Флаг Германии на здании Рейхстага в Берлине

Нега Германия Шарқий Европа ревизионизмига қарши чиқди

679
(Янгиланган 16:56 13.05.2020)
ГФР ташқи ишлар вазири Хайко Маас ўз мамлакатининг фашистик ўтмишига қандай муносабатдалиги ҳақида мақола ёзди. Нацистлар ўз қилмишлари учун одатий тавбаларидан ташқари, Маас Шарқий европалик дўстларнинг тарихни қайта кўриб чиқишга бўлган уринишларига ҳам изоҳ берган

Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас Иккинчи Жаҳон уруши тарихини қайта ёзаётган Шарқий европалик ҳамкасбларни кескин тўхтатди. Бироқ, у бу ишни тарихга ёки Россияга бўлган муҳаббати туфайли эмас, балки Берлинда тажовузкор евроскептиклар вояга етишидан қўрққани туфайли амалга оширмоқда.

Берлин ёрдамга шай

Цивилизация тарихидаги энг катта ёвузлик устидан қозонилган ғалабанинг 75 йиллиги арафасида, шарқий европалик турли ревизионистлар фаоллашди.

Айнан уруш бошлагани учун ўз элиталарининг жавобгарлигини тан олишни истамаганлар - ёки ҳатто ўзларини мағлуб қилинган нацистларнинг мафкуравий авлодлари деб билишганлар тарихни қайта ёзишни хоҳлашяпти. Польшалик фаоллар (бу мамлакатнинг Гитлер билан тил бириктиргани ва русофобиядан кўр бўлгани уруш бошланишининг сабабларидан бири бўлган), СССР қурбон эмас, балки Иккинчи Жаҳон урушининг ташаббускори, дейишмоқда. Болтиқбўйи зиёлилари, уларнинг мамлакатлари ёвуз Совет Иттифоқи томонидан босиб олинганидан азият чекмоқда. Ва Украина миллатчилари билан биргаликда Гитлернинг сафдошларини – бутун қишлоқларни аҳолиси билан қўшиб ёқиб юборган СС жазо батальонларини олқишламоқда.

Ғолибларнинг авлодлари (шу жумладан расмий мафкура Совет Иттифоқига қарши ревизионизм ва нацистлар шериклари олқишлаш бўлган мамлакатлардаги) оммавий онгнинг бундай оқимига ғазаб билан қарашади - маълум даражада бундай арбобларни қайта ишонтириш ёки жазолаш масаласида кучсизлигини англаш билан.

Бироқ, ёрдам кутилмаган жойдан келди - Германиянинг ўзидан. Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас (таниқли немис тарихчиси Андреас Виршинг билан ҳамкорликда) Spiegel нашрида ўз мамлакатининг фашистлар ўтмишига муносабати тўғрисида мақола ёзди. Фашистлар жинояти учун Германия раҳбариятига ҳос одатий тавба қилиш билан бир қаторда, Ҳайко Маас, шунингдек, Шарқий Европалик дўстларининг тарихни қайта кўриб чиқишга уринишларини изоҳлади.

"Тарихни сўнгги бир неча ой ичида шармандаларча қайта ёзишга бўлган уринишлар биздан тушунтириш беришни талаб қилади - умуман олганда, аслида бу қайта ёзиш тарихий ўзгартириб бўлмайдиган фактларнинг кераксизлиги сабабли. Германиянинг ўзи фақат Польшага ҳужум қилиши билан Иккинчи Жаҳон урушини бошлаган. Ва фақат Германияниянинг ўзи Холокост учун жавобгардир. Кимки бунга шубҳа туғдириб, бошқаларни жиноятчи ролини ўйнашга танласа, у қурбонларга нисбатан адолатсизлик қилмоқда, тарихдан фойдаланиб Европани парчаламоқда, - дейди Маас қатъият билан. Германия ўтмиши ревизионизм хавфлилигини кўрсатмоқда, ва бу ревизионизм рационал фикрлашни миллий афсоналарга алмаштирмоқда".

Вазир тарихни остин-устун қилмасликка, шунингдек "қурбонларни жиноятчиларга ва босқинчилик қурбонларини эса тажовузкорларга айлантириш ҳаракатларига қарши туришга" чақирди.

Парҳез нотўғри бўлиб қолдими?

