Лаборатория имени Ричарда Лугара в Грузии

Америкаликларга Марказий Осиё ва Кавказдаги биолабораториялар нимага керак?

935
(Янгиланган 17:38 29.05.2020)
Қозоғистон, Арманистон ва Тожикистонда америкаликлар биологик лабораториялар тармоғини яратдилар. РИА Новости муаллифи буни ўрганди.

ТОШКЕНТ, 29 май - Sputnik, Галия Ибрагимова. "АҚШ бутун дунё бўйлаб, шу қатори, чегараларимиз атрофида, ҳарбий биологик фаолият олиб бормоқда", - деди Сергей Лавров КХШТ ташқи ишлар вазирлари йиғилишида. Москва узоқ вақтдан бери қўшни давлатларнинг биологик хавфсизлиги ҳақида ҳавотирда. Қозоғистон, Арманистон ва Тожикистонда америкаликлар биологик лабораториялар тармоғини яратдилар. Россия расмийларининг, айниқса, Грузиядаги Лугара номидаги марказга оид саволлари кўп. Вашингтонга буларнинг нима кераги борлиги ҳақида РИА Новости материалида ўқинг.

Қасддан чиқариб юбориш

Қозоғистонда коронавирусдан биринчи зарарланиш март ойининг бошида қайд этилди. Ҳукумат чегараларни ёпиб, фавқулодда ҳолат эълон қилди. Интернетда ушбу вирус 2016 йилда республиканинг жанубий-шарқида америкаликлар томонидан қурилган биолаборатория билан боғлиқ бўлиши мумкинлиги ҳақида миш-мишлар тарқалди.

Олма-Ота Марказий реферанс-лабораторияси (ЦРЛ) Қозоғистон учун хос бўлган вируслар штаммларини ўрганишга ихтисослашган. У Қозоғистон карантин ва зооноз инфекциялари илмий маркази негизида фаолият юритади, республика Соғлиқни сақлаш вазирлигига бўйсунади. У Пентагон ҳисобидан қурилган бўлса-да, Қозоғистон мулки ҳисобланади. АҚШ ушбу иншоот учун 108 миллион доллар ажратган.

Вашингтон буни: минтақада АҚШ ҳарбийлари жойлашгани ва тадқиқотлар номаълум вирусли инфекциялардан ҳимояланишга ёрдам беради, дея тушунтирганди.

КХШТ, МДҲ ва ШҲТ саммитларида Москва вакиллари америкаликлар ушбу лабораторияларни Россия манфаатларига қарши ишлатишлари мумкинлигини бир неча бор таъкидлашган. Аммо Қозоғистон расмийлари маҳаллий биологлар ишига ҳеч ким аралашмаслигига ишонтиришган.

"Хорижий олимларнинг иштирок этишига фақат қўшма тадқиқотлар ўтказилганда ва грант лойиҳалари амалга оширилгандагина йўл қўйилади", - деб изоҳ берган ЦРЛ.

2018 йилда Қозоғистонда менингит билан касалланишлар сони сезиларли даражада ошди ва Олма-Отада ЦРЛдан менингококк инфекция штаммининг сизиб чиқиши ҳақида гапира бошлашди. Журналистлар ва блогерлар америкаликлар қасддан вирус тарқалишига йўл қўйдилар, дея жиддий ёздилар. Шу тариқа, улар гўёки лабораторияда ишлаб чиқилган бактериологик қуролнинг самарадорлигини синаб кўрмоқчи бўлган.

Қозоғистон Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳеч қандай эпидемия йўқлигига ишонтирган. "Қозоғистонда менингит билан касалланиш ҳолати 58 та, улардан 32 таси Олма-Отада. Агар нисбий кўрсаткичларни ҳисобласак, БССТ стандартларига кўра, улар жуда паст", - деди вазирлика.

Коронавирус ҳам ўхшаш тарихга эга. Ҳокимият фитнани рад этди ва ваҳима тарқатмасликка чақирди.

Фаолиятнинг ёпиқ режими

Совет даврида Арманистон ССР Микробиология институти энг йирик микробиология маркази ҳисобланган. 90-йилларда институтнинг илмий ишланмаларига АҚШ ва Буюк Британия қизиқиш билдирди. Арманистонлик мутахассислар Ғарб мамлакатларида амалиёт ўташга таклиф этилган.

