Советское госпитальное судно Армения

"Армения" кемасининг 1941 йилнинг кузидаги ҳалокати: денгиздаги энг кўламли фожиа тарихи

818
(Янгиланган 16:17 29.04.2020)
1941 йилнинг кузида Қрим қирғоқлари яқинида немис авиацияси томонидан "Армения" госпитал кемасининг йўқ қилиниши – бемуддат ҳарбий жиноятдир. Бу Совет Иттифоқи Иккинчи Жаҳон урушида қандай душманни ва нима эвазига мағлубиятга учратганини кўрсатувчи ёрқин далил ҳам

Деярли қуролсиз кема бортида ўн мингга яқин одам бўлган - яраланган Қизил Армия аскарлари, тиббиёт ходимлари, аёллар ва болалар. Фақатгина саккиз киши қутқарилган.

Затопленный в Черном море немцами в 1941 году  теплоход Армения
Центр подводных исследований РГО
Затопленный в Черном море немцами в 1941 году теплоход "Армения"

Россия Географик жамияти 27 апрел куни: "Қора денгиз тубида "Армения" кемаси топилди. Кема 1500 метр чуқурликда, Ялта соҳилидан 15 денгиз мили (тахминан 28 км) масофада жойлашган", дея хабар беради. Россия Мудофаа вазирлиги ва Россия Географик жамиятининг ҳамкорликдаги экспедицияси натижасини баҳолаш жуда мураккаб.

Излаш ишлари 35 йилдан ортиқ давом этди. Марказий ҳарбий-денгиз архивидаги "Армения" кемаси фожиаси билан боғлиқ №19 иш "давлат сири" бўлиб,1940 йилларнинг охирида махфийлаштирилади ва тадқиқотчилар ундан фойдалана олмайдилар. Фақатгина 1991 йилга келиб Қора денгиз флотининг Тиббий хизмат музейида ягона географик маълумот топилади - бу Айиқ тоғи ҳудудидаги Гурзуф қишлоғи яқинида юз берган ҳаво ҳужуми ҳақида маълумот эди.

Бироқ, денгизнинг ушбу ҳудудда ўта чуқурлиги ва тубининг мураккаб рельефи қидирувни анча қийинлаштирарди. Ҳатто "Титаник" ва "Бисмарк" кемаларини излаб топган америкалик машҳур Роберт Баллард ҳам ўзидаги юқори технологияли ускуналар билан "Армения"ни топа олмади. Албатта, узоқ муддат давом этган тинимсиз қидирувлар кема бортида қолиб кетган Қрим музейлари хазиналари билан эмас, балки энг аввало хотира ва бурч билан изоҳланар эди.

Госпитал транспорт ҳалокати тарихдаги денгизда юз берган энг кўламли фожиалардан бири ҳисобланади. Таққослаш учун, "Титаник"да 1500 га яқин йўловчи ва Германиянинг "Бисмарк" кемасида 2100 дан ортиқ ҳарбий денгизчилар ҳалок бўлган.

Затопленный в Черном море немцами в 1941 году  теплоход Армения
Центр подводных исследований РГО
Затопленный в Черном море немцами в 1941 году теплоход "Армения"

"Армения" нинг инсоний йўқотишлари ушбу рақамлардан анча фарқли (7 дан 10 минггача ҳалоқ бўлганлар, аниқ рақам маълум эмас).

Шароитни инобатга олган ҳолда, санитар кемасининг фожиаси - китоблар ва фильмларда ёритилишга лойиқдир ва бундан бутун одамзот хабардор бўлиши керак. Дунё Иккинчи Жаҳон урушининг даҳшатлари ва қурбонларини, Совет Иттифоқининг фашистик Германияни ютишда тутган ўрни ҳақида унутмаслиги учун.