Кўпчилик немис депутатлари Европарламентнинг Иккинчи Жаҳон урушининг Германия ҳамда СССРни ҳам айблаш тўғрисидаги қарорини маъқуллаб овоз берганларидан кейин бу самимийликнинг авж олишига нима сабаб? Қисман, мақолада чап қанотга қарашли, социалист ва католик бўлган Мааснинг шахсий қарашлари акс этган. Шу билан бирга, вазир ўз тезисларида Германиянинг миллий манфаатларини, шунингдек Германияда Шарқий Европа ревизионизмига ва унинг асосида келиб чиқадиган вазиятларга энди ўрин йўқлигини таъкидламоқда.

Германия учун нацист ўтмишидан воз кечиш - нафақат ўз-ўзини жазолаш, балки Европа Иттифоқи концепциясининг асосий йўналишларидан биридир.

"Бизнинг кучли ва ягона Европа ғояларини қўллаб-қувватлаш, ҳалқаро ҳамкорлик қоидаларига асосланган инсон қадр-қимматнинг универсал шакли бўлган инсон ҳуқуқларини қўллаб-қувватлаш ва "махсус йўл" дан воз кечиш - буларнинг барчаси ХХ асрда Холокостда энг даҳшатли ифодасини топган Германиянинг мисли кўрилмаган жиноятларини англашимиз билан тўлдирилиб туради," – дейилади Маас мақоласида. Бу инкор этилмаса, Берлин учун умумий Европа лойиҳасига раҳбарлик қилиш қийин бўлади.

"Маас, шубҳасиз, Германиянинг жаҳондаги шериклари ҳаёлига иқтисодий асосда қурилган бўлса ҳам, IV-Рейхнинг таҳдиди ҳақида фикрлар келмаслигидан манфаатдор", - дейди Дмитрий Офицеров-Бельский, ИМЭМО РАН катта илмий ходими.

Аммо яқин вақтгача, Берлин Шарқий Европа мамлакатларида ревизионизмнинг ўсишига ва ҳатто бу фикрларни қўллаб-қувватланишига ҳеч қандай тўсқинлик қилмади - Германияда (бутун Ғарбда бўлгани каби) Москвага босим ўтказадиган ва Россиянинг таъсирига қарши турадиган "ўргатилган тимсоҳлари" етиштиришга умид қилишди.

Ва режа иш берди ҳам - Болтиқбўйи давлатлари Россияга қарши ишончли қалқонга айланди, СС Галичина дивизияси ва бандерачиларнинг муқаддаслаштирилиши Киевни Москвадан ажратди, Россия билан Польша ва Шарқий Европанинг бошқа мамлакатлари (масалан, худди ўша Чехия) ўртасидаги мунтазам рўй бераётган тарихга оид жанжаллар, бу давлатларни шарқий қўшни билан икки томонлама муносабатларни нормаллаштиришда жиддий тўсиқ бўлмоқда. Бироқ, муаммо шундаки, Шарқий Европа ревизионизми асосида Шарқий Европа миллатчилиги улғайди - ва бу нафақат Россияга таҳдид солмоқда. Ушбу ҳодиса Европа интеграциясининг моҳиятига зид чиқмоқда, шунингдек (масалан, Польша мисолида) аниқ Германияга қарши тус олмоқда.

Албатта, поляклар, Москвага қарши туришда Берлиндан маънавий ва моддий ёрдамни мамнуният билан қабул қилишади, аммо уларнинг русларга қараганда немисларга нисбатан кўпроқ тарихий шикоятлари бор.

Польша, Венгер ва бошқа миллатчиликларнинг кўпайиши, айнан аксил-миллатчиликка, фуқаролик миллати концепциясига асосланган Европа Иттифоқининг мавжудлигига бевосита таҳдид солмоқда. Ва Европа Иттифоқида рўй бераётган инқирозли воқеалар (Брекзит, коронавирус эпидемияси даврида ўз миллий бурчакларига яшириниб олиш) ревизионизмда улғайган Шарқий Европа миллатчилиги Европани майда ички низолар даврига қайтарадиган троян отига айланиши хавфини оширади. Унинг униб-ўсиши ЕИни яна бир-бири билан. тўқнашадиган мамлакатларга, шу қатори, ҳудудий масалаларда, бўлиб ташлайди (ревизионизмнинг яна бир мероси - иккинчи жаҳон урушидан кейин ўрнатилган чегаралар ҳаммани ҳам қониқтирмади).

Шу сабабли, Германия ташқи ишлар вазирлиги, эҳтимол, Шарқий Европанинг Россия билан тарихга оид урушларини чеклаш вақти келди, деб ҳисоблади – ва бу урушлар ўтмишдан келажакка ўтиб, Шарққа эмас, балки Ғарбга қарши бўлмасидан олдин.

