Фирменный магазин Apple на 5-й авеню в Нью-Йорке.

Apple ва АҚШ можароси нимани англатади?

391
(Янгиланган 16:23 21.05.2020)
АҚШ махсус хизматлари ва Apple орасидаги можаро қанчалик ҳақиқий? Жентлменлар келиша олмаяптими ёки бу учинчи томон учун қўйилаётган яна бир "томоша" холосми?

ТОШКЕНТ, 21 май - Sputnik. Apple АҚШ бош прокурори Уилям Баррнинг унга қарши танқидларига тезда жавоб қайтарди.

Бироз олдин Барр Appleни АҚШ ҳуқуқ-тартибот идоралари билан ҳамкорлик қилишдан бош тортишда ва миллий хавфсизликка таҳдид солувчи кишиларнинг шахсий маълумотларни ҳимоя қилишда айблаган эди. Бунга ўтган йил декабрда Флорида авиабазсиада теракт уюштирган Саудия Арабистони зобитига тегишли бўлган iPhoneни ФҚБнинг ўзи корпорациянинг ёрдамисиз блокировкадан чиқаришга мажбур бўлгани сабаб бўлди.

Бош прокурорнинг сўзларига кўра, Appleнинг ғазаблантирувчи позицияси унинг "авторитар режимлар"га (албатта, Россия ва Хитой назарда тутилмоқда) "бу ҳукуматларга оммавий кузатувни тақдим этиш" билан фаол ҳамкорлиги билан уйғунлашади.

Apple Барр баёнотларини "ёлғон" деб атади

Компанияда таъкидлашича, ФҚБнинг биринчи сўровларига авиабазага ҳужумдан бир неча соат ўтибоқ жавоб берилган: "Бизда мавжуд бўлган барча маълумотларни, шу жумладан iCloud захира нусхасини, аккаунт маълумотлари ва кўплаб аккаунтлар билан транзакциялар тўғрисидаги маълумотларни етказиб бердик, техник ёрдам кўрсатдик ва кейинги ойлар давомида Джексонвилл, Пенсакола, Нью-Йоркдаги ФҚБ идораларини терговига ёрдам бердик".

Аппаратларнинг разблокировкаси борасида, компания мижозлар паролларини сақламагани учун буни амалга ошира олмаслигини таъкидлади. Бундан ташқари, Apple ҳукуматни "миллионлаб фойдаланувчилар ва бизнинг миллий хавфсизлигимизни ҳимоя қиладиган шифрлаш ва бошқа хавфсизлик чораларини кучсизлантиришга" уринишда деярли айблади.

Бу, дарвоқе, шунга ўҳшаш можаронинг биринчи эмас. 2016 йилнинг баҳорида, Apple Сан-Бернардино (Калифорния) шаҳрида рафиқаси билан 14 кишини ўлдирган террористнинг iPhone-ни бузишга муваффақ бўлган ваколатли органлар билан тўқнашган эди. Компания ўз хавфсизлик тизимларини кучайтиришга ваъда берган.

Россия ташқи ишлар вазирлиги, Россияга боғлаш одатий бўлиб қолган Apple-АҚШ қарама-қаршилигининг янги босқичини изоҳлар экан, океан ортида вазият "бегоналарни қўрқиши учун ўзингникини ур" босқичига етганини таъкидлади.

Дунёда рўй бераётган воқеалар муносабати билан, джентельменлар ҳақида кўҳна бир мақол тобора кўпроқ эсга келмоқда: эски қоидалар бўйича ғалаба қилиш имкони бўлмаса, янгисини ўйлаб топишади. У жорий вазиятга ҳам тааллуқли, аммо янги ва кутилмаган тусга киради.

Шахсий маълумотларни ҳар кимдан, шу жумладан давлатдан ҳимоя қилиш ғояси Ғарб ва айниқса Американинг инсон ҳуқуқлари, демократия ва шахсий ҳаёт ҳақидаги ғояларидан келиб чиққан. Ва бу ҳақиқатан ҳам бир вақтлар замонавий ахборот технологияларининг асоси бўлиб хизмат қилган эди ва  рақобатчилар устидан ҳам технологик, ҳам маънавий жиҳатдан устунлик ҳақида гапиришга имкон берди.