Ҳеч ким унутилмаган

"Армения" санитар кемасининг корпуси масофадан бошқариладиган сув ости аппарати ёрдамида аниқланганидан сўнг, Новороссийск ҳарбий-денгиз базаси руҳонийси протоиерей Кирилл экипаж ва йўловчилар ҳалок бўлган жой устида хотирлаш маросимини ўтказди. Шунингдек, ҳарбий шарафлар бажо келтирилди - гулчамбар сувга туширилиб, замбаракдан уч марта ўқ узилди.

Валерий Тимошенко
Из личного архива Тимошенко Валерия

"Одам денгиздан қўрқади, чунки у денгиз рўпарасида гўё Парвардигор қаршисида тургандек бўлади" - бу сўзлар Россия Ҳарбий-денгиз флотининг денгиз Низомидан анча олдин пайдо бўлган қадимги Помор денгиз низомидан келтирилган. Денгиз офати олдиндан айтиб бўлмайдиган даражада ва ўта хавфли, денгиздаги уруш эса икки баравар шафқатсиздир. Агар кема қирғоқдан узоқда совуқ мавсумда фалокатга учраса, музли сувда одамлар ҳалок бўлиш ҳеч гапмас.

1941 йил сентябр ойининг охирида немис қўшинлари Перекопни қўлга олиб, Қримга киришди. Қизил Армия Қора денгиз флотининг асосий базаси бўлган Севастополга жанглар билан қайтиб борди. Ноябр ойининг бошларида шаҳарни ўққа тутиш ва қамал қилиш бошланди, аммо ярадорларни, аёллар ва болаларни денгиз орқали эвакуация қилиш имкони ҳали бор эди. Тажрибали капитан Владимир Плаушевский бошчилигидаги "Армения" кемаси экипажи айнан шу билан шуғулланган.

Тинчлик даврида ҳажмланиши 6000 тонна ва узунлиги 112 метр бўлган кема қулай каюталарида 980 йўловчигача ташиган. 1941 йил ёзида "Армения" касалхонага айланди ва август ойидан 15 рейсда 15 минг ярадор Қизил Армия аскарларини Қримдан Катта ерга олиб ўтишга муваффақ бўлди. Уруш йилларида Қора денгизда бундай қайта жиҳозланган кемалар 412 мингдан кўпроқ одамни эвакуация қилди.

Сўнгги рейсга санитария кемаси 6 ноябр куни Севастополдан Туапсега 300 га яқин ярадорларни, тўртта ҳарбий госпиталнинг тиббий ходимлари ва бир неча минг фуқарони ташиш учун жўнаб кетди. Ялтада "Армения" тунда бортига яна бир неча юз кишини олиб, 7-ноябр куни эрталаб иккита патрул қайиқлари билан Кавказ томон жўнади. Қрим қирғоғидан 15 мил масофада кемага Люфтваффенинг Heinkel-111 самолёти ҳужум қилди (бошқа маълумотларга кўра - Junkers 87). Қора денгиз флотининг патрул катерлари ва санитария кемасидаги тўртта зенит қуроллари бомба ва торпедалар зарбаларидан сақлаб қололмади. Вайрон жуда катта эди, "Армения" тўрт дақиқада сув остига чўкди. Ноябрнинг қўрғошиндай тўлқинларида кўплаб минглаб одамдан фақат саккизтаси мўъжизавий тарзда омон қолди.

Иккинчи Жаҳон уруши даврида халқаро ҳуқуқ қизил хоч белгиси бор касалхона-кемага ўт очишни тақиқлаган, аммо немис учувчилари барча қоидаларга беписанд қараган. Гитлер қўшинлари Қизил Армия ва тинч аҳолини батамом йўқ қилишга уруш олиб боришган. Россияда буни унутишмаган ва мамлакатнинг Қора денгиз чегаралари мудофаасини доимий равишда кучайтириш нафақат замонавий чақириқларга ва миллий хавфсизликка таҳдидларга тезкор жавоб бериш, балки тарихий хотирани акс эттиришдир.

