Боевики движения Талибан

Афғонистондаги вазият: толиблар Ўзбекистон билан чегарадош туманларни эгаллаши мумкин

12753
(Янгиланган 23:43 18.04.2020)
Афғонистондаги жанговар тўқнашувларнинг янги хроникаси террористик хатарларнинг ошгани ва "Толибон"нинг Қўшма Штатлар билан тузган тинчлик битими шартли характерга эгалигидан далолат беради

Ҳарбий-диний ҳаракатнинг кучайиши ва Ислом республикасидаги зўравонликнинг янада авж олиши минтақадаги бошқа мамлакатларга хавф солади.

16-апрель куни афғон армиясининг тўққиз нафар ҳарбий хизматчиси "Толибон" ҳаракати жангарилари билан шарқий Лонгар провинциясида кечган тўқнашувда ҳалок бўлди. Худди шу куни кечга томон жангарилар Парвон провинциясидаги Баграм америка ҳарбий базасининг олти нафар маҳаллий ходимларини отиб ташладилар. Бир кун олдин кундузи толиблар Лагман провинциясида крикет ўйнаётган бир гуруҳ ёшларга қарата ўт очган, тўрт нафар яраланганларнинг биттаси ҳалок бўлганди.

Бу ҳатто афғон ҳодисалари фонида ҳам мисли кўрилмаган ҳолат: крикет ўйнагани учун бир гуруҳ ёшларнинг отиб ташланиши толибларнинг ғарб цивилизациясига муросасиз муносабатини исботлайди. Табиийки, бита ва копток билан ўйналадиган бу қадимги инглиз ўйини - "британия босқинчилари" мероси ва унинг Афғонистонда оммалашуви - "Толибон" учун мафкуравий чақириқдир. Жангариларнинг ўрта асрларга хос нафрати спорт, маданият, санъатнинг деярли барча турларига қаратилган. Қоидага кўра, толиблар мунозара ўрнига қатлни маъқул кўради.

Жангарилар ўз таъсирини мамлакат шимолида мустаҳкам ўрнатишга интилмоқда. Қундуз провинцияси губернатори Абдул Жаббор Наимий 17 апрель куни РИА Новостига берган интервьюсида, "Толибон" замонавий қурол-аслаҳа билан таъминлангани, унинг сафларида чет эл фуқаролари жанг қилишини айтган эди. Бу маълумотлар ҳавотирга солмай қўймайди.

Тожикистон билан чегарадош Қундуз провинцияси стратегик аҳамиятга эга, у Марказий Осиёга дарвоза сифатида хизмат қилади. Провинция пойтахти афғон ҳукумат кучлари назоратига олинганига уч йилдан ошди, аммо жангарилар бундан олдин ҳам икки марта Қундуз шаҳрини босиб олган (2015-2016 йилларда). Бугун эса олдинги обрўларини қайта тиклашга ҳаракат қилишмоқда.

Жангарилар 9-апрель куни Баграмдаги АҚШ авиабазаси томон бешта ракетани учирди. Қуролланган ҳужумларни амалга ошираётган толиблар америкаликлар жорий йилнинг февралида имзоланган тинчлик битимидан воз кечишлари мумкинлигидан қўрқмайдилар. Шу билан бирга улар тинчлик жараёнининг бузилишида Қобул ва Вашингтонни айбламоқда. Афғонистонда уларга рақиб ҳисобланган "Ислом давлати" террористик гуруҳи салоҳияти ошиб бормоқда. Ҳукумат мудофаа ва хавфсизлик кучлари мамлакатнинг барча ҳудудида ҳарбий операцияларни амалга оширмоқда. Қобул террорчилар билан юзма-юз қолган деярли.

Ғарб манбаларига кўра, расмий Қобул 407 туманнинг 133тасигагина эгалик қилади. Толиблар 75та туманда тўлиқ назорат ўрнатган. Мамлакатнинг қолган қисмини ким бошқаради - номаълум, лекин катта эҳтимол билан жангарилар таъсири кенгайганини прогноз қилиш мумкин. Толиблар Тожикистон ва Ўзбекистон чегарасига яқин бўлган ҳудудларни эгаллаб олишга жуда яқин келган.

"Толибон"нинг расмий вакили апрель ойи бошида ўт очишлар COVID-19 коронавируси эпидемияси тарқалиши қайд этилган туманлардагина тўхтатиши мумкинлиги ҳақида баёнот берган эди.

