Фирменный магазин Apple на 5-й авеню в Нью-Йорке.

Apple ва АҚШ можароси нимани англатади?

391
(Янгиланган 16:23 21.05.2020)
АҚШ махсус хизматлари ва Apple орасидаги можаро қанчалик ҳақиқий? Жентлменлар келиша олмаяптими ёки бу учинчи томон учун қўйилаётган яна бир "томоша" холосми?

ТОШКЕНТ, 21 май - Sputnik. Apple АҚШ бош прокурори Уилям Баррнинг унга қарши танқидларига тезда жавоб қайтарди.

Бироз олдин Барр Appleни АҚШ ҳуқуқ-тартибот идоралари билан ҳамкорлик қилишдан бош тортишда ва миллий хавфсизликка таҳдид солувчи кишиларнинг шахсий маълумотларни ҳимоя қилишда айблаган эди. Бунга ўтган йил декабрда Флорида авиабазсиада теракт уюштирган Саудия Арабистони зобитига тегишли бўлган iPhoneни ФҚБнинг ўзи корпорациянинг ёрдамисиз блокировкадан чиқаришга мажбур бўлгани сабаб бўлди.

Бош прокурорнинг сўзларига кўра, Appleнинг ғазаблантирувчи позицияси унинг "авторитар режимлар"га (албатта, Россия ва Хитой назарда тутилмоқда) "бу ҳукуматларга оммавий кузатувни тақдим этиш" билан фаол ҳамкорлиги билан уйғунлашади.

Apple Барр баёнотларини "ёлғон" деб атади

Компанияда таъкидлашича, ФҚБнинг биринчи сўровларига авиабазага ҳужумдан бир неча соат ўтибоқ жавоб берилган: "Бизда мавжуд бўлган барча маълумотларни, шу жумладан iCloud захира нусхасини, аккаунт маълумотлари ва кўплаб аккаунтлар билан транзакциялар тўғрисидаги маълумотларни етказиб бердик, техник ёрдам кўрсатдик ва кейинги ойлар давомида Джексонвилл, Пенсакола, Нью-Йоркдаги ФҚБ идораларини терговига ёрдам бердик".

Аппаратларнинг разблокировкаси борасида, компания мижозлар паролларини сақламагани учун буни амалга ошира олмаслигини таъкидлади. Бундан ташқари, Apple ҳукуматни "миллионлаб фойдаланувчилар ва бизнинг миллий хавфсизлигимизни ҳимоя қиладиган шифрлаш ва бошқа хавфсизлик чораларини кучсизлантиришга" уринишда деярли айблади.

Бу, дарвоқе, шунга ўҳшаш можаронинг биринчи эмас. 2016 йилнинг баҳорида, Apple Сан-Бернардино (Калифорния) шаҳрида рафиқаси билан 14 кишини ўлдирган террористнинг iPhone-ни бузишга муваффақ бўлган ваколатли органлар билан тўқнашган эди. Компания ўз хавфсизлик тизимларини кучайтиришга ваъда берган.

Россия ташқи ишлар вазирлиги, Россияга боғлаш одатий бўлиб қолган Apple-АҚШ қарама-қаршилигининг янги босқичини изоҳлар экан, океан ортида вазият "бегоналарни қўрқиши учун ўзингникини ур" босқичига етганини таъкидлади.

Дунёда рўй бераётган воқеалар муносабати билан, джентельменлар ҳақида кўҳна бир мақол тобора кўпроқ эсга келмоқда: эски қоидалар бўйича ғалаба қилиш имкони бўлмаса, янгисини ўйлаб топишади. У жорий вазиятга ҳам тааллуқли, аммо янги ва кутилмаган тусга киради.

Шахсий маълумотларни ҳар кимдан, шу жумладан давлатдан ҳимоя қилиш ғояси Ғарб ва айниқса Американинг инсон ҳуқуқлари, демократия ва шахсий ҳаёт ҳақидаги ғояларидан келиб чиққан. Ва бу ҳақиқатан ҳам бир вақтлар замонавий ахборот технологияларининг асоси бўлиб хизмат қилган эди ва  рақобатчилар устидан ҳам технологик, ҳам маънавий жиҳатдан устунлик ҳақида гапиришга имкон берди.

