Коронавирус Америкада яна бир безгакни қўзғади

1803
(Янгиланган 17:16 30.03.2020)
Коронавирус туфайли – дунёда ҳақиқий “Олтин безгаги” бошланган. Ҳамма сармоядорлар олтин сотиб олишни истайди, лекин олтин ёмбилари ва олтин тангалар - ҳеч қаерда йўқ.

ТОШКЕНТ, 30 мар – Sputnik. Америкалик тадқиқотчилар глобал тус олган коронавирус эпидемияси яна бир қадимий касалликни қўзғатганини қайд этишмоқда. Ушбу касаллик иқтисодий характерга эга бўлиб, инсоният тарихида бир неча бор ўзини намоён қилган, деб ёзади РИА Новости муаллифи Иван Данилов.   

Америка ОАВлари етакчиси - The Wall Street Journal хабарига кўра, коронавирус ва унга қарши кўрилаётган чоралар туфайли – дунёда ҳақиқий “Олтин безгаги” бошланган.

Коронавирус туфайли дунёда юзага келган кризис ҳали тугагани йўқ ва яқин орада тугайдиганга ўхшамайди ҳам, лекин WSJ “Бу ҳақиқий охирзамон ва сармоялар бозори хаос остида бир амаллаб жон сақлаб қолишга ҳаракат қилмоқда” деб ёзади.

Гап шундаки, эпидемия дунёга тарқалиши билан инвесторлар ва банкирлар олин ёмбилари ва олтин тангалар етишмовчилигини ҳис қилмоқда. Барча далерлар ўз заҳираларни сотиб бўлган ёки вақтинча ёпилган. 1856 йилдан буён ўз олтин ёмбиларини қуйиш билан шуғулланган Credit Suisse Group AG (Швейцария банки) ҳам ушбу ҳафтада ўз ижозларига “олтин ҳақида ҳатто сўраманглар ҳам” деб жавоб берган.

Лондонда эса банкирлар хусусий ва ҳарбий самолётларда Нью-Йирк биржасига олтин олиб боришга ҳаракат қилишмоқда. Уолл-стрит банкирлари олтин сўраб (сотиш учун) Канадага мурожаат қилишган.

Сўнгги ҳафта давомида олтин нархлари 9 %га ошди. WSJ ёзишига кўра ушбу вазият 2008-2009 йиллардаги кризис вақтини эслатмоқда. Айнан шундай кунлардан бирида АҚШнинг асосий банкларидан бири ҳисобланган Lehman Brothers ўз банкротлигини эълон қилган ва шундан сўнг 2008 йил кризиси бошланган эди.

Оммавий равишда олтин сотиб олиш – бу банкирлар ва сармоядорларнинг саросимага тушиб қолганини англатувчи анъанавий ва асосли белгилардир. Нега деганда – сейфга солиб қўйилган олтин танганинг нархи ўз-ўзидан тушиб кетмайди. Шу сабабли ҳам асрлар давомида олтин активлар инвесторлар учун хотиржамлик манбаи бўлиб келган.

Лекин америкалик журналистлар ва мейнстрим иқтисодчилари олтин активларни яхши кўрувчи инвесторларни “яхши кўришмайди”. Улар бундайларни “конспирологик назариялар тарафдори” ва келиши “номаълум” бўлган кризисларга олдиндан тайёрланишни яхши кўришда айблашади.

Шунингдек олтинни “яхши кўрувчи” инвесторлар халқаро нефт-доллар тизимига ишончсизликнинг бир кўриниши ҳисобланади. Ахир Америка катта фойда кўраётган ҳозирги “доллар тахт”ига чиқмасдан бурун ушбу тахтда олтин ўтирган эди.

Ҳозирги олтин нархининг ошиши ва олтинга киритилаётган сармоялар миқдори ошиши, бу - доллар тебранаётганидан ва қулаб тушиши мумкинлигидан дарак беради. Бундай вазиятда ўзини патриот ҳисоблайдиган америка журналисти учун “олтин – ёмон, доллар – яхши” дейиш муқаддас бурчдир.

Лекин масаланинг бизнес ва иқтисодий томони ҳам бор, шунингдек журналист репутацияси дган нарса ҳам бор.  Шу сабабли улар ўз фикрларини “қоғозга ўраб” имкон қадар нейтрал кўринишда беришга ҳаракат қилишмоқда.

Шу сабабли юқоридаги мақолага ўхшаган “Олтин тирик қолувчилар* орасида оммавий” – деган мақолалар пайдо бўлади.

