Военные учения НАТО Operation Summer Shield на полигоне Адажи в Латвии

Россияга етиб бориш: АҚШ армиясига нима учун янги ўта узоқ масофали гаубица керак

1137
Вашингтондан Аннаполисгача бўлган масофада ўқ отиш - бу янги Америка замбарагининг нишонга уриш масофаси рекорд даражасида.

ТОШКЕНТ, 26 мар - Sputnik, Андрей Коц. Вашингтондан Аннаполисгача бўлган масофага ўқ отиш - бу Америка янги замбарагининг нишонга уриш масофасининг рекорд даражасида. Синовларда истиқболли ўзиюрар гаубицаси ERCA (Extended Range Cannon Artillery - узоқ масофага мўлжалланган стволли артиллерия) 65 километр масофадаги нишонга урди. Қуруқликдаги кучлари қуролни 2023 йилда олишади. Бу қандай қурол ва АҚШ армиясига нима учун керак - РИА Новости материалида.

Икки снаряд

Истиқболли тизим март ойи бошида Аризонадаги Юма полигонида синовдан ўтказилди. Defensenews.com портали хабар беришича, зарба 155 ммли ХМ907 58 калибрли қуролдан икки хил снаряд - бошқарилувчи Excalibur ва экспериментал фаол-реактив узоқ масофага мўлжалланган ХМ1113 снарядлари билан берилди. Иккала снаряд ҳам кичик ўлчамли нишонларни муваффақиятли урди. Лекин бу масофа максимал бўлганми ёки йўқ, аниқмас.

Янги артиллерия тизими тез фурсатларда ишлаб чиқилди. BAE Systems билан шартнома ўтган йилнинг июл ойида имзоланди. Гап истиқболли ХМ907 қуролини М109А7 Паладин ўзиюрар ускунаси шассиси билан бирлаштириш ва 18 та транспорт воситасидан иборат экспериментал партияни яратиш ҳақида кетган. Гаубица ХМ1299 белгисини олди.

Ушбу қурол ҳақида маълумот очиқ манбаларда кам. Қурол электрон бостириш шароитида ишлашга мўлжалланган янги ўт очишни бошқариш тизими ва навигацион тизими билан жиҳозланиши маълум. Юклаш автомати тезлиги дақиқасига ўн мартага ўт очиш имконини беради. Америкалик мутахассисларнинг фикрига кўра, ХМ1299 гаубицаси, артиллериясининг кучи рақиб билан артиллерик дуэль олиб бориш имконини беради. Бу, албатта, Россия назарда тутилган.

Анчагина ортда қолиб кетган

2017 йил охирида Американинг RAND тадқиқот маркази Россия Қуролли кучларининг жанговар қобилиятлари тўғрисида ҳисобот эълон қилди. Мутахассисларнинг хулосалари аниқ: улар дунёдаги энг катта мамлакатни забт этишда муваффақият қозона олмайдилар. Гипотетик қуролли тўқнашувда Америка қуруқликдаги кучлари учун асосий хавфлардан бири, мутахассисларнинг фикрича - артиллерия.

Ҳисоботда таъкидланишича, уруш бўлган тақдирда Россия душманнинг қуруқликдаги кучларига билан тўғридан-тўғри тўқнашув ўрнатмаса-да, максимал даражада зарар етказишга ҳаракат қилади. Флангларга зарбалар, маневрлар ҳамда хужум қилаётган қисмларини артиллерия томонидан кейинчалик йўқ қилиш учун тўсиб қўйишлар кенг қўлланилади.

"Бу соҳада руслар ғарб армияларга нисбатан устунликка эга", - дея таъкидлаган RAND. "Масалан, Америка Қуруқликдаги Қуролли кучлари бригадасида фақат битта артиллерия батальони мавжуд. Россия қисмлари ва таркибий бўлинмаларида ўт очишга кўмаклашиш бўлинмалар анча кўпроқ".

Мутахассисларнинг таъкидлашича, учта мотор-ўқ ва битта танк батальонларидан иборат мотор-ўқ бригадасига кучайтириш учун кўпинча иккита ўзиюрар ускуналар батальони ва битта артиллерия батальони қўшиб қўйилади - ва бу ҳали энг юқори нуқтаси эмас.

