Ғарб Россияни яна ўз тузоғига илинтирмоқчи ёки Катта еттиликка таклиф нимани англатади

602
(Янгиланган 11:59 03.06.2020)
Бир вақтлар СССРга қарши курашда АҚШ Хитойни ўзига иттифоқчи қилиб олгани каби, энди Хитойга қарши курашда АҚШ Россияни ўзига ҳамкор қилишга бел боғлади.

Ҳозирда Ғарб Россияга, Россия и  Ғарбга бўлганидан кўра кўпроқ эҳтиёж сезмоқда. Россия Ғарбдан қанчалик узоқлашса бу шунчалик кўпроқ намоён бўлади - бу оддий фикрни нафақат бизнинг ғарбпарастларимиз, балки Ғарб раҳбарларининг ўзлари ҳам англаши қийин. Россия билан муносабатлардаги ўйин қоидалари ва кун тартибини бугунги кунда кучлироқ Ғарб белгиламаслигини англаш жуда қийин, аммо буни англамасликнинг ўзи Атлантика дунёси ортидан одатий колипларни қолдириб ўтмишга ғарқ бўлаётганидан далолат бермоқда. РИА Новости хабарига асосан.

Мана, душанба куни Трамп яна Путинга қўнғироқ қилди - уни Ғарб клубига қўшилишга таклиф қилиш учун. Бу йил АҚШ президенти "Катта еттилик" учрашувига мезбонлик қилади - у июн ойида режалаштирилган эди, аммо Трамп уни сентябрга кўчиришни кўриб чиқмоқда, чунки барча Европа етакчиларининг ҳаммаси ҳам (масалан, Меркель) ҳозирда АҚШга келишга тайёр эмас. Шунинг учун ҳам президент Россияни ғарбий столга қайтариш зарурияти ҳақидаги эски ғоясини илгари суришга қарор қилди.

Ўтган йили Квебекда бўлиб ўтган "Катта еттилик" саммити арафасида Трамп бу ҳақда гапириб ўтди – аммо унда Италия Бош вазиридан бошқа ҳеч ким уни очиқчасига қўллаб-қувватламади. Шунда Трамп бошқа томондан йўл тутишга қарор қилди. Ўтган дам олиш кунлари у Флоридадан парвозда у билан ҳамроҳ бўлган журналистларга "Катта еттилик" эскирганини айтди.

"Мен Катта еттилик дунёда бўлаётган воқеаларга кераклича тўғри акс эттира оляпти деб ўйламайман".

Шунинг учун уни сентябргача қолдириб, унда Хитойнинг келажагини муҳокама қилиш керак - аммо Си Цзинпин билан эмас, балки Путин билан. Россияни ва шу билан бирга Жанубий Корея, Австралия ва Ҳиндистонни таклиф қилиш керак - "Бизда нима бор? Бизда мамлакатларнинг яхши гуруҳи бор".

Ғоя ҳар жиҳатдан ажойиб: Трамп тинчликка асосий таҳдид сифатида белгилаган Хитойни муҳокама қилиш ва АҚШнинг аввалги президенти ушбу ролга белгилаган Россияни қайтариш. Яъни, Трамп анчадан бери таъкидлаганидек, Россия билан тинчлик ўрнатиш ва у билан бирга Хитойга қарши курашни бошлаш, бунга баъзи Америка стратеглари узоқ вақтдан бери даъват қилиб келмоқда. Аммо Россиянинг ўзи ушбу “байрамда” иштирок этишни истайдими?

Хўш, у қаергача боради – ахир унинг Хитойнинг кенгайишидан жуда маҳфий қўрқуви борку. Ва умуман, рус элитаси менталитети мутлақо ғарбпараст ва у "дунё етакчилари" клубига қайтишни хоҳламоқда. Аммо уларга ҳурмат кўрсатадиган бўлсак, улар юзини шивит қилмасдан, ва борар жойи қолмайди, чунки улар ўзлари буни хоҳлашади. Энди барча муаммо шундаки, биз, яъни Ғарб, Путинга жуда кўп ҳам пряник бермаслигимиз керак, акс ҳолда руслар кеккайиб, ўзларини ғолиб деб ҳисоблашни бошлайди. Пряник ва таёқ билан ҳаракат қилиши керак - кейин ҳеч қаерга кетолмайди.