2000 йилларда америкаликлар мамлакатда бир нечта биологик лабораторияларни очишга ёрдам берди. Пулларни, Қозоғистонда бўлгани каби, Пентагон ажратган. Фақат Арманистон Касалликларни назорат қилиш ва профилактикаси Миллий марказининг ўзига модернизация қилишга ўн миллион доллар сарфланди.

Ереван, Гюмри, Ванадзор, Мартуни ва Ижеванда қурилган илмий марказлар Кавказ минтақасига хос бўлган вирус ва штаммларни ўрганадилар.

Лабораториялар Арманистон соғлиқни сақлаш тизимининг бир қисмидир, аммо АҚШ мудофаа вазирлигининг таҳдидларни камайтириш агентлиги бу ерга кириш ҳуқуқига эга. У ерда маҳаллий мутахассислардан ташқари, америкаликлар ҳам ишлайди.

Арманистондаги биолабораториялар ёпиқлилига Москва томонидан танқид билдиради. Шубҳаларни бартараф этиш учун ўтган йилнинг кузида бош вазир Никол Пашинян россиялик мутахассислар билан ҳамкорлик тўғрисида Меморандум имзолашга рози бўлди. Тафсилотларни келишиб олинди, аммо охиргига келиб Арманистон томони ушбу ҳужжатдан воз кечди.

Хавфли эпидемиология

2010-чи йилларда америкалик биологлар КХШТнинг яна бир аъзоси - Тожикистонга эътиборини қаратдилар. Улар юқумли касалликларнинг авж олишига олиб келиши мумкин бўлган ноқулай эпидемиологик вазиятдан хавотирда эдилар. Ғарбнинг бир нечта жамғармалари тадқиқот марказларини ташкил этиш учун маблағ ажратди.

Шундай қилиб, 2013 йилда Душанбе шаҳридаги Гастроэнтерология институти негизида биологик хавфсизлик лабораторияси очилди. Ушбу лойиҳа Хитой, Мьянма, Бангладеш ва Африкада шунга ўхшаш иншоотларни барпо этган Франциянинг Мерьё хайрия жамғармаси томонидан молиялаштирилди.

Одатда, французларга БМТ ва АҚШнинг USAID ҳалқаро ривожланиш бўйича агентлиги ёрдам берган. Инвестициялар уч миллион доллардан ошди.

2019 йилда Республика сил касаллигини назорат қилиш маркази негизида лаборатория ташкил этишди. USAID ва Пентагон ҳомий бўлди. Маҳаллий биологлар, чет эллик ҳамкасблари иштирокида Марказий Осиёга хос бўлган сил, безгак, гепатит ва ўлат каби касалликларни ўрганмоқдалар.

Ўтган йили Тожикистон шимолидаги Исфара шаҳрида яна бир иншоот очилди. У ҳақида маълумот оз, уни ҳам америкаликлар молиялаштирди.

" Марказий Осиёда коронавирусдан олдин ҳам эпидемиологик вазият яхши эмас эди. Минтақага гепатит, ўлат, сил касаллиги хосдир, шунинг учун янги биолаборатория зарур. Уларга маблағ керак. Чет эл ёрдамисиз эплай олмаймиз",- деб тушунтирди РИА Новости-га Душанбе шаҳридаги Сиёсий тадқиқотлар маркази директори Абдуғани Мамадазимов.

Тожик мутахассиси америкаликлар фаолиятида шубҳали нарсани кўрмайди. "Шунчаки улар доим биринчи бўлиб эътибор беради. Агар коронавирусдан кейин Россия, Хитой ёки ЕИ минтақага вирусларга қарши курашда фаол ёрдам бера бошласа, республика ҳукумати буни қўллаб-қувватлайди", - дейди эксперт.

Грузия патогени

Грузия КХШТга аъзо эмас, лекин Россия билан чегарадош ва Кавказда муҳим рол ўйнайди. Москва Ричард Лугар жамоат соғлиғини сақлаш тадқиқот марказидан хавотирда. Россия ҳукумати Тбилиси яқинидаги биолаборатория америкаликларнинг манфаатларини кўзлаб фаолият юритади деб ҳисоблайди.

Шубҳалар бекордан-бекор пайдо бўлмайди. 2018 йил сентябр ойида Грузия давлат хавфсизлиги собиқ вазири Игорь Гиоргадзе лабораторияда одамлар устидан эксперимент ўтказишлари мумкинлигини маълум қилиб Лугар марказида даволанаётган ўнлаб одамлар вафот этганлиги ҳақидаги ҳужжатларни тақдим этди. Шу билан бирга, у ерда Пентагоннинг буюртмаларини бажарадиган Американинг учта - CH2M Hill, Battelle ва Metabiota хусусий фирмалари биологлари ишлаган.

