Президент США Дональд Трамп на встрече с лидерами ЕС в Брюсселе, архивное фото

Дунё "очиқ осмон" ва Трамп ортидан кузатув ҳақида гапирмоқда. Ўзи нима гап?

733
(Янгиланган 12:20 23.05.2020)
Дональд Трамп АҚШ очиқ осмон шартномасидан бир томонлама чиқишини эълон қилди. Вашингтон Москвани ҳужжат низомларини бажармасликда айблади ва РФга деярли ультиматум эълон қилди

АҚШ президенти маслаҳатчиси Роберт О' Брайен Россия ДОН (очиқ осмон шартномаси) ёрдамида Трамп ортидан кузатмоқда, дейишдан ҳам тоймади. Россия ТИВ ўз жавобида Москва ҳам Вашингтоннинг ушбу ҳужжатга амал қилиши борасида эътирозлари борлигини маълум қилди.

Хуллас, нима гап? Москва чиндан ҳам Дональд Трамп ортидан кузатганми? Бу шартнома нега керак ўзи? Қачон пайдо бўлган? АҚШнинг шартномадан чиқиши - узил-кесил ҳал бўлган қарорми ёки у шу усул билан савдолашмоқчими? Дунёдаги тартиб қай даражада ўзгаради ва европаликлар нима қилиши мумкин? Ушбу саволларга "Арсенал Отечества" журнали ҳарбий эксперти Алексей Леонков изоҳ беради.

02:02 Унинг (шартноманинг - таҳр.) асосий мақсади - келишилган разведка ускуналари ёрдамида томонлар кенгкўламли ҳарбий можарога тайёрланмаётганларини аниқлаш эди. Шу ускуна, биз ўзимизнинг учар аппаратларимизни шакллантираётганимизда, Пентагон талабларидан келиб чиққан ҳолда танланган, агар у танланса, бизга, яъни Россияга, тактик ёки бошқа бир устуворликни бермас эди.

02:50 Ҳозир… бемаъни даволар бошланди… биз олинган разведкага оид маълумотлар туфайли мажмуаларимизга, шу жумладан гипертовушлиларига ҳам, кўрсатма беришимиз мумкин экан, шу туфайли Америка хавф остида қолмоқда гўё.

03:21 Калининград вилояти, Жанубий Осетия ва Абхазия устидан учишга йўл қўймаётганимиз ҳақидаги талабномалар - ҳуқуқий нуқтаи-назардан биз тўғри қиляпмиз. Ушбу ускунага эга бўлган самолётлар, очиқ-осмон самолётлари бўйича парвоз вазифалари шакллантирилаётганида, албатта, ҳаммаси келишилади. Яъни ҳаводан мудофаа тизимимиз ва америка ҳаво мудофааси тизими уларни қоидабузарлар сифатида қабул қилмаслиги учун.

04:30 Абхазия ва Осетия ҳақида гапирадиган бўлсак, улар америка ёки европа разведкачи-самолётлари устидан учиб ўтиши лозим бўлган ҳудудлар рўйхатига кирмаган, нега деганда, биринчидан, у ерда биз тинчлик ўрнатувчилардан бўлак қўшин контингентига эга эмасмиз, иккинчидан, у ерда бошқа контингент йўқ экан, бу ҳудудлар устидан учишдан маъно не, шу боис ҳам бу икки ҳудуд ушбу шартнома таъсиридан ташқари ҳудудлар сирасига киритилган эди.

07:23 Очиқ осмон ҳақидаги шартномабошқа шартномалар орасида халқаро хавфсизликни белгиловчи элемент сифатида тузилган. Аввало, ядровий хавфсизликни белгиловчи элемент сифатида.

09:43 Олис масофадаги радиолокацияни аниқлаш тизими - "Воронеж" станциясини ўрнатганимизда ... биз кутилмаганда америкаликлар, бизни бу ҳақда огоҳлантиришни унутиб қўйиб, фаол тарзда ўрта масофага учувчи баллистик ракеталар синовини ўтказаётганини гувоҳи бўлдик.