"Юзма-юз жанг қилинадиган бўлса, Америка бригадаси душманнинг жуда кўп сонли замбараклари ва РСЗО (бирданига кўп ўт очувчи реактив тизимлари – таҳр.)ларига дуч келади, улар ўқ-дориларнинг кенг турларидан фойдаланишга ва янада узоқроқка зарба беришга қодир. Руслар бунда аниқ устунликка эга", - дея тан олди таҳлилчилар.

Дарҳақиқат, стволли ва реактив артиллерия соҳасида ҳам АҚШ доимо Россияга етиб олишган. Америкаликларда ҳали ҳам 1963 йилда ўз қўшинлари таркибига кирган М109 ўзиюрар артиллерия ускуналарининг турли хил модификациялари қўлланилмоқда. Унинг ҳатто энг сўнгги версиялари ҳам Россиянинг "Мста-С" ва "Коалиция" гаубицалари, шунингдек баъзи Европа ва Хитой синфдошлари олдида ўт очиш масофаси ва тезлиги жиҳатидан анча паст.

Юклаш автомати фақатгина 2012 йилда хизматга кабул қилинган М109А7 сўнгги модификациясида пайдо бўлди. Ўт очиш тезлиги дақиқада учдан олтитага ошди, аммо "Мста-С" шу вақтнинг ўзида нишонга ўнта снаряд узади.

"Коалиция"га қарши

Аслида бу эски ҳикоя. 1980-йилларнинг охирида General Dynamics саноат гиганти мутахассислари истиқболли ХМ2001 Crusader истиқболли машинасини ишлаб чиқишни бошладилар.

Синовлари 1999 йилда бошланган ўзиюрар қуролда энг янги технологиялар қўлланилган. Машина электроника билан тўлдирилиб ташланган. Юклаш автомати, ўт очиш тезлиги - дақиқасига ўнта снаряд, "Excalibur" снарядлари рекордли 57 километргача зарба берди. Бироқ, 2002 йилда лойиҳа ортиқча қимматлиги туфайли ёпилди. ХМ2001 нинг битта бирлиги ғазнага 25 миллион долларга тушган бўлар эди.

Яна бир истиқболли лойиҳа - бу келажакдаги ҳарбий техникаларни яратиш учун Future Combat Systems дастурининг элементи бўлган XM1203 NLOS Cannon ўзиюрар ускуналари. М109 (32 тонна) дан асосий фарқи - камроқ вазн, 18 тонна. Ўт очиш тезлиги - дақиқасига олти снаряд. Аммо 2009 йилда Пентагоннинг мудофаа стратегиясида ўзгартирилганлиги сабабли Future Combat Systems дастуридан воз кечилди.

Албатта, ХМ2001 ва ХМ1203-ларни ишлаб чиқишдаги тажриба ХМ1299 лойиҳасига ёрдам берди. Ушбу ўзиюрар ускунани Россиянинг энг янги "Коалиция-СВ" русумли ўзиюрар автоматик ускунаси билан таққослашнинг ҳозирча имкони йўқ, чунки ҳар иккала тизим бўйича маълумот етарли эмас. Аммо кўринишидан Америка машинаси ҳали ҳам рақобатчидан ортда қолади.

Шундай қилиб, "Коалиция-СВ" эълон қилинган ўт очиш масофаси 80 километр, ХМ1299ники эса 70 километрни ташкил қилади. Россиянинг ўзиюрар ускунасининг ўқ отиш тезлиги маълум эмас, аммо ишлаб чиқувчиларнинг айтишига кўра, дақиқасига ўндан ортиқ снаряд. Ваниҳоят, "Коалиция-СВ" янада кучли двигател билан жиҳозланган - 600 от кучига ўрнига энди 1000 от кучига эга. Бу ўт очиш позициясини анча тез ўзгартириши мумкинлигини англатади.

Стратегик тўп

Аммо америкаликлар бу билан кифояланмоқчи эмас. ХМ1299 дастури билан бир қаторда улар 1000 денгиз милига (1885 километр) ўт очишга қодир ўта узоқ масофали стратегик пушкани ишлаб чиқмоқдалар.