Муаллифнинг фикри таҳририят позициясига тўғри келмаслиги мумкин.

679
Попрошайки в Ташкенте

“Тиланчилар макони”: пойтахтдаги жамоат жойларидаги тиланчилар ҳаётига назар

851
Бугунги кунда мамлакатда тиланчилик қилаётган шахсларга нисбатан маъмурий ҳамда жиноий жавобгарлик чоралари белгиланганлигига қарамай, жамоат жойларида садақа сўраётган қариялар, эркагу аёллар, ачинарлиси болаларнинг сони кўпайгани кўзга ташланади.

ТОШКЕНТ, 19 окт — Sputnik. Аҳолининг маълум бир қатламини қамровчи мўлтони (тиланчи) лар жамиятда азалдан бўлган ва бу мавзуга илгари кўп ҳам эътибор қаратилмас эди. Улар ўзларининг тили билан айтганда аввал ҳам, ҳатто бугунгача бемалол  “отамерос касби”ни давом эттириб келишади. Бироқ бугунги кунда тоғни урса талқон қилишга қодир эркаклар, ҳаётда бир оз қийинчиликка дуч келган хотин-қизлар ҳам эл қатори меҳнат қилиб пул топиш ўрнига, тиланчиликни ўзларига касб қилиб олишаётганлиги кишини ўйлантиради.

© Sputnik / Наталья Селиверстова

Кун давомида ўйлаб кўрсак, минглаб ўтиб-қайтаётган йўловчиларнинг ҳар ўндан учтаси пул узатса, бу тиланчиларнинг сизу бизга нисбатан яхшироқ шароитда яшашига етади.  Аммо бу ҳолат эртага қаёққа олиб боради, жамиятда  боқимандалик иллатини келтириб чиқармайдими, деган ўринли савол туғилади.   

Сўзимизнинг исботи, Мирзо Улуғбек туманига йўлингиз тушса, эътибор беринг, “Буюк ипак йўли” метроси атрофлари, унинг ичи сизда гўё “тиланчилар макони”дек тасаввур уйғотади. Сиз бу ерда пул ташлаб кетишлари учун ёнига кичик дастрўмол тўшаб олган, метрога ўтиш ер ости йўлагини банд қилиб турган “момо”ни, пиёдалар ўтиш йўлагидаги зинада мунғайиб ўтирган бошқа бир онахонни, сал нарироқда костюм-шим кийиб олган “обрўли” отахонни яна метрога кириш зинасида чақалоқ кўтариб ўтирган ўрта ёшли холани учратасиз. Уларни гапга солсангиз, ижтимоий муҳофазага муҳтож бўлганликлари учун эмас, аксинча, ўзлари ишлашни истамасликлари, ҳеч қандай божларсиз, кўпроқ пул ишлаш мумкинлиги учун тиланчилик қилишаётганлигини англаб етасиз.

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Масалан, метро ташқариси  йўлагидаги зинада хомуш ўтирган момо бизга боқувчи фарзандлари борлиги, нафақахўрлиги, маҳалла идорасидан ҳеч қандай ёрдам олмаслигини айтади. Тиланчилик маъмурий жавобгаликка сабаб бўлиши, нега туман профилактик инспекторлари ёки маҳалла раисларидан ёрдам сўраб мурожаат қилмаганлиги ҳақида сўрасак, момо бизни жеркийди ва тинч қўйишимизни истаб бизни ҳатто қувиб солади.

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Шу тариқа ҳафсаламиз пир бўлиб, сал нарироқда тиланчилик қилаётган, ёши 68 да бўлган костюм-шимли амакига яқинлашамиз. Амаки қўлимиздан узатилаётган пулни оларкан, бу ерга Юнусобод туманидан келиб “ишлаётгани”,  бундан фарзандларининг хабари йўқлиги, агар иш бўлса соғлиги ишлашни тақозо қилишини айтади. “Нега ёшингизга муносиб иш билан шуғулланмайсиз, гарчи соғлигингиз кўтарар экан” деган саволимизга эса амаки “иш йўқ, маҳалла ёрдам бермайди” деган жавоб билан кифояланади.  

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Яна ушбу метро ташқарисида, пиёдалар ўтиш йўлагида  ҳўл сочиқларнинг донасини 5 минг сўмдан сотиб юрган болакайлар учрайди. Аввалига уларга қараб, эҳтимол, пандемия шароити туфайли тирикчилик қилишга мажбур бўлаётгандир, ҳар ҳолда меҳнат қилишяпти-ку деган фикр ўтади кўнглимиздан.