10:03 Очиқ осмон ҳақидаги шартноманинг яна бир жиҳати бор. Гап шундаки, НАТо мамлакатлари разведка ҳамжамиятида разведкага оид маълумотлар манбаи бўлиб асосан АҚШ хизмат қилади. У маълумотларни узатиш тизимини шундай йўлга қўйганки, Европа америка қандай маълумот берса, ўшанигина қабул қилади.

10:44 Эндиликда агар америкаликлар парвозни амалга оширмаса, Европа бундай маълумотларга эга бўлмайди, нега деганда уларда ўзларининг разведкачи-самолётлари йўқ. Там летают только американские.
14:45 Улар (АҚШ – таҳр.) шу тарзда гўёки биз учун ўзининг шаффофлигини ёпиб қўйишни ўйламоқда.

733

Россияга янги қитъалараро баллистик ракета нима учун керак

304
(Янгиланган 10:53 25.05.2020)
Россиянинг стратегик ядро кучлари янада ривожланмоқда ва самаралироқ бўлмоқда. Янги "Сармат" оғир қитъалараро баллистик ракетаси армия сафига киришдан олдин якуний синовлардан ўтмоқда.

ТОШКЕНТ, 25 мар - Sputnik. Россия ҳукумати бош вазирининг ўринбосари Юрий Борисов 21 май куни " COVID-19" пандемияси "Сармат" қитъалараро баллистик ракетасининг (ҚБР) учиш синовларига тайёргарлик кўришига таъсир қилмаганлигини ва синовлар бош конструктор ва Россия Мудофаа вазирлиги томонидан белгиланган муддатларда амалга оширилишини таъкидлади.

Давлат қуролланиш дастури доирасида Россия саноат кооперацияси томонидан шахтада жойлаштирилиган суюқ ёқилғили РС-28 "Сармат" ракетаси яратилишини якунламоқда. Янги ракетанинг отилиб чиқиш синовлари 2018 йилда якунланди. Ушбу мажмуа ўз ичига турли хил жанговар блокларни, шу жумладан янги авлод гипертовушлиларини олади ва Стратегик ракета кучларига (СРК) ҳизматни ўташга 2021 йилда топширилади. Эслатиб ўтамиз, "Сармат" учун мўлжалланган "Авангард" гипертовуш мажмуаси Домбаровск ракета дивизиясида ҳизматни ўтамоқда.

Янги ҚБР дунёдаги энг кучли Р-36М2 "Воевода" ракетасининг ўрнини эгаллайди (НАТО таснифига кўра - SS-18 Satana ("Иблис"). "Сармат"нинг имкониятлари ракетага қарши мудофаа ҳудудларини четлаб, таҳмин қилиб бўлмайдиган траекториялар бўйлаб парвоз қилиш имконини беради, бу эса потенциал душманнинг барча мавжуд ва истиқболли мудофаа тизимлари томонидан гипертовуш индивидуал бошқарув блоклари томонидан ушланиш имконини йўққа чиқаради.

"Сармат"нинг "Воевода"дан асосий фарқи: Ю-71 типидаги гипертовуш блоки билан жиҳозланган янги ҚБРни ноядровий қурол билан жиҳозланган юқори аниқликдаги қурол сифатида ишлатилиши мумкин. Тахминан атмосферадаги 15 Мах (7 км/сек) тезликда, блокнинг кинетик энергияси ядровий зарбага ўҳшаш бўлади, аммо ҳудудни радиоактив ифлосланиши бўлмаслигини кафолатлайди. Маневрли гипертовуш жанговар каллачаларнинг муҳим афзаллиги шундаки, траекторияни аниқ тўғирлаб, ҚБРларни учириш нуқтасидан минглаб километр масофада нишонинг "дарчасига" тегиш.

Янги ракетани Красноярск ўлкаси ва Оренбург вилоятида жойлаштириладиган серияли ишлаб чиқариш учун саноат корҳоналаринитакомиллиаштириш якунланди. Россия шу тариқа, ўзининг таҳдидлардан огоҳлантириш потенциалини ривожлантирмоқда.