"Армения" хариталарда қолади

1928 йилда Балтика кемасозлик заводида ишга туширилганидан сўнг Армения Қора денгизнинг энг яхши йўловчи кемаларининг олтилигига кирди. Гўзал ва мустаҳкам кема 14,5 узел (тахминан 27 км/соат) тезликда  узоқ сафарларга (4600 миля) мўлжалланган бўлиб, 96 кишилик каттагина экипажга эга эди. Денгизчилар ҳар бир кема ёки қайиқ ўз кўнгли ва сезиларли ва бузилмас "таркибий элементлари" бор гавдага эга бўлишини билишади. Эҳтимол шунинг учун, Армения бугунги кунда ҳалокатидан 79 йил ўтгач ҳам, ёнбошига ағдарилмасдан тикка турипти. Гарчи кема тузилмалари ва юқори қаватлари даҳшатли ҳаво ҳужуми излари қолган бўлса ҳам – леер тўсиқлари ва бошқа вертикал элементлар портлаш натижасида шунчаки ташқарига бўртиб кетган.

Лекин бу билан воқеа тугамайди. "Армения" кемасининг топилган корпуси ҳарбий дафн жойи деб эълон қилинади, координаталари шимолий кенгликдаги 44 градус 15 минутлик, шарқий узунликдаги 34 градус 17 минут бшлган нуқта денгиз хариталарига киритилади. Шундан кейин, Россия ҲДФнинг барча кема ва қайиқлари бу ердан ўтаётиб ўз байроқларини туширадилар ва Ватаннинг ҳалоқ бўлган ҳимоячиларига ҳарбий шарафлар келтирадилар.

2020 экспедициясининг натижалари "Армения"нинг сўнгги кунини тўлиқ тиклашга имкон беради. Россия географик жамиятининг сув ости тадқиқотлари маркази кема тақдири ҳақида ҳужжатли фильм тайёрламоқда.

Бир ярим километрлик чуқурлик "Армения" бортида ҳалоқ бўлган бир неча минг кишининг тинчлигини хазина ёки шов-шув қидирувчиларнинг жиноий ҳуружларидан сақлашга ёрдам беради. РФ Мудофаа вазирлиги ва Россия географик жамиятининг изловчилари эса ўз ишларини давом эттирадилар, чунки Иккинчи Жаҳон урушининг барча сирлари ҳали ҳам очилмаган.

818
Лаборатория имени Ричарда Лугара в Грузии

Америкаликларга Марказий Осиё ва Кавказдаги биолабораториялар нимага керак?

485
(Янгиланган 17:38 29.05.2020)
Қозоғистон, Арманистон ва Тожикистонда америкаликлар биологик лабораториялар тармоғини яратдилар. РИА Новости муаллифи буни ўрганди.

ТОШКЕНТ, 29 май - Sputnik, Галия Ибрагимова. "АҚШ бутун дунё бўйлаб, шу қатори, чегараларимиз атрофида, ҳарбий биологик фаолият олиб бормоқда", - деди Сергей Лавров КХШТ ташқи ишлар вазирлари йиғилишида. Москва узоқ вақтдан бери қўшни давлатларнинг биологик хавфсизлиги ҳақида ҳавотирда. Қозоғистон, Арманистон ва Тожикистонда америкаликлар биологик лабораториялар тармоғини яратдилар. Россия расмийларининг, айниқса, Грузиядаги Лугара номидаги марказга оид саволлари кўп. Вашингтонга буларнинг нима кераги борлиги ҳақида РИА Новости материалида ўқинг.

Қасддан чиқариб юбориш

Қозоғистонда коронавирусдан биринчи зарарланиш март ойининг бошида қайд этилди. Ҳукумат чегараларни ёпиб, фавқулодда ҳолат эълон қилди. Интернетда ушбу вирус 2016 йилда республиканинг жанубий-шарқида америкаликлар томонидан қурилган биолаборатория билан боғлиқ бўлиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалди.