Воқеликларнинг истиқболсизлиги аллақачон кўпчиликка аён. "Биз ҳаммамиз Мюллер қалпоғи остида" эканлигимизга далиллар ҳаддан ташқари тез-тез ва яққол такрорланиб бормоқда ва гап нафақат давлатнинг фуқароларини назорат қилиш имкониятлари кенгайётганида. Бундан ҳам ёқимсиз нарса, тижорат тузилмаларининг одамларнинг шахсий ҳаётига бостириб киришида. Масалан, контекстли рекламанинг ҳайратланарли аниқлилиги бизнеснинг хабардорлик даражаси қанчалик кенг эканлигини кўрсатади.

Бу жанжалми ё "томоша"?

Ва қоидаларнинг ўзи ҳам жуда тез ўзгармоқда - ва айтганча, анча вақтдан бери. Кузатувда Америка разведка хизматларига мисли кўрилмаган ҳуқуқлар берган 2001 йилдаги машҳур Ватанпарварлик қонунини эслаш кифоя. Сўнгги йилларда ўзгаришлар шунчалик улканки, дунё аслида янги принципларга мувофиқ яшашга ўтиб бўлди.

Бундан ташқари, тенденция ҳамма учун бир хил, ва Вашингтонга ёқмайдиган мамлакатларга нисбатан барча анъанавий риторикасига қарамай - АҚШ ва Хитой ёки Европа ва Россия ўртасидами фарқи йўқ.

Apple, бошқа глобал IT-гигантлари сингари, умумий тенденция гирдобида. Дарвоқе, корпорация ҳақиқатан ҳам миллий қонунчилик талабларига риоя қилди ва тахминан бир ярим йил олдин маҳаллий мижозларнинг шахсий маълумотларини қайта ишлашни Россияга кўчирди - бу фақт Америка бош прокурорининг ғазабини келтирди.

Умуман олганда, Стив Джобс маҳсулининг мафкуравий қайтмаслигига ишонишга ҳеч қандай илож қолмаяпти.

Компания ва АҚШ ҳукумати ўртасидаги янги можарода, корпорация миллий иерархияга бўйсунишни тан олишни истамаслиги эҳтимоли кўпроқ қўринмоқда. Ахир, Apple асли Америка компанияси бўлса-да, у бошқа рақобатчи ҳамкасблари сингари глобаллашган дунё мантиғида ўйлайди - бу ерда қоидаларни улар ўзлари ўрнатадилар ва бегоналарга бўйсунмайдилар.

Аммо бундан ҳам қизиқ томони шундаки, дунё, ўйин қоидалари туфайли "жентельменлар"нинг оммавий жанжалига гувоҳ бўлмоқда. Яъни, бу жанжал аслида, олдига ўтириб тўсатдан улар устидан ғалаба қозонишни бошлаган "аборигенларни" "оқ танлилар" ўзаро ҳуфиёна келишиб яна бир бор муваффақиятли алдашга урингани каби парда ортига яширилиши керак.

Аммо содир бўлган вазият хеч ҳам ноёблиги билан ажралиб турмаяпти. Шунга ўхшаш ҳолатлар кўз ўнгимизда ҳамма ердан дарз кетишлари билан кўпайиб бормоқда - оммавий жанжаллар ва "синдирилган идишлар" билан - бир пайтлари бирлашган Ғарб каби, унинг энг бардошли ва обрўли қисмларини қўшган ҳолда. Ва у учун нима ёмонроқ эканлиги тушунарсиз - агар жараён иштирокчилари ўзлари ўтирган шоҳни аралаётганини англамаётган бўлсалар ёки аксинча, барчасини англасалар, лекин тизим инқирози шу қадар чуқурлашдики, у ердагилар жамоавий нажот топиш имкониятларини кўрмаяптилар.

Бироқ, жавоб қандай бўлмасин, сайёрамизнинг қолган қисми учун бу яхши янгилик, чунки бу ўзларини бошқалардан юқори ва яхшироқ деб ҳисоблайдиган айрим иштирокчиларни яширинча алдовисиз дунёни муваффақиятли қайта қуриш имкониятлари кўпайишини англатади.

391
Американские военнослужащие в районе населенного пункта Эт-Танф, Сирия

"Янки, гоу хоум!": Сурияда нималар бошланди

120
Ҳарбий базалар ва патрулларга ҳужумлар, ракета зарбаси ва колонналар йўналиши бўйлаб фугаслар портлатилиши - АҚШ армияси ҳарбийлари Сурияда ўзини тобора ноқулай сезмоқда

ТОШКЕНТ, 11 авг — Sputnik, Николай Протопопов. Ҳужумлар фақатгина террорчилар уюшмалари томонидан амалга оширилаётгани йўқ. Американинг Араб Республикасида бўлиши яна кимга ёқмаётгани ҳақида РИА Новости материалида ўқинг.