Ажабланарлиси шундаки, дунёнинг бундай манзараси нафақат Ғарб стратеглари, балки Ғарбга мойил ва гўёки ватанпарвар баъзи маҳаллий таҳлилчиларда ҳам учраб туради. Уларнинг фикрича, Россиянинг ўзи ҳеч нарса қила олмайди, биз фақатгина Ғарб билан жанжаллашиб қолганимиз сабабли Хитой билан яқинлаша бошладик, агарда ҳозир қарама-қаршилик якун топса, бизнинг миллатчи элиталаримиз дарҳол Ғарбнинг кичик ҳамкорлари ролига қайтадилар - жамиятимизда бундай ғоялар ҳам кам учрамайди. Ва шунинг учун биз "Катта еттиликнинг" таклифларини қабул қилмаслигимиз керак - Россия йўқ бўлади!

Ҳақиқатан ҳам қабул қилишнинг кераги йўқ - аммо бутунлай бошқа сабабларга кўра. Элиталар Россияни бериб қўйиши мумкинлиги учун эмас, - Путин элиталарнинг таркибини ва кайфиятларини жиддий ўзгартирди. Ҳозирда, 90-чи йилларда бўлгани каби, Россияни Ғарбни намуна ва катта устоз деб биладиган одамлар бошқаради, русларни эса Европа цивилизациясининг муваффақиятсиз бир қисми деб ишонадиган одамлар қандайдир хаёлий дунёда яшайдилар. Россияда элита ва миллий ўз-ўзини англашни тарбиялаш билан боғлиқ муаммолар жуда кўп - аммо бизнинг раҳбариятимиз мустақиллиги борасида ҳеч қандай шубҳа йўқ. Шунингдек, у миллий манфаатлар нима экандигини тушунишига, тарих ва географияга, яъни геосиёсатни билишига шубҳа йўқ ва Россия тарихий тажрибасидан келиб чиқиб, ўз ўйинини жаҳон саҳнасига олиб чиқмоқда. Кўплаб раундлардан иборат, ўзгарувчи вазиятларга ва атроф муҳитга, аммо ўзгармас мақсадга эга Стратегик ўйинини. Россия XXI асрда дунё тартибини белгилайдиган қудрат марказларидан бири сифатида фаолият кўрсатадиган кучли, ўзини ўзи таъминлайдиган цивилизация-давлат. XVIII асрда жаҳон саҳнасида биринчи ролларга чиққан Россия бошқа ҳеч нарсага рози бўлолмайди - уни барбод қилишлари мумкин.

Ғарб билан яқинлашиш ушбу мақсадга қандай ёрдам беради? Ҳеч қандай - ҳатто тактик ўйин ҳам бизга зарар етказиши мумкин. Бунга сабаб СССР парчаланиб кетганидан кейин ҳам Ғарб бизга ҳужум қилишни давом эттирди – аста секин иложи борки нарсани тишлаб тортиб, биз учун мумкин бўлмаган, яъни Малороссияни, Украинани етиб борганида эмас. Йўқ, бу ерда ҳаммаси равшан - постсовет ҳудудида ҳеч қандай муроса бўлиши мумкин эмас: Украинани атлантизацияси, Ғарбнинг геосиёсий майдонига қўшилиши принципиал жиҳатдан мантиқсиз ва муҳокама қилинмайди.

