Байкалда бир кун ёхуд муз эримаганда нега Бурятияга бориш кераклиги ҳақида

1386
(Янгиланган 14:46 25.03.2020)
Нега Байкал қишда поезд каби шовқин солади ва ёзда ундан нимани ҳиди келади, қандай қилиб маҳаллий рух будига "бажо келтириш" ва брусника дарахтларини қаердан қидириш керак - РИА Новости материалида.

Ирина Овчинникова

Байкал кўли ҳақида гапиришганда, кўпинча Иркутск, Листвянка, Ольхон оролини назарда тутишади. Аммо дунёдаги энг чуқур кўл соҳилларининг аксарият қисми Бурятия республикасида жойлашган. Бунда денгизга кириш қисми - маҳаллий аҳоли Байкал кўлини айнан шундай атайди - қия бўлиб, сув 25 даражагача қизийдиган қумли пляж ва кўрфазларга эга. Аммо муз қоплаган кўл ҳам томоша қилишингизга арзийди.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Снег на озере Байкал

Нега Байкал қишда поезд каби гувиллашию, ёзда ундан қандай ифор таралиши, қандай қилиб бу ерда байкал азимкор руҳи билан "мулоқотга киришиш" мумкинлиги ва брусника бутасини қаердан топса бўлиши ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

Шишадек муз ва кўл деви

"Кўпчилик Байкал кўлининг шаффоф музлари тасвирланган фотосуратларни кўриб, кўлнинг ҳамма жойи шундай бўлса керак, деб ўйлашади, аммо бу ундай эмас",- дейди маҳаллий турфирмалардан бирининг ходими Валентин. - 

Одатда, у чор-атрофдаги қуруқлик сингари, қор қатлами билан қопланган бўлади ва музларни фақат шамол туфайли сатҳидан қор қатлами кўчган жойларда - кўпинча кўлнинг шимолий қисмида кўриш мумкин". Валентиннинг айтишича, сатҳидаги илиқ сув туфайли кўл устидаги муз худди ойна каби силлиқ ва тиниқ бўлади. Бу манзара узоқ вақт сақланмайди, аммо фотосессияга улгурса бўлади.

Биз гўзал суратлар олиш учун келмаганмиз, шу боис жанубга томон - Танхой қишлоғига йўл олдик.

© Sputnik / Kirill Shipitsyn
Лед на озере Байкал

Улан-Удэдан чиқилганда йўл тахминан икки соатни олади. Йўл довон бўйлаб ўтган бўлиб, уларни тепасида маҳаллий аҳоли орасида кўл девига ҳадя келтириш - яъни "бурханлаш" одати сақланиб қолган. Одатда бу танга ёки бирор ширинлик (конфет) ирғитиш ёки шунчаки ерга сув сепишдан иборат бўлади.

"Бу қадимий шаман урф-одатларининг бир қисмидир, - дейди Дарима исмли гид. - Аммо кўпинча бу одатга буддавийлар,  православлар ва ҳатто атеистлар ҳам амал қиладилар. Қаттиқ иқлим (кескин континентал, яъни қишда - 40, ёзда эса + 40) худдики кўнгилсизлик олдини олиш учун шу хилда ўлпон тўлашга мажбур этади".

Бу ерда ҳамма нарсада худди шундай динлар ва мистика(тасаввуф) қоришмасинини кузатиш мумкин. "Аввал бирор масала билан шаман олдига, кейин лама ёнига борамиз, кўнгилни тўқ қилиш учун насроний руҳонийига ҳам мурожаат қилишимиз мумкин", - дейди кулиб маҳаллий аҳоли.

Суҳбат билан бўлиб вақт ўтгани сезилмайди ва мана Байкал ҳам кўриниш берди. Энди йўл қирғоқ чизиғи бўйлаб давом этмоқда, лекин бизни кўлдан темир йўл - ўша машҳур Транс-Сибир ажратиб туради.

