Работа нефтяных станков - качалок

Европалик таҳлилчилар: “Россия бизни инқироздан қутқармайди”

312
(Янгиланган 18:27 25.06.2020)
"Нефтдан ҳоли дунё" – бу реал иқтисод эмас, балки қандайдир бир диний афсона соҳасидир, аммо француз тадқиқотчилари ишора қилаётган муаммо, гарчи улар бераётган прогноз деталлари баҳсли бўлса-да, ҳақиқатда мавжуд

Британия ОАВлари: француз ва норвегиялик мутахассислар Европа бозорида нефт тақчиллигини башорат қилаётгани ҳақида бонг урмоқда, бу эса Европа Иттифоқи учун хом ашё нархларининг жиддий ошишини англатади. Ушбу муаммони ҳал қилишда Европа  ёндашувини алоҳида қайд этиш жоиз: агар Вашингтон бу сингари ҳолатларда навбатдаги нефтини "демократия" учун шошилинч "озод қилиш" мумкин бўлган навбатдаги "Ироқ"ни излашга тушадиган бўлса, Брюсселга яқинлашаётган нефть тақчиллигидан яқинда Европа Комиссияси томонидан эълон қилинган "Яшил йўналиш" доирасида  углеродсиз иқтисодга ўтишни тезлаштириш учун баҳона сифатида фойдаланиш таклиф этилмоқда.

"Янги тадқиқот ҳисоботига кўра, келгуси ўн йилликда Европа нефт танқислигига юз тутиши мумкин, бу эса паст углеродли энергиядан фойдаланишга ўтиш талаби долзарблигини янада оширади. Ҳужжатда огоҳлантирилишича: нефть қазиб олиш ҳажми ЕИнинг қазилма ёқилғига бўлган қарамлигига нисбатан тезроқ камайиши мумкин, бу эса ёқилғининг етказиб бериш инқирози ва бозор нархларининг кескин "шок" ҳолати эҳтимолини оширади. Франциянинг Shift Project аналитик маркази ҳисоботида таъкидланишича, йирик иқтисодиётларнинг тоза энергия манбаларига ўтишига қадар "нефт етказиб беришнинг юқори чўққиси"га етиш хавфи "нефтьдан ҳоли бўлган дунёни яратиш учун қўшимча сабаб бўла олади".

"Нефтдан ҳоли дунё" – бу реал иқтисод эмас, балки қандайдир бир диний афсона соҳасидир, аммо француз тадқиқотчилари ишора қилаётган муаммо, гарчи улар бераётган прогноз деталлари баҳсли бўлса-да, ҳақиқатда мавжуд.

Европа Иттифоқига башорат қилинган нефт апокалипсиси қуйидагича кўринишда бўлади: кўплаб нефт компаниялари нархларнинг пасайишидан қўрқиб қолгани боис, нефт қазиб олишга ҳозирда камдан-кам одамлар сармоя киритмоқда, янги конларни очиш ва ўзлаштириш учун зарур бўлган қўшимча капитални эса жалб қилиш жуда қийин - нега деганда сармоядорлар нархларнинг ўйнашидан ҳавотирда, нега деганда фаоллар углеводород ишлаб чиқариш ва қайта ишлашга киритиладиган ҳар қандай сармояни имидж ва сиёсий нуқтаи назардан зарарли кўрсатишга ҳаракат қилмоқдалар. Натижада, яққол куриниб турибтики, дунё нефтни истеъмол қилишда давом этмоқда, аммо нисбатан яқин келажакда у ҳаммага етмай қолиши мумкин - қазилма "тугагани" учунмас, балки, глобал миқёсда бу соҳага етарлича маблағ киритилмагани боис, сабаби ушбу соҳани етарлича молиялаштирмаслик 2016 йилдан бошланган.