Олма-Ота Марказий реферанс-лабораторияси (ЦРЛ) Қозоғистон учун хос бўлган вируслар штаммларини ўрганишга ихтисослашган. У Қозоғистон карантин ва зооноз инфекциялари илмий маркази негизида фаолият юритади, республика Соғлиқни сақлаш вазирлигига бўйсунади. У Пентагон ҳисобидан қурилган бўлса-да, Қозоғистон мулки ҳисобланади. АҚШ ушбу иншоот учун 108 миллион доллар ажратган.

Вашингтон буни: минтақада АҚШ ҳарбийлари жойлашгани ва тадқиқотлар номаълум вирусли инфекциялардан ҳимояланишга ёрдам беради, дея тушунтирганди.

КХШТ, МДҲ ва ШҲТ саммитларида Москва вакиллари америкаликлар ушбу лабораторияларни Россия манфаатларига қарши ишлатишлари мумкинлигини бир неча бор таъкидлашган. Аммо Қозоғистон расмийлари маҳаллий биологлар ишига ҳеч ким аралашмаслигига ишонтиришган.

"Хорижий олимларнинг иштирок этишига фақат қўшма тадқиқотлар ўтказилганда ва грант лойиҳалари амалга оширилгандагина йўл қўйилади", - деб изоҳ берган ЦРЛ.

2018 йилда Қозоғистонда менингит билан касалланишлар сони сезиларли даражада ошди ва Олма-Отада ЦРЛдан менингококк инфекция штаммининг сизиб чиқиши ҳақида гапира бошлашди. Журналистлар ва блогерлар америкаликлар қасддан вирус тарқалишига йўл қўйдилар, дея жиддий ёздилар. Шу тариқа, улар гўёки лабораторияда ишлаб чиқилган бактериологик қуролнинг самарадорлигини синаб кўрмоқчи бўлган.

Қозоғистон Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳеч қандай эпидемия йўқлигига ишонтирган. "Қозоғистонда менингит билан касалланиш ҳолати 58 та, улардан 32 таси Олма-Отада. Агар нисбий кўрсаткичларни ҳисобласак, БССТ стандартларига кўра, улар жуда паст", - деди вазирлика.

Коронавирус ҳам ўхшаш тарихга эга. Ҳокимият фитнани рад этди ва ваҳима тарқатмасликка чақирди.

Фаолиятнинг ёпиқ режими

Совет даврида Арманистон ССР Микробиология институти энг йирик микробиология маркази ҳисобланган. 90-йилларда институтнинг илмий ишланмаларига АҚШ ва Буюк Британия қизиқиш билдирди. Арманистонлик мутахассислар Ғарб мамлакатларида амалиёт ўташга таклиф этилган.

2000 йилларда америкаликлар мамлакатда бир нечта биологик лабораторияларни очишга ёрдам берди. Пулларни, Қозоғистонда бўлгани каби, Пентагон ажратган. Фақат Арманистон Касалликларни назорат қилиш ва профилактикаси Миллий марказининг ўзига модернизация қилишга ўн миллион доллар сарфланди.

Ереван, Гюмри, Ванадзор, Мартуни ва Ижеванда қурилган илмий марказлар Кавказ минтақасига хос бўлган вирус ва штаммларни ўрганадилар.

Лабораториялар Арманистон соғлиқни сақлаш тизимининг бир қисмидир, аммо АҚШ мудофаа вазирлигининг таҳдидларни камайтириш агентлиги бу ерга кириш ҳуқуқига эга. У ерда маҳаллий мутахассислардан ташқари, америкаликлар ҳам ишлайди.

Арманистондаги биолабораториялар ёпиқлилига Москва томонидан танқид билдиради. Шубҳаларни бартараф этиш учун ўтган йилнинг кузида бош вазир Никол Пашинян россиялик мутахассислар билан ҳамкорлик тўғрисида Меморандум имзолашга рози бўлди. Тафсилотларни келишиб олинди, аммо охиргига келиб Арманистон томони ушбу ҳужжатдан воз кечди.