© Sputnik / Igor Onuchin
Автомобильная дорога вдоль озера Байкал

"Мен сайёҳларга Улан-Удэ шаҳрига келиб, Байкал кўли бўйлаб поездда Иркутскгача (ёки аксинча) ҳаракатланишни маслаҳат бераман. Албатта, кундузи, кечасимас!" - дейди Дарима. Ёзда бундай саёҳат пайтида поезд ойнасини очиб қўйиш жуда муҳим: ҳаводан барра бодринг ва ҳатто тарвуз ҳиди келади.

Сароблар ва муз уюмлари

Қирғоқда тўхтаб, 30 сантиметр қалинликдаги қорга чўкиб, муз томон юрамиз – ҳамма ёқда қор уюмлари.

Қайсидир сонияда, бу ер гўё идеал даражада текис даладай туюлади, аммо муз уюмлари - торослар Байкал кўлида турганимизга ишонч ҳосил қилишга ёрдам беради. Бу ерда баландлиги ўн метргача етадиган муз қояларини кўриш мумкин.

© Sputnik / Kirill Shipitsin
Лед на озере Байкал

"Гап шундаки, муз фақатгина битта қатламдан иборат эмас, у турли зичликдаги қисмлардан ташкил топган бўлиб, улар бир-бирига нисбатан силжийди. Музлар тўқнашган жойларда торослар ҳосил бўлади ва бу жараёнда шундай баланд шовқин кузатилади-ки, яқин атрофда поезд ҳаракатланяптими, деб ўйлайсиз", - тушунтиради Дарима.

Катта муз бўлаклари - торт бўлакларига ўхшайди, бўлинган жойларида турли: феруза, шаффоф ва ҳатто лойқалашган ранглардаги қаватларни кўриш мумкин. Улар ялтиллайди - об-ҳаво масаласида омад кулиб боқди - қуёш чарақлаб турибди. Ростини айтганда, омадни ҳеч қандай алоқаси йўқ: Бурятияда йилда 300 кундан кўп мусаффо осмонни кузатиш мумкин.

© Sputnik / Kirill Shipitsyn
Буддийская Всеблагая Ступа Великого Просветления на острове Огой

Байкал ўзига хос саробларга эга - ёруғликнинг бошқача синиши туфайли, қарама-қарши қирғоқ аслидан кўра яқинроқ кўринади. Айтишларича, бу бир нечта саёҳатчиларни алдаган. Бирига Листвянкагача тўрт-беш километрдан сўнг етиб олиш мумкиндек, туюлган. Маҳаллий яшовчиларнинг аслида масофа у ўйлаётганидан ўн баравар кўп, деган гапига сайёҳ ишонмаган. У муз устидан боришга аҳд қилган, аммо бўрон кўтарилиб, сайёҳ адашиб кетган ва деярли бир суткадан сўнг жаҳлдор бир аҳволда қайтиб келган. Ҳеч ким билан гаплашишни истамаган.

Шунингдек, бу ердан, Бурятиядан Иркутск томонга қараганда, пляжлар кўринади. Бу иллюзиядир – нарида фақат қоялар ва жарликлар мавжуд.

Кечув жойи

Байкалга, айнан Танхой қишлоғи ҳудудига ташриф буюришнинг сабаби бор - учта кечув жойидан биттасини қолдиқлари мана шу қирғоқда жойлашган.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Вагоны на месте бывшей переправы на Байкале

XX аср бошларида бир неча йил давомида, унда ҳали Транс-Сибир темир йўли қурилиши охирига етмаганди (кўлни эгиб ўтувчи энг қийин қисмлардан бири қолган эди), иккита улкан музёрар кема - "Байкал" ва "Ангара" сув тўла темир йўл составини етказиб турган.