Британия ОАВлари ва Франция сиёсий фаоллари иқтибос келтираётган Rystad Energy мутахассислари фикрича, қазиб олиш келажакда постсовет ҳудуди ва Африкада камайиши ва бу Европа нефт бозорида "нарх шоклари" (яъни нархларнинг кескин ўсиши)га олиб келиши мумкин. Россияга тўхталадиган бўлсак, келажакка умидсизлик билан қараш ярамайди, чунки маҳаллий компаниялар ўз ресурс базасини ишонч билан кенгайтиришда ва ҳатто нефт нархи паст бўлган бир шароитида ҳам қазиб олишни ривожлантиришга сармоя киритишда давом эттирмоқдалар, аммо глобал миқёсда вазият айнан "жаҳон танқислиги" сценарийси томон кетмоқда.

Шу нуқтаи назардан, тор доирадаги мутахассис ва Европа атроф-муҳит фаоллари бераётган прогнозларга эмас, балки келажакдаги иқтисодий воқеалар, молия ва товар бозорлари ҳатти-ҳаракатларига бўлган умид - даромадининг асосий манбаи бўлган тузилма - Американинг йирик JPMorgan банки прогнозига қараш фойдали.

Американинг CNN канали томошабинларга, ҳатто коронавирус эпидемиясидан олдин JPMorgan нефт нархлари кўтарилишининг янги циклини башорат қилганини эслатиб ўтади, қора олтинга бўлган талабни том маънода деярли йўқ қилган эпидемияга қарамай, банк таҳлилчилари ушбу бозорнинг истиқболлари ҳақида ўз фикрларини нафақат ўзгартирмадилар, балки эпидемиядан кейин нархлар ўсиши салоҳияти ҳатто янада юқорилади, деган хулосага келдилар.

"JPMorganнинг 12 июн куни чоп этилган ҳисоботига кўра, бозорда нефтнинг ҳаддан кўплиги "таклифнинг фундаментал танқислигига" айланади. JPMorgan сўзларига кўра, эҳтимолга яқин сценарий шундайки, қазиб олишни оширишга кўмаклашиш учун Brent нефтининг нархи бир баррел учун 60 долларгача кўтарилади. Ҳисоботда оптимистик сценарий учун мақсадли нарх кўрсатилмаган, бироқ (Яқин Шарқ ва Европа нефт ва газ бозори йўналишининг раҳбари) Кристиан Малекнинг CNN Businessга маълум қилишича JPMorgan томонидан март ойида эълон қилинган бир баррели учун 190 долларга тенг бўлган оптимистик нефт нархлари прогнози ханузгача ўз кучини йўқотмаган. Унинг айтишича, аслида, ушбу сценарий эҳтимоли эндиликда янада ошган. 2013 йилдан бери нефт нархининг пасайишини башорат қилган Кристиан Малек, ҳозирда 2022 йилга келиб вужудга келиши мумкин бўлган 2025 йилга келиб, агарда ОПЕК ва бошқа (ишлаб чиқарувчи) давлатлар кўпроқ нефт ишлаб чиқаришни бошламасалар, кунига 6,8 миллион баррельни жуда катта танқисликка ишора қилмоқда".

CNN ҳақли равишда таъкидлаганидек, BP, Shell, Total ва ConocoPhillips каби кўплаб йирик нефт компаниялари янги нефт лойиҳаларига кенг кўламли сармояларни кечиктиришга қарор қилди ва умуман янги қазиб олишга инвестициялар 2020 йилда рекорд даражадаги 383 миллиард долларгача тушиб кетди, яъни сўнгги 15 йил ичида энг паст даражага. Ушбу турдаги ҳар қандай йирик лойиҳани аниқлаш ва ривожлантириш кўп йилларни талаб қилишини ҳисобга олиб, ҳатто конвенционал нефт ишлаб чиқаришга инвестициялар даражаси нархларнинг 60 ёки 80 долларга кўтарилишига жавобан кескин кўтарилса ҳам, таркибий танқислик даврини четлаб ўтиш амримаҳол бўлиб қолади.