Чор томондан

Яқинда Сурия шимоли-шарқидаги Хасеке провинциясида жойлашган АҚШ ноқонуний ҳарбий базаси ракета ҳужумига дуч келди. Бу ерда, Ал-Хасак шаҳридан олтмиш километр жанубда, америкаликлар ҳужум ва транспорт вертолётлари ҳамда самолётларини қабул қилиш учун аэродромни жиҳозлашган. Сурия матбуотида берилган хабарларга кўра, базага номаълум қуролланган гуруҳлар ҳужум қилган.

Сурияда сўнгги ойларда америкаликларни мунтазам ўққа тутишмоқда. Америкаликларда катта йўқотишлар бўляпти. Мобил патруллар айниқса, "номаълумлар" томонидан уюштирилаётган ҳужумлар қаршисида заиф қолмоқда.

Шундай қилиб, май ойи охирида Дайр аз-Зор провинциясида АҚШ армияси ҳарбий хизматчилари ва "Сурия демократик кучлари"  (СДК) гуруҳи жангчилари автомобиллар карвонига автоматлар, пулемётлар ва гранаталар билан қуролланган отряд ҳужум қилди. Уч нафар америкалик ва беш нафар СДКнинг аъзоси жароҳатланди. 

Апрел ойида ал-Хасаке провинциясида қатор ҳужумлар рўй берди. Хусусан, америка ҳарбийлари ва СДК аъзоларини ташиган "Хаммер" бронеавтомобили "номаълум шахслар" томонидан Рувайшид қишлоғи яқинида ўққа тутилган.

Бир неча киши жароҳатланган. Дайр-аз-Зордагига ўхшаш ҳодиса оқибатида АҚШ армияси зобити ва СДК жангчилари ҳалок бўлди. Яна бир ҳужумдан сўнг икки нафар ҳарбий хизматчи изсиз йўқолди — улар тақдири ҳозиргача ҳам номаълум.

Патруллар йўлларида кўпинча портловчи қурилмалар ишга тушади. Масалан, июль ойида ўша Дайр-аз-Зордаги Сабха аҳоли яшаш жойида автомобил колоннаси портлатиб юборилди. Баъзан бундай ҳужумлар худкушлар томонидан миналаштирилган автомобилларда уюштирилади. Ўтган йилнинг январ ойида америкаликлар энг катта йўқотишни бошдан кечирди: худкуш-террорчи Сурия шимолидаги Манбижада пиёда патрули яқинида фугасни портлатди: икки аскар, АҚШ Мудофаа ходими ва ёлланма-жангчи ҳалок бўлди.

Пентагон Суриядаги ҳужумлар ҳақидаги кўплаб хабарларни "фейк" дея, зўр бериб рад этиб келмоқда.

Ресурслар учун кураш

Ҳарбий эксперт Юрий Лямин "РИА Новости"га берган интервьюсида америка ҳарбий объектлари ва патрулларига АҚШ ва унинг иттифоқчилари томонидан босиб олинган маҳаллий қабилалар ҳужум қилиши мумкинлигини айтди.

"Бу Сурия шимоли-шарқида яшовчи араблар, — дея тушунтиради Лямин. — Ҳозирда улар устидан америкаликлар томонидан қўллаб-қувватланаётган қурдлар ҳокимлик ўрнатган. Табиийки, одамлар норози, улар ҳозирги ҳолатга кескин қаршилик билдирмоқда, улар регион Дамашқ томонидан бошқарилиши лозим, деб ҳисоблайди. Турли бесаранжомликлар шу туфайли юзага келмоқда".

Шу билан бирга, ушбу қабилалар кўпдан кўп ҳолларда жуда яхши қуролланган ва тайёргарликдан ўтган бўлади.

"Мамлакатда фуқаролар уруши кўп йиллардан буён давом этмоқда, аҳоли қўлида керагидан ортиқ қурол бор, - дейди Лямин. - Нафақат милтиқлар. Миномётлар, оғир пулемётлар ва ҳатто Сурия ва Ироқда жуда кенг тарқалган Хитой ёки Арабистонда ишлаб чиқарилган 107 миллиметрли залп билан ўт очадиган енгил пулемётлар ҳам бор".

