Американский истребитель F-35B

Парвоз вақтида F-35нинг думи тушиб қолса, термоядро бомбалари тақдири не кечади

1557
(Янгиланган 14:18 27.06.2020)
Расман бешинчи авлод дея аталаётган F-22 ва F-35 самолётларини сотувдан олдинги мақбул, конструктив, жанговар ҳолатга етказмасдан туриб, америкаликлар, ҳарбий авиация келажагига катта ишонч билан боқишмоқда

Физика қонунлари америкалик авиаинструкторлар сайи-ҳаракатларини йўққа чиқариб, ўта қимматбаҳо лойиҳаларни "қадрсизлантирмоқда". F-35 Lightning II самолётлари бешинчи авлод номига лойиқ эмаслигини намоён этса-да, аммо АҚШда инерция туфайли ушбу ҳар жиҳатдан хом бўлган авиатехникани глобал вазифа ва аслаҳалар билан юклаб, маҳкам "боғлаб ташлашмоқчи". Гўёки F-35 бортидаги B61-12 бомбалари товуш тезлигигача бўлган крейсер тезлиги, радарлардаги "стелс" кўриниши, юқори авария ҳолати ва кутилмаганлик ўрнини боса олади.

Душанба куни The Aviationist нашри американинг Эдвардс авиабазаси Калифорния штати) авиабазаси атрофларида F-35A Lightning II (Convetional Take Off and Landing модификациясидаги, яъни стандарт учиш ва қўнишга эга бўлган) қирувчисининг ўзгарувчи қувватга эга бўлган жанговар қисмга эга B61-12 бомбасининг қатор синовлари ўтказилган.

Икки мақсадли ядровий қурол ташувчисига эга бўлган самолётни сертификатлаш 2023 йилнинг январига режалаштирилган.

Шу тариқа, дастурий таъминотни янгилаш билан бир қаторда (ҳозирги Block 3A версиясидан Block 4 версиясига қадар) F-35А қирувчилари термоядро бомбаларини одатий тарзда олиб юриш ва қўллаш имкониятига эга бўладилар. Бундан ташқари, B61-12 АҚШ ҲҲК қурол-аслаҳалари тизимига интеграллашувидан сўнг F-15E ва F-16даги "сиғиниладиган ядровий қирувчи роли" F-35Aга ўтади. Модернизация қилинган B61-12 авиабомбаси бошқарув тизими ва ўзгарувчан қувватнинг жанговар қисми (50 тоннагача) ажратиб туради.

Кўпмақсадли F-35 Lightning II қирувчи-бомбардимончисини яратиш дастури 1,3 триллион долларни ташкил этди. F-35нинг турли модификациялари серияли тарзда 2011 йилдан буён ишлаб-чиқарилади. Ушбу машинага АҚШда аввал бошдан катта умидлар боғланган, аммо амалиётдаги эксплуатацияси мутахассислар умидини пучга чиқармоқда. Сал олдин Пентагонга яқин Defense News нашри F-35 Lightning II га берилган танқидий баҳоларни чоп этди. Фактлар шундан далолат берадики: F-35 – товуш тезлигига қадар бўлган қирувчи, форсажда 1 минутдан ортиқ тезлик ололмайди, 1 Махдан ортиқ бўлган тезликларда қиздириш корпусига жиддий шикаст етиши хавфи мавжуд. 1,6 Махдан сўнг – самолётнинг шунчаки думи тушиб қолиши мумкин. Бешинчи авлод қирувчисининг доимий (крейсер) тезлиги 1,4 Махдан паст бўлиши мумкин эмас, демакки, технологик илғорлик рўй бергани йўқ.

Бошқача қилиб айтганда, F-35 қирувчиси 4-авлод самолётлигича қолди ва термоядро бомбалари у учун оғирлик қиладиган юкка айланиши мумкин.

