Сборка новых автомобилей на заводе. Архивное фото

Ўзбекистон автомобил бозори қайта тақсимланадими?

1601
(Янгиланган 13:37 20.05.2020)
Ўзбекистон автомобилсозлиги жадал ривожланмоқда. Жорий йилда яна иккита завод очиш режалаштирилмоқда. Улардан бири Хитойнинг Oshan русумли автомобилларини, иккинчиси эса Volkswagen Caddy автомобилларини ишлаб чиқаради.

Бу Марказий Осиёда автомобилсозлик соҳасида пешқадамлик мавқеини босқичма-босқич мустаҳкамлаётган Тошкент учун аҳамиятли воқеадир.

Навоийдаги биринчи завод йилига 30 минг, Жиззахдаги иккинчи завод эса йилига 20 минг автомобил ишлаб чиқариш қувватига эга бўлади. Шу билан бирга, UzAuto Motors ҳам йилига 300 минг дона автомобил ишлаб чиқариш қувватига эга.

Шу ўринда савол туғилади. Ўзбекистон учун автомобил заводлари сони кўп эмасми, уларнинг савдоси қандай амалга оширилади?

Таъкидлаш жоизки, йирик ишлаб чиқарувчилар бирор бир давлатда янги лойиҳага сармоя киритишга қарор қилишдан олдин бозорни синчковлик билан ўрганишади, рентабелликни ҳисоб-китоб қилишади. Мабодо, иккита йирик автомобил концернлари Ўзбекистонда завод қуришга қарор қилган экан, бу улар шу ишни мақсадга мувофиқ, деб топишганини англатади.

Ўзбекистон бозори тўйинмаганлиги аниқ

Таъкидлаш керак бўлган биринчи жиҳат: Ўзбекистон бозори тўйинганлик босқичидан ҳали анча узоқда, мамлакат автомобиллаштириш нуқтаи назаридан баъзи қўшниларидан анча орқада.

Ўзбекистон ҳар 1000 кишига 237 дона автомобил кўрсаткичига эришиши учун (таққослаш учун, Қозоғистонда ҳар 1000 кишига 250 та машина тўғри келади), республика автопаркини қарийб 8 миллион донага кўпайтириш керак. Шу билан бирга, Ўзбекистонда автомобиллар савдоси нисбатан пастроқ бўлиб, 2018 йилда 139,9 мингта, 2019 йилда эса 190,2 минг донани ташкил этди.

Бунинг сабаблари жуда оддий. Биринчидан, Ўзбекистон бозори юқори божлар ва ҚҚС билан чет эл автомобиллари учун деярли ёпиқ. Ҳукумат ички бозорни либераллаштириш учун муайян чораларни кўраётган бўлса-да, уни тўлиқ очишни хоҳламайди, чунки у юқори маошли ишчи ўринларини таъминлайдиган ўз автомобилсозлик саноатига зарар етказишни истамайди.

Иккинчидан, автомобилларнинг асосий ишлаб чиқарувчиси - UzAuto Motors тўлиқ қувват билан ишламайди, ишлаб чиқариб ўзининг лойиҳавий қувватининг қарийб 90 фоизини ташкил этади ва шу билан бирга автомобилларнинг бир қисмини экспорт қилади.

Учинчидан, Ўзбекистонда автомобиллар нархи Россия ёки Қозоғистонга қараганда анча юқори. 2020 йил март ойида UzAuto Motors нархларни қайта кўриб чиқиб ва деярли бутун русумлар учун нархларни 15-20% га оширди. Нархларнинг ошиши потенциал харидорларнинг кескин норозилигини келтириб чиқарди ва ҳатто сотиб олишдан воз кечиш флешмобига олиб келди, яъни бу автомобил ишлаб чиқарувчисини бойкот қилиш кампаниясига.

UzAuto Motors нима учун бундай қилаётганини батафсил таҳлил қилмайликда, буни шунчаки факт сифатида қабул қилайлик. Бозорнинг тўйинмаганлиги ва асосий ишлаб чиқарувчи билан боғлиқ баъзи муаммолар, бошқа автоконцерларни Ўзбекистон бозорига киришга уринишларига жиддий сабабдир.