Воқеликларнинг истиқболсизлиги аллақачон кўпчиликка аён. "Биз ҳаммамиз Мюллер қалпоғи остида" эканлигимизга далиллар ҳаддан ташқари тез-тез ва яққол такрорланиб бормоқда ва гап нафақат давлатнинг фуқароларини назорат қилиш имкониятлари кенгайётганида. Бундан ҳам ёқимсиз нарса, тижорат тузилмаларининг одамларнинг шахсий ҳаётига бостириб киришида. Масалан, контекстли рекламанинг ҳайратланарли аниқлилиги бизнеснинг хабардорлик даражаси қанчалик кенг эканлигини кўрсатади.

Бу жанжалми ё "томоша"?

Ва қоидаларнинг ўзи ҳам жуда тез ўзгармоқда - ва айтганча, анча вақтдан бери. Кузатувда Америка разведка хизматларига мисли кўрилмаган ҳуқуқлар берган 2001 йилдаги машҳур Ватанпарварлик қонунини эслаш кифоя. Сўнгги йилларда ўзгаришлар шунчалик улканки, дунё аслида янги принципларга мувофиқ яшашга ўтиб бўлди.

Бундан ташқари, тенденция ҳамма учун бир хил, ва Вашингтонга ёқмайдиган мамлакатларга нисбатан барча анъанавий риторикасига қарамай - АҚШ ва Хитой ёки Европа ва Россия ўртасидами фарқи йўқ.

Apple, бошқа глобал IT-гигантлари сингари, умумий тенденция гирдобида. Дарвоқе, корпорация ҳақиқатан ҳам миллий қонунчилик талабларига риоя қилди ва тахминан бир ярим йил олдин маҳаллий мижозларнинг шахсий маълумотларини қайта ишлашни Россияга кўчирди - бу фақт Америка бош прокурорининг ғазабини келтирди.

Умуман олганда, Стив Джобс маҳсулининг мафкуравий қайтмаслигига ишонишга ҳеч қандай илож қолмаяпти.

Компания ва АҚШ ҳукумати ўртасидаги янги можарода, корпорация миллий иерархияга бўйсунишни тан олишни истамаслиги эҳтимоли кўпроқ қўринмоқда. Ахир, Apple асли Америка компанияси бўлса-да, у бошқа рақобатчи ҳамкасблари сингари глобаллашган дунё мантиғида ўйлайди - бу ерда қоидаларни улар ўзлари ўрнатадилар ва бегоналарга бўйсунмайдилар.

Аммо бундан ҳам қизиқ томони шундаки, дунё, ўйин қоидалари туфайли "жентельменлар"нинг оммавий жанжалига гувоҳ бўлмоқда. Яъни, бу жанжал аслида, олдига ўтириб тўсатдан улар устидан ғалаба қозонишни бошлаган "аборигенларни" "оқ танлилар" ўзаро ҳуфиёна келишиб яна бир бор муваффақиятли алдашга урингани каби парда ортига яширилиши керак.

Аммо содир бўлган вазият хеч ҳам ноёблиги билан ажралиб турмаяпти. Шунга ўхшаш ҳолатлар кўз ўнгимизда ҳамма ердан дарз кетишлари билан кўпайиб бормоқда - оммавий жанжаллар ва "синдирилган идишлар" билан - бир пайтлари бирлашган Ғарб каби, унинг энг бардошли ва обрўли қисмларини қўшган ҳолда. Ва у учун нима ёмонроқ эканлиги тушунарсиз - агар жараён иштирокчилари ўзлари ўтирган шоҳни аралаётганини англамаётган бўлсалар ёки аксинча, барчасини англасалар, лекин тизим инқирози шу қадар чуқурлашдики, у ердагилар жамоавий нажот топиш имкониятларини кўрмаяптилар.