Аммо яна бир нарса муҳимроқ: Россия ўзи хоҳлаган тақдирда ҳам, қандай шаклдаги Ғарб билан яқинлашиши керак? Бирлашган Ғарб энди йўқ - унинг парчаланиш жараёни бир неча йиллардан бери давом этмоқда ва бизнинг миллий манфаатларимизга тўлиқ жавоб беради. Биз Ғарбни ташкил этувчи унсурлар билан - алоҳида Европа мамлакатлари билан ва умуман Европа Иттифоқи билан (фақат у геосиёсий мустақилликка эришгандан кейингина), ҳатто Трампнинг анти-глобалистик Америка билан (агар у тўсатдан вужудга келса) кўприклар қуришимиз мумкин. Аммо биз келажакка режаларни Атлантик Ғарб (ҳозирча мавжуд) билан бирга қура олмаймиз – чунки у бизнинг нафақат келишиб бўлмас геосиёсий рақибимиз, балки душманимиздир (у Россияни яккаланишидан ва кучсизланишидан манфаатдор) ва чунки унинг келажаги йўқ.

Бизнинг атлантикпараст Ғарбга нисбатан стратегиямиз жуда содда: биз Ғарбнинг асрлар давомида ҳукмронлиги шунчаки тугаганлиги ва Атлантика дунёси Тинч океани ва Евросиё дунёсига алмашаётганидан келиб чиқамиз. Ушбу жараён  Россиянинг бевосита иштирокида содир бщлмоқда. Россия нафақат Ғарб билан келиша олмагани туфайли Шарқ ва жанубга бурилишни бошлади, балки тарих ва геосиёсат қонунларини тушунгани учун.

"Катта еттилик" аллақачон бўшаб қолди - гарчи Трамп қайта сайланганидан кейин, уни шунчаки кўмишга қодир бўлолмаса-да, у аста-секин ажралишга маҳкум бўлган томонлар ўртасидаги муносабатларни ойдинлаштириш учун майдонга айланади. Қримдан кейин Ғарб томонидан музлатилган "Катта саккизлик" (яъни Россия иштирокидаги формат) умуман тикланиши мумкин эмас - ва ҳатто Россия йиллар давомида ўзининг Хитой билан стратегик иттифоқини мустаҳкамлаганлиги сабабли эмас. Ғарб плюс Россия дунёда ўйин қоидаларини аниқлай олмайди - бунинг учун барча асосий ўйинчилар керак. Табиийки, Хитой ва Ҳиндистон - шунингдек, Жануби-Шарқий Осиё, Араб дунёси, Жанубий Америка ва Африкани намоён этувчи минтақавий интеграция иттифоқлари. Бунга энг яқин формат бу "Катта Йигирматалик"дир. Унга шунчаки минтақавий бирлашмалар вакилларини киритиш лозим (айниқса ЕИ аллақачон унинг бир қисми).

Бунинг ўрнига, Трамп "Катта еттилик" ва "Катта йигирматалик"нинг ўртасидаги, 11 мамлакатдан иборат гуруҳ яратишни таклиф қилмоқда. Агар G-11ни  G-20 билан таққосласак, унда унга ким кирмайди - барчаси қарши бошланган Хитойдан бошқа ким? Жанубий Америка (Мексика, Аргентина ва Бразилия), Африка (ЖАР) ва Ислом дунёси (Туркия, Саудия Арабистони ва Индонезия) - яна ғарбийпарастлар гуруҳи (Англо-Саксон (Австралия) иштирокида ёки геосиёсий жиҳатдан қарам давлатлар (Жанубий Корея) иштирокида) ва унга нимагадир Россия ва Ҳиндистон қўшилиши керак. Аммо Путин ва Моди мустақил цивилизация-мамлакатларни ифодалайди – уларга бу каби айнан аксил-хитой ҳусусиятга эга ўйинда иштирок этишни таклиф қилиш ҳам кулгили.

Шу билан бирга, Трампни мулойимлик билан тўхтатиш жуда қийин бўлади. Саммит мезбони сифатида у ҳар кимни таклиф қилиш ҳуқуқига эга ва ҳатто Буюк Британия ёки Германиянинг Путиннинг иштирокига қарши эътирозлари ҳам эътиборга олинмаслиги мумкин. Бу "Катта саккизлик"нинг тикланиши эмас, балки атиги кенгайтирилган йиғилиш.