Маълумки, 2020 йилда Эрон (яъни коронавирус жиҳатдан энг ноқулай ҳудуд)дан 200 мингга яқин афғонлар қайтиб келган. 17 апрель ҳолатига кўра, Эронда 906 киши коронавирус билан беморланган.

Худди шу фонда 14-апрель куни НАТО бош котиби Йенс Столтенберг "Толибон" ҳаракатидаги исёнкорлар афғон хавфсизлик кучларига қарши ҳужумларни бас қилишлари лозимлигини" айтган эди. Бу ҳам кулгили, ҳам қайғули. Жангарилар ҳеч кимдан ҳеч қандай қарзимиз йўқ, деб ҳисоблайди. Бундан бир кун аввал эса америка элчиси Халилзод Дохада "Толибон" ҳаракати вакиллари билан учрашган, томонлар АҚШ ва толиблар ўртасидаги битимни ҳаётга татбиқ этиш муаммоларини муҳокама қилган эдилар. Сал олдин Вашингтон афғон ҳукумати ва "Толибон"ни ўзаро асирлар алмашинувини тезлаштиришга чақирди, бу даъватни эса Афғонистондаги америкапараст ҳукуматнинг ўз жонига суиқасд қилиш билан тенглаштириш мумкин.

Америкаликлар Қобулдан қамоққа олинган толибларнинг тезлаштирилган тартибда озодликка чиқарилишини талаб қилмоқда, биринчи босқичда бу - 5000 га яқин жангарилардир. "Толибон"га кўра, бу одамларни озодликка чиқармай туриб, афғонлараро мулоқотни йўлга қўйиб бўлмайди, қуролланган жангарилар билан эса озодликда шундай бир мулоқот бошланиши мумкинки, бунда ҳеч қайси томонга ҳавас қилиб бўлмайди.

Эҳтимолки, ҳарбий-диний ҳаракат ва америкаликлар ўртасида тузилган битим Пентагонга ва иттифоқдошларга 19 йил давом этган шонсиз афғон кампаниясини хавфсиз якунлаш имконини берар, аммо Афғонистонга бу ҳолат ўта узоқ давом этадиган, ўрта асрларга хос ваҳшийликдан ўзга кафолатни бермайди.

Жангарилар ўз олдиларига қўйган мақсадларга террористик жиҳод шаклида эришишга кўникиб қолган. Турли маълумотларга кўра, толиблар сони Афғонистон, шунингдек, Қобул ва Исломобод назоратида бўлмаган афғон-покистон шаффоф чегарасида 30 мингдан 70 минггача "милтиқ"қа тенг.

Шуни эътиборга олиш лозимки, ҳарбий-диний ташкилот мафкура ва тузилма жиҳатдан бир хил эмас, турли ва ҳатто "диссидентлик" фракцияларига эга. Автомат қурол ва спутник алоқаси қоришмасидан иборат бетартиб бир уюшма бу.

Америка Қўшма Штатлари расмий вакиллари ва "Толибон" ҳаракати ўртасида 29-феврал куни Дохада 18 йил давом этган ҳарбий ҳаракатлар давомида биринчи марта тинчлик битимини имзоланди. Ҳужжат, агар жангарилар зўравонликдан ўзларини тийса Афғонистондаги америка қўшинлари сони нольгача қисқартирилишини кўзда тутади.

Толибларни расмий Қобул билан яраштириш АҚШ ҳарбий контингентини чиқаришнинг асосий шарти саналади, аммо бу ишни амалга ошириш бир қатор сабабларга кўра принципиал жиҳатдан иложсиз.

Музокаралар "Толибон" ҳаракати ислом амирлигини тиклаш ва шариат бошқарувини ўрнатиш ҳақида баёнот билан чиққан бир маҳалда бўлиб ўтган. Толиблар режасига Афғонистоннинг кўплаб фуқаролари қарши эди. Ислом республикаси мактабларида бир неча миллион болалар таҳсил оладилар, уларнинг учдан бир қисми қиз болалар (бу эса шу пайтга қадар аёлларни "нокамтарлик" учун калтаклаб, эркакларни нотўғри тирқишланган соқол учун қамаб келган толибларга мутлақо зид эди). Ўнлаб хусусий ОАВлар пайдо бўлди.