Рақобатнинг кучайиши

Менимча, Ўзбекистон автобозорининг ривожланишидаги асосий тенденция автомобил ишлаб чиқарувчиларининг ўсиб бораётган рақобати бўлади - аслида уни қайта тақсимлаш учун рақобатда.

Бир қатор таҳлилий ҳисоботларга кўра, талаб етарли даражада қондирилмаган бир қанча истиқболли йўналишлар мавжуд.

Биринчиси - бу катта шаҳарларда, биринчи навбатда Тошкентда бадавлат истеъмолчилар томонидан талаб қилинадиган юқори синфли автомобиллар. Ушбу машиналар, шунингдек, транспорт воситаларини сотиб олишлари керак бўлган, аммо импорт қилинган қимматбахо автомобилларни сотиб ололмаётган давлат идораларида ҳам қизиқиш уйғотмоқда. Кўринишидан, Oshan Хитой-Австрия бренди ишлаб чиқарувчиси ушбу йўналишни эгалламоқчи. UzAuto Motors жанг обормоқчи ва ушбу синфдаги автомобиллар қаторини янгилаши тўғрисида эълон қилди.

Иккинчи йўналиш, ва жуда истиқболлиги, - кичик ва ўрта бизнес учун автомобиллар. Улар Ўзбекистонда деярли ишлаб чиқарилмаган, улар мамлакатга жуда оз миқдорда олиб келинган. Volkswagen нисбатан арзон, аммо ишчан машиналарга муҳтож харидорга умид қилмоқда. Ишлаб чиқарувчи такси сифатида ишлатилиши мумкин бўлган йўловчи ташувчи универсални, шунингдек бизнес томонидан жуда талаб қилинган юк фкргонини ишлаб чиқаришни режалаштирмоқда. Россияда ушбу комплектациядаги автомобиллар кўпинча товарларни етказиб бериш учун ишлатилади.

Производство автомобилей на заводе Узавтомоторс
Узавтомоторс / ASKAR YACUBOV для Sputnik Узбекистан

Энг арзон ва оммабоп автомобиллар сегментида ҳозирча ҳеч қандай ўзгариш йўқ. Концернлар машина сотиб олиш учун пули бўлган истеъмолчининг эътиборини жалб қилиш учун рақобатлашади. Ўзбекистон автомобил бозорида янги концернлар жорий ҳолатни ўзгартириб консерватив йўналиш бўйича етакчиликка даъво қилмоқчи эмаслар. Йилига 20-30 мингта автомобильни мақбул нархларда деярли ҳар қандай шароитда сотиш мумкин. Аммо келажакда янги машиналар мавжудларга қараганда яхшироқ ва арзонроқ намоён қилса, вазият ўзгариши мумкин.

Volkswagen яхши имкониятларга эга: бу йилига 10 миллион донагача ишлаб чиқариш қувватига эга ва турли хил моделларни ишлаб чиқаришда катта тажрибага эга йирик автомобилсоз. Унинг Ўзбекистон бозорига киришини тажриба сифатида кўриш мумкин. Агар у муваффақиятли бўлса, бу концерн собиқ пешқадамни бир неча йил ичида четга чиқариб қўйиши мумкин.

Ва экспорт ҳақида

"Ўзавтосаноат" АК ҳисоботига кўра, 2019 йилда 271 минг дона ишлаб чиқариш шароитида автомобил экспорти 14 740 мингтагача ошди. Экспорт улуши ишлаб чиқаришдан 5,4 % ташкил қилди. Таъминотнинг деярли ярми Россияга тўғри келди.

Бошқа йўналишлар орасида: Қозоғистон, Афғонистон, Яқин Шарқ мамлакатлари, Украина ва ҳатто Африка. Бундан ташқари, автомобил бутловчи қисмларининг экспорти ҳам ўсди: фаралар, штампланган пайвандланувчи қисмлар, аккумуляторлар, иситиш ва шамоллатиш тизимлари қисмлари, пластик қисмлар - асосан Россия Федерациясига.

Экспорт замонавий автомобилсозлик саноатининг ажралмас қисми бўлиб, кўплаб мамлакатларда экспорт маҳсулотларининг улуши юқори; масалан, Туркия ўз автомобил маҳсулотларининг 80 фоизигача экспорт қилади. Чет элга таъминот шунингдек валюта тушумини ҳам беради.