Гиоргадзе лабораторияда бактериологик ҳимоянинг юқори даражасида эканлигига эътибор қаратди. Бундан ташқари, марказда "зарарли моддалар сочиш ускуналари ва биологик фаол материал билан тўлдирилган ўқ-дорилар" мавжуд. "Мақсади жамиятни ҳимоя қилиш бўлган ташкилотга бу каби нарсаларни нима кераги бор?" - деб ҳайрон бўлди собиқ вазир.

Москвада буни эшитишди. ТИВнинг қуролларни тарқатмаслик ва назорат қилиш масалалари департаменти бошлиғи Владимир Ермаков Россия ўз чегаралари яқинида америка биологик тажрибаларига тоқат қилмаслигини маълум қилди.

Пентагонда Гиоргадзенинг айбловлари бемаънилик деб аталди. Тбилиси лабораторияни тинч ишланмалар билан шуғулланаётганига ва одамлар устида тажриба ўтказилиши ҳақида гап бўлмаганлигини таъкидлади. Грузия расмийлари Лугар марказига россиялик мутахассислар ташриф буюришига қарши эмас эди. Аммо бу режалар ўтган йилги икки мамлакат ўртасидаги муносабатлардаги инқироз туфайли барбод бўлди.

"Грузия ҳеч қачон физик-кимёвий биология соҳасидаги тадқиқотлар билан қизиқмаган. Ва ушбу лабораторияда ходимларнинг ҳимояси юқори биологик даражада эканлиги кўплаб саволларни келтириб чиқаради. Бу каби оғир патогенлар билан шуғулланиш нима учун керак?" - дейди РИА Новости билан суҳбатда биология фанлари доктори, Сибир федерал университети профессори Николай Сетков.

Вектор вирусология марказининг илмий ишлар бўйича бош директор ўринбосари Александр Агафоновнинг таъкидлашича "Лугар марказида биологик қуроллар ва уларни етказиб бериш воситаларини иўлаб чиқилиш тўғрисида тўғридан-тўғри маълумотлар ёпиқланган".

"Аммо CH2M Hill, Battelle ва Metabiota хусусий компанияларининг иштироки ва контракт мажбуриятлари тўғрисида маълумот, масалан, Сибир куйдиргиси, туляремия ва Қрим-Конго геморрагик безгаги вирусининг хавфли бактериялари бўйича тадқиқотлар - эътиборсиз қолмаслиги керак", - дея таъкидлайди мутахассис.

Агентлик томонидан сўралган экспертлар постсовет давлатлари ташқи ёрдамдан умид қилиб, эпидемиологик вазият устидан назоратни бой бериб қўйиши мумкин деган тўхтамга келишди. Ва бу ўта жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин. Устига-устак, пандемия даврида ушбу лабораторияларга янада кўпроқ эҳтиёткорлик билан қарала бошланди, натижада ушбу тузилмаларни янада очиқроқ қилишга яхши асос бор.

935
Боевики движения Талибан

Қобул толиблар исканжасида: Афғонистон МОда қандай қилиб "таянч нуқта"ни топа олади

1349
(Янгиланган 22:28 11.07.2020)
"Толибон"нинг келишувга бора олмаслиги Афғонистондаги ҳарбий-сиёсий вазият янада ёмонлашишига олиб келади, қўшни Марказий Осиё мамлакатларига терроризм фаоллиги "кўчиб ўтиши" билан таҳдид қилади.

Бу муаммони фақат ОДКБ(КХШТ) ва ШҲТ давлатлари салоҳиятини фаол жалб қилган ҳолда, ўзаро кўпқиррали ҳамкорлик форматида ҳал қилиш мумкин.

Афғонистоннинг асосий автомагистралларида июль ойи бошида толиблар тажовузи кескин ошди ва куч тузилмалари бу ҳолатга самарали қаршилик кўрсата олмайдилар. Террорчилар ўзаро уюшган ва қуролланган. Мамлакат шимолида американинг замонавий, ўқ узиш масофаси 1 800 метргача бўлган ўз-ўзини зарядловчи 12,7-ммли Barrett M82 снайпер милтиқларидан фойдаланганлик ҳолатлари қайд этилди. Бу ҳолат эса Афғонистон пойтахти Қўшма Штатлар билан тинчлик битими мажбуриятларини бажармайдиган "Толибон"нинг қаттиқ қамали остида эканлигини англатади.