Давлатга қарашли ва хусусий университетлар фаолият юритмоқда. Мамлакатнинг 20 миллионга яқин аҳолиси (аҳолининг аксарият қисми) мобил алоқадан фойдаланади. Афғонлар санъат, маданият ва спорт соҳасида (шу жумладан, аёллари ҳам) ўзларини кўрсата олди. Бу нормал инсонларни толибларга ғажиш учун беришнинг умуман иложи йўқ.

Битим пунктларининг бирига кўра, "Толибон" минг нафар афғон ҳарбий хизматчиларини, Қобул эса беш мингга яқин жангариларни озодликка чиқариши керак(биринчи босқичда). "Алмашув" музокаралари Қобулда 1 апрелда бошланган, бу эса америкаликлар 2001 йилда мамлакатга бостириб кирганидан буён илк марта содир бўлган воқеадир.

Қобулдаги сиёсий зиддиятлар ва ўзаро жанг қилаётган томонларнинг маҳбуслар алмашинуви юзасидан вужудга келган келишмовчиликлари туфайли афғонлараро музокаралар кейинга қолдирилди. Томонлар кейинчалик (биринчи босқичда) 100 нафар жангари ва 20 нафар афғон ҳарбий хизматчиларини озод этишга келишдилар. Шу билан бирга толиблар энг аввало 15та дала командирларини озод этиш талабини илгари сурди. Охирги талабни афғон ҳукумат мутлақо номақбул деб билиб, "бошланғич лимитни" 5 минг маҳбусдан 400 жангарига камайтирди.

Натижада, 12-апрель куни толиблар томонидан биринчи 20 нафар ҳукумат ҳарбий хизматчилари асирликдан озод этитлди ва улар Кандагар провинциясидаги Шох-Вали-Кот уезди ҳудудида жойлашган Халқаро қизил хоч вакилларига топширилди.

Афғонистон ҳукумати эса 13 апрель куни ҳукумат қамоқхоналаридан 361 та асир олинган толибларни озодликка чиқарди. Тез орада "Толибон" яна 20 нафар ҳарбий хизматчи ва полициячиларни асирликдан озод этди. Таққослаш учун, коронавирус инфекцияси хавфи туфайли Афғонистон қамоқхоналаридан 5,3 минг маҳбуслар қўйиб юборилган.

Худди шу вақтнинг ўзида Исломобод Қобулдан Абдулла Оракзай - "Ислом давлати"нинг "ҳуросон" ячейкаси етакчисини Покистон ҳуқуқ тартибот органлари қўлига топширишни талаб қилди. У 19та жангари билан бирга апрель ойи бошида Афғонистон Ислом республикаси миллий хавфсизлик бошқармаси томонидан ҳибсга олинган. Афғон ҳукумати Оракзайни кўплаб жиноятларда айбламоқда, хусусан, Қобулда март ойида содир этилган сикхлар черковига уюштирилган ва 25 киши ўлимига сабаб бўлган ҳужумда ҳам. Албатта, Исломобод Қобулдан олий мартабали жангариларни (барча параметрлар бўйича террорчиларни) беришни талаб қилиш ҳуқуқига эга эмас, аммо Шарқ - нозик масала, деган гап ҳам бор.

12753
Мавзу:
Афғонистон: 30 йил тинчлик илинжида (58)

Лондон тан олди: Россияга қарши жирканч уруш олиб борилмоқда

77
(Янгиланган 17:53 29.10.2020)
НАТО SCL компаниясини 2015 йилда ёллаган, ўшанда компания Украинада “Оранжевая революция” уюштириб Ющенконинг “сирли заҳарланиши” ёрдамида ғалаба қозонган эди.

Британия Россияга қарши ахборот ва кибер уруш олиб бораётганини расман тан олди. Албатта бу ҳеч ким учун янгилик ёки оламшумул воқеа бўлмади – бугун дунёда бунга ишонмайдиган кишининг ўзи кам қолган. Лекин лорд Марк Седвиллнинг ушбу фактни тан олиши – расмий Лондоннинг Россияга қарши диверсион ҳаракатларини тасдиқлади. Бугунга қадар улар буни очиқчасига бўйин олишга бироз ийманиб туришарди.