Бироқ, жавоб қандай бўлмасин, сайёрамизнинг қолган қисми учун бу яхши янгилик, чунки бу ўзларини бошқалардан юқори ва яхшироқ деб ҳисоблайдиган айрим иштирокчиларни яширинча алдовисиз дунёни муваффақиятли қайта қуриш имкониятлари кўпайишини англатади.

391
Флаг Узбекистана

"Собиқ Иттифоқ" тушунчаси Ўзбекистон учун ўз маъносини йўқотиб бўлди - тарихчи

104
(Янгиланган 12:13 25.09.2020)
Янги Ўзбекистон биринчи ўринга ўз миллий манфаатларини қўйган ҳолда кўп векторли ташқи сиёсат олиб бормоқда.

Тарих фанлари доктори, профессор Алексей Малашенко Sputnik билан бўлган суҳбатда Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг БМТ Бош Ассамблеяси 75-сессиясида чиқишини изоҳлади. 

— Алексей Всеволодович, Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев БМТдаги чиқишда "янги Ўзбекистон" иборасини ишлатди. Ушбу ибора Марказий Осиё ҳақида материалларнинг аксариятида учрайди. Сиз бу ҳақида нима деб ўйлайсиз? 

— Ўзбекистон ҳақида гап кетганда "янги" сўзи жуда мос келади. Мен бу ерда битта, лекин ўта муҳим ҳолатга эътибор қаратмоқчиман. Шу вақтга қадар Марказий Осиё ҳудуди ҳақида гап кетганда сиёсатчилар ва аналитиклар "собиқ Иттифоқ" ҳудуди даган терминдан фойдаланишади. Лекин Ўзбекистон борасида гап кетганда   "собиқ Иттифоқ" тушунчаси ўз маъносини деярли йўқотиб бўлди. Бу аллақачон ўтмишга айланди, кимдир уни "буюк" кимдир "қайғули" деб ҳисобласа ҳам. 

Янги давр пойдеворини қўйиш - бу ўта мураккаб иш. Бу йўл ҳамма учун қийин. Устига устак бошимизга коронавирус пандемияси келди. 

— Шавкат Мирзиёев бир неча ташаббусларни олға сурди. Жумладан камбағалликка қарши кураш масаласини ҳам. Сиз Ўзбекистон иқтисоди ҳолатини қандай баҳолайсиз, у ушбу муаммони ҳал эта оладими?

— Мен сизга фақат 2та рақам келтираман. Биринчиси - Республиканинг валюта резервлари сўнгги вақтда 5,5 миллиард долларга ошди ва умумий ҳисобда 34 миллиарни ташкил қилмоқда. Иккинчиси — саноат соҳасида 11 миллиард долларлик лойиҳаларни амалга ошириш режалаштирилган. 

Ўзбекистон иқтисодий стратегияси бутун аҳоли турмуш даражасини оширишга қаратилган. Тошкент ҳозир тадбиркорлик ва қўшимча иш ўринлари яратишга, инвестицион муҳитни яхшилашга киришган. Ундан ташқари фуқароларга янги касблар ва ҳунарлар ўргатиш режалаштирилмоқда. 

Шунингдек "Ҳар бир оила - тадбиркор" лойиҳаси ишга тушган. У муваффақиятга эришган тақдирда - жамият ривожланиши учун улкан туртки бўлади. 

— Глобал чақириқлар Ўзбекистон ташқи сиёсатининг асосий йўналишларига қандай таъсир қилмоқда? 

— Тошкентнинг ташқи сиёсати ҳозир ҳам кўп векторли бўлиб қолмоқда ва бу кўп векторлик шунчаки сиёсий ҳолат эмас, балким - стратегиядир. Республика кўплаб халқаро ташкилотларда иштирок этмоқда, турли давлатлар билан муносабатларни ривожлантирмоқда, лекин биринчи ўринга - ўз миллий манфаатларини қўймоқда. 