*Тирик қолувчилар (survivalist) – сўнгги йилларда турли мамлакатларда оммавийлашиб бораётган оқим бўлиб, унинг тарафдорлари тез орада Ер юзида бирор ҳалокат юз бериши мумкин деган назарияга ишониб ёки ҳар эҳтимолга қарши ҳамма нарсага олдиндан тайёрланиб юришади. Улар одатда бир неча кунга етарли овқат, қурол, сув, фонар, пичоқ ва противогаз каби буюмларни олдиндан тайёрлаб қўйишади.

Аслида олтин нафақат “тирик қолувчилар” учун балким Федрезерв иқтисодни чексиз миқдорда пул билан тўлдираётган вақтда ўз маблағларини инфляциядан сақлаб қолишни истаган сармоядорлар учун ҳам керак бўлиши мумкин.

АҚШнинг энг йирик кредиторларидан бири бўлган Пекин ҳам сўнгги вақтларда доллар девальвациясидан хавотирга тушганини билдирмоқда. Шунинг учун ҳам айрим инвесторларнинг олтинга қизиқишини “ақлсизлик” дейиш мушкул.

Ғарбий ОАВлар айнан “тирик” олтин дефицитини қайд этишмоқда. Нега деганда.  Америка ёки Швейцария банкининг белгиланган нархда олтин сотиб олиб бериш (Фьючерс) ваъдасини сотиб олиш - жуда осон. Лекин бир неча дона олтин танга ёки олтин ёмбиларини сотиб олиш анча мушкул.

“Олтин ёмби ёки танга сотиб олмоқчимисан ? Сенга омад” – деб заҳарханда қилади CNN телеканали.

“Коронавирус пандемияси иқтисодни барбод қилмоқда, бутун Европа бўйича олтинни қайта ишловчи заводлар ёпилган, интернет магазинларда олтин йўқ. Олтин ташувчи самолётлар – ҳаммаси ерда турибди. Тирик олтин топиш – тобора мушкуллашиб бормоқда” – деб ёзади телеканал.  

Дональд Трампнинг иқтисодий масалалар бўйича маслаҳатчиси Лэрри Канлоу 2001 йилда The Spectator журналига берган интервьюсида “Мен олтин оммавий ва жозибадор сармоя воситаси бўлишини истамайман. Шундай бўлган замон – тарихнинг бошқа бўлаги чил-парчин бўлади”, - деган эди.

Олтин билан бугун содир бўлаётган воқеалар – жаноб Канлоу учун “тарихнинг бошқа бўлаги” бўлса ажаб эмас. Бундай сўзлар остида Кэнлоу долларга асосланган америка иқтисоди ва дунёнинг бугунги молия-кредит тизимини назарда тутган бўлса ажаб эмас.

Ана “охирзамон” келди, мана “киризис бошланади” деган прогнозлар қилиш ҳеч қачон яхши иш бўлмаган, албатта. Лекин бугун содир бўлаётган воқеалар глобаллашган ва долларлашган бозорлар молия бозорлари нақадар қалтис эканини намойиш қилмоқда. Коронавирус ёки ундан каттароқ хавф уни бир хумда тилка пора қилиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

Ушбу вазиятда Россия Марказий банки бир неча йилдан буён олтин заҳираларини ошириб келаётгани ва аҳолига ҳам ўз жамғармаларини олтинда сақлашни маслаҳат бераётгани – тўғри қадамлар эканига амин бўлиш мумкин. Айрим коментаторлар ушбу тавсияларга истеҳзо билан қараса-да, эртами кечми бундай эҳтиёткорлик ўз самарасини яққол кўрсатади.

1803

Европа иттифоқи бош дипломати Америка асри тугаганини эълон қилди

106
Европа Иттифоқи ташқи сиёсий маҳкамаси раҳбари Жозеп Боррель дунё сиёсатида машҳур бўлган: вақтида сотиш, олдиндан кўра билишни англатади, деган нақлни амалда намойиш қилди.

Европанинг кўзга кўринган дипломати, эҳтимолки, геосиёсий майдондаги вазиятга яхшилаб назар солиб, Европа Иттифоқининг янги стратегик курсини белгилаш айни вақти эканлигини тушунган кўринади. Бу курс катта эҳтимол билан "Осиё асри бошланди!" шиори остида ўтади.