Седвиллнинг ўзи бундай операциялар билан яқиндан таниш бўлса керак, чунки у яқин-яқинга қадар Британия бош вазирининг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси эди. Бир вақтнинг ўзида у Уайтхоллнинг барча бюрократик аппаратини ҳам бошқариб турарди. The Times нашри хулосасига кўра, Седвилл расмий дипломатик карьерасидан ташқари Британия разведка хизмати - МI-6 офицери ҳам бўлган.

“Сиз буни кўрмаётган бўлсангиз, бу - биз ҳеч нарса қилмаяпмиз дегани эмас. Британия Россия раҳбарияти ва уларнинг манфаатларига нисбатан қатор яширин ҳужумлар ўтказди. Шунингдек Лондон Россия олигархларининг мулки ва банк рақамларига “ов” қилмоқда”, - деди собиқ амалдор ва бўлажак лорд.

Олигархлар мулки борасида – бу ғоя Россияга ҳам маъқул. Путин бир неча бор россиялик бизнесменларни огоҳлантирган ва “капитални у ишлаб топилган жойда сақлашга” чақирган эди. Ғарбий давлатларнинг бундаё баёнотлари бизнесменларга яна бир туртки бўлади. Капитални Россияда сақлаган ишончлироқ – Британия махсус хизматлари ҳам буни тасдиқламоқда.

Россияга қарши киберҳужамлар ва қўпорувчилик кампаниялари борасида эса – лорд Седвилл бироз маккорлик қилди. Унинг айтишича Лондон, гўёки, Россияга қарши зимдан ҳужумларни Солсберидани Скрипаллар заҳарланишидан сўнг “жавоб” сифатида бошлаган. Ҳа, албатта, ишондик, унга қадар  МI-6 Россия томонига “умуман қарамаган”.

Эслатиб ўтамиз “Скрипаллар иши”2018 йилнинг 4 март куни содир бўлди, Британия махсус хизматларининг Россияга қарши фаолияти эса бундан анча олдин бошланган.

Британиянинг психиологик ва ахборот ҳужумлари амалга оширувчи Strategic Communications Laboratory (SCL Group) фирмасини эсга олсак. Улар ҳеч қачон Британия, АҚШ ва умуман НАТОнинг махсус хизматлари буюртмаларини бажарганини яширмаган.

Хусусан, ўша 2018 йилнинг март ойида ушбу компания шўъбаси бўлган Cambridge Analytica шов-шувли можаро марказида бўлган эди. Компанияни АҚШ президент сайловига аралашишда айблашган эди.

Ўшанда компания вакиллари, бўлажак буюртмачи билан суҳбат қилаяпмиз деб ўйлаб, журналистларга ижтимоий тармоқларда қалбаки аккаунтлар қайд этиш, Интернетда дезинформация тарқатиш, аудиторияни таргетлаш - хуллас кенг кўламли ахборот уруши олиб бораётганларини тан олишган эди.

2015 йилда НАТО SCL компаниясини Россияга қарши “уруш” учун ёллаган эди. Ўшанда компания Киевда 2004 йилда бўлиб ўтган “Оранжевая революция” намойишларини ташкил қилганини тан олган эди. У революцияда “қўзғолончилар” Ющенконинг “сирли заҳарланиши” ёрдамида ғалаба қозонишган эди.

Кейинчалик Киев тан олишига қараганда аслида ҳеч қандай заҳарланиш бўлмаган. Шу ерда ўз ўзидан савол туғилади: балким ушбу “мутахассислар” Скрипалларнинг ва россиялик айрим шахсларнинг ҳам сирли заҳарланишларга алоқадор?

SCL уларни Британия мудофаа вазирлиги ва Донецк халқ республикасини Киев ҳукумати томонидан Донецк Халқ Республикасининг обрўсини тўкиш ва бузиш учун ёлланган эканини ўзлари тан олишди.

Эслатиб ўтамиз, ушбу воқеалар Солсберидаги ҳодисадан анча олдин содир бўлган. Хавфсизлик бўйича маслаҳатчи бўлиб ишлаган лорд Седвилл улардан албатта хабардор. У ўзича “жентлменлар” сўзига ҳали ҳам ҳамма ишонади деб ўйласа керак.