Хавфли эпидемиология

2010-чи йилларда америкалик биологлар КХШТнинг яна бир аъзоси - Тожикистонга эътиборини қаратдилар. Улар юқумли касалликларнинг авж олишига олиб келиши мумкин бўлган ноқулай эпидемиологик вазиятдан хавотирда эдилар. Ғарбнинг бир нечта жамғармалари тадқиқот марказларини ташкил этиш учун маблағ ажратди.

Шундай қилиб, 2013 йилда Душанбе шаҳридаги Гастроэнтерология институти негизида биологик хавфсизлик лабораторияси очилди. Ушбу лойиҳа Хитой, Мьянма, Бангладеш ва Африкада шунга ўхшаш иншоотларни барпо этган Франциянинг Мерьё хайрия жамғармаси томонидан молиялаштирилди.

Одатда, французларга БМТ ва АҚШнинг USAID ҳалқаро ривожланиш бўйича агентлиги ёрдам берган. Инвестициялар уч миллион доллардан ошди.

2019 йилда Республика сил касаллигини назорат қилиш маркази негизида лаборатория ташкил этишди. USAID ва Пентагон ҳомий бўлди. Маҳаллий биологлар, чет эллик ҳамкасблари иштирокида Марказий Осиёга хос бўлган сил, безгак, гепатит ва ўлат каби касалликларни ўрганмоқдалар.

Ўтган йили Тожикистон шимолидаги Исфара шаҳрида яна бир иншоот очилди. У ҳақида маълумот оз, уни ҳам америкаликлар молиялаштирди.

" Марказий Осиёда коронавирусдан олдин ҳам эпидемиологик вазият яхши эмас эди. Минтақага гепатит, ўлат, сил касаллиги хосдир, шунинг учун янги биолаборатория зарур. Уларга маблағ керак. Чет эл ёрдамисиз эплай олмаймиз",- деб тушунтирди РИА Новости-га Душанбе шаҳридаги Сиёсий тадқиқотлар маркази директори Абдуғани Мамадазимов.

Тожик мутахассиси америкаликлар фаолиятида шубҳали нарсани кўрмайди. "Шунчаки улар доим биринчи бўлиб эътибор беради. Агар коронавирусдан кейин Россия, Хитой ёки ЕИ минтақага вирусларга қарши курашда фаол ёрдам бера бошласа, республика ҳукумати буни қўллаб-қувватлайди", - дейди эксперт.

Грузия патогени

Грузия КХШТга аъзо эмас, лекин Россия билан чегарадош ва Кавказда муҳим рол ўйнайди. Москва Ричард Лугар жамоат соғлиғини сақлаш тадқиқот марказидан хавотирда. Россия ҳукумати Тбилиси яқинидаги биолаборатория америкаликларнинг манфаатларини кўзлаб фаолият юритади деб ҳисоблайди.

Шубҳалар бекордан-бекор пайдо бўлмайди. 2018 йил сентябр ойида Грузия давлат хавфсизлиги собиқ вазири Игорь Гиоргадзе лабораторияда одамлар устидан эксперимент ўтказишлари мумкинлигини маълум қилиб Лугар марказида даволанаётган ўнлаб одамлар вафот этганлиги ҳақидаги ҳужжатларни тақдим этди. Шу билан бирга, у ерда Пентагоннинг буюртмаларини бажарадиган Американинг учта - CH2M Hill, Battelle ва Metabiota хусусий фирмалари биологлари ишлаган.

Гиоргадзе лабораторияда бактериологик ҳимоянинг юқори даражасида эканлигига эътибор қаратди. Бундан ташқари, марказда "зарарли моддалар сочиш ускуналари ва биологик фаол материал билан тўлдирилган ўқ-дорилар" мавжуд. "Мақсади жамиятни ҳимоя қилиш бўлган ташкилотга бу каби нарсаларни нима кераги бор?" - деб ҳайрон бўлди собиқ вазир.