Абдул Рашид Дўстум июл ойи бошида Афғонистон тарихида учинчи маршалга айланди (шоҳ Вали Хон ва Муҳаммад Қосим  Фахимдан ташқари), аммо бу тайинлов ғалабалар сонини кўпайтирмади.

Афғонистон куч тузилмалари 22 июн куни 19 йил давом этган ҳарбий ҳаракатлар давомида маълум бир вақт мобайнида юз берган энг катта йўқотишлар ҳақида баёнот беришди: бир ҳафта ичида толиблар 32 провинцияда 422 та ҳужумни амалга ошириб, 290 дан ошиқ ҳарбий хизматчи ва полициячиларни ўлдирганлар.

Бундан ташқари, 42 нафар тинч аҳоли, шу жумладан, аёллар ва болалар ҳалок бўлган. Сал олдин (19 июн куни) АҚШ Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи Қўшма Штатлар толиблар билан феврал ойида имзолаган битим доирасида ўз мажбуриятларини бажариб, Афғонистондаги қўшинлари сонини 8600 нафаргача қисқартиргани ҳақида маълум қилди. Террорчилар фаоллашуви америка қўшинлари чиқарилиши билан боғлиқлиги аниқ. Шу билан бирга, НАТОнинг "Қатъий кўмак" миссияси вазифалари бажарилмаган. Америкаликлар томонидан Афғонистоннинг миллий хавфсизлик кучлари тайёргарлигига миллиардлаб доллар сарфланган бўлса-да, бу ҳаракатлар самара бермади. 2001 йилда "Мустаҳкам озодлик" операцияси ўтказилганидан буён афғон героинининг ишлаб чиқарилиши кўлами ўн карра ошди ва дунёда гиёҳванд моддалар ноқонуний айланмасининг 80%дан ортиғини ташкил қилди. Толиблар ҳукуматни куч билан босиб олишга интилмоқда, "Ал-Қоида" жангариларини яшириб, Афғонистон ва Марказий Осиё мамлакатлари ҳудудида террорчилик ташкилотлари ривожланиши ва кучайишига ҳисса қўшмоқда.

Қарама-қарши ҳамкорлик

Пентагон толиблар ҳаракати Афғонистондаги барқарорликнинг бош хатари бўлиб қолаётганини тан олади. АҚШ ҳарбий идораси июль ойидаги докладда толиблар ҳаракатига салбий баҳо берган, уларнинг Ал-Қоида билан алоқаси таъкидлаб ўтилган: "Аль-Қоида"нинг минтақавий филиали – АКИС – узлуксиз равишда "Толибон"нинг қуйи звеноси ролини бажариб келади ва унга афғон ҳукуматини йўқ қилиш бўйича интилишларида ёрдам беради, шунингдек, минтақадаги АҚШ кучлари ва ғарб мақсадларига бўлган ҳужумларга доимий қизиқишни қўллаб-қувватлаб келади. Ҳар ҳолда "Толибон" ушбу докладни пропагандистик ва асоссиз, деб атади. Чиқарилган америка қўшинлари ортга қайтиши даргумон. Афғонистондаги тинчлик жараёни катта эҳтимол билан виртуал лойиҳа, коалиция ҳукумати эса - эришиб бўлмас идеаллик рамзи бўлиб қолади.

Пентагоннинг "Толибон" билан биродарлашуви қандай якун топади?

Афғонистон президенти Ашраф Ғани "Мен афғон халқига хизмат қиламан, толиблар хоҳишига эмас", дея вақтинчалик ҳукумат фойдасига лавозимни тарк этиш имкониятини рад этмоқда. Афғонистон миллий ярашув бўйича Олий кенгаши раҳбари Абдулла Абдулла яқинда "Толибон" ҳаракати иштирокида вақтинчалик ҳукуматни шакллантириш масаласи қуролланган можаро томонлари тўғридан-тўғри мулоқот ташаббуси билан чиққан тақдирда рўй бериши мумкинлигини айтди.

Тўғридан-тўғри мулоқот эса ўзаро асирлар алмашинуви жараёни якунлангач бошланиши лозим.

Жараён мантиқий якунига етишдан йироқ, ва боши берк кўчага кириб қолган, ахир "Толибон" озод этишни талаб қилаётган жангарилар рўйхатида "Ал-Қоида", "Лашкар-и-Тайба" ва бошқа террорчилик ташкилотлари аъзолари номлари келтирилган.