Аммо, албатта, Владимир Путин "Катта еттилик" билан учрашувнинг ҳеч қандай форматига бормайди - ҳатто у "Катта саккизлик"ни қайта тиклаш учун чақирилган бўлса ҳам. Ўтган йилнинг кузида "Катта саккизлик" ҳақида, биз ҳар қандайўзаро ҳамжиҳатлик форматларига қарши эмаслигим ҳақида билдирган фикрида жуда муҳим огоҳлантириш бор эди: Ғарб етакчиларининг ўзлари Россияда 2014 йилда бўлиши керак бўлган навбатдаги саммитда иштирок этишни рад этганлиги сабабли, агар ҳозир "бизнинг ҳамкорларимиз бизга келишни хоҳласалар, биз хурсанд бўламиз". Бир сўз билан айтганда, Қримга ташриф буюринг.

Шу билан бирга, шу йил сентябр ойида Нью-Йоркда катта саммит бўлиб ўтиши мумкин - агар январ ойида Путин таклиф қилган "Катта бешлик" учрашувини тўплашнинг иложиси бўлса: тарихда биринчи бор, бешта ядровий давлат, БМТ Хавфсизлик Кенгашининг доимий аъзолари раҳбарлари ўртасидаги биринчи музокаралар. Олдинроқ уни БМТ Бош ассамблеясининг юбилей сессиясига бағишланиши, яъни сентябр ойининг ўрталарига режалаштирилган эди.

Бироқ, Американинг Хитойга тобора кучайиб бораётган айбловлари Трамп ва Си Цзинпин ўртасидаги алоқаларни янада мураккаблаштирмоқда - ҳатто кўп томонлама форматда ҳам. Бироқ, бу йил улар ноябр ойида Саудия Арабистонида бўлиб ўтадиган "Катта йигирматалик" саммити пайтида барибир учрашишади. Трамп у ерга қайта сайланиб бўлган президент бўлиб келади - агар у ғалаба қозонса ва рақиблари ғалабани тан олсалар албатта. Путин ва Си эса шу вақтга қадар бир нечта икки томонлама учрашув ўтказадилар - бундан ташқари, минг йиллик Россия ва уч минг йиллик Хитой раҳбарлари, албатта, Американинг келажагини ҳам муҳокама қиладилар. Аммо, бир лахзали ва қайғули нарса ҳақида гапиришдан не ҳожат ...

602
Протесты в Беларуси после выборов

"Айбдорни топишди: Польша Беларусдаги протестларда "Москва қўлини" кўрди

1124
(Янгиланган 17:07 13.08.2020)
Польша Беларусда юз бераётган ҳодисалар туфайли Россияга қарши санкциялар киритилишини талаб қилди. Sputnik радиоси эфирида МДҲ мамлакатлари институти Беларусь бўлими катта илмий ходими Юрий Баранчик ушбу таклиф билан польшалик сиёсатчилар ўзларини фош қилганини айтди

Польшада Беларусда президент сайловларидан кейин тинмаётган норозилик намойишлари туфайли Россияга қарши санкциялар киритиш таклиф қилинди. Ушбу ташаббус мамлакатнинг Европа парламенти депутати Яцек Сариуш-Вольский томонидан илгари сурилди.

Сал олдин ЕИ томонидан Беларусда содир бўлаётган воқеалар муносабати билан Минскка қарши санкциялар қўллаш имконини кўриб чиқиш ҳақида фикрлар билдирилган эди.

"Европа Иттифоқи амалга ошириши мумкин бўлган ишни Польша таклиф қилиши мумкин эди, – бу санкцияларни Беларусга эмас, Россияга йўналтириш таклифи. Чунки бу қўлни эмас, қилични жазолашга ўхшаяпти. Агар Россия аралашуви ва ҳатто аннексияси ролини нейтраллаштирсак, фикримча, беларуслар демократия қуриш масаласини ўзлари эплайдилар", деб баёнот қилган Сариуш-Вольский Польша радиоси эфирида.

У шунингдек, Беларусдаги ҳодисаларга Европа Иттифоқи унчалик кескин муносабат билдирмаганидан таассуфдалигини айтган.