Плеханов номидаги Россия иқтисодиёт университетининг сиёсатшунослик ва социология кафедраси доценти, "Россия офицерлари" ташкилоти экспертлар кенгаши аъзоси Александр Перенжиевнинг фикрича, Америка ҳарбийларига уюштирилаётган ҳужумлар Суриядаги табиий ресурслар учун коалиция ўртасидаги курашнинг бир қисми ҳам бўлиши мумкин.

"Бу лўнда қилиб айтганда, талончилар ўртасидаги олишув, — дея аниқлик киритади у. — Бир томонда - Пентагон бўлса, иккинчи томонда - хусусий ҳарбий компаниялар манфаатларини илгари сурувчи ва худди шу террорчиларни қуроллантириши мумкин бўлган турли молия-саноат гуруҳлари мавжуд".

Унинг айтишича, Пентагон ҳам Сурия ўйинида мустақил куч эмас, балки АҚШдаги баъзи гуруҳларни тақдим қилади. Бундай яширин зарбалар эса Суриядаги фойдали қазилмалар учун кураш кучайиб бораётганидан далолат беради.

"Агар Сурия армияси ҳужум уюштирганида, Пентагон буни дарҳол тан олган бўларди, — дея қўшимча қилади Перенжиев. — Аммо "номаълум отрядлар" дейиш орқали улар махфий, ички урушни ҳаммага ошкор қилмаяпти. Шу билан бирга, мен аминманки, америкаликлар уларга ким зарба берганини яхши билишади".

Халқ нафрати

Америкаликлар устида муаллақ турган яна бир хавф - бу халқ қаршилигидир, унинг асосий мақсади, президент Башар Асад таъкидлаганидек, - Сурия ҳудудларини чет эл оккупациядан озод қилиш. Америкаликлардан норози бўлиш учун эса асослар етарлича.

Июнь ойида Хасеке провинцияси Тел-Абъяд шаҳри аҳолиси ўз буғдойининг ноқонуний олиб чиқиб кетилишини олдини олиш мақсадида, чегара ўтиш жойида пикет уюштирдилар. Ҳодисадан бир кун олдин Сурия ТИВ турк қўшинлари томонида бўлган жангарилар ва АҚШнинг иттифоқдош жиноий уюшмалари давлатдаги вазиятни беқарорлаштириш мақсадида бир неча маротаба буғдой ва бошқа донли ўсимликлар ўсадиган далаларга ўт қўйишгани ҳақида баёнот берган эди.

АҚШ ҳарбий қўмондонлиги ва унинг иттифоқчилари Сурия шимолидаги гуманитар вазиятни қасддан мураккаблаштирмоқда, уларнинг мақсади аҳолини расмий ҳокимиятга қарши қайраш.

Кўпинча америкаликлар айби туфайли тинч аҳоли нобуд бўлади. Май ойида АҚШ аскарлари Дайр-аз-Зор провинциясида автомобил ҳайдовчисини отиб ташлашди — автомобил гўёки "Коннико" нефт кони яқинидаги асосий трассадан чиққан. Ҳарбийлар бу ҳолатни таҳдид, дея баҳолаб, ҳайдовчига қарата огоҳлантиришсиз ўт очган.

Февраль ойида Қамишли шаҳри яқинида суриялик ҳарбий хизматчилар келишилмаган йўналиш бўйича ҳаракатланаётган АҚШ армияси колоннасини тўхтатиб қолдилар. Шунда америкаликлар маҳаллий аҳоли билан можарони келтириб чиқарди ва натижада аскарлар фуқароларга қарата тартибсиз ўқ уза бошладилар. Ўшанда 14 яшар Фейсал Ҳолид Муҳаммад ҳалок бўлди, яна бир киши жароҳатланди. Фақатгина россиялик ҳарбийлар аралашувидан сўнг можарони тинчлантиришга эришилди. Руслар америка автоколоннасини жойлашув пунктига олиб бориб қўйдилар.

120
Директор ИМЭМО им. Е. М. Примакова РАН Федор Войтоловский

Войтоловский: АҚШ олимлари Россия билан ҳамкорлик қилишга журъат этди

366
(Янгиланган 18:07 10.08.2020)
Коронавирус бўйича ҳамкорлик тўғрисидаги битимни имзоланиши Россия ва АҚШ ўртасидаги муносабатлардаги салбий тусга қарамай, америкалик олимлар ҳамкорлик қилишга тайёрлигини англатади, деб ҳисоблайди Е.М.Примаков номидаги РФА ИМЭМО директори Фёдор Войтоловский.