© Sputnik / V. Smirnykh
Транссибирская железнодорожная магистраль

Байкал қаттиқ музлаганида, муз устига темир йўл ётқизилган – вагонлар отлар ёрдамида тортиб ўтказилган. Олдинги порт ҳозир - учта тўкилишни бошлаган тўлқинқайтаргич бурундан иборат, аммо 1904-1905 йиллардаги рус-япон уруши пайтида улар қуроллар ва озиқ-овқатни қабул қилишган.

© Sputnik / Kirill Shipitsyn
Корабли на озере Байкал

Бундан бир неча йил олдин, бу ердан унчалик узоқ бўлмаган жойда, "Байкальская переправа" тарихий-ёдгорлик мажмуаси очилган.

Брусника буталари

Танхойда, шунингдек, Байкал биосфера қўриқҳонасининг марказий идораси жойлашган (ЮНЕСКО қўриқхоналари дунё тармоғига киритилган). Бу ерда баҳайбат кедрлардан ташқари, яна минг хилдаги ўсимликларни, ҳайвонлардан - қўнғир айиқлар, кийиклар, лосьлар ва ўнлаб турдаги тўнғизларни учратиш мумкин. Буларнинг барчасини учта экологик сўқмоқлардан бири бўйлаб юриб, ўз кўзларингиз билан кўришингиз мумкин.

© Sputnik / Kirill Shipitsin
Девушка в национальном костюме на конкурсе ледовых скульптур в рамках фестиваля Olkhon Ice Fest на озере Байкал

Аммо қишда уларнинг фақат биттаси - бир километрлиги очиқ бўлади. Охирида кичкина қишхона бўлиб, унинг ичида ўт қаланган печка, ёғочдан ясалган сўри ва стол бор. Овчилар тунни ўрмонда шундай шароитда ўтказадилар. Қўриқхонада эса ходим туристик гуруҳларни кутиб олади, уларни чой ва шакарда эзилган брусника билан меҳмон қилади.

Суҳбатдошнинг айтишича, бир вақтлар Москвадан келган сайёҳлар бу мевалар қайси дарахтда ўсишини кўрсатишини илтимос қилишган (яъни туристларнинг Бурятияда ажабланишлари учун яна бир сабаб пайдо бўлди).

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Русская изба на территории Байкальского государственного природного заповедника

Қўриқхона директори ўринбосари Ирина Лясотанинг сўзларига кўра, қишда ҳам ёзда ҳам волонтёрлар жуда кўп бўлади - улар учун ҳатто алоҳида турар-жой ҳам қурилган. Кўпинча Европадан, Америкадан келишади, москваликлар кам.

Байкал кўли бўйида қўриқхонанинг ташриф маркази бор, унга 2017 йил Бурятияга қилган сафари давомида Владимир Путин ҳам қадамранжида қилган (президент фотосурати энг фахрли жойда бугун).

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Стенды в визит-центре Байкальского природного заповедника

Цивилизациядан шунчалик олис масофада технологияли стендлар, экранлар, болалар квестлари учун антураж ва фиточой ичиб, панорамали дарчалардан кўлнинг жозибадор манзарасидан баҳраманд бўлиш мумкин бўлган замонавий кафени учратиш мумкинлиги ҳатто хаёлингизга келмайди. "Ҳозир баргузин сувсарларини бориб кўрамиз, бу ерда вольер бор", - дейди гид. Оддий тўр билан ўралган ҳудуд ёки оддий ҳайвонот боғига ўхшаш масканни кўришга чоғланасиз.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Байкальский природный заповедник

Аммо адашганингиз аниқ бўлади - Гром(Момақалдироқ) ва Тучка(Булутча) тошлар ва сербутоқ тўнкалар жой олган ажойиб кенг вольерда яшашини кўрасиз. Бундан ташқари, ҳайвонларнинг шахсий твиттер-аккаунтлари ҳам бор. Уларнинг кун тартиби ҳам эркин - хоҳлаганларида дам олишади. Бу гал бизга омад кулмади - ака-сингиллар уйқуда экан.