Бизнинг давримизда кибер-қурол ва кибер-кузатувдан барча фойдаланишини ҳамма яхши тушунади. Ушбу қуроллар нафақат рақибларга нисбатан, ҳатто итифоқчиларга нисбатан ҳам қўлланилади. Америка махсус хизматлари томонидан Ангела Меркелнинг телефони йиллар давомида эшитиб келинганининг ўзи қанча шов-шув бўлганди. Улар Скрипалларга қадар Россия ортидан кузатишга ҳаракат қилмаётганликлари ҳақида ўйлаш ҳам кулгули.

Айрим хорижий махсус хизматлар русларни “тинглаётгани” ҳақида баралла айтишмоқда. Масалан Голландия ОАВлати уларнинг AIVD махсус хизмати хакерлари  2014 йилнинг ёзида россия давлат муассасалари сайтларини бузиш жараёнида бир Москва ОТМнинг сайтини бузиб уни доимий кузатиб турган ва бунинг натижасида Cozy Bear хакерлар тармоғини фош қилишган. Эътибор беринг, ўша вақтлар “рус хакерлари” ҳақида ҳали ҳеч қандай хабарлар йўқ эди, Голландияликлар эса рус серверларни бузишни бошлаган ва бу билан фахрланишмоқда ҳам.

Энди бўлса Британия лордлари, Кремл ички серверини бузишга уринаётганини гўёки Портон-Даун яқинида кимдир заҳарланганига жавоб қилиб кўрсатишга уринмоқда. Бу ҳақида Седвиллнинг The Times нашрига берган интервьюсида айтилган.

Лондон мақтанишига кўра, “Скрипаллар иши”га жавобан улар Россиянинг Британиядаги барча шпионлар тармоқларини йўқ қилиб ташлашган. Қизиқ, унда Британия нашрларининг биринчи полосаларида “Қироличани кузатишга уринаётган Путин шпионлари” ҳақидаги мақолалар қаердан пайдо бўлмоқда?

The Sunday Express ёзишига кўра “ГРУ хакерлари” Елизавета II нинг Портон-Даундаги хуфия лабораторияга ташриф буюриши ҳақидаги хабарларни олишга уринишган. Афсуски нашрда “аллақаочон йўқ қилинган шпионлар тармоғи”га қиролича ташрифининг графики қандай наф келтириши мумкинлиги ҳақида ҳеч нарса дейилмаган. Эҳтимол рус хакерлари қиролича лабораторияга қайси рангли либосда келиши билан қизиққан? Балким уларга ҳарбий лабораторияда 94-ёшли қиролича учун ишлаб чиқарилаётган “абадият эликсири”нинг рецепти керак бўлиб қолгандир? Нима бўлганда ҳам, Британия нашрига масаланинг бу томони қизиқ эмас, асосийси - Россияга қаратилган қандайдир айблов бўлса бас.  

Ғарб махсус хизматлари Россияга нисбатан қандайдир яширин, жирканч уруш олиб бораётганини, албатта, кўпчиллик билади. Дезинформация, доимий киберҳужумлар, шпионаж, очиқча дживерсиялар – буларнинг барчасида Британиянинг қўли бор.  

Лекин шу кунга қадар ушбу яширин урушни олиб бораётган компаниялар ўзларининг ундаги иштирокини инкор қилиб келишаётган эди. Уларга нисбатан айбловлар - Россия ва Путин томонидан ўйлаб топилган “уйдирмалар” деб келинаётган эди.

Энди бўлса Москва,  навбатдаги провокация ёки “заҳарлаш” ҳақида сўз кетганда, лорд Сэдвиллнинг ростгўйлиги туфайли, қайси манбаага ҳавола беришни яхши билади.

77
Объявление о наличии масок, антисептиков и перчаток в аптеке

Кимга аза, кимга тўй: коронавирусга қарши дори нархлари атрофидаги вазият ҳақида

220
(Янгиланган 13:39 29.10.2020)
Дорихоналар Covid-19 ортидан бойишга уринишмоқда. Уларнинг эркинлашиб қолган "бизнеси"ни ким назоратга олади?

ТОШКЕНТ, 29 окт — Sputnik. Республика бўйлаб фаолият юритаётган  дорихоналарда коронавирус пандемияси фонида дори воситалари нархи ошиб кетди. Ҳатто, ҳаётий муҳим саналган дори препаратлари нархи ҳам. Дорихоналар ҳатто белгиланган устамаларни (20 фоиз ўрнига) 93  фоизгача қўллашгани фош бўлмоқда. Жамоатчиликнинг бу масала юзасидан ижтимоий тармоқларда қолдираётган  эътирозлари асосида Sputnik Ўзбекистон мухбири суриштирув ўтказди.