Россия ва АҚШ олимлари COVID-19 га биргаликда қарши курашишга келишиб олдилар. Ўзаро ҳамкорлик тўғрисидаги тегишли битимда икки давлат фан академиялари коронавирус билан боғлиқ барча соҳаларда ҳамкорлик қилишлари назарда тутилган.

Фёдор Войтоловскийнинг сўзларига кўра, бу икки академия - АҚШ Фанлар миллий академияси ва Россия Фанлар академияси ўртасидаги узоқ йилги ҳамкорлик амалиётини давом эттирадиган муҳим ҳужжат.

"Коронавирус инфекциясига қарши курашиш, олимларнинг коронавирус инфекциясини ўрганиш ва унинг оқибатларига қарши курашиши, шу билан бирга  нафақат тиббий, клиник жиҳатлар ва муаммоларга боғлиқ оқибатлари билан курашиш, балки ижтимоий, иқтисодий, психологик жиҳатлари билан, ва бу бўйича ҳамкорлик тўғрисидаги битим, ҳамкорликнинг муҳим янги йўналишидир”, - деди Войтоловский.

Унинг сўзларига кўра, ҳамкорлик тўғрисидаги битимга қийин шароитларда эришилди. Эндиликда иккала академия нафақат тиббиёт йўналишда, балки қурол назорати ва стратегик барқарорлик борасида ҳам мулоқот олиб бормоқда.

Америкалик ҳамкасблар катта жасорат билан ажралиб туради, дейди мутахассис, АҚШда Москва билан мулоқот борасида юзага келган сиёсий муҳитни ҳисобга олиб, улар россиялик ҳамкасблари билан муомалада бўлиш ва мулоқотни давом эттириш маъсулиятини ўз зиммаларига олдилар.

Войтоловский: сотрудничать с Россией — смелое решение для ученых из США
366
Города мира. Бишкек

Бишкекдаги боғлардан бири пандемия вақтида жасорат кўрсатган ҳамшира номини оладиган бўлди

4
Давлат раҳбари пойтахт жанубидаги янги боғга ташриф буюриб, унга COVID-19 билан касалланганларни даволашда ёрдам берган кўнгилли-ҳамшира номини беришни таклиф қилди.

ТОШКЕНТ, 11 авг - Sputnik. Қирғизистон президенти Сооронбай Жээнбеков Бишкек шаҳри жанубидаги боғга коронавирус эпидемиясига қарши курашишда катта ҳисса қўшган барча шифокорлар ва кўнгиллилар хотираси шарафига Адинай Мирзабекова номини беришни таклиф қилди.

Давлат раҳбари матбуот хизмати у барпо этилган боғга ташриф буюриб, ҳар бир даврнинг ўз қаҳрамонлари бўлишини таъкидлади. Жээнбековнинг сўзларига кўра, бугунги кун қаҳрамонлар - бу шифокорлардир.

"Замондошлар ўз қаҳрамонлари хотирасини абадийлаштиришга ҳаракат қиладилар. Шунингдек, биз ҳам Адинайнинг хотираси кўп йиллар давомида сақланиб қолишини хоҳлаймиз. Ушбу боғга келган ҳар бир киши бу қизга ва бизнинг қаҳрамон шифокорларимизга ҳурмат бажо келтириши керак. Шифокор бўлишни орзу қилган Адинай касаллик билан курашда кўнгилли бўлиб олд планда ҳаётини қурбон қилди. Мен бундай қизни тарбиялаган ота-онаси олдида бош эгаман", - президент сўзларидан матбуот хизмати иқтибос келтирган.

Янги боғнинг майдони саккиз гектардан ошади. Бу ерда спорт майдончалари, велосипед йўлаклари, 300 ўринли амфитеатр ва тез ёрдам пункти мавжуд. Барча ишлар якунига етди, яқин кунларда боғ фойдаланишга топширилади, деб хабар беради давлат раҳбарининг матбуот хизмати.

21-ёшли Адинай Мирзабекова пойтахтдаги вақтинчалик касалхоналарнинг бирида кўнгилли ҳамшира бўлиб ишлаган. У 13 июл куни вафот этди. Ўлим сабаблари тўлалигича ўрганилмади, аммо Соғлиқни сақлаш вазирлиги дастлабки сабаб сифатида икки томонлама пневмонияни маълум қилди. Президент қизни вафотидан кейин "Эрдик" медали билан тақдирлади.

4