Албатта, Европа Иттифоқи ва бошқа нефт истеъмолчилари бундай миқдордаги нефтга эҳтиёж сезмайдиган энергия ва транспорт тизимини яратиш билан шуғулланишни бошлаши хавфи мавжуд. Бир қатор иқтисодий ва технологик сабабларга кўра, бундай тизимни (айниқса тез) яратиш, ҳатто замонавий Европа Иттифоқи каби кучли тузилма учун ҳам ўта қийин масала. Аммо янги “яшил” иқтисодиётни яратиш бўйича режалари тез фурсатларда қандайдир даражада муваффақиятли бўлса ҳам, Россия бундан фақатгина ютади. Биз Европада янги иқтисодий тартибни яратиш учун асосий умид - водороддан энергия манбаи сифатида фойдаланиш ҳақида ёзган эдик, Европа Комиссияси расмий ҳужжатлар ва иқтисодий дастурларда айнан шунга таянмоқда. Бироқ, ҳатто Ғарб таҳлилчилари ҳам, ушбу улкан дастурни амалга ошириш учун Европа Иттифоқи Россиядан табиий газ импортини кўпайтиришига тўғри келишини тан олади.

Умуман олганда, француз мутахассислари ва америкалик молиячилар тилга олаётган сценарийлар амалга ошса, Европа Иттифоқида фақат битта танлов қолади: ёки қиммат Россия нефтини, ёки Россиянинг қиммат газини сотиб олиш. Иккала вариант ҳам миллий иқтисодиёт учун ижобий бўлади.

312
Рикша в маске с надписью Бойкот Китаю в Нью-Дели, Индия

Келишилди: Хитойни ўнта бўлиб бўғишади. Россия ҳам таклиф этиладими?

1647
(Янгиланган 18:34 05.08.2020)
Хитой билан Совуқ Уруш муқаррарлиги сир эмаслиги аён бўлган бир вақтда Ғарб экспертлари Пекин устидан  ғалаба қозонишнинг аллақандай сеҳрли усулини излашга тушдилар

Санкциялар, иқтисодий алоқаларнинг чекланиши, ўзаро жосуслик ва, эҳтимол, тўқнашувларнинг зўравонлик шаклларини ўз ичига олиши тахмин қилинаётган Хитой билан совуқ уруш муқаррарлигини англаш фонида, Ғарб экспертлар ҳамжамияти Пекин устидан ғалаба қозонишнинг аллақандай сеҳрли усулини излай бошлади. Вашингтон, Лондон ва Брюсселда муҳокама қилинаётган "Хитой аждарини бўғиш" бўйича вариантларнинг деярли барчаси колектив уриниш билан Хитойни яккалаш, зарарсизлантириш ва парчалаш учун Хитойга қарши кенг кўламли аксил-коалиция тузишни кўзда тутади. Бир вақтлар СССРга қарши муваффақиятли курашда ҳам худди шу схемадан фойдаланилган.

Аммо, агар баъзи бир йўналтирувчи принциплар даражасида хилма-хиллик кузатилмаётган бўлса, бу принципларни аниқ амалга ошириш даражасида жиддий муаммо юзага келмоқда, унинг ечими атрофида президентлар, бош вазирлар, дипломатлар ва таҳлилчилар найзалари синмоқда.

Гап шундаки, Европанинг баъзи пойтахтлари ҳам, АҚШ "таҳлилий марказлари"да ҳам Европа Иттифоқининг аксарият мамлакатлари (бу масалада айниқса Германия, Франция ва Италия ажралиб турмоқда), шунингдек, айрим Осиё мамлакатлари ХХРга қарши янги совуқ урушида негадир АҚШнинг оддий аскари сифатида қатнашиш истагида ёнмаётгандек таассурот шаклланмоқда. Устига-устак, улар ушбу урушда АҚШ ғалабаси учун пул тўлашни хоҳламаяпти (бу Германия ва Франциянинг Америка "ҳарбий ҳимояси" учун ЯИМнинг икки фоизи миқдорида тўлов тўлашни истамаслиги билан боғлиқ доимий можароларда ўз аксини топади), улар ҳатто тўлиқ таъқиққа ҳам дарҳол рози бўлишга тайёр эмас, масалан, Европа Иттифоқи хитойнинг Huawei компаниясига 5G тармоқлари ускуналарини етказиб беришдан воз кечмоқчи эмас, бу айниқса Вашингтон ва Лондондаги "аксил-Хитой қирғийлар"ни ғазаблантирмоқда. Европанинг деярли ўз армиясини ташкил этганлиги ҳамда Макроннинг мустақил (яъни "хитойпараст" ёки "америкапараст" бўлмаган) ташқи сиёсатни олиб бориш истаги ҳақидаги баёнотлари фонида кенг аксил-Хитой альянсини ташкил қилиш жуда мураккаб ва жуда қиммат бўлади деган шубҳалар тобора кучаймоқда, шу билан бирга ушбу муаммонинг ечимини излаш ҳам тобора кучаймоқда.