Афғон ҳукумати 4 015 маҳбусларни озодликка чиқарди ва ўта оғир жиноятлар учун суд қилинган 597 нафар маҳбусни чиқармоқчи эмас. Мисол учун, улар орасида - Қобулдаги Германия элчихонасида портлаш ташкилотчилари бор, ушбу теракт оқибатида 150га яқин инсон ҳалок бўлган. "Толибон"га яқин манбаларнинг таъкидлашича, номма-ном келтирилган 5000 маҳбуснинг озодликка чиқарилмасидан афғонлараро музокаралар бошланишидан умид қилиш керак эмас.

Ўзбекистон ва Тожикистондаги таянч нуқталари

Вашингтон Афғонистон учун таянчни, афғон турбулентлиги уларнинг хавфсизлигига тўғридан-тўғри хавф соладиган чегарадош Марказий Осиё давлатларидан изламоқда. Июль ойи бошида АҚШнинг Афғонистон бўйича махсус вакили Залмай Халилзод ва АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорацияси раҳбари Адам Бойлер Тошкентга ташриф уюштирдилар.

Маҳаллий ҳукумат билан Афғонистонда тинчлик ўрнатиш истиқболлари, Ўзбекистонда инвестициявий лойиҳаларни амалга ошириш учун DFC молиявий маблағларини жалб қилиш масалалари муҳокама қилинган. Сал олдин Халилзод Покистон ва Қатарда бўлиб, у ерда ҳам Афғонистондаги тинчлик музокаралари жараёнини қўллаб-қувватлаш масалаларини муҳокама қилганди.

Шу билан бир қаторда Тошкентда ўзбек жиҳодчилари фаоллиги кузатилмоқда - ДХХ ва ИИВ ходимлари 30 июнь куни "Тавҳид ва жиҳод катибаси" халқаро террористик ташкилотининг "жиҳодга" тайёрланаётган 11та тарафдори фаолиятига чек қўйди.

Орадан тўрт кун ўтиб республикада "Жиҳодчилар" экстремистик оқимининг иккита яширин гуруҳлари, жами 25 киши фаолиятига чек қўйди.

Эҳтимол, толиблар билан тинчлик музокаралари ва Афғонистон иқтисодиётига инвестиция лойиҳалари қачонлардир иштирокчиларга дивидендлар олиб келар ҳам. Шундай бўлсада, бугунги кунда ОДКБ ва ШҲТ сингари "таянч нуқталари" фойдалироқ. Биринчи галда Афғонистон ҳудудидан қўшнилар территориясига муқаррар хавф туғдираётган террористик фаоллика куч билан жавоб қайтариш давлатлараро салоҳиятини ривожлантириш лозим. ИД стратегияси экспансияни кўзда тутади. Марказий Осиё республикаларидан бўлган 4200 нафар жиҳодчилар Ироқ ва Сурияда жанговар тажриба орттирдилар.

Американинг Soufan Group компанияси докладига мувофиқ, террористик ташкилотлар томонидан Яқин Шарқда амалга оширган жанговар ҳаракатларда 2018 йилда 1 300га яқин тожик, 1 500 ўзбек, 500 қозоқ ва 500 қирғиз фуқаролари иштирок этишган. Бу одамларнинг аксарияти янги "қаҳрамонликлар"га тайёрлиги эҳтимолдан ҳоли эмас.

Таъкидлаш муҳимки, Ўзбекистоннинг мудофаа ва хавфсизлик соҳасидаги мустаҳкам позициялари асосан Россия Федерацияси ва МДҲдаги бошқа давлатлар билан ҳарбий ва ҳарбий-техникавий ҳамкорлик туфайли яратилган.

Марказий-Осиё минтақасидаги барқарорлик ОДКБ кучлари: тезкор ёйиладиган коллектив кучлар (10 дан ортиқ батальонлар) ва тезкор жавоб қайтарувчи коллектив кучлар (махсус бўлинма таркибидаги 22 минг ҳарбий хизматчилар) томонидан мунтазам таъминланади. Ўзбекистон ОДКБга аъзо эмас, аммо шундай бўлсада, ушбу "хавфсизлик гумбази" остидадир. Куч тузилмаларининг кўпмиллатли контртеррористик ҳамкорлиги мунтазам ривожланади. Сал олдин Ўзбекистон ва Тожикистон "Шериклик-2020" деб номланган ҳарбий ҳамкорлик тўғрисида иккиёқлама битимни имзолаган эди.