Икки қутбни кечиб

Дунёнинг барча технологик жиҳатдан ривожланган давлатлари оғир қитъалараро ракеталарни ишлаб чиқиб, рақобатчиларни мағлуб этишга ҳаракат қилмоқда, аммо Россия анча олдинда. РС-28 "Сармат" оғир суюқ орбитал қитъалараро баллистик ракетага эга ерда шахтада жойлаштирилган ракета тизими ҳар жиҳатдан устунликни намойиш этмоқда.

Дунёда узоқ масофалилиги, тезлиги ва зарба қудрати бўйича унга ўхшаши йўқ. Учиш масофаси бўйича - 18000 кмгача бўлган масофада - "Сармат" Воиводдан бир ярим маротаба ошиб кетди, бу эса хорижий рақобатчилар учун очиқ бўлмаган. Юк ташиш қобилияти 10 тоннага оширилди. Бош қисми 10 индивидуал нишонга олиш блоклардан иборат. Янги ракетанинг стартдаги массаси 208 тоннани ташкил этади (шундан 178 тоннаси ёқилғи). Ракетанинг умумий узунлиги 35,5 метр, диаметри 3 метр.

Жанг кучи жиҳатидан "Воевода" ва "Сармат" деярли тенг ва янги ҚБРнинг Aegis, THAA ва тизимларни енгиб ўтиш қобилияти ва тезлашиш қисми жуда  қизиқдир. Қитъалараро баллистик ракета ҳаво ҳужумидан ва ракетага қарши  мудофаа тизимларини муваффақиятли енгиб, нишонга ўз вақтида ва аниқ зарба бериши керак. "Воевода"нинг жанговар блоклари ҳам сохта элементлар булутида нишонга учади (ракетанинг учи ҳар бирининг қуввати 800 килотон бўлган 10 та жанговар блокдан ва ПРО (ракеталарга қарши мудофаа) тизимларини ёриб ўтиишнинг ривожланган мажмуасидан иборат). "Сармат" парвоз пайтида мутлақо янги ҳимоя ва пардаланиш воситаларига эга деб тахмин қилиш мантиқан тўғри бўлади. Турли хил қувват ва мақсадлар блоклари қаторида душманнинг радиолокацион станциялари ва бошқа инновацион таркибий қисмларига қарши курашнинг кучли воситалари мавжуд. У қандай ишлайди?

Ажралганидан сўнг маневр қилувчи блок тахминан 15 Мах тезликда (7 км/сек) 100 км баландликда ҳаракатланади ва атмосферанинг зич қатламларига киришдан (нишоннинг тўғридан-тўғри тепасида) олдин душманнинг ракетага қарши мудофаасини енгиб ўтиш учун мураккаб маневрни амалга оширади. Юқорида таъкидлаб ўтилганидек, шунга ўхшаш жанговар блоклар билан дунёнинг ҳар қандай жойида маҳаллий можаролар пайтида ядровий бўлмаган зарбалар бериш мумкин.

Янги оғир "Сармат" ҚБРни яратишда иккита асосий мақсад - ракетага қарши мудофаа тизимига заивсизлиги ва парвознинг минимал вақти - рекорд тезлик, масофа, ташиш қобилияти ва 60-секундда жанговар тайёргарликка (душман ядровий зарбаси пайтида тез реакция) эришишга имкон берди. Янги ҚБРга киритилган Жанубий қутб орқали (мавжуд ва истиқболли ракеталарга қарши мудофаа тизимларини четлаб), эҳтимолий душман ҳудудининг суборбитал траекторияси бўйлаб эҳтимолий душман ҳудудини "орбитал бомбардимон қилиш" технологияси фуқаро космик кемаларини учиришга имкон беради (фойдаланиш охирида ҳар бир "Сармат" инвестицияларнинг катта қисмини қайтариши мумкин).