Нуфузли Council on Foreign Relations (Халқаро муносабатлар бўйича кенгаш - таҳр.) таҳлилий маркази раҳбарлигида нашр этиладиган нуфузли Foreign Affairs журнали ушбу муаммога иккита ёндашувни таҳлил қилмоқда, улардан бирини шартли равишда "Дональд Трамп ёндашуви", иккинчиси эса "Борис Жонсон ёндашуви" деб аташ мумкин. Council on Foreign Relationsнинг Америка элитаси ва Европадаги америкапараст элитанинг онгига улкан таъсирини ҳисобга олган ҳолда (ушбу "мия маркази"нинг ўзи бир нечта машҳур фитна назариялари қаҳрамони бўлиб, уларда у деярли "АҚШнинг соядаги ҳукумати" ҳисобланади), марказида Америка бўлган дунё тартиботи инқирозини ҳал қилишга ва "Хитой муаммоси"га қарши муваффақиятли курашиш учун таклиф қилинаётган усулларга эътибор қаратиш лозим, чунончи, улар Россия билан бевосита боғлиқ бўлганлиги сабабли ҳам.

Foreign Affairsдаги сўнгги мақола "Демократиялар кенгаши кўпқирраликни (Халқаро муносабатларда - таҳр.) қутқариши мумкин" сарлавҳаси остида нашр этилганига қарамай, таклиф қилинаётган методлар Вашингтоннинг (ҳеч бўлмаганда Ғарбий) дунёдаги устунлигини амалда сақлаб қолишга қаратилган, фарқи эса Америка гегемонлигини сақлаб қолишнинг муайян усулларидадир.

Американинг нуфузли нашри муаллифлари муҳокамаларни мавжуд дунё тартиб-қоидаси абгор бир ҳолатга келиб қолганини далил сифатида келтириб, айни вақтда асосий хавф коронавирус эмас, балки Хитой ва Россия эканлигини таъкидлаганлар.

"Аммо коронавирус пандемиясидан олдин ҳам, Иккинчи Жаҳон урушидан кейин АҚШ шакллантиришга ёрдам берган кўпқиррали тизим дунёдаги энг муҳим муаммоларни ҳал қила олмаяпти. COVID-19 қирол - яланғоч эканлигини кўрсатди, аммо аслида қирол бир мунча вақтдан бери ночор кийимда эди.

Жаҳон иқтисодиёти оғирлик маркази Ҳинд-Тинч океани минтақаси томонга қараб силжигани сабабли, глобал амбицияларга эга тузилмаларга ушбу регионда муҳим вакилликка эга бўлмай туриб ишончли етакчиликка эга бўлиш имкони қолмади. Аммо 1973 йилдаги нефт инқирозидан кейин пайдо бўлган G7нинг ҳали ҳам Евро-Атлантика минтақасидан узоқда бўлган бир аъзоси бор – бу Япония. 1997 йилги Осиё молиявий инқирозидан кейин шаклланган ва 2008 йилдаги глобал молиявий инқироз даврида ўз аҳамиятини кўрсатган G20 эса сиёсий нуқтаи назардан ва халқаро муаммоларни ишончли ҳал қилиш қобилияти нуқтаи назаридан бир-бирига мос келмаслиги маълум бўлди. Шу вақтнинг ўзида, БМТ Хавфсизлик Кенгаши Хитой ва Россияда агрессив авторитаризм қайта бўй кўрсатишидан майиб бўлди".

Бу жуда жасоратли ташхис бўлиб, уни: "Ҳаммаси бой берилди ва ҳеч нарса иш бермаяпти!" мазмунидаги тезисга келтириш мумкин.