Аслида, жаноб Боррель, яқинда немис дипломатлари билан бўлган учрашувда "Осиё даври" бошлангани ҳақида гапирган эди. Бундан ташқари, Европа дипломатияси версиясига кўра, америка бошқарувида бўлган дунё тартиботи якун топди, тарихий тараққиётнинг янги саҳифаси очилаётган бир вақтда, Европа Иттифоқи энди ўзи учун севимли бўлган америка мустамлакаси роли билан кифояланишни ёки омади чопса, коллектив Эски Дунё неоколониализм билан шуғулланиши учун Африка, яқин Шарқ ва Шарқий Европа сингари анъанавий "ов жойлари"ни дариғ тутмайдиган Вашингтоннинг кичик шериги роли билан чекланишга рози эмас.

Брюссель кўпроғини хоҳламоқда ва унинг бу журъати оддий изоҳланади: Вашингтон кучдан қолди, Европа Иттифоқи кучлар мувозанати жой алмашганини ва Вашингтон - Пекин линиясидаги ўта шафқатсиз можаро Европа Иттифоқи учун улкан имкониятлар дарчасини очаётганини, бирлашган Европа ўртасида турган америкалик сателлитлар норозилигига қарамай у бу имкониятлар дарчасига сакраб кириб олиши кераклигини тушунмоқда.

Британиянинг The Guardian нашри жаноб Боррельнинг чиқишида ўз ифодасини топган журъатли тезисларни келтириб ўтмоқда.

"Аналитиклар америка (халқаро муносабатлари - таҳр.) тизими ниҳоясига етгани ва Осиё даври бошлангани ҳақида узоқ гапиришди. Ҳозир бу бизнинг кўз ўнгимизда рўй бермоқда", — дея баёнот берди Еропанинг бош дипломати. Шу билан бирга, Европа Иттифоқига ҳозирда Вашингтон томонидан ҳам, Пекин томонидан ҳам улкан дипломатик босим ўтказилаётганига шама қилди.

Европа иттифоқи етакчи амалдорининг "тарафкашлик масаласида босим ўтказилаётгани" ҳақидаги арзлари ўз-ўзидан можаролидир. Биринчидан Европа давлатларини бошқарувчи мамлакатларда айрим эркин шаклдаги ирода борлигини англатади, иккинчидан, Европа иттифоқи умумий қадриятлар, трансатлантик бирдамлик ва НАТО шаклида умумий хавфсизлик тизимига тааллуқлилиги ҳақидаги гапларга қарамай, фундаментал геосиёсий можарода Хитой томонига ўтишини ва америка билан баррикадаларнинг қарама-қарши томонида бўлади.

Лекин бунда энг қизиғи - Европа иттифоқининг бош дипломати танлов масаласини қандай ҳал этишни таклиф қилаётганидадир. У бераётган таклифга кўра, сайёранинг бош державаси мақомига даъвогар икки номзод можарода Брюсселнинг Пекин ёки Вашингтон ёнини олишдек бевосита иштирокисиз ўзаро муносабатларга ойдинлик киритиб олишлари керак.

Катта ҳисоб билан Европа иттифоқи ўзининг етакчи дипломати орқали суверенитет тўғрисида декларация берди.

Боррель версиясига кўра, европаликлар "ўз шахсий манфаатлари ва қадриятларига амал қилиши, у ёки бу томон инструментига айланишдан қочиши зарур", бундан кўриниб турибдики у Пекин қўлида пешкага айланмоқчимас ёки Вашингтон қўлидаги пешка мақомида ҳам қолмоқчи эмас.

Дональд Трамп геосиёсий баталиялар майдонидан блок иштирокидаги бундай дезертирликдан мамнун бўлади, дейиш мушкул, ахир у (назарий жиҳатдан) АҚШнинг энг содиқ вассали бўлиши ва американинг барча геосиёсий авантюраларини қўллаб-қувватлаши лозим. Америка президентига яқин доирадаги одамлар кўп бора такролаганидек, Pax Americana ҳимояси - бу америка таъсири ва америка гегемонияси ҳимоясини англатади - энг устувор жиҳат ҳам шу, унга нисбатан муроса қилиб бўлмайди.

Шу маънода Боррельнинг америка даври тугагани, худди шу вақтдан Осиё даври бошланаётгани ҳақидаги таъкиди хоинликдан бошқа қабилида қабул қилинмаслиги ҳам аниқ, бунинг учун (сиёсий ўзбошимчалик жанрида чиқиш қилган) аниқ бир дипломатни эмас, Европа сиёсий элитасининг барча сегментини жазолаш керак. Ахир уларку "ўзимизга бошқа хўжайин топиш вақти келмадими", деб ўйлаб Пекин билан ўйнашмоқда ёки ўтмишдаги буюклиги ёдига тушиб, Европа иттифоқини янги кўпқутбли дунёда мустақил "куч қутби" сифатида эълон қилиш ҳақида хаёл сурмоқда.