Асосий параметрлар

Россия стратегик ракета кучлари қанча янги ракеталарни ҳизматга қабул қилади? Аввалроқ, Американинг CNBC канали АҚШ разведка ҳамжамиятига асосланиб, 60 га яқин "Сармат"лар ҳақида гапирди, бу "Воевода"ларнинг икки дивизиясига (Красноярск ўлкаси ва Оренбург вилоятида) тўғри келади. Бироқ, РФ Мудофаа вазирлигининг режалари бошқа бўлиши ҳам мумкин. Фақат Россиянинг стратегик ядровий кучлари (СЯС) ва АҚШ стратегик ҳужум қилувчи кучлари (СНС) гуруҳлари учун СНВ-3 томонидан белгиланган ҚБР ва жанговар блокларнинг максимал чегараси ҳақида расмий маълумот бор ҳолос. Россия Федерацияси учун бу 700 та учириш мосламаси ва 1550 та жанговар қурол. Стратегик ракета кучлари умумий стратегик ядро қуроллари ва жанговар қуролларнинг 60 фоизига эгалик қилади ва 2024 йилга келиб фақат замонавий намуналардан фойдаланишини режалаштирмоқда. Хизматни ўтаётган "Тополь-М" ва "Ярс" комплексларини ҳисобга олган ҳолда, кўп қиррали истиқбол пайдо бўлади.

Россиянинг стратегик ракета кучларини ривожлантириш истиқболларини белгилашда АҚШнинг ядровий ракета потенциалидаги ўзгаришларни ва ташқи сиёсатининг хусусиятларини, Вашингтоннинг РСМД шартномасидан чиқиб кетишини ва Европада Америка ўрта масофали ракеталарининг Россия Федерациясига яқин жойлаштирилишини ҳисобга олишга тўғри келмоқда. Мисол учун, Польша ва Руминияда Пентагоннинг Мк-41 универсал учириш ускуналари билан жиҳозланган турли даражадаги тайёргарликка эга ракетага қарши мудофаа тизимлари ўрнатилган. Бу жойдан "Стандарт-3" ракеталарга қарши ракеталарни ва ўрта масофага мўлжалланган "Томагавк" қанотли ракеталарини учириш мумкин. Бундан ташқари, АҚШнинг Полша ва Руминияда жойлашган учувчисиз дронларини ядровий жанговар қуроллар билан жиҳозлаш мумкин. Албатта, ўрта масофадаги зарба таркибий қисмларидан РФга қарши фойдаланган тақдира, АҚШ ва учириш майдони сифатида ҳизмат қилган бошқа давлатлар ҳам ўч олиш ҳудудида бўлади. Бу ҳақда "Красная звезда"га берган интервьюсида Россия стратегик ракета кучлари қўмондони Сергей Каракаев маълум қилди.

Стратегик Ракета Кучлари 2020 йилга турли даражадаги 200 дан ортиқ машқларни ва ҚБРнинг олтита учирилишини режалаштирмоқда (уларнинг бештаси Плесецк космодромидан). Ўтган йили таҳминан шу миқдорда ҳарбий машғулотлар бўлиб ўтди ва бешта стратегик ракета учирилиши амалга оширилди, бу ракета тизимларининг юқори ишончлилиги ва қўшинларнинг усусан самарадорлигини тасдиқлади.

Замонавий стратегик ракета кучлари – бу учта ракета армияси, 12 ракета тузилмалари (шу жумладан шахта учирилиш мосламаларидан иборат тўртта стационар дивизия ва саккизта ерда ҳаракатланувчи ракета мажмуалари). Ўйлайманки, ракеталар барча тажовузкорларга етади. Эҳтимолий душман огоҳлантирувчи (қуролсизлантирувчи) зарба беришга умид қилмаса ҳам бўлади. Стратегик Ракета Кучлари объектлари ҳаво ҳужумидан ишончли тарзда замонавий С-300ПМ ва С-400, "Мозырь" фаол ҳимоя тизими ва турли жисмоний ишлаш принципларига асосланган истиқболли ҳаво мудофаа тизимлари билан ишончли ҳимояланган. Роботлашган бошқарув тизимлари жорий этилмоқда. Россиядаги ядровий қуроллари ташувчилари умумий сонининг учдан икки қисмига эгалик қила туриб, стратегик ракета кучлари ядро триадасида катта рол ўйнамоқда. Янги оғир "Сармат" ҚБР стратегик ракета кучлари ва ядровий қурол билан ушлаб туриш тизимида муҳим ўринларни эгаллайди.