Бу махлуқнинг прототипи 2023 йилда намойиш этилиши режалаштирилган. Ўтган йилнинг октябр ойида АҚШ генерали Жон Рафферти журналистларга бундай ҳайратда қолдирадиган масофага "жадал технологиялар" ёрдамида эришиш мумкинлигини тушунтирди. У қайси технологияларни назарда тутганини айтмади, аммо янги қурол кимга қаратилганлигини аниқ кўрсатди.

"Ўт очиш масофаси Россия ва Хитой билан рақобатдаги асосий кўрсаткичдир, - деди генерал. - Уларнинг узоқ масофали ҳаво мудофааси тизимлари, артиллерия ва қирғоқ мудофаа тизимларининг горизонт орти радарлари билан биргаликда ишлашига қарши бирор тизимни қарши келтиролмаймиз. Қуруқликдаги кучларга кўп қатламли мудофаа чизиғини босиб ўтиш, унинг асосий элементларини йўқ қилиш ва бошқа кучларнинг ҳаракатига имкон берувчи "қуруқлик-қуруқлик" синфидаги қуроллар керак. Стратегик тўп душман мудофааси ичкарисидаги нишонларни уриш имконини беради. "Истиқболдаги гипертовуш ракеталари"дан фарқли ўлароқ унинг ўқ-дорилари анча арзон бўлади.

Дунё ҳали бундай узоқ масофали снарядларни кўрмаган. Аммо бу қурол ҳеч қачон қабул қилиниши ва умуман яратилиши ҳақиқатдан йироқ. Бир минг денгиз мили масофасини артиллерия томонидан забт этилиши мумкин эмас - бу физика қонунларига зид. Бу шунчаки армия генераллари бюджетдан кўпроқ пул олиш керак бўлганда ҳукуматни Россия ёки Хитой таҳдиди билан қўрқитишни яхши кўришади.

1137

Қрим кўприги яна АҚШ томоғидаги суякка айланди

76
АҚШ Қора денгиздаги навигациядан шунчалик ташвишланмоқдаки, Қрим кўприги уларнинг томоғида суяк каби туриб қолди. Бирор жойда биронта муаммо чиқса, бунинг давоси битта: санкциялар. Вашингтон уларни юмшатмайди. Гўё кимдир бундан умид қилаётгандек.

Қрим кўприги бўйлаб юк поездлари ҳаракати бошланганига ҳали бир ҳафта бўлмади, АҚШнинг Киевдаги элчихонаси эса бунга ўз муносабатини билдирди. Гўёки, Россиянинг қитъа ва Қримни боғлайдиган “рухсатсиз” кўприги “навигацияга халақит бермоқда”. Америкаликлар Қора денгиздаги айнан қайси кемалар бўйича хавотирга тушгани аниқ эмас. Мабодо, унга вақти-вақти билан кириб турадиган эсминецлардан хавотирда эмасмикин?

​Эмишки, кўприк АҚШга ҳар куни “Қримни ноқонуний босиб олиниши ва оккупация”ни эслатиб турар экан, бу эса “кучли санкциялар”ни сақлаб қолишга сабабдир. Биринчидан, Қрим аҳолининг хоҳиш-истагига биноан, референдум натижасида Россия таркибига қайтган. Иккинчидан, ҳеч ким АҚШнинг санкцион амбицияларидан шубҳаланмайди. АҚШ бу билан ҳайратлантирмади. Аммо элчихонани тушунса бўлади, твиттерда бирор муносабат билдириш керак-ку ахир. Бунинг ўзи Американинг сиёсий қарамлигини кўрсатади.

Вашингтонни, шунингдек, юк поездлари Қримга қурилиш материалларини олиб келиши ҳам қайғуга солмоқда. Бу эса ижтимоий аҳамиятга эга объектлар қуриб битказилишини англатади. Дон, нефть маҳсулотлари, қурилиш материаллари, кимёвий ўғитлар ва металлни ташиш нархи ўртача икки бараварга камаяди. Бўшаган маблағлар эса россияликлар орасида сайёҳлик йўналиши сифатида катта талабга эга бўлган минтақани ривожлантиришга йўналтирилиши мумкин. Чет элликлар ҳам унга эътиборини қаратишмоқда.