© Sputnik / Irina Ovchinnikova
Экологическая тропа в заповеднике, Байкал

Жониворларни уйғоқ ҳолатда кўриш - бу ерга қайтишимиз учун яна бир баҳона бўлди. Албатта, кунлар узайган, Байкал кўли узра эса енгил мева ифори таралган бир вақтни танлаймиз.

* Материални тайёрлашда ёрдам бергани учун Бурятия Республикасининг Ахборот сиёсати бўйича қўмитасига миннатдорлик билдирамиз.

1386
Горожане в жаркий день на улицах Ташкента

Жазирама Ўзбекистонни коронавируснинг иккинчи тўлқинидан қутқарадими - эксперт

636
Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги раҳбари Баҳодир Юсупалиев Sputnik Ўзбекистон мухбирига берган интервьюсида инфекция республикада қандай ривожланиши мумкинлиги бўйича ўз прогнозлари билан ўртоқлашди

ТОШКЕНТ, 6 июн — Sputnik, Дилшода Рахматова. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти Европа минтақавий бюроси раҳбари Ханс Клюге илгарироқ аксарият давлатлар томонидан чекловларнинг бекор қилиниши ҳолати COVID-19 инфекциясининг такрорий авжини юзага келтириши мумкин, дея фикр билдирган эди.

Агар бунинг олди олинмаса, хавфли эпидемиянинг иккинчи тўлқини янада талафотли келиши мумкин.

Ўзбекистон Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари, санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги раҳбари Баҳодир Юсупалиев БССТ вакили тилга олган хавфлар борасидаги тахминларга қўшилишини, бироқ, кўплаб давлатлар қаторида Ўзбекистон ҳам чекловларни ҳисоб-китобларга асосланган ҳолда ва танланган ҳудудлардагина юмшатаётганини, рецидив жараёнларнинг олдини олиш учун барча чоралар кўрилаётганини айтди.

"Бизда ҳозирда биринчи тўлқин давом этмоқда. Бир сутка давомида айрим ҳолатларда 60-70тагача касаллар қайд этилмоқда, аммо уларнинг аксарияти - четдан кириб келган, маҳаллий аҳоли орасидаги кўрсаткич паст", - дея тушунтирди мутахассис Sputnik Ўзбекистон мухбири билан суҳбат давомида.

Унинг айтишича, бу ҳолат дунёда коронавируснинг ҳатто биринчи тўлқини ҳали ўз ниҳоясига етмаганини билдиради.

Шу билан бирга, Юсупалиев, коронавируснинг иккинчи тўлқини давомида олдин ушбу касалликка олдин чалинмаганлар инфекцияни юқтириши мумкин, деган гипотезага қўшилмаслигини билдирди.

"Мен бундай кескин баёнотлар бермаган бўлардим. Аниқ ҳолатда тегишли чоралар қабул қилинади. Хусусан, Ўзбекистонда жорий қилинган қатъий карантин чоралари эпидемиянинг олдини олишда ўзининг ижобий таъсирини кўрсатди – беморланганлар сони бўйича энг паст кўрсаткич бизда. Шу билан бирга ҳозирда республикада эпидемия ҳолати пастлай бошлаган", - деди у.

Коронавирус пандемияси қачон тугайди, деган саволга жавоб берар экан, Юсупалиев, бу илмий-тиббий ҳамжамият учун ниҳоятда мураккаб саволлигини таъкидлади.

"Дунёда ҳозирда биринчи тўлқин тугагани йўқ, иккинчи тўлқин бошланиши эҳтимоли мавжуд. Ҳар ҳолда яқин орада радикал ижобий ўзгаришларни кутиш номувофиқ. Коронавирус инфекциясининг иккинчи тўлқини куз фаслига тўғри келиши ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас. Ўшанда яна тегишли карантин чораларини қабул қилишга тўғри келади", - деди Соғлиқни сақлаш вазирининг биринчи ўринбосари.