Москвада буни эшитишди. ТИВнинг қуролларни тарқатмаслик ва назорат қилиш масалалари департаменти бошлиғи Владимир Ермаков Россия ўз чегаралари яқинида америка биологик тажрибаларига тоқат қилмаслигини маълум қилди.

Пентагонда Гиоргадзенинг айбловлари бемаънилик деб аталди. Тбилиси лабораторияни тинч ишланмалар билан шуғулланаётганига ва одамлар устида тажриба ўтказилиши ҳақида гап бўлмаганлигини таъкидлади. Грузия расмийлари Лугар марказига россиялик мутахассислар ташриф буюришига қарши эмас эди. Аммо бу режалар ўтган йилги икки мамлакат ўртасидаги муносабатлардаги инқироз туфайли барбод бўлди.

"Грузия ҳеч қачон физик-кимёвий биология соҳасидаги тадқиқотлар билан қизиқмаган. Ва ушбу лабораторияда ходимларнинг ҳимояси юқори биологик даражада эканлиги кўплаб саволларни келтириб чиқаради. Бу каби оғир патогенлар билан шуғулланиш нима учун керак?" - дейди РИА Новости билан суҳбатда биология фанлари доктори, Сибир федерал университети профессори Николай Сетков.

Вектор вирусология марказининг илмий ишлар бўйича бош директор ўринбосари Александр Агафоновнинг таъкидлашича "Лугар марказида биологик қуроллар ва уларни етказиб бериш воситаларини иўлаб чиқилиш тўғрисида тўғридан-тўғри маълумотлар ёпиқланган".

"Аммо CH2M Hill, Battelle ва Metabiota хусусий компанияларининг иштироки ва контракт мажбуриятлари тўғрисида маълумот, масалан, Сибир куйдиргиси, туляремия ва Қрим-Конго геморрагик безгаги вирусининг хавфли бактериялари бўйича тадқиқотлар - эътиборсиз қолмаслиги керак", - дея таъкидлайди мутахассис.

Агентлик томонидан сўралган экспертлар постсовет давлатлари ташқи ёрдамдан умид қилиб, эпидемиологик вазият устидан назоратни бой бериб қўйиши мумкин деган тўхтамга келишди. Ва бу ўта жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Устига-устак, пандемия даврида ушбу лабораторияларга янада кўпроқ эҳтиёткорлик билан қарала бошланди, натижада ушбу тузилмаларни янада очиқроқ қилишга яхши асос бор.

485
Президент США Дональд Трамп

Трамп ижтимоий тармоқларни Twitterнинг аҳмоқлиги учун товон тўлашга мажбур қилади

115
Америка президенти ўзида сиёсий цензурани жорий қилганлиги учун ижтимоий тармоқларни тартибга солиш тўғрисида фармонга имзо чекди.

Трампнинг сабр-тоқатини йўқотган энг сўнгги томчи Twitter Оқ уй эгасининг иккита хабарига фойдаланувчиларга далилларни текширишга чақирувчи белги қўйгани, яъни уни ёлғончиликда айблагани бўлди.

Трамп ва унинг тарафдорларини бир неча штатлар расмийлари томонидан ноябр ойида бўлажак навбатдаги президент сайловлари доирасида почта орқали оммавий овоз беришни амалга ошириш бўйича олиб борилаётган ҳаракатлари ташвишга солмоқда. Ташвишга губернатор-демократларнинг алоҳида фаоллиги сабаб бўлмоқда. Масалан, Калифорния штати раҳбари Гэвин Ньюсом барча сайловчиларга бюллетенлар юборилишига кўрсатма берди. Республикачиларнинг фикрига кўра, бу уларнинг рақобатчиларини коронавирус эпидемиясига қарши туриш баҳонасида овоз бериш натижаларини ўзгартириш ниятини яширади.