Ўзбекистон жуда ноқулай транспорт жойлашувига эга ва транспорт ҳаражатлари юқори бўлгани сабабли бутун дунёга автотранспорт маҳсулотларини етказиб бериш қийин. Ички бозорда бу маҳсулотга бир мунча ишончсизлик мавжуд.

Чет эл автомобиллари оқимидан бозорни ҳимоя қилиш бўйича қаттиқ протекционистик чоралар буни амалга оширишга имкон беради. UzAuto Motors автомобилларига деярли бойкот эълон қилинишига олиб келганбу тенденция салбийдир, бу эса компания мижозларнинг ишончини йўқотиши мумкинлигини англатади.

Экспорт қизиқарли ва шу кунгача Ўзбекистон бозори учун курашда кам эътиборга олинган жиҳатни намоён қилади. Бозорнинг тўйинмаганлиги ва ҳаридорларнинг норозилиги шароитида автомобил бутловчи қисмларининг самарали ва арзон логистикасини ташкил эган ёки мақбул нархлар билан маҳаллийлаштиришнинг юқори даражасига етишган концерн, кутилмаганда, етакчига айланиши мумкин. Бу айнан ким бўлишини вақт кўрсатади.

1601

Вирусолог COVID-19га қарши вакцина синови қандай ўтаётгани ҳақида сўзлаб берди

218
(Янгиланган 13:18 26.05.2020)
Вирусолог, тиббиёт фанлари доктори, профессор Анатолий Альтштейн Sputnik радиоси эфирида COVID-19га қарши вакцина синови қандай ўтиши хусусида сўзлаб берди.

Россия Соғлиқни сақлаш вазирлигининг Н. Ф. Гамалея номидаги Эпидемиология ва микробиология миллий илмий тадқиқот маркази ходимлари ўзларида COVID-19га қарши вакцинани синаб кўришди. Бу ҳақда марказ директори Александр Гинцбург маълум қилган эди.

Вирусолог, тиббиёт фанлари доктори, профессор Анатолий Альтштейннинг Sputnik радиосига берган интервьюсида маълум қилишича, вакцинани уни яратувчилар томонидан ўзларида синаб кўрилиши нормал ҳолат саналади.

“Вакцина ишлаб чиқарилмоқда ва ишланманинг катта қисми аллақачон якунланган. У ҳайвонларда синаб кўрилди. Вакцина яратувчилари уни ўзларида синаб кўришлари бу нормал ҳолатдир. Бу ҳеч қандай тартиб назарда тутилмаган, бу шунчаки этика одати”, - дейди у.

Профессорнинг сўзларига кўра, тиббиётда янги вакцина яратиш бу камдан-кам кузатиладиган ҳодиса. Хатарларни баҳолаш бу каби вакциналарни одамларда қўллаш тажрибасига ва ҳайвонларда синалган натижаларига боғлиқ. Ушбу турдаги вакциналар ҳақида билимлар яратувчиларга бу синовларни минимал хавф билан амалга оширишга имкон берган.

218

АҚШлик миллиардерлар долларларни шошилинч олтинга алмаштирмоқда

595
(Янгиланган 13:11 26.05.2020)
Банк таҳлилчиларининг фикрига кўра, дунё валюталарининг оммавий девалвацияси ҳолатида доллар оҳирги бўлиб зарар кўради ва бу мантиқан тўғри ҳам, аммо барибир мижозларга олтинга ишора қилишмоқда.

Уолл-стритнинг баъзи титанлари бўлмиш Американинг молия бозорларида бойлик орттирган йирик миллиардер-сармоядорлар АҚШ иқтисодиёти коронавирусдан қанчалар зарар кўрганидан қаттиқ ташвишда. Америкалик миллиардерлар одатда ватанпарварлик ва юқори даражадаги оптимизм билан ажралиб туради, чунки бу уларнинг ижтимоий мавқеига нисбатан ўзига хос мажбуриятдир, аммо, юқорида ёзганимиздек, улар ҳозир анча тушкун аҳволда ва ўз мамлакатининг ёрқин келажагига, ҳеч бўлмаганда яқин истиқболда, анчагина шубҳа билан қарамоқда, деб ёзади РИА Новости муаллифи.