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Шу ўйда улардан бирини саволга тутамиз. Айни пайтда 6-синф ўқувчиси бўлган Элбек (исмлари ўзгартирилган) “Буюк ипак йўли” метроси атрофида ишлаш учун Юқори Чирчиқнинг Хитойтепа маҳалласидан келиши, ота-онаси ажрашгани, онаси укасини шифохонада олиб ётгани, бир маротаба онаси МФЙ раисидан ёрдам сўраб чиқиб, ноумид қайтгани, шу боис ишлашга мажбурлигини айтади.

Унинг ўзи билан бир манзилда яшовчи, бўйнига сочиқлар солинган қутини осиб олган жияни — Беҳзод эса 10 ёшда. У ҳам отаси қамоқдалиги, онаси далада ишлаши, мактабга умуман бормаслигини айтади.

Болаларнинг нега 1.5-2 минг сўмлик сочиқларни 5 минг сўмдан сотаётганликларига қизиқсак, улар сочиқларни бир кун ичида сотиб улгуришмаса, унинг қадоғидаги суратлар ва ранглар ўчиб, яроқсиз ҳолга келиб қолиши, сўнг уни ҳеч ким сотиб олмаслигини айтишади.

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Ваҳоланки, ана шу ғамда юрган болаларнинг бугун жамиятда яхши ўқиб билим эгаллашлари учун ҳукумат томонидан барча шарт-шароитлар яратилган, оилавий шароити қониқарли бўлганлардан тортиб, ижтимоий муҳофазага муҳтож болаларгача назорат остида.

Шунга қарамай, бу каби “топарман” болаларни Юнусобод туманидаги янги очилган метро атрофларида ҳам учратишимиз мумкин. Улар бир бирига жуда ўхшаш опа-сингилларнинг болалари бўлиб, юқоридаги “салфетка” сотувчиларидан фарқли ўлароқ (оналари билан бирга) очиқчасига тиланчилик қилиб келишади. Гоҳ у гоҳ бу йўлакка ўтиб, пиёдаларга халақит қилишади, уларнинг йўлини тўсиб садақа сўрашади. Тротуар четида ўтириб, китоб ва эски-туски буюмларни сотаётган қариялар ҳам улардан аллақачон безиб қолишган, тиланчи болалар уларни калака қилиб, сотилаётган молларига мақсадсиз тегишади ёки савдо буюмларини олиб қочишади. Ачинарлиси, жамоат жойида ҳаракатланиш тартибини шу тарзда қўпол бузаётган “тўда”ни ҳеч ким тартибга чақирмайди.

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Ваҳоланки, тиланчиларни жазолаш эмас, тиланчиликни касб қилиб олганларни тартибга чақириш мақсадида Ўзбекистон президенти томонидан жамоат жойларида тиланчилик қилаётганларга нисбатан маъмурий ҳамда жиноий жавобгарликни кўзда тутувчи қонун имзоланди.

Қўл чўзганга қамоқ: Ўзбекистонда тиланчилик таъқиқланмоқда

Мазкур қонунга кўра, тиланчиларга аэрапортлар вокзаллар, хиёбонлар, истироҳат боғлари, бозорлар, савдо мажмуалари, кўчаларда, моддий ва маданий меърос объектлари жойлашган ҳудудлар ва шу каби жамоат жойларида тиланчилик билан шуғулланиш тақиқланди. Қонунни бузганларга нисбатан маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг янги 188-3-моддасига мувофиқ, БҲМнинг 1 бараваридан 3 бараваригача жарима солиш ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ жазолари қўлланилиши кўзда тутилган.

Попрошайки в Ташкенте
Sputnik
Попрошайки в Ташкенте

Аммо бугунги кунда тиланчилар сонининг камайиш ўрнига ортиб бораётгани сал кам бир йил давомида ҳам қонун ижроси бўйича етарлича ишлар олиб бориляптими деган саволни келтириб чиқаради.