Президентнинг твитлари айнан шунга бағишланган бўлиб, унда почта орқали овоз бериш сохталаштиришга олиб келишини айтилган, чунки "почта қутилари очилиб, қалбакилаштирилади ва ҳатто ноқонуний равишда чоп этилиб, имзоланади".

Twitter эса махсус саҳифани яратди, унга Трамп хабарлари остидаги эслатма орқали ўтса бўлади. Унда оммавий ахборот воситалари ва бошқа фойдаланувчиларнинг республикачиларнинг ташвишлари асоссиз ва даъволари ёлғон эканлигини таъкидланган твитлари жойлаштирилган. Хусусан, почта орқали овоз беришда минимал қонунбузарликларни аниқлаган тадқиқотлар натижалари келтирилган.

Бу ерда ҳақиқат ким томонда эканлигини жуда узоқ вақт муҳокама қилиш мумкин.

Бир томондан, Америка сайлов тизими ўзига хос хусусиятлар ва архаизмларга тўла, улар циник скептикларнинг фикрига кўра, сайловларни манипуляция ва қалбакилаштиришдан жуда ҳимоясиз қилади. АҚШдаги сайлов жараёни аввалиданоқ барча партияларнинг ҳалоллиги ва соф виждонлилигини назарда тутади. Айнан шунинг учун Россия учун шунчаки ҳайратланарли ҳолатлар мавжуд, масалан, шахсни тасдиқловчи ҳужжатсиз овоз бериш имконияти.

Бошқа томондан, Америка сайловларида, айниқса кенг кўламли сайловларда, қонунбузарликлар ва сохталаштиришлар камдан-кам ҳолларда қайд этилади. АҚШда сайлов жараёнининг ҳалоллиги давлат-сиёсий тизимнинг узоқ муддатли барқарорлиги ва мустаҳкам миллий консенсусга асосланади, деб тахмин қилиш мумкин.

Ва учинчидан, республикачиларнинг рақибларининг эҳтимолий товламачиликлари ҳусусида кучайган паранояси ва кескин сиёсий қарама-қаршилик,  халқнинг тарқоқлигини чуқурлашгани ва либералларнинг янги қаттиқ мағлубиятига дучор бўлиши шароитида джентельменлик келишувларига амал қилинишига шубҳа туғилишини тушунса бўлади.

Умуман олганда, ҳатто бундай максимал умумлаштиришда ҳам кўриниб турибди-ки, бу мавзу мунозарали ҳусусиятга эга ва бирон бир томоннинг яққол ҳақлиги тўғрисида гапиришнинг иложи йўқ: икала томоннинг ҳам ўз ваъжлари бор. Шундай қилиб, президентнинг ҳабарларига "Трамп ёлғон гапиряпти!" позицияси билан суқулиб олган Twitter, консерваторларнинг, уларнинг рақиблари Америка сиёсий ўйинининг асосий қоидаларига риоя қилишдан бош тортиши тўғрисида қўрқувини фақатгина кучайтирди.

Рўй берган ҳодиса табиий равишда Twitter-ни сўз эркинлигини бўғишда ва президент сайловларига аралашишда айблаган АҚШ раҳбарининг ғазабини қўзғатди. Энди эса у ижтимоий тармоқларни давлат томонидан тартибга солишни қатъийлаштириш бўйича таҳдидларини амалга оширишга тайёр.

Дарвоқе, Twitter-нинг ён босиш нияти йўқ. У Трампнинг твитлари "сайловчиларни овоз бериш ва сайлов жараёнида иштирок этиш учун нима қилиш кераклиги тўғрисида чалкаштириб юбориши мумкин" деб таъкидлаб, ўзининг ҳақлигини тасдиқлади.