Аммо ҳозир, қайғуга ва баъзан ваҳимага тушган миллиардер-молиячиларининг қаторига ўз мижозларига хавф-хатарларга монетар эмас, балки иқтисодий нуқтаи назардан эътибор қаратишга маслаҳат бераётган банкирлар ҳам қўшилишди. Федерал захира тизими ва унинг доллар босма ускунасининг иқтисодий инқирозга қарши кураши муваффақиятли кўринганига қарамай, Американинг JPMorgan ва Goldman Sachs каби нуфузли банклари ўз мижозларига долларларга эмас, балки олтинга инвестиция қилишни тавсия қилишни ҳохламоқдалар.

Ва гап сариқ металл тўсатдан қандайдир даражада ўта жозибадор бўлиб қолганида эмас (унинг физик хусусиятлари ва “барқарор валюта” сифатида тан олиниши – муддатсиз кўрсаткич), балки коронавирус баҳонасида глобал иқтисодиётни рағбатлантириш учун мисли кўрилмаган чора-тадбирлар фонида, шунингдек, кейинги йилларда бутун дунё яшашига тўғри келадиган шиддатли геосиёсий нотинчлик шароитида, Америка банкирлари учун Америка президентларининг портретлари чизилган яшил қоғозлардан кўра олтин заифсизроқ кўринади.

Bloomberg бизнес ахборот агентлиги чоп этиган JPMorgan банкининг аналитик тадқиқотида бутун дунё валюталарига нисбатан бундай муносабатнинг энг янги намунаси келтирилган: "JPMorgan Chase & Co. фикрига кўра, дунёда мисли кўрилмаган пул ва молия чоралари, янада суст узоқ истиқболли ўсишга ва  олтин нархини қўллаб-қувватлаган холда, валюта қадрсизланишига олиб келади "

Банк таҳлилчиларининг фикрига кўра, дунё валюталари оммавий девалвацияга дуч келиши шароитида доллар сўнгги навбатда зарар кўради, ва бу мантиқан мос, аммо улар мижозларга асосий актив сифатида долларни эмас, балки ушбу ёқимсиз сценарийда юқори даражадаги қийматни сақлаб қоладиган олтинга ишора қилишмоқда. Банк гапириб ўтган мисли кўрилмаган молиявий ва кредит чора-тадбирлар бу айнан Ғарб мамлакатларининг бюджет танқислиги ва ҳукумат қарзи даражасининг пасайиб кетиши кўринишидаги қийинчиликларида иқтисодларини қўллаб-қувватлашга қаратилган саъй-ҳаракатлардир. Ажабланарлиси шундаки, Ғарбнинг илғор иқтисодчилари бу чоралар ҳеч қандай жиддий салбий оқибатларга олиб келмаслигига ишонишади. Бироқ, банкирлар ушбу баҳога яққол қўшилмаслигини кўрсатмоқдалар.

Дарвоқе, Американинг яна бир нуфузли банкида, март ойининг охирида, олтин ҳозирга қараганда ўн фоизга арзонроқ бўлганида, сариқ металлга сармоя киритишга катта қизиқиш уйғонди. Унди Financial Times очиқчасига шундай ёзди: " Goldman Sachs мижозларига олтин сотиб олиш вақти келганлигини айтмоқда".

Таъкидлаш жоизки, банкирлар нафақат инфляцион, балки доллар ва Америка молия тизимининг заифлиги билан боғлиқ геосиёсий хавфларни ҳам кўрмоқда. Худди шу JPMorgan шуни таъкидламоқдаки, ҳозирда АҚШнинг халқаро майдондаги рақобатчилари ва рақиблари молиявий секторда Америка гегемонлигига таҳдид солувчи технологик имкониятларга эга.

Блоомберг доллар ва санкцион таҳдидлар баҳолашларига иқтибос келтиради: "JPMorgan Chase & Co. га кўра, марказий банкнинг рақамли валюталар ғояси кучайиб боргани сари, АҚШ ҳам ушбу вазиятга эътибор қаратиши керак – акс ҳолда улар геосиёсий ҳукмронлигининг асосий жиҳатини йўқотиш хавфи остида қолади. "Рақамли валютанинг вайрон қилувчи потенциалидан АҚШдан кўра ҳеч қайси мамлакат кўпроқ йўқота олмайди", - дея таъкидлашади ўз таҳлилий ҳисоботида фоиз ставкалари стратегияси йўналиши раҳбари Джош Янгер ва Америка иқтисодиёти бўйича банк етакчи мутахассиси Майкл Фероли. Хамма нарса биринчи навбатда АҚШ доллар гегемонияси атрофида айланмоқда. Халқаро савдо ва хизматларда ишлатиладиган халқаро захира валютаси ва алмашинув воситасининг чиқарилиши катта авзалликларни беради".