Шуни ҳам қайд этиш жоизки, Хитойга нисбатан ҳам Боррель илиқ сўзлар топа олгани йўқ, у кооперация ўрнига конфронтацияни маъқул кўришига шама қилди ҳам. "Бизга Хитойга нисбатан янада қаттиқроқ стратегия зарур, Осиёнинг демократик қисми билан муносабатлар ҳам яхшиланишни талаб этади", - деди у.

Хитой билан маълум тўқнашувлари (ёки ҳақиқий қайноқ нуқталари) бўлган Пекинга қўшни давлатларга Европа иттифоқидан кутилмаганда дипломатик, иқтисодий, шунингдек, эҳтимол, технологик ва ҳарбий кўмак кела бошласа, бу Пекинга ёқиб тушиши амримаҳол.

Европа иттифоқини Осиёга қайтариш сингари амбицияли стратегиянинг бош муаллифи, умуман олганда, Франция президенти Макрон эканлигини ҳисобга олиб, шундай гумон пайдо бўлиши мумкинки, гўё Европа иттифоқи ҳозиргига қараганда халқаро саҳнада жуда катта мартаба ва таъсирга эга бўлган XX асрнинг совуқ уруши давридаги "шарафли кунларига" қайтишга ҳам эмас, балки бирданига Европа державалари Осиё мустамлакаларини ўзаро бўлиб, ўзларининг мустамлака лойиҳаларида ақл бовар қилмас пул шлаган XIX асрга қайтишни қўмсаётгандек.

Хитойнинг Вашингтон билан муносабатда маълум мураккабликларга эга бўлган қўшниларига аллақандай альтернатив геосиёсий "крышани" таклиф этиш айрим европалик сиёсатчиларга гениал фикрдек туюлиши мумкин - "Осиё асри" "Хитой асри" бўлиши шарт эмас, ахир. Европа иттифоқи нуқтаи-назаридан келиб чиқадиган бўлсак, бунда Эски Дунё ушбу минтақада жуда кўп фойда олиши мумкин, ахир замонавий шарт-шароитда ҳарбий куч қўлламаса ҳам бўлаверади.

Бир томондан Европада бу сингари геосиёсий амбицияларнинг фавқулодда уйғониши кишини хурсанд қилмай қўймайди: "коллектив Ғарб" тамомила дарз кетади, Европа иттифоқи эса бир эмас, бир йўла икки фронтда - Хитой билан дипломатик кураш ва АҚШ билан савдо урушида ўзига саргузашт изламоқда. Лекин иккинчи томондан, бизда XX асрдан қолган (қурилишида буюк бобокалонларимиз иштирок этган) халқаро алоқалар ва муносабатларнинг қайсидир маънода стабил тизими учун бир оз ҳавотир ҳисси пайдо бўлди — ўзаро зиддиятларни радикал йўл билан ҳал қилиш истагида ёнаётган йирик геосиёсий ўйинчилар истакларини инобатга олган ҳолда, бу тизим кўп яшамайди, деган хатар мавжуд.

106
Группа узбекских врачей отправилась в Таджикистан, чтобы помочь в борьбе с коронавирусной инфекцией

Коронавирусни жиловлаган Ўзбекистон: ўзбек шифокорлари Тожикистонга қандай ёрдам берди

493
(Янгиланган 15:51 27.05.2020)
Ўлат, карантин, ўта хафли ва юқумли касалликлар муҳофаза маркази врач-эпидемиологи, тиббиёт фанлари номзоди, олий тоифали врач Ғофиржон Таджибаев Sputnik'га берган интервьюда ўз ҳамкасблари билан Тожикистонда COVID-19га қарши курашда қандай ёрдам бергани ҳақида сўзлади.

- Ўзбекистон қандай қилиб коронавирусни жиловлади?

- Ўзбекистонни бу масала юзасидан тажрибаси кўп. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига қараганда, янги турдаги  COVID-19 коронавирус инфекцияси тўлиқ ўрганилмаган, шунинг учун касалликка самарали қарши кураш учун бутун дунёдан шифокорларнинг тажриба алмашинуви жуда муҳим.