Шу билан бирга, компания рақобатдош ҳамкасбларининг қўллаб-қувватлашини олмаганлиги муҳимдир. Facebook асосчиси Марк Цукерберг унинг ҳаракатларини қоралади ва ижтимоий тармоқлар интернет орқали одамларнинг шарҳларига ҳакам бўлмаслиги кераклигини таъкидлади.

Буни цензуранинг катта механизмини яратган, шу жумладан "фактларни текшириш бўйича мустақил экспертлар" га таяниб, ёлғон маълумотни ўз ичига олган постларни алоҳида белгилайдиган медиа-платформанинг раҳбаридан эшитиш жуда ҳайратланарли. Аммо бу Twitter-нинг Трамп билан муросасиз курашида жуда ҳаддидан ошириб юборганини тасдиқлайди ва бу Трамп учун ижтимоий тармоқларга нисбатан ҳаракат қилишга жиддий сабабдир. Цукербергнинг баёноти, ўз компаниясини президентнинг ғазабидан халос қилиш ва рақибига фақатгина ўзи ҳаракатлари учун жавоб бериш имкониятини тақди этиш истагига жуда ўхшайди.

Аслида, Twitter-нинг ғазабини тушунса бўлади.

Ҳатто Fox News каби консерватив оммавий ахборот воситаларининг таъсир имкониятлари тенглаша олмайдиган либерал медиа-манбаларнинг бирлашган гуруҳи бир неча йилдан бери улар ёқтирмайдиган президентга қарши чиқмоқда. Бироқ, Трамп ижтимоий платформалар орқали сайловчилар билан тўғридан-тўғри алоқада бўлиб, аввало айнан шу Twitter-ни ишлатади.

Аммо ижтимоий тармоқ билан курашиш учун бундай қўпол ва очиқчасига аҳмоқона "бизда имконият бор ва буни истаймиз, шунинг учун бизга мумкин" нуқтаи назаридан усул танланганлиги, 73 ёшли оқсоқол нима учун уларнинг-да майдонидаги прогрессив жамоатчилик устидан муваффақият билан ғалаба қозонаётганини тушунтиради.

115

Путин Суриядаги Россия ҳарбий базасини кенгайтириш бўйича топшириқ берди

363
Суриядаги Россия Ҳарбий-космик кучлари авиация гуруҳи 2015 йилнинг 30 сентябрида Сурия ҳукуматини террорчилар билан курашда қўллаб қувватлаш учун операцияни амалга ошириш мақсадида ташкил этилган.

ТОШКЕНТ, 29 май - Sputnik. Россия президенти Владимир Путин РФ Мудофаа вазирлиги ва Ташқи ишлар вазирлигига Сурия томони билан ҳарбий базани кенгайтириш борасида музокаралар ўтказиш бўйича топшириқ берди. Бу ҳақда давлат раҳбари фармойишида айтилган.

"Россия Федерацияси ҳукуматининг Россия Федерацияси ва Сурия Араб Республикаси ўртасида Россия Федерацияси Қуролли Кучларининг авиация гуруҳини 2015 йил 26 августда Сурия Араб Республикаси ҳудудида қўшимча кўчмас мулк ва акваторияни топшириш тўғрисидаги Битимга 1-сонли Баённомани имзолаш бўйича таклифи қабул қилинсин", - дейилган ҳуқуқий-ахборот интернет-порталида эълон қилинган ҳужжатда.

Қонунчилик лойиҳасига принципиал характерга эга бўлмаган тузатишлар киритилиши мумкин.

Суриядаги Россия Ҳарбий-космик кучлари авиация гуруҳи 2015 йилнинг 30 сентябрида Сурия ҳукуматини террорчилар билан курашда қўллаб қувватлаш учун операцияни амалга ошириш мақсадида ташкил этилган.

Сурияда Россия ҳарбийлари Хмеймим авиабазасида ва Тартус портидаги ҳарбий-денгиз базасида жойлашган.

363