104
Президент Европейской комиссии Урсула фон дер Ляйен

Европа либерал маслакдошлик ва демократик тоталитаризм учун курашмоқда

139
Ғарб томонидан аллақачон амалда эълон қилинган Янги совуқ уруш ўзининг мутлақо янги босқичига ўтмоқда, бунда Россияга қарши сафсата ортидан ўз юртида бўлиб расмий мафкурага зид фикрлайдиганларни таъқиб қилишга чорловлар янграмоқда

Владимир Корнилов

Воқеа ривожи давомида, Россияга қарши қаратилган ушбу ҳамла ва санкцияларнинг асосий нишони аслида биз эмаслигимиз ойдинлашмоқда.

Европа парламентининг Россия ва рус сиёсатига оид, ҳатто бизнинг Конституциямизни ўзгартириш талабини ўз ичига олган охирги резолюциялари кескиндек кўринарди. Аммо Еврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйен ўша муассаса минбаридан нутқ сўзлади — унинг расмий нутқида мамлакатимиз фақатгина бир марта тилга олинди. Аммо қандай денг!? У "Россия билан янада яқинроқ муносабатлар учун овоз бераётганларга" очиқчасига таҳдид қилди. Яъни, бу аслида Москвага эмас, балки Брюссел ташқи сиёсатда соғломроқ ёндашувлар бўлади дея умид қилишга журъат этган Европа иттифоқидаги давлатлар ва айниқса, иттифоқ ичидаги сиёсий гуруҳларга қаратилган мурожаат эди. Германия собиқ мудофаа вазири бу нутқи орқали Европа муҳолифатини "Биз сизнинг ортингиздан тушдик", дея огоҳлантирганди.

Ғарб матбуоти ушбу кенг қамровли "шоҳона" нутқда Россия ҳақида янграган қисқагина эслатмани асосий ишора сифатида ажратиб кўрсатди. Айнан Россия ҳақидаги эслатмалар: "Евроиттифоқ етакчиси Россия билан алоқалардан тийилишдан огоҳлантирмоқда" деган мазмунда нашрларнинг олд саҳифаларида чоп этилди. Яъни бу тезис кенг оммага етказилиши ва матбуот томонидан "Кремлнинг фойдали аҳмоқлари" дея лақаб қўйилган одамлар томонидан эшитилиши даркор.

Испытательный запуск ракеты Trident II D5 с подводной лодки Небраска у побережья Калифорнии
U.S. Navy photo by Mass Communication Specialist 1st Class Ronald Gutridge

Шунга шубҳа йўқки, ички муҳолифатга бўлган муносабатнинг кескин қатъийлаштирилиши - бу айрим европалик сиёсатчилар таъкидлаётгани сингари "берлинлик бемор" атрофидаги жанжалларга бўлган реакция эмас.

Бу кўпроқ Берлиндаги Россия элчихонаси деворлари остида "Путин! Путин!" дея бақирганларга жавоб эди. Бу - Германиянинг ўзида катта ҳурмат билан қараладиган ҳақ сўзни эшитишдан қўрқиш эди.

Шу кунларда германиянинг Süddeutsche Zeitung нашри ушбу "муаммога" очиқчасига ишора қилди. Сўзма-сўз иқтибос келтирамиз: "Россия давлат ОАВларининг таъсири Германияда жуда кучли, бу ерда Навальнийнинг заҳарланиши кўплаб баҳсларни келтириб чиқарди. RT Deutsch - Россия давлат телевидениесининг немис бўлими мақолалари жуда оммабоп: ЕСВС (Европа ташқи алоқалари хизмати) маълумотларига кўра, улар ҳозир Германия ижтимоий тармоқларида иқтибос келтириш бўйича иккинчи ўринни эгаллайди.