Врач-эпидемиолог Центра чумы, карантина, защиты от особо опасных и инфекционных заболеваний Республики Узбекистан, кандидат медицинских наук Гофирджон Таджибаев
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Врач-эпидемиолог Центра чумы, карантина, защиты от особо опасных и инфекционных заболеваний Республики Узбекистан, кандидат медицинских наук Гофирджон Таджибаев

Коронавируслар – РНК-занжиридан ташкил топган 40 вирусдан иборат бўлган гуруҳ ҳисобланади, уларнинг 4 таси инсон организмида касаллик қўзғатиш хусусиятига эга. Улардан бири шундай хавфли вирус Хитойда аниқланди ва у тезда бутун дунёга тарқалди.

Пандемия эълон қилинмасидан ва ҳатто шу касаллик бошқа давлатларда секин тарқалаётган вақтда Ўзбекистон профилактика ва чегара эпидемназоратни кучайтирди.

Республика сўнгги йилларда вирусга қарши самарали тизимни ишлаб чиқди, шунинг учун, масалан “Товуқ”, “Чўчқа”, пандемик грипплари Ўзбекистонга кириб келмади.

Сабаби - айнан вирус касалликлари ҳозирги кунда бошқа юқумли касалликларга нисбатан бош кўтараётгани, бу касалликнинг аҳоли орасида кенг кўламда тарқалиб бораётгани Ўзбекистон амалиётига, Ўзбекистонни илм ходимларига маълум эди.

Мана шу нуқтаи назардан ҳам ҳозирги коронавирус инфекциясини Ўзбекистон раҳбари Шавкат Мирзиёев бошчилигида январ ойининг 29 числосида бу масалага жиддий муносабат бўлишди, ўрганилди. Масала анча жиддий эканлигини инобатга олиб, бутун Ўзбекистон бўйича давлат комиссияси ташкил этилди.

Бу давлат комиссиясига айнан шу касалликнинг олдини олишда иштирок этиши мумкин бўлган барча турдаги хизмат вакиллари кирдилар.

Ўша ИИВ, мудофаа, Миллий гвардия, соғлиқни сақлаш ходимлари, ҳокимлар, молия каби барча мутасаддилар шу комиссиянинг аъзоси бўлдилар ва ўзлари дахлдор бўлган масала бўйича ишни йўлга қўйдилар.

Шуни натижасида Ўзбекистонда бу касалликка нисбатан эътибор кучайди. Давлат раҳбарлари томонидан бир неча қарор-фармойишлар чиқди, комиссиянинг 21та ҳолатда баённомаси қабул қилинди.

Ҳар битта баённомада шу касалликнинг олдини олиш, касалликни даволаш, қўшимча ўринларни ташкил этиш, дезинфекция тадбирларини амалга ошириш, карантин, моддий техник базани кучайтириш ва шунга ўхшаш янги вазифалар белгилаб берилди.

Натижада эса касалликнинг жилови қўлга олинди.

Бу касалликка нисбатан бизнинг миллий стратегиямиз пайдо бўлди бу стратегия ўзини оқлади ва бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти томонидан бу сиёсат маъқул кўрилди.

Бу Ҳамдўстлик мамлакатлари ичида ягона Ўзбекистон сиёсати ўзини оқлаганини кўрсатди.

- Бир гуруҳ ўзбекистонлик шифокорлар икки ҳафта Тожикистонда бўлиб, у ерда ҳамкасбларга коронавируснинг олдини олиш ва даволаш бўйича ишларни ташкил этишга ёрдам беришди. Сафарингиз ҳақида сўзлаб беринг.

Амалиётда эришган ютуқларимизни тожикистонлик ҳамкасблар билан биргаликда кўриб чиқиш, ютуқларимизни ҳамжиҳатликда маслаҳатлашиб улар билан чора-тадбирларни биргаликда тажриба алмашинув кўринишида амалга ошириш масаласи иккита давлат раҳбарлари ўртасида келишув бўлган эди. Бунда Ўзбекистон Республикаси томонидан мутахассисларни юбориш ва ўша ерда биргаликда ишларни йўлга қўйиш масаласи таклиф қилинганди.

Работа узбекских врачей в Таджикистане
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Работа узбекских врачей в Таджикистане

Ўзбекистондан Тожикистонга 8 нафар мутахассис бордик. Улар ичида анестезиолог, реаниматолог, пульмонолог, эпидемиолог, вирусолог ва ҳамшира бор эди.

14 кун мобайнида Тожикистондаги мутахассислар биргаликда тажриба алмашилди.