— Ўзбекистон мана шундай шароитда эрта очилмаяптими, нима деб ўйлайсиз?

— Ҳар қандай давлат учун аҳоли саломатлиги - энг муҳим масалалардан биридир. Аммо шундай шароитда бундан кам бўлмаган жиддий оқибатларга сабаб бўладиган иқтисодий инқирозга йўл қўйиб бермаслик учун зарур чора-тадбирларни қўллаш лозим.

Айни вақтда эса аҳолимизга уларнинг шу ҳолатни тушуниб, карантин қоидаларига оғишмай амал қилганликлари учун миннатдорлик билдирмоқчиман. Икки ой давомида деярли уй шароитида давом этган карантинда ҳақиқий қаҳрамонлик кўрсатилди. Бугунги секин-аста ва маълум ҳудудларда юмшатилаётган карантин чоралари эса мамлакат иқтисодий барқарорлиги ва фуқароларимизнинг молиявий фаровонлиги учун зарур. Аммо гап чекловларнинг тўлиқ очиб ташланиши ҳақида бормаяпти - умумий карантин ҳали бекор бўлган эмас.

— Жазирама иссиқ COVID-19га қарши курашда ёрдам беради, деган гипотеза бор, бу прогнозлар ўзини нечоғлик оқлайди?

— Коронавирус инфекциясининг ушбу тури ҳали етарлича ўрганилмаган. Мутахассислар кўплаб саволларга аниқ жавоб ололган эмас. Статистик рақамларга мурожаат қиладиган бўлсак, ҳаво ҳарорати юқори бўлган кунларда ҳам касаллик қайд этилиши ҳолатларида ўсиш рўй берганини кўриш мумкин. Демак, бу ерда вируснинг йўқолиши ва ҳаво ҳарорати ўртасида тўғридан-тўғри боғлиқлик кузатилмаяпти. Бундай шароитда эса хулоса қилишга шошилиб, инфекция жазирама кунларда ўз-ўзидан ғойиб бўлишига умид қилиш керак эмас.

636
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси

Нима учун оғир БМП Т-15 "Армата" дунёдаги энг яхшиси

831
(Янгиланган 20:04 05.06.2020)
Россиянинг “Армата” платформасида ясалган БМП ҳарбий машинаси дунёда энг яхшисими - бу борада ҳарбий эксперт таҳлили.

Россия қурол яратиш ва ишлаб чиқариш бўйича етакчи ўринда туради. “Армата” платформасига асосланган оғир пиёдалар жанговар машинаси (БМП) сифатли технологик жадал олдинга қадамдир. Янги БМП глобал қурол бозорида талабга эга бўлиши аниқ.

Ўрмаловчи платформадаги “Армата” БМПси пиёда аскарларни етказиш ва олдинги қаторда қўшинларни жанговар қўллаб-қувватлашга мўлжалланган. Қурол-яроғи, маневрлилиги ва мудофаа тизимлари Т-15 БМПсига танклар билан бир қаторда ишлашга имкон беради. Бироқ, оғир БМПнинг ускуналари жойлашинуви "энг яқин қариндоши" - Т-14 танкидан фарқ қилади. Двигател олд қисмида, ўртада - бошқарув бўлими, орқа қисмида - десант жойлашган. Қурол ва ўқ-дорилар масофадан бошқариладиган мутлоқ хайдовчисиз минорада жойлашган. БМП Т-15 ички макони ва ҳаётни қўллаб-қувватлаш тизимларини ташкил этиш экипаж ва десантга уч кун давомида машинадан чиқмасдан жанговар вазифаларни бажаришга имкон беради.