"Агар Европа Иттифоқида ҳокимиятга эга бўлганлар қайсидир маънода бу Россия таъсиридаги ҳудуд, дея Беларусдаги демократик ҳаракатларни, қўллаб-қувватлашдан устун қўймаганида эди, Беларусда юз бераётган ҳодисаларга муносабат мутлақо бошқача бўларди", - деган депутат.

Унинг фикрича, Европа Иттифоқининг Беларусдаги воқеаларга муносабати "етарли эмас, маълум маънода шармандали ва кутилган даражада дадил эмас".

Сариуш-Вольский билдирган фикрларни Польша миллий мудофаа вазири Мариуш Блашчак қўллаб-қувватлаган. Блашчак Беларусдаги воқеалар Германияни "Шимолий оқим-2" газ қувури қурилишига бўлган муносабатни қайта кўриб чиқишга ундашини истамоқда.

"Умид қиламанки, Россия билан бизнес озод дунё манфаатларига мос келмаслигини улар яна бир марта ўйлаб кўради, айниқса, Германия", – деб баёнот қилган Блашчак.

Sputnik радиоси эфирида МДҲ мамлакатлари институти Беларус бўлими катта илмий ходими Юрий Баранчик польшалик сиёсатчилар ушбу таклиф билан Беларусдаги оммавий тартибсизликлар ортида аслида ким турганини фош қилишганини айтди.

"Ушбу таклиф - жиноятчи ўз ҳаракатлари ўзини тутиб бериши туркумидан бўлади. Ахир, Беларусдаги протестлар Ғарб, хусусан Польша томонидан уюштирилгани аллақачон аён. Агар Беларус президентлигига номзод бўлолган ва бўлолмаган шахсларнинг қаерга қочаётганига эътибор берадиган бўлсак, улар Ғарбга кетаётганини кўриш мумкин. (Светлана) Тихановская, мисол учун, Литвага кетди. Буларнинг ҳаммасини Польша мувофиқлаштирмоқда. Варшавада жойлашган Nexta канали жуда катта ахборот фаолиятини амалга оширмоқда. Бунинг учун махсус тайёргарликдан ўтган, контентни яхши тушунадиган ва уни тарқатиш услубларини биладиган катта жамоа зарур. Шундай қилиб, кимнинг телпаги ёнаётгани аён", - деди Юрий Баранчик.

Беларусьда 9 августда бўлиб ўтган президент сайловида амалдаги раҳбар Александр Лукашенко ғолиб бўлгач, бутун мамлакат бўйлаб кўп сонли норозилик намойишлари бошланди. МСК маълумотларига кўра, Лукашенко 80,08 фоиз овоз олган. Якшанба кунидан бери норозилик акциялари давом этмоқда, аммо кучишлатар идоралар томонидан улар қатъиян бостирилмоқда.    

1124
Денежные купюры: евро и доллары

Эксперт Ўзбекистондан валюта олиб чиқишнинг янги лимити ҳақида: буни олқишлаш керак

159
МДУ Иқтисод факультети Иқтисодий сиёсат тадқиқотлари маркази директори, иқтисод фанлари номзоди Олег Буклемишев Ўзбекистондан олиб чиқиб кетилиши мумкин бўлган валюта миқдори оширилиши юзасидан фикр билдирди.

Ўзбекистонда 1 сентябрдан бошлаб хорижга олиб чиқиб кетиш мумкин бўлган нақд валюта миқдори ошади. Киритилган ўзгартиришларга кўра,   жисмоний шахслар томонидан олиб кирилаётган ва олиб чиқиб кетилаётган 70 млн сўм эквивалентидан ортиқ Ўзбекистон нақд валютаси ва (ёки) нақд чет эл валютаси учун декларация тўлдирилади (амалда 2 минг АҚШ доллари). Шунингдек, 100 млн сўмга тенг ёки ундан ошмайдиган нақд валютани Ўзбекистондан ташқарига божхона назорати қоидаларига амал қилган ҳолда чекловларсиз олиб чиқилади (амалда 5 минг доллар).