Бунда 3  йўналишларда ишлар олиб борилди:

Биринчидан: эътибор беморларга нисбатан кўрилиши керак бўлган стратегия, яъни беморни даволаш учун қилинаётган хатти-ҳаракатларга қаратилди.

Бунда эришилган катта ютуқлардан бири шуки, Тожикистон Республикасининг барча даволаш-профилактика муассасалари, районлари, вилоятлари, шаҳарларидаги бўлаётган ҳолат онлайн-система орқали очиқ мулоқот кўринишида муҳокама қилинди.

Работа узбекских врачей в Таджикистане
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Работа узбекских врачей в Таджикистане

Бунда ўша ердаги врачлар бемор ҳолати юзасидан ўз мулоҳазасини айтади. Яъни унинг қачон ва қандай ҳолатда олиб келингани, ҳозирги кундаги ҳолати, уни даволаш учун берилаётган дори воситалари, унинг рентген, лаборатория-таҳлил натижалари айтилгач, бизнинг мутахассисларимиз беморнинг лечениесига корректировкалар киритишди. Дейлик, "Мана бу дори воситасини мана бунча дозада мана шу муддатда бериб туринг", "мана бундай қўшимча лаборатория таҳлил ишларини ўтказинг" қабилида. Энг қувонарлиси, мана шу онлайн тавсиялар ташкил қилинган кундан бошлаб уч-тўрт куни ўтиб уринишларимиз ўз самарасини, натижасини бера бошлади. Беморларнинг аҳволи яхши томонга ўзгараётганини биз тожикистонлик ҳамкасбларимиздан эшитдик.

Иккинчи қилган ишимиз – коронавирусга чалинган беморларга маслаҳат бериш учун Call-центр фаолияти йўлга қўйилди. Марказга мурожаат қилаётганлар билан мулоқот қиладиган гуруҳ ташкил этилди. Шу орқали Тожикистоннинг барча туманлари билан алоқа қилиш имконияти пайдо бўлди.

Учинчидан: Тожикистондаги вирусологик лабораториялар ишини таҳлил қилдик.

Работа узбекских врачей в Таджикистане
© Foto : Из личного архива Гофирджона Таджибаева
Работа узбекских врачей в Таджикистане

Бу лабораториялар фаолиятига алоҳида эътибор қаратилди, Тожикистонда бугунги кунгача фаолият юритаётган вирусология лабораториялари моддий техник базаси ҳамкасбларимиз илтимоси асосида ўрганиб чиқилди.

Эпидемиолог ва вирусологларимиз вазиятни ўрганиб, уларнинг моддий-техник базаси, таъминоти, лабораторияларда яратилган шароит, мутахассислар савияси ўрганиб чиқилди ҳамда ўзимиз билан инсонпарварлик ёрдами сифатида олиб борган тест наборлари билан қандай ишлаш бўйича уларни ўқитдик.

Ана шу кўникмалар асосида биз боргунимизгача битта лаборатория ишлаб турган бўлса, ҳозирги кунда тўртта лаборатория ташҳисларини амалга оширмоқда.

Группа узбекских врачей отправилась в Таджикистан, чтобы помочь в борьбе с коронавирусной инфекцией
Министерство здравоохранения Узбекистана

Яна бир томони, касалликнинг аҳоли ўртасида кенг кўламда тарқалиб кетмаслиги, ёки Республикага кириб келаётган одамлар ўртасида касаллик кўрсаткичларини таҳлил қилиш бу врач эпидемиологларнинг вазифаси.

Шу маънода Тожикистонда врач-эпидемиологлар аудиторияси билан жуда ҳам кенг кўламда тажриба алмашилди. Бунда касалликнинг четдан кириб келиш ҳолатларини аниқлаш, эпидемиологик жиҳатдан ноҳуш вазият бўлиб турган давлатлардан келаётган фуқароларни лаборатория усулларида текшириб, агарда инфекция аниқланганда уларни шифохоналарга ётқизиш, карантин тадбирларини амалга ошириш, врачлар учун мўлжалланган кийимни қандай кийиш ва қандай ечиш юзасидан ўз тавсияларимизни бердик.