Машина экипажнинг уч аъзоси томонидан бошқарилади, десант бўлимида 9 та тўлиқ жиҳозланган мотоўқчи жойлашган (БМП-2 ва БМП-3да 7тадан десантчи). БМП Т-15 нинг ўлчамлари ва массаси (узунлиги - 9,5 м, кенглиги - 4,8 м, баландлиги - 3,5 м, оғирлиги - 55 тонна). У 2В-12-3А дизел двигател билан жиҳозланган, 1500 от кучига эга, 5 метр чуқурликдаги (туби бўйлаб) сув тўсиқларини енгиб ўтиши мумкин, паст-баланд йўлларда 50 км/соат тезликда, магистралда эса 75 км/с гача тезлаша олади. Сафар масофаси - 500 км.

Россия армиясининг Т-15 “Армата” БМПсига эҳтиёжи жуда катта. Янги жанговар машина мотоўқчи қисмларнинг техник жиҳозланишини сифат жиҳатидан яхшиланишини ва жанг майдонида зирҳли транспорт воситаларидан фойдаланиш бўйича янги тушунчаларни жорий этишни кафолатлайди. Ягона “Армата” платформасида Т-14 БМПси ва Т-15 танклари қўшинларга етказиб бериш синхрон тарзда амалга оширилади, чунки иккала машина ҳам интеграциялашган ҳолда жанговар ҳаракатларга мўлжалланган.

Ноёб хавфсизлик

Дунёда мавжуд бўлган барча пиёдалар жанговар машиналари душманнинг танкга қарши воситаларига заиф, аммо бу Т-15 БМПга тегишли эмас. Хавфсизлик “Армата” оиласининг асосий хусусиятидир. Т-15нинг муҳим конструкторлик хусусияти – бу экипаж (командир, механик-хайдовчи ва оператор) жойлашган зирҳли капсунанинг ўқ-дорилар ва двигател бўлинмасидан ажралиб туриши ва экипаж ва десантчиларни миналарга қарши мулжалланган корпуси. Т-15нинг танкга қарши қуролларга қарши кўп қатламли, кўп даражали мудофаа тизими алоҳида эътиборга лойиқ.

Оптико-электрон бостириш комплекси ва нурланишни аниқловчи сенсорлар тизими (душманни лазерли нишонга олувчи ёки душманларни масофасини аниқловчи) зич аэрозолли пардани вужудга келтириши учун тутун гранаталарини автоматик равишда отишга имкон беради.

Асосий ишни "Афганит" ҳар томонлама фаол мудофаа тизими бажаради - автоматлаштирилган тизим душманнинг танкларга қарши ракеталарини БМПга яқинлашаётган пайтида аниқлайди ва уларни уриб туширади (машина корпусига тегизмасдан). "Афганит" жавоб зарбасини бериш мақсадида душман ракетасининг учирилиши ҳудудини ҳам аниқлай олади.

Агар душманнинг снарядлари "Афганит" мудофаасини енгиб ўтолса, ишга "Малахит" динамик ҳимоя мажмуаси тушади. Иккала тизим ҳам Т-15га ишончли ҳимоя чизиқларини таъминлайди, аммо композит ва пўлатдан ясалган асосий зирҳли корпус ҳам зарбага дош бера олади. Бундан ташқари, машинада радиоэлектрон кураш воситалари ҳам мавжуд бўлиб, улар сунъий йўлдош навигацияси ва радиосигналларини босиб туради ва душманнинг снарядлари ва ракеталарини йўлдан уради. Тубидаги минага қарши ҳимояланиш ҳатто кучли фугаснинг зарба тўлқинини ўчиришга қодир. БМПнинг қувват тизимининг олд томонда жойланиши экипаж ва десант учун қўшимча ҳимояни яратади.

Дунёда хавфсизлик нуқтаи назаридан унга тенглашадиган аналог йўқ. Т-15 оғир пиёдалар жанговар машинаси Германиянинг Пумасини (Schützenpanzer Puma) дан устундир, у ҳозирда Бундесвердаги "Мардер" (Marder) БМПси ўрнига қабул қилинмоқда. Фақатгина баъзи ҳусусиятлар бўйича Исроилнинг Namer  зирҳли машинаси у билан рақобатлаша олади.