Табиийки, иккита ечим таклиф этилмоқда, бири Трампдан, иккинчиси Джонсондан.

"Жонсон янги тузилма ғоясини илгари сурган биринчи инсон бўлди. Май ойида у G7 мамлакатлари плюс Австралия, Ҳиндистон ва Жанубий Кореядан ташкил топган ўнта етакчи демократиялар альянсини тузишни ҳамда унга D10 деб ном беришни таклиф қилди. Бундан мақсад телекоммуникациялар соҳасидаги сиёсатни мувофиқлаштириш ва хитойнинг ҳамма жойда хавфсизлик муаммоларини юзага келтираётган 5G технологиясига эга бўлган етакчи Huawei бозорига муқобил бозорни ишлаб чиқиш эди.  Бундан кўп ўтмай, июнь ойида ўтказилиши режалаштирилган Трамп G7 йиғилишини бекор қилиб, унинг ўрнига кузда G11 форматидаги саммитни таклиф этди. Жонсон таклифини ортда қолдирган Трампнинг янги гуруҳи D10 даги давлатлар билан бирга Россияни ҳам ўз ичига олади.

Foreign Affairs экспертлари Россияни ушбу клубга қўшишни тавсия этмайдилар ва "D10 вариантини", яъни Джонсон схемасини афзал кўришмоқда, лекин бу энг муҳими эмас. Ушбу тавсия мотивацияси катта қизиқиш уйғотади ва унинг мазмуни шундаки, Россияни қандайдир йўл билан Хитойга қарши курашда иштирок этишга кўндиришга муваффақ бўлинган тақдирда ҳам, Трамп режаси барибир жуда ёмон кўринишга эга ва Хитойга қарши кун тартибига эга бўлгани узоқ муддатли истиқболда истиқболсиздир, шу билан бирга Жонсоннинг режасидан эса, маълум бир ижобий кун тартибини, яъни "Хитойга қарши иттифоқ" эмас, балки "барча яхши нарсалар учун иттифоқ"ни яратишга имкон берадиган маълум бирлаштирувчи ғояни олиш мумкин.

Ижобий кун тартиби дейилганда, албатта, - "Демократия", "Озодлик" ва "Инсон ҳуқуқлари" сингари қуруқ шиорлар назарда тутилади. Бу ерда жуда кулгили томони бундай ижобий кун тартибининг Вашингтондаги амалдаги ташқи сиёсатга қарши қўйилганидир: "Қўшма Штатларнинг Хитой бошчилигидаги Осиё инфратузилмавий инвестициялар банки, "Битта камар – битта йўл" ташаббуси ва Россия томонидан қўллаб-қувватланадиган "Шимолий оқим-2" газ қувурига қарши чиқиши мумкин, аммо у муқобил вариант таклиф этмаса, бошқа давлатларни шундай қилишга ишонтириши қийин бўлади. Вашингтон ҳеч нарсани ишлатмай туриб нимадир устидан ғалаба қозона олмайди".

Бундай ёндашувнинг муаммоси шундаки, "АҚШда ишлаб чиқарилган" ёрлиғи ёпиштирилган "Демократия" ва "Озодлик", Германия учун Россия газининг ёки Италия учун - Хитой сармоялари ўрнини босолмайди. Бунда Америка пуллари иш бериши мумкин эди, аммо Вашингтонга бу сингари муносабатлар керак эмас ва шу билан бирга келажакдаги президентнинг фамилияси қандай бўлишидан қатъий назар: Байденга ҳам, Трампга ҳам мустамлакалар керак, аммо Европа Иттифоқини  - D10 ёки G11 форматида бўлишидан қатъий назар - бундай мақомга қайтаришнинг энди иложи йўқ. Россия ҳақида эса асти гапирмаса ҳам бўлади.

1647

Марказий Осиёда ва бошқа давлатларда янги ўқув йили қандай бошланади?