304
Российский многофункциональный истребитель пятого поколения Су-57

Россия ҳаво-космик кучлари 76 дона Cу-57 қирувчи самолётни қабул қилади

976
(Янгиланган 20:16 22.05.2020)
Пандемия келтириб чиқарган технологик тарангликка қарамай, РФ мудофаа саноати мажмуаси бешинчи авлод Су-57 қирувчи самолётини серияли ишлаб чиқаришга режали ўтмоқда.

Россия мудофаа харажатлари бўйича дунёда атиги тўртинчи ўринни эгаллайди. Бироқ, Россия мудофаа саноати мажмуасининг ютуқлари ҳайратда қолдиради: тарихда биринчи марта Россия илғор қурол-яроғ соҳасида дунёнинг барча мамлакатларини, шу қаторда АҚШни ортда қолдирди. Ва у эришганида тўхтаб қолмаяпти.

Россия мудофаа саноатини бошқарувчи бош вазир ўринбосари Юрий Борисов 21-май куни РИА Новости агентлигига берган интервьюсида шундай деди:"Синовлар пайтида Су-57 тактик ва техник вазифаларнинг деярли барча талабларини тўлиқ тасдиқлади. Ҳарбий-космик кучларнинг учта авиаполкларини жиҳозлаш учун 76 дона самолёт етказиб бериш бўйича давлат шартномаси етказиб бериш жадвалига мувофиқ амалга оширилади". Эслатиш жоизки, қирувчи авиаполкни жанговар қудрати жиҳатидан умумқўшин дивизия билан солиштириш мумкин. Учта янги полк - бу Россия ҲККнинг жуда жиддий кучайтирилиши.

Юрий Борисов, COVID-19 туфайли юзага келган форс-мажор ҳолатларига қарамай, бешинчи авлод Су-57 қирувчи самолётларининг биринчи (ўрнатувчи) партияси 2020 йилда Россия қуролли кучларига топширилади. Серияли етказиб бериш ҳақида хабар аввалроқ "Ростех" давлат корпорацияси раҳбари Сергей Чемезов томонидан ҳам берилган эди.

Биринчи босқичда Россия ҲКК тўртинчи авлод двигателлари билан жиҳозланган самолётларни олади, бешинчи авлод двигателлари билан таъминланганлари (ёқилғи юқори самарадорлиги ва ҳаёт цикли арзонлашган) 2020 йил ўрталарида бошланади. Аммо ҳозирги двигателлар ҳам кўп жиҳатларидан хорижий аналоглардан устундир.

Синовлар давомида бир неча маротаба ва турли хил режимларда, шу жумладан учувчисиз режимда, янги қирувчининг барча тизимлари ва двигателларининг ишлаши текширилди. Россия Мудофаа вазирлиги Су-57 самолёти Суриядаги жанговар шароитларда муваффақиятли синовдан ўтганлигини бир неча бор таъкидлаган. Бошқача бўлиши ҳам мумкин эмас, чунки Россиянинг бешинчи авлод қирувчи самолёти барча турдаги ҳаво, ер усти ва сув усти нишонларини самарали йўқ қилишга мўлжалланган. Кучли қурол-яроғ, душманларни аниқлашнинг илғор тизимлари, товушдан тез крейсерлик тезлиги ва юқори маневрлилиги, паст сезиларлилиги каби хусусиятлар уйғунлиги Су-57 самолётининг мутлақ устунлигини таъминлайди. Дунёда унга тенг келадиган аналоглар йўқ.

Мисли кўрилмаган имкониятлар

Учта Су-57 авиаполки Россия ҲККнинг жанговар қобилиятларини ривожлантиришда сифат борасида жадал қадамдир. Сўнги қирувчи 400 километргача масофада ҳаво ва ердаги нишонларни аниқлашга, 62 тагача объектни кузатишга (ва мақсадли нишонларни бошқа самолётларга (ҳужум дронларига узатишга) қодир.