Барбод қилувчи қудрат

Маҳаллий можаролардаги (ва шаҳар жангларида) янги тактика пиёдалар жанговар машиналарини чидамлироқ қилишни талаб қилди. Энг сўнгги Россия БМПси танк зирҳига эга, пиёдаларни ишончли ҳимоясини таъминлайди ва деярли ҳар қандай душман билан жангга кириша олади. Т-15 дала ва шаҳар шароитида бир хил даражада муваффақиятли ҳаракат қилади.

Т-15 нинг асосий қуроли 57 ммли "Кинжал" кесма автомат замбаракли жанговар модули ва "Атака Т" танкга қарши ракета тизими. Бошқарувчисиз жанговар модул масофадан бошқариладиган айланма жанговар тизим шаклида яратилган. 57 мм тезкор ўқ отадиган қурол 1400 метргача бўлган масофада зирҳни урувчи ва юқори портловчи қисмларга эга бўлган ер ва ҳаво нишонларини йўқ қилишга мўлжалланган. 9М120 “Атака” танкга қарши бошқарилувчи ракеталар зирҳланган нишонларга (фаол мудофаа тизимли) 10 кмгача масофада зарба бера олади. Душман тирик кучига қарши курашнинг қўшимча воситаси - 7,62 мм ПКТМ пулемётидир. Автоматлаштирилган тизим оптик локатор ёрдамида нишонларни фаол ва пассив режимларда қидириш ва кузатишга қодир. Масалан, ниқобланган снайперларни аниқлаш, бир вақтнинг ўзида иккита нишонга олиш ва ўт очиш.

Таъкидлаш жоиз, НАТО мамлакатларининг БМП-ларидан фарқли ўлароқ, Т-15 жанговар модуллари телевизион ва инфрақизил оптик қурилмалар ёрдамида пассив аниқлашни қўллаб учувчи аппаратлар билан яқин жангда ҳавога қарши мудофаа режимини таъминлайди.

Т-15 деярли барча қуруқликдаги нишонларга (шу жумладан танкларни), ҳужумчи самолётларга, Apache туридаги танкка қарши вертолётларига ва MQ-1 Predator ҳужум дронларига зарба бериб уриб тушириши мумкин.

Жанговар интеграция

Ягона тактик бўлинмаларни бошқариш тизимида (ЕСУ ТЗ) Т-15 аниқланган нишонлар тўғрисидаги маълумотларни бошқа машиналарга интеграциялашган ҳолда узатишга қодир ва йўқ қилишга нишонларни қабул қилиши мумкин - қуролга ёки позициясига мос. Бу қўшинларни жанговар ташкил этишнинг сифат жиҳатидан янги даражаси.

Шундай қилиб, Т-15 ҳар қандай душманга қарши танк ва мотоўқчи пиёдалар қўшинлари таркибида асосий кўп мақсадли жанговар восита сифатида - ҳатто ядровий қурол ёки бошқа турдаги қирғин қуролларидан фойдаланиш шароитида ҳам маневрли жанговар ҳаракатлар олиб боришга мўлжалланган.

Т-15 нинг жанговар маълумот-бошқарув тизимининг (БИУС) олдинги авлодларнинг БМП-ларига нисбатан анча юқори даражадаги бошқарувини таъминлайди. БИУС БМП экипажига машина техник ҳолати тўғрисида тўлиқ маълумот беради ва бу экипажга бевосита жанговар вазифаларни бажаришга имкон беради.

Т-15 БМПси ҳинд ҳарбий раҳбарларини мамнун қилгани бежиз эмас. Шунингдек, Ироқ, Кувайт, Таиланд ва Покистон армиялари ҳам сўнгги БМПларни сотиб олиш масаласини кўриб чиқмоқдалар. Россия ўнлаб мамлакатларга М2 Bradley БМПсини етказиб беришни давом эттираётган америкаликлар билан қурол бозорида ушбу йўналишда муваффақиятли рақобатлашиши мумкин. Россия ва хориж ҳарбий экспертларнинг фикрига кўра, Т-15 узоқ йиллар давомида хорижий конструкторлик бюроларида тақлид қилиш намунаси бўлиб қолади.