Компенсация чоралари

Бешинчи авлод атрофидаги F-35 қирувчисининг камчиликларини ўтган йил давомида бештагача камайтиришга муваффақ бўлинди, аммо бу ҳам ҳар бир донаси 100 миллион доллар турадиган машина учун кўплик қилади. Пентагон тезкор равишда "эксплуатация характеристикаларига" тузатишлар киритди ва эндиликда F-35 товуш тезлигига қадар, қисқа вақтларгагина тезликни олишга қодир машинага айланди. Юқори тезлик F-35нинг махсус стелс-қопламаси бўлган планерни ҳамда самолётнинг дум қисмидаги кўплаб антенналарни барбод қилиши хавфи мавжуд бўлгани боис, қўлланмада ҲДК ва денгиз пехоталари учун мўлжалланган F-35B ва F-35C модификациялари тахминан 1,2 Мах тезлигида уча олиши мумкин бўлган сониялар аниқлаштирилган.

Анъанавий учиш-қўнишга эга бўлган F-35A қирувчиси умумий "хатоликларни" такрорлайди - булар дастурий таъминотдан тортиб, секин ҳаракатланиш ва радарлар томонидан аниқланишдир (ҳатто товушга қадар бўлган тезликда ҳам, агар ташқи подвескада жанговар захирага эга бўлса).

Бир қарашда, "чақмоқ" шаъни тамомила булғангандек, аммо эксплуатация жараёнида кутилмаган хусусиятлари намоён бўлади. 24 июнь куни Air Force Magazine журнали американинг F-35A қирувчиларига момақалдироқ булутларига 25 миль (40 км) масофада яқинлашиш таъқиқлангани ҳақида мақола эълон қилди. Маълум бўлишича, инерт газни генерация қилувчи борт системалари (OBIGGS)нинг конструктив хусусиятлари қирувчи ёқилғи бакларининг - атмосфера электри разрядидан - ҳавода портлашига олиб келиши мумкин экан. Қизиғи, OBIGGS тизими борасида бунгача ҳам маломатлар бўлган ва 2014 йилда у модернизацияланган (портлаш хавфи бартараф этилган) эди.

Энг янги F-35 Lightning II самолёти билан юз берган давомли ҳалокатлар - F-35 тинчлик шароитида фойдаланилганида ҳам унда бошқа ёқимсиз (хавфли) кашфиётлар мавжудлигини очиб бериши мумкин, дея тахмин қилишга сабаб бўлмоқда. Америка "чақмоқлари"нинг Россиянинг бешинчи авлод Су-57 ёки радиоэлектрон кураш воситалари билан тахминий жанговар тўқнашувидаги заифлигини айтмаса ҳам қирувчи самолётлари ёки электрон урушида тахминий жанговар тўқнашувда америкалик "чақмоқ" нинг заифлиги ҳақида гапирмаса ҳам бўлади.

Номаълумликка парвоз

Қўшма Штатлар F-35ни фаол равишда ўзларининг европалик иттифоқдошларига сотишга ҳаракат қилишмоқда. Ва модернизацияланган (режалаштирадиган) B61-12 термоядро авиабомбаси аввал бошдан Европа учун мўлжалланган эди. Серияли ишлаб чиқариш 2020 йилга мўлжалланган, бир вақтнинг ўзида америкаликлар B61-12 авиабомбаларини Европа базаларида жойлашга ҳаракат қилишмоқда. (Шу билан бирга бунда учиш (форсаж) вақтида бортига ядровий қурол ортиб олган қирувчининг думи тушиб қолиши, ёки уни чақмоқ уриши сингари ҳолатлар ҳам истисно этилмайди. Бошқа вариантлар ҳам эҳтимолдан ҳоли эмас, аммо ҳар қандай ҳолатда иттифоқдошларга зарар етиши тайин. Америка қурол-аслаҳалари Европа учун тобора хавфли бўлиб бормоқда. Германиянинг қаршилиги кучаймоқда. Франция очиқчасига: "F-35ни тиқиштиришни бас қилинг", деди.

Бу АҚШнинг авиа-қурилиш соҳасидаги ўз технологик имкониятларига юқори баҳо беришнинг мантиқий натижасидир.