"Сухой"нинг бешинчи авлод америка қирувчиларидан устунлиги қуйидагилардан иборат: товушдан юқори крейсерлик тезликда паст сезиларлилик (бу F-35 ва F-22 ларда йўқ), юксак бошқарув ҳусусиятлари, асосий радиолокацион станция, нишонларни аниқлашнинг ноёб оптик-электрон тизими ва электрон тўсиқ қўйиш тизими (ақлли қоплама), борти 10 тонна қурол-аслаҳалар (шу жумладан гипертовуш ракеталар) ташиш имкони. Қирувчининг барча ўқ-дорилари ички бўлимларида сақланади, яъни душман радарларида “кўринмайди”.

Акс берувчи юзанинг кичик майдони (0,4 кв.м), Су-57га конструкциясининг юқори технологияли композит материалларидан (сиртнинг 70% ва самолёт оғирлигининг 25%) фойдаланганлиги туфайли душман радарлари деярли кўринмас бўлиб қолишига имкон беради. Асосий РЛС (радиолокацион станция) ва бошқа бир қатор фаол ва пассив радиолокацион ва оптик-локацион станциялари, шунингдек Су-57-нинг жанговар фойдаланиш ва назорати учун ягона ахборот тизими бошқа самолётлар, қўмондонлик пунктлари, ҲКК, ҲДФ ва қуруқлик кучларининг маълумот алмашиш қуйи тизими билан бирлаштирилган.

Иккита турбореактив двигател Су-57га соатига 2600 километр тезликда ҳаракатланишга, тепага кўтарилиш тезлигини - дақиқасига 21 километрга эришиш имконини беради. Россиянинг бешинчи авлод қирувчиси товушдан юқори тезликка форсажни ёқмасдан ўта олади ва нафақат қисқа, ўрта ва узоқ масофали ракеталар билан ҳужумларни амалга ошира олади, балки тўп қуроли ёрдамида юқори маневрли яқин жангларни ҳам амалга ошириши мумкин (учувчилар бу сифатни жуда қадрлашади). Двигател тортиш векторининг уч ўлчовли оғиш тизими самолётни юқори маневрлилигини таъминлайди.

Россия армияси буюртма қилган 76 дона Су-57 оғир қирувчиларининг жанговар қобилияти, агар улар сўнгги "Охотник" пилотсиз учувчи аппаратлари билан интеграциялашган ҳолда вазифаларни бажарсалар, қанчалар кучайишини тасаввур қилиш мумкин ҳолос. Ҳужумчи кўринмас дроннинг бешинчи авлод қирувчиси билан ҳамжиҳатликда ишлаши қирувчи авиациянинг жанговар фойдаланиш соҳасида катта ютуғи бўлиши мумкин. Бу соҳада учувчи ва жанговар роботнинг самарали ўзаро ҳамкорлиги учун катта имкониятлар очилади.

Су-57да учувчисиз режимнинг ишлаб чиқилиши тўғрисидаги маълумот жуда қизиқ ва жуда мураккаб машинани базадан жуда катта масофада сунъий интеллект (ёки оператор) бошқариши мумкинлигини англатади. Бу тезлик ва маневр бўйича физиологик чекловларни олиб ташлайди (энди жанговар тактикада ортиқча юкланиш рол ўйнамайди). АҚШ Россияда 5-авлод қирувчи самолётининг учувчисиз (чексиз) модификациясини ривожланишини ҳавотир билан кузатаётгани бежиз эмас, чунки Американинг сўнгги F-35 Lightning II самолёти товушдан тез режимида парвозда тахминан икки дақиқали сўнг парчаланиб кетиши мумкин - қопламаси бардош бермайди.

Ҳарбий-сиёсий турбулентлик

Су-57 оғир қирувчи самолётининг очиқланган хусусиятлари ва имкониятлари бу бир айсбергнинг учи ҳолос. Ҳаво разведкаси ва назорати, қуролли кучларнинг бошқа ҳиллари ҳаракатларини мувофиқлаштириш, масофанинг кенг туркумида юқори аниқликдаги ракета зарбалари – "Сухой"нинг бешинчи авлоди буларнинг барчасининг уддасидан чиқади.

Бироқ, ҳарбий устунлик бирдан-бир мақсад эмас. Сўнгги авиацион комплекснинг самарадорлиги Россия ва унинг иттифоқчиларининг ҳарбий хавфсизлигини таъминлашда - ташқи тажовузнинг олдини олишда катта (принципиал) аҳамиятга эга. Авиацион саноатда технологик тараққиётни, Россиянинг глобал қурол бозорида етакчи мавқеини сақлаб қолиш ҳам муҳимдир.