Банк таҳлилчилари эслатади, агар Хитой ва Европа Иттифоқи "рақамли юан" ва "рақамли евро" технологияларини (яъни мавжуд валюталар эквиваленти, аммо анъанавий банк тизимидан ташқарида ишлайдиган - маълум марказий банк ёки уларнинг ваколатли тузилмалари базада мавжуд бўлган электрон ҳамёнларга асосланган ҳолда ишлайдиган) яратишда муваффақият қозонса, Европа Иттифоқи ҳам, Хитой ҳам халқаро савдода долларларни сиқиб чиқариш учун жиддий ҳаракатлар қилишлари хавфи мавжуд. JPMorgan таҳлилчиларининг таъкидлашича, ҳатто бундай рақамли валюталарнинг SWIFT тизимига эҳтиёжи йўқлиги (ундан узиб қўйишни АҚШ геосиёсий рақибларга қарши санкция сифатида ишлатади), бу Американинг сайёрадаги молиявий устунлигига катта муаммодир. Таъкидлаб ўтамиз, ушбу сценарийда нафақат Вашингтоннинг дипломатияси имкониятлари, балки долларга бўлган талаб ҳам зарар кўради. Гарчи АҚШ иқтисодиёти (сотиб олиш қобилияти паритети бўйича, 2019 йил учун Statista маълумотлари) дунё иқтисодиётининг атиги 15 фоизини ташкил этади, доллар эса халқаро савдонинг ярмидан кўпида ишлатилди, АҚШ валютасига бўлган талаб "табиятан асосланган" паст нуқтасигача етгунича анча узоқ пасайиб боради. Бу муаммо эртагаёқ рўёбга чиқади дегани эмас, лекин агар "рақамли" евро ва юань таҳдиди Американинг йирик банкининг эътиборини жалб қилган бўлса, демак, бу ерда муаммо борлиги шубҳасиз ва у анчагина жиддийдир.

Тақдирнинг истеҳзоси: келажакда дунё инфляцион зарбасидан энг кўп зарар кўриши мумкин бўлганлар (яъни оддий америкаликлар ва бошқа мамлакатлардаги ўз омонатларини долларда сақлашни ёқтирадиганлар) хавфлар ҳақида оҳирги навбатда билиб қолишади. Forbes нашри Goldman Sachs бадавлат мижозлари билан "инфляция, олтин ва биткоин" мавзусида махсус селектор мажлисини ўтказаётганини маълум қилди, аммо оддий одамлар учун бу йиғилишга қўнғироқ қилиш имкони ёпиқ.

Бироқ, АҚШнинг кўплаб геосиёсий рақибларига америкалик банкирларга қулоқ солишлари шарт эмас - улар ўзлари барча хавфларни олдиндан ҳисоблаб чиқдилар. Шу сабабли Америка босмахонасининг "вирусли" ишга туширилиши ва "рақамли юан" билан Хитойнинг биринчи тажрибалари билан, марказий банклар, шу жумладан, ҳатто АҚШнинг баъзи иттифоқчиларининг марказий банклари ҳам олтин сотиб олишни ёки чет элларда сақланадиган қуйма олтинни репатриация қилишни бошладилар. Жаҳон молиявий тизимининг қайта созланиши қачон ва қайси шаклда юз беришини олдиндан айтиш қийин, аммо йирик геосиёсий иштирокчилар аллақачон бундай қайта созлашларга фаол тайёргарлик кўраётганликларига ҳеч ҳам шубҳа қилиб бўлмайди.