831
Официальный представитель Министерства иностранных дел России Мария Захарова

ТИВ АҚШнинг "демократия" бўйича насиҳатлари подборкасини эълон қилади

138
Захарованинг сўзларига кўра, РФ ТИВ АҚШ томонидан қилинган "демократия сабоқлари" тўғрисидаги подборка "троллинг" мақсадида эмас, балки шунчаки, келгусида ёдда сақлашлари учун эълон қилади.

ТОШКЕНТ, 6 июн – Sputnik. Россия ташқи ишлар вазирлиги АҚШ сўнгги 10 йил давомида "қандай қилиб бутун дунёга демократиядан сабоқ бергани" тўғрисида подборкани эълон қилади, деди РФ ТИВ расмий вакили Мария Захарова.

"Мен биз ҳам "троллинг" қилишни биламиз, демоқчи эдим. Бу иккиланиш бўй кўрсатган шундайин бир тарихий лаҳза. Чунки эртага  эҳтимол ТИВнинг ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларида, ТИВ Facebookида махсус подборкаларни эълон қиламиз. Америкалик ҳамкасбларимиз бизга қандай сабоқ беришгани ҳақида бундан ҳам баттар иқтибослар бор, лекин биз сўнгги 10 йил давомида улар бутун дунёга қандай қилиб ўша демократиядан сабоқ бергани ҳақида махсус подборкаларни тайёрладик. Улар қандай қилиб ақл ўргатишгани, панд-насиҳат қилишгани, эътироз билдиришгани, оммавий "савалаш"ларни уюштиришганини кўрсатиб берамиз. Бу ҳатто троллинг эмас", - деди Захарова YouTube-каналдаги "Соловьев LIVE" эфирида "Россия тартибсизликлар фонида АҚШни "троллинг" қиладими", деган саволга жавобан.

Захарованинг таъкидлашича, сўнгги йилларда АҚШнинг демократия бўйича "насиҳатлари" ички муаммолари мавжуд бўлган давлатлар устидан кулиш тусини олган, чунки Вашингтон ўша давлатлардаги вазиятни кўриб туриб шундай баёнотлар билан чиққан.

"Бу кўп ҳолларда ички муаммоларни кўриб, очиқчасига кулиш эди. Кўп ҳолларда бошқа давлатларда ўша ички муаммоларнинг пайдо бўлишига ҳисса қўшган ҳолда улар халқаро ташкилотлар, ижтимоий тармоқлар, брифинглар ва бошқа жойларда албатта оммавий баёнотлар билан чиқиш қиларди. Бизда бу подборка тайёр, биз шунчаки эртага эълон қиламиз", - деб қўшимча қилди у.

Захарованинг сўзларига кўра, РФ ТИВ АҚШ ҳақидаги подборкани "троллинг" мақсадида эмас, балки шунчаки келгусида ёдда сақлашлари учун эълон қилади.

"Нега деганда, Вашингтон, келгуси сафар, бу жуда яқин орада содир бўлади, кимгадир ўша айтганимиздек, демократиядан сабоқ бермоқчи бўлганида, ички муаммолар билан қандай яшаш керагу бу муаммоларни қандай енгиш лозимлиги ҳақида гапиришни истаганида, уларга бу эслатма бўлади", - деди Захарова ва айни дам АҚШ "троллинги" мавриди эмаслигини, нега деганда, АҚШдаги норозиликлар - бу реал муаммолигини қўшимча қилди.

Эслатиб ўтамиз, афроамерикалик Жорж Флойд Миннеаполисда полициячилар қўлида нобуд бўлгач АҚШнинг йирик шаҳарларида норозиликлар ва тартибсизликлар тўлқини авж олган эди.

138