Сал олдин бешинчи авлод қирувчиси - F-22 Raptor яратиш тажрибаси омадсиз дея тан олинган эди (ишончсиз радио тўлқинларни ютувчи нурлар, метрли диапазонга эга радарлар томонидан аниқланиш, ҳаракат радиуси – атиги 750 км, серияли машиналарнинг ўта қиммат нархи – 350 млн. доллар). Расман бешинчи авлод дея аталаётган F-22 ва F-35 самолётларини сотувдан олдинги мақбул, конструктив, жанговар ҳолатга етказмасдан туриб, америкаликлар ҳарбий авиация келажагига катта ишонч билан боқмоқдалар.

Вашингтон ражаларига мувофиқ, олтинчи авлодга мансуб илк қирувчилар 2030-йилга қадар парвоз қилиши керак. Берилган таърифларга қараганда, улар учун душман ҳам тайёр: "Улар курашишга тўғри келадиган Тинчокеани театридаги улкан масофаларни инобатга олиб" улардан дозаправкасиз узоқ парвозни, ҳавода устуворликни, радиоэлектрон кураш мажмуалари ҳисобига ўта юқори яшовчанликни кутишмоқда. Аммо "бешинчи авлод" F-35 Lightning II қирувчисининг барча ўта қимматга тушган омадсизликларидан сўнг америка конгресси олтинчи авлод қирувчиларини яратиш мақсадлари учун 2021 йилда молиялаштириш дастурини 85%га қисқартириш истагини билдирди.

1557
Ракетный комплекс Искандер-М

Яхши раққосга "Искандер"лар ҳалал бермоқда

1041
Юқори технологияли ва юқори аниқликдаги қурол-яроғ тизимларидан жанговар фойдаланиш - мутахассис-операторлардан тегишли тайёргарлик, ишончли разведка ва зарба контури ташкил қилиш, шунингдек, сиёсий донишмандлик ва қабул қилинган қарорлар учун жавобгарликни талаб этади.

Бошқа координатлар тизимида энг тўкис ракеталар ҳам "бошқа тизимдан" бўлиб қолиши, старт олмаслиги, нишонлар ёнидан учиб ўтиши ёки "10 фоизга" портлаши мумкин.

1in.am нашрига берган интервьюсида Тоғли Қорабоғда яқинда рўй берган жанговар ҳаракатлар якунларига баҳо берар экан, Арманистон Республикаси бош вазири Никол Пашинян Россия қуролининг ишончлилиги ва жанговар қобилиятига шубҳа билдирди. Унинг сўзларига кўра, "Искандер" тезкор-тактик мажмуа ракеталари ё умуман портламаган, ё "10 фоизга" портлаган (бу борада аниқлик киритилмаган). Шу билан бирга, Пашинян армияда - унинг тузилмалари ҳамда қурол-аслаҳалар борасида сезиларли ислоҳотларни амалга оширмоқчилигини маълум қилган.

Арманистон Республикаси Мудофаа вазирлигида бош вазирнинг "Искандерлар" ҳақидаги турлича талқин қилиниши мумкин бўлган гапларига изоҳ беришдан бош тортишди. Эҳтимол, Пашинян етарлича маълумотга эга бўлмаган, ёки маслаҳатчиларидан бири томонидан унга янглиш маълумотлар етказилган. Россия ракета мажмуалари тактик-техник характеристикалари ва обрўси шу даражада юқорики, профан(ҳар қандай соҳадан бехабар бўлган шахсга нисбатан ишлатилади - тарж.)лар ҳимоясига у муҳтож эмас. Россия томонидан жаҳон қурол бозорининг учдан бир қисми назорат қилиниши ҳам бежиздан эмас. 2020 йилда Россияда қурол-аслаҳалар экспорти ҳажми 13 млрд. долларни ташкил этди. Ушбу рақам ва фактлар аксарият мамлакатлар машаққатли меҳнатидан топган маблағлари эвазига, тўлиқ баҳосида харид қиладиган мудофаа маҳсулотларининг сифатидан далолат беради.