Москва давлат университети Иқтисод факультети, Иқтисодий сиёсат тадқиқотлари маркази директори, иқтисод фанлари номзоди Олег Буклемишев Ўзбекистондан олиб чиқилиши мумкин бўлган миқдорни аҳоли даромадларига нисбатан номутаносиб деб атади.

"У бизнес юритаётган ёки маиший мақсадлар учун бирор бир операцияларни амалга оширмоқчи бўлган аксарият одамларнинг эҳтиёжларини қоплайди. <...> Нақд валютани чегарадан олиб чиқиб кетиш, замонавий банк хизматларидан фойдалана олмайдиган одамлар учун мантиқий усуллардан бири бўлиб туюлади", деди у Sputnik Ўзбекистонга берган интервьюсида.

Мутахассиснинг фикрига кўра, трансчегаравий савдо янада фаол ривожлана бошлайди, шунинг учун Ўзбекистон ҳукуматининг қарорини олқишлаш керак.

"Оддий одамлар томонидан оз миқдордаги маблағларни олиб чиқиб кетилиши инқирозли вазиятни яратади деб ҳисобламайман. Буларнинг барчаси чакана савдода эмас, балки аҳолидан фарқли ўлароқ, йирик агентлар ишлайдиган улгуржи савдода, яъни катта миқдордаги валютага эга бўлган экспортчилар ва молиявий ташкилотларда шаклланади", - дея хулоса қилди Буклемишев.

159

"Йиғлатаман": Чак Норрис Лукашенкога пўписали видеомурожаат ёзди

103
Америкалик артист қисқа видео ёзган ва унда "Саша ноль фоиз" ва "Жаноб Таракан" сифатида машҳур аллақандай Сашага мурожаат қилган.

ТОШКЕНТ, 15 авг - Sputnik. Дунёга машҳур актёр Чак Норрис Беларус президенти Александр Лукашенконикига ташриф уюштирмоқчи. Жангари фильмлар юлдузи урушга шай, у сиёсатчини йиғлашга мажбур этмоқчи, деб хабар қилади NEWS.ru.

Америкалик артист қисқа видео ёзган ва унда "Саша ноль фоиз" ва "Жаноб Таракан" сифатида машҳур аллақандай Сашага мурожаат қилган.

"Биласанми, пиёз тўғраганимда, мен йиғламайман. Пиёз йиғлайди. Шу учун, агар ҳозир қилаётган ишларингни тўхтатмасанг, у ҳолда қароргоҳларингнинг бирига бораманда, сени йиғлашга мажбур этаман", - деган Норрис.

Жангари фильмлар юлдузи бошқа ҳеч қандай аниқлик киритмаган. Айтган жумлаларини ҳам ойдинлаштирмаган. Норриснинг расмий аккаунтларида ушбу видеоролик йўқ. Ролик биринчи бўлиб Беларус мухолифати билан боғлиқ бўлган ижтимоий тармоқларда тарқатила бошланган.

Беларусьдаги норозилик акциялари, 9 август президент сайловларида амалдаги давлат раҳбари Александр Лукашенко ғолиб бўлганидан кейин бошланган эди. МСК маълумотларига кўра, у 80,1% овоз олган. Якшанба кунидан буён Минск ва республиканинг бошқа шаҳарларида санкцияланмаган оммавий норозилик намойишлари давом этмоқда, аммо куч тузилмалари намойишларни куч билан бостирмоқда. Норозилик акциялари иштирокчиларини тарқатиш учун ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари кўз ёш келтирувчи газ, шовқин гранатаси, резина ўқлардан фойдаланмоқда. Расмий маълумотларга кўра, митинглар давомида 6,5 мингдан ортиқ одам ҳибсга олинган.

Беларусь ИИВ тартибсизликлар давомида юзлаб одамлар жабрлангани ҳақида маълум қилган. Бир нафар одам ҳалок бўлган, ИИВ маълумотларига кўра, у милиция ходимларига қўлбола портловчи қурилмани отишга уринаётиб, ҳалок бўлган.

103