Тожикистонда жойлашган Россиянинг 201-ҳарбий базаси ўз ҳарбий имкониятларини доимий равишда кучайтириб ва ошириб боради. Мотоўқчилар бўлинмалари муҳим объектларни миналаштирилган душман автомобиллари ҳужумларидан ҳимоя қилиш машғулотларини мунтазам амалга ошириб келади.

"Жиҳодчилар"нинг тактик ҳаракатларига "Орлан-10" учувчисиз учиш қурилмалари ва бронеуралларда жойлашган "ЗУ-23" мобил зенит қурилмалари ёрдамида чек қўйилади. Бу ишлар ҳатто тунги вақтларда ҳам тегишли прицел ва приборлар ёрдамида амалга оширилади.

Мобил гуруҳлар тоғда жойлашган Ляур полигонида позиция мудофаасидан ҳужумга ўтишни, ортга тисарилаётган душманни таъқиб қилиш ва йўқ қилишни ўрганадилар.

Марказий Осиё стратегик йўналишида 2020 йилда Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилоти (КХШТ) давлатлари қуролли кучларининг 40 га яқин қўшма машғулотлари бўлиб ўтади. Бир нечта давлатлар ҳудудларида 20дан ортиқ полигонлардан фойдаланилади.

Бундан ташқари, август ойида Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо саккиз давлатнинг 10 мингдан зиёд ҳарбий хизматчилари кенг кўламли "Тинчлик миссияси-2020" аксилтеррор машғулотларида иштирок этадилар. Террорчилар билан муваффақиятли "музокараларнинг" реал ва алмаштириб бўлмайдиган инструментлари мана шундан иборат. Аммо ғарблик "шериклар" баъзида Россиянинг минтақавий ролини (ОДКБ ва ШҲТ) бошқача мазмунда кўрсатишга ҳаракат қилишади.

Ғалати воқеа

Америка журналистлари хавф-хатарни писанд қилмаган ҳолда 6 июль куни аллақандай Раҳматулла Азизийни топиш учун афғонистоннинг Қундуз провинциясига келадилар. Азизийни The New York Times нашри июнь ойида "россиялик агентлар" ва "Толибон" ўртасида воситачи деб атаган эди. Эслатиб ўтаман, NYT версиясига кўра, Россия разведкаси толибларга америка ҳарбийлари қотиллиги учун пул тўлаган бўлиши мумкин. Табиийки, Азизийни топишнинг имкони бўлмади. Қундузда у ҳақда ҳеч ким ҳатто эшитмаган бўлиб чиқди. Сал олдин "Толибон": Ислом амирлигининг 19 йиллик жиҳоди аллақандай разведка органи ёки чет давлатнинг садақасига муҳтож эмас", дея ўз эътирозини билдирган эди.

АҚШ ҲК Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи 8 июл куни миллий разведкадан Россиянинг толиблар билан эҳтимолий тил бириктируви ҳақида хабарлар келиб тушганлиги ҳақида баёнот берди. Аммо бу хабарлар етарлича асос базасига эга эмасди. Маккензининг таъкидлашича, толиблар кўп йиллар давомида америкалик аскарларга ҳужум уюштириб келади The New York Timesдаги мақолалар Афғонистонда америка қўшинлари хавфсизлигини таъминлаш алгоритмини ўзгартира олмаган.

Сўнгги йилларда Россиянинг Марказий Осиёда ижобий таъсири ортган, ва бу Ғарбдаги энг тор доирада минтақавий муаммоларни ўз фойдасига "тартибга солиб туришни" истовчи алоҳида кучларга ёқмаяпти. Аммо Афғонистондаги уруш ва тинчлик масалалари устидан монопол назорат ўтмишда қолмоқда. РФ Хавфсизлик кенгаши котиби Николай Патрушев сешанба куни бежиздан: "Россия ва америка махсус хизматлари кенг кўламли йўналишлар бўйича ҳамкорлик қиладилар. Терроризмга қарши кураш - аниқ амалий натижалар бор соҳадир", дея таъкидламади. Мураккаб масалалар фақатгина ҳамкорликдаги халқаро уринишлар билан ҳал этилади. Афғон йўналишида ОДКБ ва ШҲТга аъзо ҳар бир давлатнинг ўрни беқиёсдир.