Қолаверса, Ўзбекистонда касаллик қайд этилганидан кейин бемор билан оиласида, ишхонасида, қўни-қўшни, қариндош-уруғи орасида яқин мулоқотда бўлганлар ўртасида эпидемиологик суриштирув ишларини амалга ошириш учун махсус харита ишлаб чиқилган. Эпиксуриштирув жараёнида олинган маълумотлар ушбу харитага туширилади: яъни бемор қайд этилмасидан ўн тўрт кун аввалги ҳолати, ўн тўрт кун аввал қаерга борганлиги, ким билан мулоқотда бўлганлиги, қачондан бошлаб касаллик аломатлари унда юзага чиққанлиги, қачондан бошлаб врачга мурожаат қилганлиги, қанақа даволаш курсларига йўналтирилганлиги тўғрисидаги маълумотлар.

Шунингдек, бемор билан мулоқотда бўлганларнинг сони уларнинг бирламчи, иккиламчи, учламчи контакда эканлиги, улар ким эканлиги, қайси контингентдалигига қараб эртанги кун  стратегияси белгиланади. Яъни айнан шу бемор бўйича яна нима иш қилиниши керак, қайси мулоқотда бўлинган одамлар билан ишлаш керак каби.

Мана шу харитани тожикистонлик ҳамкасбларимизга кўрсатганимизда, у ердаги мутахассисларда катта қизиқиш пайдо бўлди.

Эпид-карталарни тожик ва рус тилларига таржима қилиб бердик ва у секин – аста жойларда йўлга қўйилди.

Ўзбекистонда эпидемиологлар бемор билан бир қаторда аҳолининг саломатлигини муҳофаза қилиш ишларига алоҳида аҳамият қаратадилар. Бунда эпидемик нохуш бўлган ҳуддуддан келаётган фуқароларни алоҳидалаш масаласи, уларни изоляторга ётқизиш, 14 кун инкубацион даврда уларда тиббий назоратни амалга ошириш, кунда уч маҳал тана ҳарорати ўлчаш, агар тана ҳароратида ўзгариш: озгина шамоллаш, йўтал ёки ҳолсизлик кузатиладиган бўлса, уларни провизор госпиталга ётқизиш ишлари амалга оширилади. Бу госпиталь Ўзбекистонда яхши отработка қилинган, бу ерга касаллик аломати бор, лекин лаборатория тасдиғини бермаган беморлар жойланади.

Агарда касаллик аломати билан бир қаторда лаборатория тасдиғи берилган бўлса бемор тўғри госпиталга ёки юқумли касалликлар шифохонасида ташкил этилган ихтисослашган хоналарга жойлаштирилади.

Мана шу 3та босқич Ўзбекистонда жуда ҳам яхши ташкил этилган, мана шу борада эришган ютуқларимизни Тожикистонлик мутахассислар билан ўртоқлашдик.

Айтганча, Ўзбекистонга қайтанимизда карантинга олиндик. Мана ҳозир изоляторда ётибман, иссиқ чойим бор, овқатим бор, ётоқ жойим бор, кўришимга телевизор бор, овқат сақлаш учун холодильниким бор, электр бор, сув бор, чўмиладиган жойдан тортиб, санузелгача бор. Бу нафақат менга балки изоляторда ётганларнинг барчасига Ўзбекистон ҳукумати мана шундай шарт-шароитни яратиб берган. Ҳеч ким билан мулоқот қилмаймиз. Карантиннинг ҳам асосий мақсад-мазмуни шу-да. Шундагина вирусни бошқариш имконияти қўлимизда бўлади.

- Тожикистондаги эпидемиологик вазиятни қандай баҳолайсиз?

Тожикистондаги эпидемик ҳолат ҳақидаги саволга вирусолог баҳо беришни хоҳламади. "Биз улардан бу ҳақда сўрамадик, улар ҳам биздан сўраган эмас", деди у ва сўнг касаллик битта бўладими, мингта бўладими ёки 2 мингта – барибир қайд этилади дея қўшимча қилди.

Пандемия ҳолатида касалликнинг кўрсаткичига эмас, таҳлилига эътибор қаратиш керак, дея таъкидлайди Таджибаев.

Яъни нохушлик бўлган пайтда касаллик таҳлилига қараб, касалликнинг тарқалиб кетмаслиги бўйича стратегияни амалга ошириш жуда муҳим.

"Мана шу тадбирларни амалга ошириб, касаллик тарқалиб кетмаслигига эриша олсак, касаллик жиловини қўлимизга олган бўламиз. Мен ишонч билан айтишим мумкин-ки, Ўзбекистон коронавирусни жиловлай олди ва бугунги кунда бу касалликни мамлакат бошқара оладиган даражада. Бу бизнинг энг катта ютуғимиз ҳам шунда", - дейди врач.