595
Силуэт человека с ножом в руке

Бишкеклик одамҳўр қандай қўлга олинди - даҳшатли жиноят тарихи

134
Қирғизистон мустақилликка эришганидан бери тергови олиб борилган шов-шувли жиноий ишлар ҳақида қатор мақолаларни бошлаяпмиз - "Бишкек одамҳўри" Михаил Трутнев ишининг тафсилотлари ҳақида

Юрий Кузьминых. Қирғизистон мустақилликка эришганидан бери тергови олиб борилган шов-шувли жиноий ишлар ҳақида қатор мақолаларни бошлаяпмиз. Бугун биз "Бишкек одамҳўри" Михаил Трутнев ишининг тафсилотлари ҳақида гапириб берамиз.

2004 йил ёзида ушбу ишнинг терговига махсус маҳфий мақоми берилди - милиция шаҳар аҳолиси орасида ваҳима қўзғашни хоҳламади, шунинг учун бу юракни даҳшатга солувчи воқеа оммавий ахборот воситаларида ёритилмади. Ўн олти йил аввал, мен бу иш ҳақида бир маълумотларни томчилаб тўпладим ва маълумотларни тезкор ҳодимлардан базўр "суғуриб олдим".

Барчаси июл ойининг охирида, эрта тонгда нафақахўр 4-кичи даҳада ахлат контейнеридан даҳшатли топилмани топиб олганида бошланди.

"Мен ахлат тўккани чиққан эдим, ичкарига қараб кўзларимга ишонмадим: платик пакетда одамнинг куйган боши ётибди", - деди аёл милиционерларга.

Бир неча дақиқадан сўнг, кўп қаватли уй ҳовлиси безовталанган чумоли уясига ўхшаб қолди. Мутахассислар топилмани ўргангунича, терговчилар бутун кучларини яқин атрофдаги уйларни ўрганишга йўналтирди. Криминалистлар ўша жойнинг ўзида кўп ҳам маълумот олишолмади. "Ўлимдан атиги бир неча соат ўтди. Жабрланувчи боши жуда ўткир буюм билан кесилган", - дея хулоса қилишди экспертлар.

Кўп ўтмай, Октябрский тумани ИИБ оғир жиноятларни фош қилиш бўлими тезкор гурухи етакчисининг рацияси жонланиб кетди.

"Менинг йигитларим қизиқ нарса топдилар шекилли," – дея таҳмин қилди изқувар.

Тезкор ходимнинг таҳмини рост чиқди. Бутазор ичида унинг қўл остидагилари қўллари кафтларини топдилар. Қидирув доираси бир нечта уйларгача торайди. милиционерлар иккинчи топилма жойига энг яқин бўлган иккитасини ўрганиб чиқиши керак эди. Айнан шундан кейин хавф жиноий қидирув бўлими ҳодимларида биринчи ҳақиқий илмоқ пайдо бўлди.

Ушбу воқеалар иштирокчилари сўзларига кўра, жиноятчи ҳалокатли далиллардан қутулаётганда, эҳтимол, жуда маст бўлган ва жуда шошган бўлиши мумкин. У қолдиқларни олиб кетган қоплар эски ва йиртиқ бўлган. Тўрт қаватли бино яқинидаги ёўлакда терговчилар қонга ўхшаш жигарранг доғларни пайқашди. Бу доғлардан иборат сезиларсиз йўл бир подъездга олиб борди. Шубҳа қолмади: совуққон қотил шу уйда яшарди. Тезкор гуруҳ учинчи қаватга кўтарилди. Квартиралардан бирининг эшиги тутқичи қонга бўялган эди ...

Уй эгасини чақиришга қилинган барча уринишлар муваффақиятсиз бўлди. Квартира ичи тинч эди. Шов-шувга ёш қўшни қиз чиқди ва Миша амаки кеча меҳмонлари бўлганини айтди. Кечасигача базм қилишди, кейин ҳаммаси тинчланди.

"У кечаги базмдан кейин ухлаётгандир", - деди у.

Бироз маслаҳатлашгач, милиционерлар эшикни синдиришга қарор қилди. Яхшиямки, у бақувват йигитлар учун жиддий тўсиқ бўлмади. Нозик ёғоч эшикка тираниб уни қулатиб, милиционерлар квартирага кириб келишди. Хаммомда свет ёниб турарди. У ерда қонга бурканган плиткали полда, таҳминий жиноят қуроли - улкан болта ётар эди. Ваннанинг ўзида одам қолдиқлари ётарди. Аммо, маълум бўлишича, Америка даҳшат филмлари каби бундай кўриниш, фақат бошланиши эди ...