Нега бу рўй бермоқда, нега сўнгги йилларда немис газеталари оммабоплигига путур етмоқда, Süddeutsche Zeitung бу борада фикрлашга қодир эмас. Улар фикрича, Россия ОАВларининг Европадаги асосий мақсади — бу европа жамиятининг текис сафларига "шубҳа сиздиришдан" иборат. Қизиқ, ғарб журналистлари қайси даврдан бошлаб шубҳалар мавжудлиги - бу ёмон ва ўта хунук бир иш дея ҳисоблашмоқда? Агар янглишмасак, демократик Европа (камида сўзларда) тоталитаризм ва расмий маслакдошликни қоралаб келган. Энди эса ғарб журналистлари ва сиёсатчилари ўз ватандошларининг "заҳарлаш" ва "аралашув" ҳақидаги хабарларда қандайдир маъно топишга уриниб, юқоридан узатилган "ягона тўғри" версияни ҳеч қандай танқидий таҳлилларсиз чоп этадиган маҳаллий нашрлар ва янгиликлар каналларига соғлом альтернатива излашаётганларидан самимий ҳайратларини яширолмаяпти.

Россияпараст кайфиятлар Шарқий Европада тобора оммалашмоқда. Брюссель, сиёсатчилар интилишларига қарши бу ҳолатда "Москва қўлини" кўришга мойил экан, ўз омадсизликларида ўзини айбламоғи лозим.

Бу нафақат Германияга тегишли. Европанинг қайси мамлакатини олиб қараманг, нега "россияпараст" қарашлар тизимли бўлмаган ОАВ ва ижтимоий тармоқларда бу қадар машҳурлиги ҳақида мунозарага дуч келишингиз аниқ.

Масалан, чехиялик эксперт Ян Шир, буни журналистларнинг "тайёр эмаслиги" билан изоҳлайди. Уларни шунчаки "тўғри йўналтириш" лозим: мана, мисол учун, уларни Донбасс кўнгилли жангчиларини "сепаратистлар эмас", балки "рус армияси" деб аташга мажбур этинг - дарҳол керакли натижани оламиз. Шу ўринда Донбассда шу йиллар ичида россия армиясини ҳеч ким топа олмагани билан кимнинг нима иши бор? Ахир асосийси - ўқувчиларга "хиралаштирилмаган", гумонларга олиб бормайдиган, икки хил маъноли бўлмаган картинани тиқиштириш эмасми. Бунинг учун эса, Шира фикрича, чех телевидениеси эфирига ўзига "Россия режимининг Навальнийни заҳарлашдан манфаати, ва бу "Новичок" ёрдамида амалга оширилганидан" (о, қандай кўргулик) заррача бўлсада шубҳаланишни ўзига эп кўрмайдиган "тўғри" экспертларни таклиф этиш жоиз.

Шир ва унга ўхшаш мутахассислар наҳотки ҳар қандай ақл-идрокка эга одам, рус "босқинчилари" ёки "заҳарловчи-Путин" ҳақида истисносиз барча газеталарда маълумотларни топиб, эртами-кечми ушбу шов-шувли "фактлар" нинг тасдиғини излаб топишга ҳаракат қилишларини англашмаса. Газеталарда ҳеч вақо топа олмагач эса, муқобил манбаларга албатта мурожаат этишини билишмаса? Айнан шу (аллақандай ички душманни излаш эмас) туфайли Россия ОАВлари Европада тобора оммалашмоқда аслида.

Улар у ёки бу муаммога турли нуқталардан қараб, шахсий хулоса чиқариш имконини яратишади. Россияга қарши кураш шуурини эгаллаб олган, Европада ўзгача фикрловчиларни тозалаш билан андармон ғарб экспертлари худди ана шундан қўрқишади.

Муккасидан кетганликни яна бир янги намунаси — шу ҳафтада Италиянинг қатор регионларида бўлиб ўтган маҳаллий сайловлардир. Ўнг флангга ён босувчи муҳолифат "Лигаси"нинг истиқболли ғалабасидан қўрқиб кетган мейнстрим ОАВлари яна антироссия харитасини байроқ қилиб чиқдилар ва аллақачон моғор босган "Россиядан молиялаштириш" ҳақидаги воқеани яна ёдга олдилар.