Встреча врачей, вернувшихся их Таджикистана
Пресс-служба министерства здравоохранения Узбекистана
Встреча врачей, вернувшихся их Таджикистана

Ўзбекларда бир нақл бор, қўшнинг тинч – сен тинч деган. Тожикистонга берган ёрдамимиз биринчи галда биз учун ютуқ. Тожикистон эпидемик жиҳатдан тинч бўлса, бу биз учун ҳам яхши. Чунки ўша ерда келиши мумкин бўлган нохуш вазиятларни аввалдан олдини олган бўламиз.

Юқорида айтганимдек, бу ўрганилмаган вирус бўлгани учун уни енгиш учун қанча кўп ишласангиз мутахассис сифатида фақат тажрибангиз ортади. Қолаверса, бу борадаги тажрибамиз тожикистонлик мутахассисларга жуда асқотди, деб ўйлайман.

Бизни кутиб олиш ва кузатиш ҳам ўта юқори даражада ўтди. Халқнинг миннатдорлиги сезилиб турди, асосийси.

Тажриба алмашиш борасидаги ишларимиз Тожикистон билан чекланиб қолмайди, албатта. Агар шунга талаб бўлса, таклиф қилишса, ўз тажрибамиз билан бошқа давлатлар билан бажонидил ўртоқлашишга ҳамиша тайёрмиз ва бу учун имкониятимиз етарли.

Сентябрь ойида вакцина пайдо бўлиши кутилаётган бир вақтда вакцина пайдо бўлгунга қадар Ўзбекистон ҳукумати томонидан аҳоли орасида касалликнинг олдини олиш бўйича қўлланилаётган чоралар ўзини оқлаяпти.

Ўлим ҳолати Ўзбекистонда саноқли. Бу тиббиёт соҳамиз учун жуда ҳам катта ютуқ. Сабаби, шифокорларимиз коронавирус инфекциясига чалинган беморларни оғир ҳолатда эмас, барвақт аниқлаётганини билдиради.

Шифокорларимиз касаллик ҳали енгил формада кечаётган вақтда беморни витаминизация қилиш ва бошқа курашиш усуллари ёрдамида уни оёққа турғазиб, чиқариб юборишмоқда. Барвақт аниқланмаса касаллик у секин ўзини асоратларини бериб, вазият анча оғир ҳолатга келиб қолиши мумкин.

Шу учун ҳам баралла айтишим мумкин-ки биз инфекцияни калавасини учини топа олганмиз ва ҳеч қачон қўйиб юбормаймиз, биз уни бошқарамиз.

493
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси

Афғонистонда бирданига 900 нафар "Толибон" аъзолари озод қилинди

17
Афғонистон президенти Ашраф Ғани яқин кунларда икки мингтагача маҳбус толибларни озод қилишни режалаштирмоқда.

ТОШКЕНТ, 27 май - Sputnik. Tolo News хабар беришича, Афғонистон ҳукумати Рамазон ҳайитининг биринчи кунида "Толибон" (Россияда тақиқланган) радикал ҳаракатининг бирданига 900 аъзосини  озод қилди.

"Озод қилинганлар сони икки мингга етади, аммо бу ёғи "Толибон"га боғлиқ ... Зўравонликнинг давом этиши тинчлик жараёнига ҳисса қўшолмайди", - деди Джавид Фейсал, Афғонистон миллий хавфсизлик кенгаши вакили.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Афғонистон президенти Ашраф Ғани Рўза Ҳайити муносабати билан Афғонистонда уч кун давомида ўт очиш режимини тўҳтатишига жавобан икки мингтагача толиб асирларни озод этишга фармон берган эди.

Кейинчалик, афғон ҳукумати толибларни асирларни озод қилиш учун замин яратиш учун ўт очишни туҳтатишни узайтиришга чақирди ва шу билан бирга, сулҳ маҳбусларни озод қилиниши ва музокаралар бир-бири билан боғлиқлиги ва бир вақтнинг ўзида амалга оширилиши кераклигини таъкидлади.

Таъкидлаш жоизки, феврал ойи охирида АҚШ ва "Толибон" Қатарда бўлиб ўтган маросимда тинчлик шартномасини имзоладилар.

Келишув чет эл қўшинларини Афғонистондан олиб чиқиб кетилишини ва афғонлараро мулоқотни бошлашни кўзда тутади. Бироқ, томонлар музокаралар столига, маҳбусларни алмашиш жараёни тугагандан кейингина ўтиришлари керак.

17