Ҳукумат кўрган чоралар

Бугунги пандемия вақтида коронавирусга қарши курашиш, аҳолининг ушбу касалликка чалинишини олдини олиш бўйича чора-тадбирларни қўллаш Ўзбекистон республикаси олдида турган муҳим вазифалардан биридир.    

Шундан келиб чиқиб, давлат раҳбарининг топшириғи асосида  Ўзбекистон аҳолисини озиқ-овқат маҳсулотлари ва дори-дармонлар билан узлуксиз таъминлаш, нарх-наво барқарорлигини сақлаш, кундалик эҳтиёж маҳсулотлари тақчиллигининг юзага келиши ва нархлар кўтарилиб кетишини бартараф этиш бўйича саъй-ҳаракатлар олиб борилмоқда.

Жумладан, карантин шароитида ижтимоий кўмакка муҳтож фуқароларга 1197 қисқа рақами ёки Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлигининг 71 203 01 21 телефон рақамига мурожаат қилишлари мумкинлиги маълум қилинди (Аммо негадир ҳозирда ушбу рақамлар иш фаолиятида эмас).

Дори дефицити

Covidдан даволанаётган беморлар шифохоналарда бепул дори воситалари билан таъминланаётган экан, нега аҳолининг айрим қисми шахсан дорихоналардан дори сотиб олишга мажбур бўлмоқда, деган ўринли савол туғилади. Бу юзасидан бир қанча дорихоналарда бўлиб,  келаётган харидорларнинг ўзларига мурожаат қилинганда, улар айни кунда Covidни тузатадиган дориларнинг танқислиги вужудга келаётгани, туман поликлиникалари тўлиқ етказиб бера олмаётгани боис, ўзлари сотиб олишга мажбур бўлаётганликларини айтишади.

Масалан, ўзини М.Усмонова дея таништирган харидорнинг айтишича, унинг оиласида  ўн киши истиқомат қилиб, аввал оиланинг фақат бир аъзоси  Covidга чалинади. Сўнг у орқали  оиланинг бошқа аъзоларига ҳам вирус юқиб, тест-таҳлил натижаларидан сўнг, ушбу оила туман поликлиникаси ходимлари назорати остида уй шароитида ётиб даволанишга мажбур бўлади.

Аммо поликлиника ходимлари Covidни тузатувчи дориларнинг "тугаб қолганини" ва мазкур оиланинг ҳар бир аъзосини махсус қутидаги бепул дори воситалари билан таъминлай олмаслигини маълум қилади.

"Бизга атиги уч қути Covid га қарши дорилар тўплами топширилди холос. Аслида битта бемор тўлиқ тузалиб оёққа туриши учун, унинг ўзига бир қути дори воситаси керак.  Биз эса уч қути дорини бутун бошли оила бўлиб қабул қилдик, шунинг учун, на тузалдик ва на қайта дори билан таъминландик", – деди аёл.

Ўзини Ф.Исмоилов дея таништирган харидор ҳам айнан шу мазмунда сўзлайди: у қизи ва рафиқасининг Covidга чалиниб, уйда ётиб даволанаётгани, айрим дори воситалари етмай қолгани боис қиммат нархда дорихонадан сотиб олишга мажбур бўлаётгани, баъзи дориларни эса дорихоналарнинг ўзидан ҳам топиб бўлмаётганини айтади.  

Кимга аза, кимга тўй

Нега бугун дорихоналарнинг "қинғир бизнеси" эркин бўлиб қолди? Умуман, дорихоналарга четдан келтирилаётган ҳамда Ўзбекистонда ишлаб чиқарилиб сотувга қўйилаётган дори воситаларини нархлаш тартиблари қандай?

Шу юзасидан Фармацевтика тармоғини ривожлантириш агентлиги, жамоатчилик билан алоқалар бўлими бош мутахассиси Лочинбек Худоёровга мурожаат қилдик.

Унинг айтишича, "Аҳолини дори-дармон воситалари ва тиббиёт буюмлари билан таъминлашни янада яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида"ги қарор 1-бандига мувофиқ, четдан олиб келинадиган, ҳамда мамлакат ишлаб чиқарувчиларидан сотиб олинадиган дори воситаларини сотишда (уларни етказиб беришдаги иштирок этувчи воситачилар сонидан қатъи назар) улгуржи савдо учун сотиб олинган қийматидан 15 фоиздан, чакана савдо учун эса улгуржи нархидан 20 фоиздан ортиқ бўлмаган миқдорларда белгиланадиган чекланган савдо устамалари қўйиш мумкин экан.  

