. Аммо бу, ўзингиз тушунгандек, америка демократик ОАВларини мутлақо қизиқтирмайди. Американинг амалдаги президентини шизофреник деб аташ - бу умуман аралашувга кирмайди. Бироқ Байден ҳақида бундай гапириб бўлмайди.

Ҳар нега қарамай, Россия-Хитой-Эрон макри иш бераётган кўринади. Агар яқинда 2020-йил сайлов кампаниясининг энг муҳим штатларида ўтказилган сўровномага ишонсак, у ердаги сайловчиларнинг 51 фоизи Трампни президентликка "ментал яроқсиз" ҳисоблайди. 52 фоиз сайловчилар эса Байден ҳақида худди шундай фикрда. Яъни АҚШ президентлигига икки номзоднинг ақлий ҳолатини шубҳа остига олаётган америкалик сайловчиларнинг улкан миқдори, - бу "Россия дезинформацияси" натижаси, шундайми? Трамп ва Байден эса ўзларининг ажабтовур хатти-ҳаракатлари, юмшоқ қилиб айтганда, баҳсли иборалари билан бу ерда зинҳор ҳеч қандай рол ўйнамайди. Одатдагидек, ҳаммасига руслар айбдор. Probably.

Худди шу тарзда ўта даҳшатли даражада махфий бўлган ЦРУ доклади асосида WP чоп этган мақола ҳам — шунга ўхшайди.

Мақоланинг биринчи қаторида, АҚШ президентлигига номзоднинг дискредитацияси кампаниясига шахсан раҳбарлик қилаётган Путин ҳақида айтиб ўтилгач, гапнинг қолган қисми Украина парламенти аъзоси Андрей Деркач кирдикорлари ҳақида боради. У Петр Порошенко ва Жо Байден суҳбатлари аудиофрагментларини мунтазам равишда оммага эълон қилиши туфайли машҳур.

Унинг "Путин билан алоқалари" ҳали бу ҳеч нарса дегани эмас.

Америка ОАВлари "Деркач плёнкалари" ҳақида гап бошлаганларида улар фақатгина иккита далилга эга бўлишади, агар мумкин бўлса бу ҳақда қуйидагича айтиш мумкин: а) тўқсонинчи йиллар бошида у Москвада КГБ олий мактабини тугатган, демакки, ўз-ўзидан "Кремль агенти" ҳисобланади; б) у томонидан тақдим этилган ёзувлар "таҳрирланган". Бўлди, худди мана шу асосда демократик ОАВлар "плёнкалар"даги маълумотларни муҳокама қилишдан бош тортадилар, улар ҳақида эшитишган вақтларида эса қулоқларини беркитиб олишни одат қилишган. Ҳолат шунгача етиб бордики, Twitter "Деркач плёнкалари ҳақидаги" твит ёзган ва ундан Трамп иқтибос келтирган фойдаланувчининг учет записини шу ондаёқ блоклади.

Бу ерда ҳеч қандай цензура йўқ. Ахир "Кремль агенти" худди ўша Кремль буюртмасига биноан "дезинформацияни" тарқатяпти, дейилдику. Тегишли тартибда, бу маълумотларни текшириш буткул таъқиқланган.

Шу муносабат билан 2014 йилнинг июлида, Донбассда Малайзия "Боинг"и қулаганидан сўнг, Украина хавфсизлик хизмати раҳбари Валентин Наливайченко томонидан ўтказилган матбуот-анжумани ёдга тушади. Эртаси куни дунёнинг деярли барча етакчи нашрлари биринчи саҳифаларида у томонидан тақдим этилган "плёнкалар" ҳақида ёзилган эди.

Эътибор беринг, ўшанда ҳеч ким Наливайченконинг Москва КГБ Разведка институтида ўқигани ҳақида эсламаганди. Ғарбда ҳеч кимни аудиоёзувлар нафақат қайта таҳрир қилингани, балки шунчаки сохталиги ҳам асло ташвишлантирмаган. Шунчаки, MH17 Чернухинодаги аллақандай казаклар томонидан уриб туширилгани тўғрисидаги версия ўша вақтда ғарб журналистларини тўлиқ қаноатлантирарди.

Энди эса "Деркач плёнкалари" негадир уларга манзур бўлмаяпти - сабаби, бу сайловолди кампанияси вазифаларига мос эмас. Демак, бу ҳақдаги ҳар қандай маълумотни аёвсиз равишда цензуралаш жоиз.

Бу ёзувлардаги Порошенко ва Байден овозлари аслига мослигини ҳеч ким шубҳага олиш ниятида эмас. Аммо уларни муҳокама қилиш ва улардан иқтибос келтириш - ўта оғир гуноҳ. АҚШ медиа ҳамжамияти шу кунларда сенатнинг иккала қўмиталари томонидан тақдим этилган: "Хантер Байден, "Бурисма" ва коррупция" дея маънодор номланган ҳисоботга худди шундай муносабатда бўлди.

Доклад жуда салмоқдор бўлиб, америкалик мансабдорларнинг АҚШ олий раҳбарияти, шу жумладан, вице-президент Жо Байден ва Давлат котиби Жон Керрилар Украинага тегишли "Бурисма" газ компанияси коррупцион схемалари ва бу фирмада вице-президент ўғли Хантер Байденниг фаолияти АҚШга қандай муаммоларни келтириши мумкинлиги тўғрисида кўплаб маротаба огоҳлантирилганликлари ҳақидаги ажабтовур иқрорлардан иборат.

Агар Трамп ўз фарзандларининг коррупцион фаолиятлари ҳақида хабардор бўлиб, бунга гўё уларни шунга рағбатлантираётган сингари кўз юмганида эди, нашрлар уни қандай тепиб ташлаган бўлишларини тасаввур қилиш қийин. Аммо сенатнинг бу докладини ОАВлар келишилгандек эътиборсиз қолдиришди ёки бўлмаса шунчаки, "бу Россия дезинформация кампанияси", деб атаб қўя қолишди.

Бундан келиб чиқиб айтиш мумкинки, АҚШ сенаторлари ҳам "Кремль агентлари". Ахир докладда "Бурисма" коррупцияси ва у ерда кенжа-Байденнинг фаолияти ҳақида тепага шахсан ҳисобот топширган мансабдорларнинг инкор этиб бўлмас фактлари ва кўрсатмалари келтирилган.

Бунга жавобан демократлар зудлик билан контр-ҳисоботини тайёрладилар ва унда оппонентлари далилларини йўқ қилиш, ёки ўта хиралаштиришга уриндилар. Ва бунда, табиийки, демократлар чиқарган асосий хулоса — сенат суриштируви "2020-йилдаги сайловларга Россия ҳужуми"ни акс эттираётгани бўлди. Яъни яна биз айбдормиз.

Бундан кўриниб турибдики, кенжа-Байденни Украинадаги коррупция ботқоғига ботган фирмага Россия тайинлаган, сўнгра катта-Байденга "Бурисма"даги коррупцияга доир айбловларни ўрганишга жазм қилган Украина Бош прокурори Виктор Шокинни қандай қилиб ишдан олишни ўргатган. Шундай экан, сенат ва Оқ уйдаги америкалик "Кремль агентлари" ҳаракатлари учун янги санкциялар ҳам ўзини кўп куттирмаса керак. Ахир Россиянинг айби, гарчи навбатдаги probably билан бўлсада, яна исботланди.

496