Ошхонада газ плитасида жуда катта кастрюля турган эди. Ундан, кейинчалик аниқланишича, одам гўшти пиширилган. Яқинида қовурилган жигар бўлаклари бўлган бир това турарди. Столда қўлбола сиҳда яқинда пиширилган кабоб ётарди. Эҳтимол, қотил ҳамтовоғини ўлдиргандан кейин базм уюштирган. Стол остида бир нечта арзон ароқ бўш шишаси бор эди.

Барча хоналар тартибсиз эди. Ўларча маст уй эгаси залда ифлос диван устида ухлаётган эди. Уйдаги ҳолат, у одам аллақачон хаётидан воз кечиб муаммолардан шишада таскин топганлигидан далолат берган. Бу даҳшат ичида ягона ёрқин нуқта бу ўйилиб кетган деворга осилган, вақтдан ранги ўчган рамкадаги ёш жуфтликнинг хира фотосурати эди.

Терговчилар маст одамни итариб юриб, уни машинага зўрға «юклаб» олиб кетишди.

- Эҳтимол, у кечга яқин ҳушига келади, шундан кейингина у билан гаплаша олишимиз мумкин. Ҳозир буни қилиш бефойда, дея мени огоҳлантиришди терговчилар. "Агар тафсилотларни билмоқчи бўлсангиз, еттига яқин келинг".

Белгиланган вақтда мен ўша ерга келдим ва терговчилар "Бишкек одамҳўри" деб ном берган Миша амаки ҳикояси интиқомини кутдим.

- Афтидан, "мижоз" ўзига кела бошлади ... Ҳозир соқчилар уни биринчи сўроққа олиб келади, ишонинг, у энг қийини. Сиз бурчакда ўтиринг ва кўп ҳам кўринманг", - деб мендан илтимос қилди терговчи.

Кўп ўтмай, шафқатсиз қотиллик ва каннибализмда гумон қилинган 48 ёшли Михаил Трутнев кабинетга қирди. У одамнинг юзи анча ғижимланган эди, кўринишидан қаердалигини ва ундан нимани хоҳлашаётганини англамас эди. Терговчилар, ҳеч қандай ошиқча гап-сўзсиз, барча қўлга олинган далилларни олдига қўйдилар.

-  Виталик менга 7000 доллар қарзи бор эди ва қарзларни эса қайтариш керак, - деди маҳбус зўрға. - Кеча у билан иккаламиз ичиб стол устида ўтирган эдик ... кейин кураш бошланди. Кейин нима бўлганини эслай олмайман.

Трутнев "кечки овқат" мавзусида гапиришдан қатъиян воз кечди. Изқуварлар уни бир неча бор очиқчасига гапиришга уриндилар, аммо гумондор нигоҳини олиб қочиб, вақтинча амнезия ва бош оғриғига ишора қилди.

Терговчилар марҳумнинг шахсини аниқладилар. Иккинчи гуруҳ ногирони, яқин атрофда яшовчи Виталий кўнгилчан ва ҳушмуомала эди. Феълининг бу ҳусусиятларидан унинг қотили кўпинча фойдаланар эди. Дўстининг пули пайдо бўлиши билан, Михаил бошини айлантирар эди.

Трутневнинг адвокати мижозининг ҳаётини сақлаб қолишига ишонган. Ҳисоб-китоб осон эди: судьялар уни руҳий касал деб тан олишади ва уни мажбурий даволанишга юборишади ва шу билан одамга нажот топишга имконият беришади. Суд-психиатрия экспертизаси натижалари кўпчиликни ҳайратда қолдирди: икки марта синовдан ўтган Михаил жиноятни маст, лекин ақли равшан ҳолатда қасддан содир этган деб тан олинди.

Трутнев психиатрлар ва терговчи билан одамҳўрлик мавзусини муҳокама қилишдан қатъиян бош тортди. "Бундай бўлмаган, эсимда йўқ", - деб такрорларди у. Суд унинг айбини енгиллаштирувчи ҳолатларни топа олмагани сабабли, айбланувчини ўлим жазосига ҳукм қилди. Қирғизистонда ўлим жазосига мораторий жорий қилинганлиги сабабли, у умрбод қамоққа жазоланганлар колониясига юборилди.

134