Агар дорихоналар томонидан бир йил давомида икки ва ундан ортиқ марта лицензия талаблари ёки шартлари бузилса,  шу жумладан, дори воситалари ва тиббий буюмларга нарх белгилаш тартиби қўпол равишда бузилган бўлса, лицензияловчи орган томонидан дорихона лицензиясининг бекор қилинишига сабаб бўлади.

Ўзбекистон Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг бўлим бош инспектори Баҳодир Салимов ҳам дорихона ва уларнинг филиаллари томонидан белгиланган савдо устамасидан ортиқ миқдорда нарх қуйиб сотилиши савдо қоидаларини бузиш ҳисобланиши ва бу ўз навбатида маъмурий ва жиноий жавобгарликни келтириб чиқариши мумкинлигини айтади.

Хусусан, "Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекс"нинг 164-моддаси 1-қисмига мувофиқ, Савдо ёки хизмат кўрсатиш қоидаларини бузиш — фуқароларга 223 минг сўмдан 1 млн 115 минг сўмгача, мансабдор шахсларга эса — 1 млн 115 минг сўмдан 1 млн 561 минг сўмгача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади. Савдо ёки хизмат кўрсатиш қоидаларини анча миқдордаги (яъни 22 млн 300 минг сўмдан 66 млн 900 минг сўмгача) қийматда бузиш — фуқароларга 1 млн 115 минг сўмдан 2 млн 230 минг сўмгача миқдорда, мансабдор шахсларга эса — 1 млн 561 минг сўмдан 3 млн 345 минг сўмгача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади. Савдо ёки хизмат кўрсатиш қоидаларини кўп миқдордаги (яъни 66 млн 900 минг сўмдан 111 млн 500 минг сўмгача) қийматда бузиш, — фуқароларга 2 млн 230 минг сўмдан 11 млн 150 минг сўмгача, мансабдор шахсларга эса — 8 млн 920 минг сўмдан 17 млн 840 минг сўмгача миқдорда жарима солишга сабаб бўлади.

Шунингдек, Жиноят кодексининг 189-моддасида, товарлар савдоси ёки хизмат кўрсатиш қоидаларини жуда кўп миқдордаги (яъни 111 млн 500 минг сўмдан юқори бўлгани) қийматда бузиш — 66 млн 900 минг сўмдан 133 млн 800 минг сўмгача миқдорда жарима ёки икки йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазоланади.

"Анча миқдор деганда базавий ҳисоблаш миқдорининг юз бараваридан уч юз бараваригача бўлган доирадаги, кўп миқдор деганда эса, базавий ҳисоблаш миқдорининг уч юз бараваридан беш юз бараваригача бўлган доирадаги миқдор тушунилади. Жумладан, ЖКнинг 189-моддасига кўра, товарлар савдоси ёки хизмат кўрсатиш қоидаларини жуда кўп миқдордаги қийматда бузиш — базавий ҳисоблаш миқдорининг уч юз бараваридан олти юз бараваригача миқдорда жарима ёки икки йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазоланади" - дейди инспектор.

Департамент ходимига кўра, дори воситалари нархининг сунъий оширилиши ва ноқонуний савдосига йўл қўймаслик борасида жорий йилнинг ўтган 9 ойи давомида жами 149 та ҳуқуқбузарлик ҳолатлари аниқланиб, шундан 36 ҳолатда жиноят ишлари қўзғатилган, 113 ҳолатда эса маъмурий ҳуқуқбузарликка доир ишлари юритилган. Ўтказилган тезкор тадбирлар давомида эса жами 2 млрд 674 млн сўмдан ортиқ дори воситалари ва тиббиёт буюмлари ашёвий далил сифатида олиниб, келгусида бу каби салбий ҳолатларнинг олдини олиш мақсадида, Тошкентдаги 2455 нафар дорихона мансабдор шахслари расман огоҳлантирилган.