"Асосий далил" "Лига" билан қачонлардир боғлиқ бўлган электр билан шуғулланувчи фирма эгаси рус хотинга эга ва унга деб Россияга пул ўтказиб турган. Бу сингари жанжал "Лига"га қарши айбловларни рад этсада,  - ахир бундан келиб чиқяптики, пул Россияга қараб бормоқда, ундан келаётган эмас, аммо ўқувчини оппозициянинг Кремль билан алоқаларига ишонтириш керакку ҳар қандай ҳолатда ҳам - бу қанчалар мантиққа тўғри келиши эса, муҳим эмас.

"Лига" етакчиси Сальвинининг шу йиллар мобайнида ундан ҳеч ким бир сўм ёки битта матрешка ҳам топа олмагани ҳақидаги таъкидлари на либерал итальян ОАВсини ва на брюссел сиёсатчиларини қизиқтиради.

Ушбу спекуляцияларга жўр бўлган мафкурачилардан ва европа либералларининг асосий устунларидан бири бўлган Ги Верхофстадт Европарламент залида Сальвинини очиқчасига "Путиндан пул олганликда" айблаган эди. "Шахсан мен бизга ақл ўргатмоққа уринаётган одамлар Европа Иттифоқининг барҳам топтириш учун пул олаётганини жанжалли ҳолат деб биламан", - дея баёнот қилган эди Бельгиянинг собиқ бош вазири.

Аслида, бу ички мухолифатга қарши "айбловлар" нинг моҳияти шундан иборат - у ҳақиқатан ҳам россияпарастми, унинг Москва билан алоқаси бор-йўқлиги муҳим эмас. Асосийси, унинг оғзини ёпиш керак. Рақибингизнинг кўзига қараб, унинг тарафдорларидан бирининг рус рафиқаси ёки токчада матрешкаси борлигини айтсангиз, у сизга нима ҳам жавоб қайтариши мумкин? Бир узоқ вақт қатор Европа мамлакатларида синовдан ўтган усул.

Европанинг янги "темир хоними" Урсула фон дер Ляйен оғзидан оппонентлари номига янграган ошкора таҳдидларнинг маъноси ҳам шунда. Совуқ уруш "Жодугарларга овсиз" кечиши мумкин эмас. Европа бу урушда асир олмоқчи эмас ва "бешинчи устун" деб эълон қиладиганларининг ҳаммасини йўқ қилиш билан таҳдид қилмоқда. Ва бу фақат бошланиши.

139
Ловля рыбы

Қозоғистонда одам тишли ғалати балиқ тутиб олинди - фото

100
(Янгиланган 13:45 25.09.2020)
Чимкент яқинда ўтадиган Бадам дарёсида балиқчи Женис Узденбаев тиши одамникига ўхшаган балиқни тутиб олди.

ТОШКЕНТ, 25 сен — Sputnik. Чимкентда балиқчи тиши одамникига ўхшаган балиқни тутиб олди. Бу ҳақда Sputnik Қозоғистон хабар қилди.

Эркак Бадам дарёсида балиқ овига чиққанди. Аввалига у тутиб олган балиқни катта товонбалиққа ўхшатди. Аммо унинг оғзига қараганида, у ғайриоддий кўринишда бўлган балиқни овлаганини англаб етади.

Посмотреть эту публикацию в Instagram

Публикация от ОТЫРАР Новости Шымкент (@otyrarkz)

“Балиқ катта, катталиги 5 литрли баклажка, оғирлиги 1 300 грамм, леш балиққа ўхшайди. Ойқулоқлари  - қизил. Оғзини очдим, у ерда беш ёшли боланикига ўхшаган тишлар. Мени бошида озгига қалтироқ тутди”, - дейди Женис Узденбаев.

Баъзи одамлар бу пирани оиласига мансуб бўлган, чучук сувда яшайдиган қорамтир паку бўлиши мумкин деб ҳисоблашмоқда. Ушбу тураги балиқ асосан Амазон ва Ориноко дарёлари ҳавзаларида яшайди. Бу балиқларнинг узунлиги 108 сантиметрга етиши мумкин. Уларнинг тишлари тўртбурчак ва одам тишларига жуда ўхшаш. Таъкидланишича, паку тўртбурчак тишлари билан ўлжани тешиб ўтиши мумкин.

100