1349
Павильон компании RT (Russia Today)

RTнинг тақиқланиши: Ғарб Россияга қарши ишлашни унутиб қўйгани ҳақида

509
(Янгиланган 17:26 10.07.2020)
Литва ўз ҳудудида RT-нинг бешта каналини трансляциясини тақиқлади. Бу Латвия ҳукумати шунга ўхшаш қадам қўйгандан бир ҳафта ўтгач рўй берди. Навбатда - Эстония, унинг ташқи ишлар вазири ҳам шунга ўхшаш чора қўлланилишини истисно қилмади.

 

Бу масала бўйича Таллиннинг алоҳида позицияси имкониятлари унчалик катта эмас ҳам: уччала “Болтиқбўйи йўлбарслари”нинг Россияга қарши анъанавий келишуви ва республикада Sputnik агентлиги ишлашига тўсиқларни яратишда Эстония ҳукумати энг фаол ва изчил бўлганликларини ҳисобга оладиган бўлсак. Маълумки, керакли натижага эришиш учун улар агентлик ходимларига жиноий таъқиб таҳдиди билан очиқдан-очиқ қувғин қилишди.

Бироқ, бу воқеада энг қизиғи Вильнюснинг қарорга расмий асос келтириши. Унга мувофиқ, ўз навбатида Ғарб санкцияларига учраган Дмитрий Киселев, RTни бошқараётганлиги медиа-манбага қарши чоралар кўриш учун сабаб бўлган.

Гап ҳатто шунда ҳам эмас-ки, бу баёнот нотўғрилиги сабабли Литва ҳукуматига пичинг изоҳлар билан танбеҳ берилди, бу изоҳлар муаллифлари RTнинг аслида Дмитрий Киселёв бошқарадиган “Россия сегодня” ҲАА тузилмалари билан ҳеч қандай алоқаси йўқлигини эсладилар.

Муҳимроғи шундаки, худди шунга ўхшаши олдин рўй бериб бўлган: бир ҳафта олдин, Латвия ОАВлар бўйича Миллий кенгаши RTнинг тақиқланишини телеканаллар Дмитрий Киселёвнинг “амалдаги шаҳсий назорати остида” эканлиги билан изоҳ берган эди. Кейин, худди шу тарзда, Маргарита Симоньян ва Россия Ташқи ишлар вазирлиги Латвия расмийларининг очиқдан-очиқ профессионалсизлиги ва ўзларининг қарорларини очиқдан-очиқ сафсата эканлиги ҳақида баёнот беришди.

Ўша пайтда, рўй берганни тасодиф ва маълум бир ижрочиларнинг хатоларига йўйиш мумкин эди: ахир, ҳеч бир тизим ишини тушунмаганлар ва палапартиш ишлайдиганлардан кафолатланмаган. Аммо бундай вазиятда давлатга ўзини орқага тортиши унча яхши эмас, ҳатто ўз амалдорлари очиқчасига зарба остига қўйса ҳам.

Аммо Литвада ҳам вазият ҳудди шу тарзда қайтарилиши шуни аниқ кўрсатадики: ҳеч қандай тасодиф бўлмаган, бўлмайди ҳам. Буларнинг барчаси Латвия ва Литва ҳукуматларининг онгли позициясидир, бунда барча “ҳаҳ, шундай қолаверсин” тамойилига тушади.

RT узатилишини тақиқлаш сиёсий қарор эканлиги яққол. Аммо буни қонуний “тозароқ” сабаб билан тушунтиришнинг иложи йўқмиди? Албатта бор. Аммо бунинг учун улар кўпроқ ҳаракат қилиши, масъул идораларни ҳаракатлантириши, қонунчиликдаги тешикларни қидириши керак эди.

Бир вақтлар айнан қабул қилинаётган қарорларнинг ташқи нуқсонсизлигига амал қилишнинг юридик моҳирлик каби ҳусусият Ғарб демократиясининг муҳим кузурларидан бири бўлган. У расмий процедураларга риоя қилишга мойил бўлмаган бошқа сиёсий тизимлар фонида анча эди.

Аммо ўшандан бери жуда кўп вақт ўтди. RT узатилишини тақиқлаш масаласида, Болтиқбўйи мамлакатлари сўнгги йилларда бутунлай бошқа ва анча кучли давлатлар томонидан яхши йўлга қўйилган йўлдан юрди.

Америкаликлар учун номаълум кукун билан тўлдирилган найча силкитишни, халқаро ҳамжамият олдида Ироққа бостириб киришни оқлаш учун чиндан ҳам мавжуд бўлган бошқа сабабларни қидириш ўрнига қўйди. Скрипалларнинг заҳарланиши атрофида британияликлар катта томоша намойиш этди - ва улар ҳеч қандай яққол, диққат билан қарашга лойиқ бўлган бу “тешиклардан” хижолат бўлишмади. Адолатни ўз миллий брендига айлантирган Нидерланди, МН17 иши бўйича суд жараёнида шундай “кульбитлар”ни уюштирдики, бундан ҳайрон ҳам бўлиб бўлмайди.