Шу билан бир қаторда, нархлар динамикаси ва нарх шаклланиши механизмларини ўрганиш, устамаларга риоя этилишини таҳлил ва назорат қилишда иштирок этиш ҳамда нархларни барқарорлаштириш юзасидан асослантирилган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқиш бевосита Монополияга қарши курашиш қўмитаси ҳузуридаги Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлигига юклатилган.

Aгар фуқаролар томонидан дорихоналарнинг дори воситалари ва тиббий буюмлари нархларининг асоссиз равишда оширилганлиги аниқланса,  Ўзбекистон Монополияга қарши курашиш қўмитаси ҳузуридаги Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш Агентлигининг 1159 ишонч телефони ёки Ўзбекистон Бош прокуратураси ҳузуридаги Иқтисодий жиноятларга қарши курашиш департаментининг 71-233-10-07 ишонч телефонига қўнғироқ қилишлари мумкин.

Нафси ҳакалак отган дорифурушлар

Бугунги кунда дори-дармон воситаларини харид қилаётган истеъмолчилар ҳуқуқлари билан бевосита Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш агентлиги  шуғулланади.

Агентликнинг матбуот-хизмати раҳбари Моҳрухсор Тоғаеванинг маълумот беришича, жорий йилнинг 23 июл санасидан 9 октябригача 3 мингта дорихоналарда мониторинг кузатувлари ўтказилганда, 30 та дорихонада  белгиланган устамаларнинг (20 фоиз ўрнига) 93  фоизгача қўлланилганлиги фош бўлган.

Натижада 17 та ҳолатда яроқлилик муддати ўтган, рўйхатдан ўтмаган ва кирим ҳужжати мавжуд бўлмаган дори воситаларини реализация қилиш, 18  ҳолатда лицензиясиз фаолият ва бошқа камчиликлар аниқланиб, қонунбузарлик ҳолатлари аниқланган жами 28 та дорихонага иш қўзғатилган ва ортиқча олинган 2 миллион 800 минг сўм пул маблағи истеъмолчиларнинг ўзларига қайтарилган.

"Ўтган давр мобайнида Агентлик ва унинг худудий тузилмалари томонидан дори воситалари нархлари ва дорихоналарда мавжуд эмаслиги юзасидан истеъмолчиларнинг 224 та аризалари ўрганиб чиқилди. Яна аҳоли хабардорлигини ошириш мақсадида @dorinarx_bot телеграмм боти ишга туширилди. Эндиликда ҳар бир истеъмолчи ушбу бот орқали дори-дармонларнинг ҳақиқий нархлари тўғрисида тезкор маълумот олиш имкониятига эга бўлади", - дейди Тоғаева.

220
Нападение с ножом на прохожих в Ницце

Ницца черковидаги ҳужум айни вақтда нималар маълум

44
(Янгиланган 18:05 29.10.2020)
Франциянинг Ницца шаҳридаги Нотр-Дам черковида номаълум шахс пичоқ билан одамларга ҳужум қилди. Франция бўйлаб терроризм таҳдидининг максимал даражаси эълон қилинди.

ТОШКЕНТ, 29 окт — Sputnik. Франциянинг Ницца шаҳридаги Нотр-Дам черковида номаълум шахс пичоқ билан одамларга ҳужум қилди.

Sputnik шу вақтгача маълум бўлган асосий хабарларни тўплади:

- эрталаб номаълум шахс пичоқ билан черковга кирди ва исломий шиорларни бақириб, 3 кишини пичоқлади, шу жумладан, маҳаллий нашрлар хабар беришича, бир аёл бошидан жудо қилинди.

- полиция ҳужум қилган шахсни қўлга олди, у касалхонада, ишни антитеррор прокуратураси олиб бормоқда

- ҳуқуқбузарнинг шахси ҳақида унинг ёшидан бошқа ҳеч нарса маълум эмас – 25 атрофида. Маҳаллий нашр ёзишича, у 21 ёшли тунислик.

- бутун Франция бўйлаб терроризм таҳдидининг максимал даражаси эълон қилинди, Макрон бугун фожиага йўлга чиқди ва эртага Хавфсизлик Кенгаши йиғилишини ўтказади.

- ҳужум Европа раҳбарларини ҳайратга солди, Туркия Charlie Hebdo карикатуралари билан боғлиқ зиддиятга қарамай ҳужумни қоралади.

- Россия президенти Владимир Путин Франция президенти Эммануэл Макронга ҳамдардлик билдирди.

44