Моҳир қўлларга тушган "Искандер" ТТРМ (тезкор-тактик ракета мажмуаси) Кавказ тоғлари ва денгизларда (ўқув машқларида), жанговар ҳолатларда эса — Сурия ва Африка шимолида нишонларни муваффақиятли забт этади.  Бундай қуролни ўнлаб мамлакатлар сотиб олишни хоҳлаган, ва улардан айримларигина "Искандер-Э"нинг экспорт модификациясини қўлга киритиш имкониятига эга бўлган. Арманистонга омад кулиб боқди, сабаби квазибалликтик маневрларни амалга оширадиган, душман томоннинг ҳаводан ҳужумига қарши тутқич бермас, учиш масофаси ва аниқлилиги бўйича таққослаш мумкин бўлган ракеталар мавжуд эмас.

Квазибаллистик васваса

Россия ўзининг юқори технологик имкониятларини барча мамлакатлар билан баравар баҳам кўрмайди. Шу фонда Пашиняннинг интервьюси очиқ кунда чақнаган чақмоқдек бўлди. "Искандер-М" мажмуаси 2006 йилда Россия армияси қуроллари сафига қабул қилинган, ўз синфида сайёрадаги "энг яхши" деб тан олинган ва шу боис "80-йиллар қуроли" сифатида баҳоланиши - масхаралашдек туюлади.

Арманистон бош вазирининг Россия ОТРМга нисбатан очиқчасига айбловли баёноти бир нечта тахминлар ва хулосалар чиқаришга имкон беради. Бу ерда соҳадан бехабарлик ёки дезинформация энг ёмон сценарий бўлмаслиги мумкин (бу жуда оддий кўринмоқда). Эҳтимол, Россия қуролларини оммавий равишда обрўсизлантириш - "стратегик танлов масала", Арманистон армиясини таркибий ва сифат жиҳатидан ислоҳ қилиш бўйича аллақандай дастурнинг бир қисми бўлиши мумкин, саволлар мана шундагина туғилади. Яқин келажакда Ереван қандай қуролларга эга бўлишни ният қилмоқда, қайси стандартларга мувофиқ мудофаа қобилиятини кучайтирмоқчи? Ва, энг муҳими, ҳарбий қурилишнинг янги босқичи қандай пировард мақсад билан бошланмоқда?

Қорабоғдаги кузги жанглардан сўнг хулосалар чиқарилган ва режалар тузилган деб тахмин қилиш мантиқан тўғри. Бироқ, эскитдан қолган: "Ғалабанинг ҳар доим кўп оталари кўп бўлади, мағлубият эса ҳамиша етимдир", деган нақл бор. Пашиняннинг интервьюсидан хулоса қилиш мумкинки, Мудофаа вазирлиги ва Бош штабда "уруш тўғрисида бутун ҳақиқатни исботлаш, аниқлаш, кўриш" бўйича кўплаб таҳлилий ишлар олиб борилмоқда, шу билан бирга 1000 дан ортиқ жиноий ишлар қўзғатилган. Бу ерда нима кўпроғини тушуниш қийин - ҳақиқатни излаш ва стратегияни тузатишми ёки кейинги репрессиялар учун "айбдорларни тайинлаш". Ва мағлубиятнинг асосий "оталари" жавобгарликдан қочишлари учун, уларнинг сони объектив равишда нолларсиз сонлар билан чеклантирилган.

Интервью матнининг миллий хавфсизлик масалаларига бағишланган каттагина қисмида "КХШТ мажбуриятлари Арманистоннинг халқаро тан олинган чегараларида шакллантирилиши" ҳақидаги реверансдан сўнг Ташкилот билан муносабатлар ҳеч қаерда бирорта қатор билан бўлса ҳам ёдга олинмаган. КХШТ (ОДКБ) эса - Арманистон учун урушдан кейинги нотинчлик ва Қорабоғдаги заиф тинчлик шароитида ягона ишончли суянчдир. Тез-тез ишлатиладиган "инқилоб" ва "Конституция" сўзлари ўз-ўзидан ҳеч нарсани тартибга солмайди, мамлакат хавфсизлигини кафолатламайди. Армия - ҳар қандай давлатнинг тинчлиги, барқарорлиги асосидир, аммо аниқ режасиз "муҳим ислоҳотлар" ҳақидаги фикрлар деструктив (ҳалокатли) кўринишга эга. Худди Россия қуролининг паст салоҳияти, миллий армиядаги енгиб бўлмас коррупция ва Ҳарбий техник ҳамкорлик линияси бўйича туташ поставкаларга шама тариқасида билдирилган саёз фикрлар сингари.