Сўнгги ўн йилликлардаги Афғонистон, Ироқ, Сурия, Ливия, Югославиядаги ҳарбий можаролар тажрибаси шуни кўрсатадики, Ғарбнинг асосий воситаси ёки "дубулғаси" - ҳавода миқдорий ва сифатли ҳукмронлик (ҳужум авиацияси, қанотли ракеталари, дронлар). Пентагон фавқулодда ядросиз зарба бериш концепциясини ишлаб чиқмоқда, у Америка қуролли кучларига АҚШнинг ҳар қандай душмани бир неча соат ичида мағлубиятга учратадиган, мустаҳкам ва ҳаракатчан нишонларга ноядровий қуроллар билан зарба бериш имконияти бериши керак.

Эслатиб ўтаман, АҚШнинг ўзи сохта баҳоналар билан 2019 йилда ўрта ва қисқа масофали ракеталарни йўқ қилиш тўғрисидаги шартномани бекор қилди, стратегик ҳужум қуроллари тўғрисидаги битимда аниқсизликни келтириб чиқарди ва глобал ракетага қарши мудофаа тизимининг зарба бериш потенциалини оширди. АҚШнинг ҳарбий бюджети 2020 йилда 750 миллиард долларгача кўтарилди - бу рақам Россия мудофаа бюджетидан 10 баравар кўп ва дунёнинг бошқа мамлакатларининг ҳарбий харажатлари билан таққосланади.

Шу фонда қудратли Ҳаво-космик кучлар ва ҳаво ҳужумидан мудофаа ва ракеталарга қарши мудофаа тизимларини шакллантириш Россия учун шартсиз давлат устуворлигига айланмоқда. Москва хавфсизликнинг бутун периметри бўйлаб ҳарбий таҳдидларнинг ўсишига жавоб қайтаришга, қўшинларнинг жанговар тайёргарлигини ва қуроллари имкониятларини оширишга, иттифоқчилар хавфсизлигини мустаҳкамлашга мажбур.

976
Аллигатор Сатурн

Москвада “Гитлер” тимсоҳи вафот этди

5
Москва ҳайвонот боғида аллигатор Сатурн вафот этди, унинг ёши 84 да эди. У Москвага 1946 йилда олиб келинганди.

ТОШКЕНТ, 25 май — Sputnik. Москва ҳайвонот боғида аллигатор Сатурн вафот этди, унинг ёши 84 да эди, афсонага кўра, у Адольф Гитлер коллекциясида бўлган. Бу ҳақда муассасанинг Facebook’даги саҳифасида хабар берилди.

"Кеча эрталаб Миссисипи аллигаторимиз Сатурн вафот этди. У 84 ёшда эди. Ёввойи табиатда ушбу тур вакилларининг умр кўриш давомийлиги 30-50 ёшни ташкил этади. Сатурн узоқ ва воқеаларга бой ҳаёт кечирди. У 1936 йилда АҚШда туғилди. Деярли дарҳол у Берлин ҳайвонот боғига олиб кетилди,  1943 йил 23 ноябрда бўлган бомбардимондан кейин у ердан қочиб кетди", - дейилади хабарда.

Материалда ёзилишича, инглиз аскарлари тимсоҳни 1946 йилда топиб олишди ва Совет Иттифоқига бериб юборишган.

"1946 йил июл ойида Сатурн Москвага олиб келинди. Дарҳол у Берлиндаги ҳайвонот боғида эмас, балки Гитлер коллекциясида бўлганлиги ҳақидаги афсона пайдо бўлди. Аммо у назарий жиҳатдан кимгадир тегишли бўлса ҳам, ҳайвонларнинг - уруш ва сиёсатга алоқаси йўқ, уларни инсон гуноҳларида айблаш бемаънилик", - дейилади хабарда.

Сатурн Москва ҳайвонот боғида 74 йил яшади. Тимсоҳнинг жасади Дарвин музейида сайланади.

5