468
(Янгиланган 15:13 05.08.2020)
Коронавирус эпидемияси ҳали тугаган эмас. Янги ўқув йили бошланадиган давр - сентябрга ҳам оз вақт қолмоқда. Ҳозирда дунёнинг турли давлатлари, шу жумладан, Ўзбекистон ҳам, ушбу масалага қандайдир ечим топишга ҳаракат қилмоқда

Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти коронавирус пандемияси муносабати билан халқаро фавқулодда ҳолатни 1 августдан бошлаб яна 3 ой муддатга узайтирди.

Коронавирус инфекцияси тарқалиши бугун кўплаб давлатлар иқтисодиёти учун жиддий оқибатларни келтириб чиқараётгани ва давлатлар унга қарши аёвсиз кураш олиб бораётгани ҳақиқат.

Аммо бугун инсоният олдида яна бир катта масала турибди.

Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош котиби Антониу Гутерриш, куни кеча, 4 август куни таълим соҳасида коронавирус туфайли юз бераётган танаффуслар коинот аҳолисининг бутун бошли бир авлоди учун катта эҳтимол билан фожиага айланиши мумкинлигини айтди.

"Ўқувчиларнинг мактабга хавфсиз қайтарилиши дунёдаги биринчи устуворликка айланиши лозим", - дея қайд этди Гутерриш БМТ сайтида эълон қилинган видео-мурожаатда.

Шу тариқа, 1 сентябр - янги ўқув йили бошланишининг шартли санаси деб оладиган бўлсак, айни вақтда дунёнинг турли давлатларида таълим куздан ёки ҳатто август ойидаёқ старт олаётганини кўриш мумкин.

Тожикистон: илмни такрорламоқда

Марказий Осиё мамлакатлари орасида Тожикистонда ўқув йили август ойидан бошланадиган бўлди.

Мамлакат ҳукумати ўқув дарслари жараёнига ҳалал берган коронавирус туфайли янги ўқув йили бошланиши санасини ўзгартиришга қарор қилди.

Первый заместитель министра народного образования Усман Шарифходжаев
Министерство народного образования Узбекистана

Тожикистон илм-фан ва таълим вазири Махмадюсуф Имомзоданинг айтишича, Билимлар куни мамлакатда 17 августда бошланади ва 1 сентябрга қадар мактаб ўқувчилари ҳамда талабалар ўтилган материалларни такрорлайдилар.

Вазир, шунингдек, коронавируснинг иккинчи тўлқини юз берган тақдирда, мактаб ўқувчилари учун теле-дарслар йўлга қўйилишини қўшимча қилган.

Қозоғистон: интернет оқсамоқда, лекин таълим масофавий бўлади

Қозоғистон ҳукумати қарорига кўра, мамлакатдаги нохуш эпидемиологик вазият туфайли янги ўқув йилида таълим масофавий бўлади.

Аммо айрим ўқувчилар уйларида интернет йўқлиги туфайли "масофадан туриб" таълим олиш имкониятидан маҳрум. Интернет муаммосидан чарчаган одамлар ҳукуматга шикоят қилишни ҳозирдан бошлаб юборишган. Мутасаддилар ушбу масалани ҳал этиш ва барча шикоятлар бўйича текширув ўтказишга ваъда берган.

Қозоғистон таълим вазирлиги маълумотларига кўра, биринчи чоракда 2,6 миллион ўқувчилар (интернет ва телевидение ёрдамида) масофавий таълим билан қамраб олинади.

Тошкент ва Бишкек ҳали ўйлаяпти

Ўзбекистон Халқ таълими вазирлиги матбуот хизмати сал олдин янги ўқув йили бошланиши борасида аниқ қарор йўқлиги, аммо учта сценарий тайёрлаб қўйилганини маълум қилган эди.

Ҳозирда вазирлик жамоатчилик фикрини билиш мақсадида, ҳатто махсус сўровнома ўтказмоқда.

"Фарзандингизни пандемия вақтида мактабга юборишга тайёрмисиз?", деган савол акс этган сўровда қатнашган респондентларнинг аксарияти "Йўқ, мен учун фарзандимнинг соғлиғи муҳим, онлайн дарсларда унга ёрдам беришга тайёрман", деган жавобни танлаганини кўриш мумкин.