Нафақат Россия, балки Хитой, Эрон, Венесуэла ва бошқа “яккаланган мамлакатлар”га келсак, бундай мисоллар шунчалар кўп-ки, улар аллақачон камдан-кам учрайдиган истиснолардан одатий ҳолга айланди. Бундай фонда, Литва ва Латвия ҳукуматларининг RT трансляциясини тақиқлаш билан боғлиқ позицияси ниҳоятда узвий уйғун кўринади: расмий асос сифатида бу сафсатани эълон қилиб бошни оғритмаса ҳам бўлади.

Бунда ҳатто қандайдир мантиқ ҳам бор: Россияда қарши қарашларга эга аудиторияни “Киселёв RTни бошқараётгани” (ҳудди шу тарзда, “Скрипальни Путин заҳарлагани” ёки “Донбас устида Боингни Кремл уриб туширгани”) туғрисида иддаолар қониқтиради, Россияга, ва уни ёқтирадиган давлатларни эса Ғарб ўз томонига ишонтириш ва оғдириш масаласини маънисиз ва маблағлар сарфлашдан маъно йўқлигини тобора тушуниб етмоқда.

Дастлаб, бу (очиқчасига палапартиш) ёндашув Ғарбнинг ахборот, сиёсий, мафкуравий ва ҳатто маънавий монополияси туфайли юзага келди. Айнан шу туфайли у маълум бир вақтда ўз сиёсатини, Россия ва умуман олганда, ўз рақобатчиларга нисбатан пуҳталик билан ва профессионал равишда ишлаб чиқиш зарур деб ҳисобламай қўйди. Натижада, у бу монополияни қўлдан чиқарганини, шу жумладан ваколатларнинг йўқолиши туфайли ва “ҳаҳ, шундай ҳам бўлаверади” тамойилига  ишониб қолганини пайқамай қолди.

Энди вазият янги босқичга ўтди. Ҳозирда худди шу кучлар самарали ишлаш ва жиддий малакали ҳаракатлар қилишдан маъно кўрмаяптилар, чунки “ўзимизникилар эпланиб олади”, душманни эса барибир авраб бўлмайди.

Бу ерда ажабланарли нарса шундаки, улар жиддий ишонадиларки (ва RT бўйича прибалтларнинг яқиндаги қарорлари буни тасдиқлайди) бундай юқори профессионал ёндашув ёки профессионал бўлмаган ёндашув уларни Россия устидан мафкуравий ва геосиёсий ғалабага олиб келади.

509
Президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев прибыл в Турцию с визитом

Ўзбекистон ва Туркия ўртасида яна бир ҳужжат кучга кирди

7
Ҳужжатга биноан, икки давлат ваколатли органлари ўртасида ахборот алмашишнинг янгиланган тартиби назарда тутилмоқда. Битим солиқларни ундиришда кўмаклашишга оид янги норма билан тўлдирилмоқда

ТОШКЕНТ, 13 июл — Sputnik. Ўзбекистон ва Туркия ўртасида 1996 йил 8 майдаги Даромадларга икки томонлама солиқ солишга йўл қўймаслик тўғрисидаги ҳукуматлараро битимга ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги баённома 9 июлдан эътиборан кучга кирди.

Ҳужжат Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2017 йил 25-октябрда Туркияга ташрифи давомида имзоланган.

Ҳужжатга биноан, икки давлат ваколатли органлари ўртасида ахборот алмашишнинг янгиланган тартиби назарда тутилмоқда, шунингдек, Битим солиқларни ундиришда кўмаклашишга оид янги норма билан тўлдирилмоқда.

Тузатишлар “солиқ шаффофлиги”ни таъминлашга қаратилган бўлиб, бу икки мамлакатнинг жисмоний ва юридик шахслари томонидан солиқларни тўлашдан бўйин товлашга қарши курашиш самарадорлигини оширишга ёрдам беради.

Ушбу ўзгартириш ва қўшимчалар шартномавий-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ва битим қоидаларини икки мамлакатнинг амалдаги солиқ қонунчилигига мувофиқлаштириш зарурияти билан белгиланади.

7
Теглар:
Ўзбекистон, Туркия