851
Заведующий отделом Средней Азии и Казахстана Института стран СНГ Андрей Грозин

Грозин: Марказий Осиё Россия учун шахмат доскаси эмас

888
(Янгиланган 19:55 16.10.2020)
МДҲ мамлакатлари Ўрта Осиё институти бўлими раҳбари Андрей Грозин Россия иштирокидаги МО+1 формати истиқболлари ҳақида гапирди ва минтақага нисбатан Москва ёндашуви Ғарб манфаатларидан нимаси билан фарқланишига аниқлик киритди

Марказий Осиё мамлакатлари ва Россиянинг ташқи ишлар вазирлари МО+1 форматида видеойиғилиш ўтказдилар.

Дипломатлар сиёсий ва савдо-иқтисодий соҳаларидаги ҳамкорликни муҳокама қилиб, коронавирус ҳамда Афғонистондаги вазият борасида ҳам тўхталдилар. Вазирлар, шунингдек, мамлакатларнинг ўзаро гуманитар ҳамкорлиги истиқболларини белгилаб олдилар.

Андрей Грозиннинг фикрича, музокаралар ва маслаҳатлашувларнинг жорий формати янгилик эмас - ва бунда Россия велосипед ихтиро қилгани ҳам йўқ.

"Бу ЕОИИ ёки КХШТда бўлгани сингари фақат иқтисод ёки хавфсизлик масалалари билан чегараланиб қолмай, балки барча муаммолар хусусида гаплашиб олишнинг энг фойдали ва оддий усулидир. Россия иштирокидаги МО+1 формати ҳали ўйлангани каби фаолият кўрсатмаётгани бу бошқа масала, яъни бу формат қандайдир доимий амал қилувчи инструментга айланмаган", - дея таъкидлади эксперт.

Шу билан бирга, Грозин Москванинг Марказий Осиё мамлакатларига нисбатан тамомила бошқача ёндашувига эътибор қаратди. РФ минтақани ягона маданий майдоннинг бир қисми сифатида қабул қилиб, мамлакатлар билан ўзаро манфаатли узоқ йиллик алоқаларни ўрнатиб келмоқда.

"Бу ерда мавҳум назарий геосиёсат мавжуд эмас. Марказий Осиё Россия учун - биз билан чамбарчас боғлиқ бўлган, умумий тарихий ва маданий илдизларга эга ҳудуддир. АҚШ учун МОдаги сиёсат шахмат ўйини кабидир, аммо биз учун мутлақо шахмат доскасимас. Бизнинг келажагимиз ва бизнинг тинчлигимиз ушбу минтақадаги хавфсизликка боғлиқлигини тушунамиз", - дея тушунтиради эксперт.

Экспертнинг тўлиқ изоҳини Sputnik Ўзбекистон радиоподкастида тингланг.

888

Ўткир тишли вирус, ниқоб ва шифокорлар: турли мамлакатлардаги граффитлар сара суратлар

0
Жорий йилда коронавирус пандемияси санъатнинг ажралмас қисмига айланди десак, асло муболаға бўлмайди.

Коронавирус ҳаётимизга шунчалик жиддий кириб келдики, ниқоб таққан кишилар ва вируслар 2020 йилда санъатнинг ажралмас қисмига айланди.

Дунёнинг турли бурчакларида шифокорлар, коронавирус ва пандемияга бағишланган граффитлар пайдо бўлди.

Sputnik жамланмасида сара суратлар.

0
  • © REUTERS / Piroschka van de Wouw

    Амстердамда Голландия ҳукумати томонидан эълон қилинган янги ижтимоий чекловлардан сўнг ниқоб кийган одам Халқаро кўча санъати музейида санъат асарига қараб турибди.

  • © AP Photo / Mosa'ab Elshamy

    Ниқоб таққан аёл Мароккода ниқоб таққан Мона Лиза граффити олдида.

  • © REUTERS / John Sibley

    Лондон марказида граффити қаршисида турган аёл.

  • © AFP 2018 / Vladimir Zivojinovic / STR

    Сербияда рассомлар граффит чизмоқда.

  • © AP Photo / Binsar Bakkara

    Индонезияда ниқоб тақиш зарурлигини эслатувчи граффит.

  • © AFP 2018 / Mohammed Abed

    Фаластинда болакай ўткир тишли вирус олдидан ўтиб кетяпти

  • © AFP 2018 / Juni Kriswanto

    Ява оролида ҳароратни ўлчаётган киши тасвирланган граффит.

  • © REUTERS / Edgard Garrido

    Мексикада тиббиёт ходимларига бағишланган граффит.

  • © AP Photo / Luca Bruno

    Италиядаги ҳамшира граффити.

  • © AFP 2018 / Oli Scarff

    Манчестерда одамлар тиббиёт ходими граффити қаршисида. Буюк Британия.