Аммо бу ерда ҳам ота, ҳам она ишлайдиган оилалар, қолаверса, биринчи синф ўқувчиси билим олиши учун энг яхши чора - бу мактабда ўтиладиган дарс сингари омиллар инобатга олинган ҳолда, ушбу масалага умумий ечим топишларига умид бор. 

Қирғизистон президенти Сооронбай Жээнбеков илгарироқ пандемия шароитида ҳам биринчи синф ўқувчиларини мактабда ўқитиш кераклиги ҳақида фикр билдирган эди.

Sputnik Қирғизистон хабарига кўра, бу борада август ойи ўрталарида бир қарорга келиниши маълум қилинган.

Жаҳонда нима гап?

Дунёнинг бошқа давлатларида ҳам ҳукумат раҳбарлари БМТ бош котиби Гутерришнинг "Олдимизда бутун бошли авлод фожиаси турибди, у туфайли очилмаган инсон салоҳияти йўқолиши ва бунинг оқибатида сўнгги ўн йилликда эришилган тараққиётга путур етиб, илдиз отган нотенглик янада кучайиши мумкин", деган сўзларини чуқур таҳлил қилган ҳолда ушбу мураккаб масалага ечим топмоқдалар.

Хусусан, Бельгия, Венгрия, Ирландия, Польша мактаб ўқувчилари россиялик тенгдошлари билан бир қаторда 1 сентябр куни мактабга йўл олишади. Аммо Швеция ва Финляндияда болакайларни 15 августдан ўқитиш ҳақида қарор қабул қилинган.

Германия ва АҚШда бу масала аниқ мактаб ёки аҳоли яшайдиган пункт доирасида ҳал этилади. Сабаби, бу мамлакатларда нафақат ҳар бир мактаб, балки провинция ёки ўқув округининг ўзининг алоҳида ўқув режалари мавжуд.

Албатта, яқинлашиб келаётган янги ўқув йили кўплаб давлатларнинг ўқув тизимларини: мактабни қачон ва қай тартибда бошлаш ёки масофавий таълимни қолдириш керакдир, сингари мураккаб танловда мураккаб қарор қабул қилишга мажбур этмоқда.

Бу масалада ҳар бир давлат ўзидаги шароитлардан келиб чиққан ҳолда ўқув моделини қабул қилиши ҳам турган гап.

Ҳар қандай ҳолатда ҳам, ота-оналар қалбидаги қўрқувларга қарши умидбахш статистика мавжуд: мактаблар ишлаб турган мамлакатларда ўқитувчилар, ўқувчилар ва уларнинг ота-оналари орасида коронавирусга чалинганлик даражаси ўта паст.

468
Пограничник на смотровой вышке. Граница Кыргызстана

Қирғизистон-Тожикистон чегарасида яна можаро: қурбон ва ярадор бор

57
Қирғизистон ва Тожикистон давлат чегарасининг Исфара участкасида қирғизистонлик чегарачи ярадор бўлди, тожикистонлик бир фуқаро эса ҳалок бўлди.

ТОШКЕНТ, 6 авг — Sputnik. Бугун, 6 август куни эрталаб Тожикистон ва Қирғизистон давлат чегарасида можаро юзага келди.

Қирғизистон Давлат чегара хизмати хабарига кўра, Тожикистон томонидан номаълум шахслар ҳарбий хизматчига қарата ўқ узган. Ўқ ов милтиғидан отилгани тахмин қилинмоқда. Чегарачи қўлидан ярадор бўлган ва унга тиббий ёрдам кўрсатилган. Унинг аҳволи қониқарли деб баҳоланмоқда.

Тожикистон Миллий хавфсизлик давлат қўмитаси хабарига кўра, можаро юз берган жойдан узоқ бўлмаган жойда Исфара шаҳри, Чоркуҳ қишлоғида яшовчи фуқаро қирғиз томонидан оёғидан ярадор бўлган. Бунинг натижасида у ҳалок бўлган.

Ҳодисанинг бошқа тафсилотлари келтирилмаган.

Таъкидланишича, ҳодиса жойида икки мамлакат чегара вакилларининг учрашуви бўлиб ўтмоқда. Вазият барқарор ва назорат остида.

57