Муаллиф Мила Журавлева, Sputnik радиоси

76
Драка

"Арматуралар жанги": Бухорода ёш йигит кекса отахонни уриб ўлдирди

488
Спиртли ичимлик истеъмол қилиш оқибатида отахон ва ёш йигит ўртасида жанжал юзага келган. Йигит отахоннинг қўлидан арматура бўлагини тортиб олиб, уни бош, кўкрак, қорин соҳаларига бир неча маротаба уриб, тан жароҳати етказган

ТОШКЕНТ, 4 июл - Sputnik. Бухорода кекса ва ёш йигит бир-бирини дўппослади, деб хабар бермоқда Ўзбекистон ИИВ ҳузуридаги Тергов департаменти матбуот-хизмати.

Хабарда таъкидланишича, 2 июль куни эрта тонгда Шофиркон тумани ИИБга туман касалхонаси томонидан 24 ёшли М.Ф. ва 65 ёшли Я.Н., лар тан жароҳатлари олиб, мурожаат қилганликлари тўғрисида хабар берилган.

Мазкур хабар асосида ҳодиса содир бўлган жойга тергов-тезкор гуруҳи юборилган.

Олиб борилган терговга қадар текширув ҳаракатлари давомида аниқланишича отахон ўз уйида ёш йигит билан спиртли ичимлик истеъмол қилгач, ўрталарида келишмовчилик ва жанжал келиб чиққан. Чол жанжал давомида темир арматура бўлаги билан М.Ф., ни бош қисмига бир неча маротаба уриб тан жароҳати етказган. 

Шундан сўнг М.Ф. Я.Н., нинг қўлидан темир арматура бўлагини тортиб олиб, уни ҳам  танасининг бош, кўкрак, қорин соҳаларига бир неча маротаба қасддан уриб, тан жароҳати етказган, Я.Н. туман тиббиёт бирлашмасига олиб келиниб, кўрсатилган тиббий муолажаларга қарамасдан жонлантириш бўлимида вафот этган. 

Ҳолат юзасидан Шофиркон тумани ИИБ ҳузуридаги Тергов бўлими томонидан М.Ф., га нисбатан Ўзбекистон Республикаси Жиноят кодексининг 104-моддаси 3-қисми “д” банди (жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган қасддан баданга оғир шикаст етказиш) билан жиноят иши қўзғатилган.

Ҳозирда дастлабки тергов ҳаракатлари олиб борилмоқда.

488
Президент РФ Владимир Путин

Путин СССРнинг 1924 йилдаги Конституциясини “ҳаракати кечиктирилган мина” деб атади

40
Владимир Путин СССР конститциясида мавжуд бўлган республикаларнинг иттифоқ таркибидан ажралиб чиқиши ҳуқуқи - келажакда унинг тарқалиб кетишига замин яратганини айтиб ўтди.

ТОШКЕНТ, 6 июл - Sputnik. Владимир Путин Совет Иттифоқи Конституциясида мавжуд бўлган, республикаларнинг иттифоқ таркибидан ажралиб чиқиши ҳуқуқи - клажакда унинг парчаланишига замин яратганини айтиб ўтди. 

“Бу Совет Иттифоқи ташкил топаётган пайтда, 1922 йилда ишга туширилган “ҳаракати кечиктирилган мина бўлган”, - деди Путин “Россия 1” телеканали эфирида.

Президент, шунингдек, замонавий Россия бунга йўл қўймаслиги кераклигини таъкидлади. Айнан шунинг учун Конституцияга ўзгартиришлар ишлаб чиқилдики, бу Путиннинг фикрича, мамлакатни сценарий такрорланишидан огоҳлантиришга ёрдам беради.

Эслатиб ўтамиз: РФ Конституциясининг янгиланган матни 4 июл кунидан кучга кирди. Бу 25 июндан 1 июлгача бўлиб ўтган Асосий қонунга ўзгартиришлар киритиш тўғрисида умумроссия овоз беришидан кейин мумкин бўлди.

100% протоколлар кўриб чиқилганидан, якуний иштирок 67,97 фоизни ташкил этди. Ўзгартиришларни иштирокчиларнинг 77,92% (деярли 58 миллион россияликлар) маъқуллади, 21,27% (тахминан 16 миллион киши) қарши овоз берди.

40