Тутқич бермас ва жуда кучли

"Искандер-М" ракета мажмуаси 500 км масофада юқори аниқлик билан душманнинг жуда муҳим объектлари (ҳарбий базалари, қўмондонлик пунктлари ва алоқа узеллари, ракета мажмуалари, аэродромлардаги самолёт ва вертолётлари)ни йўқ қилишга мўлжалланган (Арманистон 300 км масофадан нишонга олишга қодир "Искандер-Э" ТТРМ экспорт варинатларига эга.

Мажмуанинг асосий афзалликлари: стратегик мобиллик, ҳарбий навбатчиликни яширин тарзда олиб бориш ва ракета зарбаларини бериш имконияти, автоматик ҳисоб ва учиш топшириғини киритиш, оловли ва радиоэлектрон қаршилик шароитларида ҳам жанговар вазифаларни катта эҳтимол билан бажаришга қодирлик.

Жанговар самарадорлик икки турдаги - баллистик ва қанотли ракеталардан фойдаланиш эвазига оширилган. Маршдан биринчи ракетанинг учирилиши - саноқли дақиқаларни олади, пусклар ўртасидаги интервал — бир дақиқа. Ракетанинг учиш тезлиги — соатига 7200 кмдан ортиқ (яъни учиш 3-4 дақиқани олади). Траекториянинг дастлабки ва якуний участкаларида бошланғич массаси 4 тоннага тенг бўлган 9М723К1 ракетаси сониясига 2000 м дан юқори тезликда ҳаракатланади, квази-баллистик (ҳисобланмайган) эгри чизиқ бўйлаб ҳаракат қилади ва 30g гача бўлган ортиқча юк билан манёвларни амалга оширади (бу эса мавжуд бўлган барча ҳаводан ҳужум мудофааси ва ракеталарга қарши мудофаа тизимлари ёрдамида ракетани тутиб олишни йўққа чиқаради).

"Искандер"нинг ҳар бир пуск установкаси мобил ва автономдир. У исталган жойда ва исталган вақтда, ҳатто разведка сунъий йўлдошлари ёки авиациялардан мустақил равишда ҳаракатлана олади. Нишонга тўғрилаш учун дастур, инерциал навигация тизими ГЛОНАСС сунъий йўлдошлари сигналларидан фойдаланилади. Ракеталарни парвоз вақтида қайта йўналтириш мумкин, бу эса ҳаракатчан нишонларга ҳужум қилиш имконини беради, хусусан, душман ҲДК га ҳам. Финал участкада ақлли ўз-ўзини йўналтириш оптик головка активлаштирилади, у ноёб аниқликни таъминлайди. 9М728 ёки Р-500 боеголовкалари нишондан 1 метрдан ошиқ оғмайди. "Искандер"нинг юқори аниқликка эга ракеталари кичик қайтариш сатҳларига, парвозда мураккаб траекторияларга эга (газодинамик ва аэродинамик руллар ёрдамида бошқарилади). Мажму икки типдаги ракеталарга эга: аэробаллистик 9М723 — 50 км бўлган баландликда квазибалликстик траекториялар бўйича учади, қанотли 9М728 ёки Р-500 — кичик баландликларда нишонга боради.

"Искандер-М" ТТРК чет элнинг энг яхши тезкор-тактик мажмуалари(LORA, Lance, ATACMS, Pluton)дан аниқлилик, ракеталарни пускка тайёрлаш бўйича тезкорлик ва бошқа характеристикалар жиҳатдан анча устун. Унга ўхшашлик жиҳатдан энг яқини — исроилнинг LORA тезкор-тактик мажмуасидир, аммо у ҳам масофа ва аниқлилик бўйича "Искандер"дан ортда қолади (шу билан бирга "Лора" ракеталари олдиндан тахмин қилиш мумкин бўлган баллистик траектория бўйлаб ҳаракатланади). Америкаликлар ортда қолмоқда — 2020 йилда ATACMS "антиквар" мажмуасини модернизациялашдан воз кечишди ва энди-энди учиш масофаси 300 км гача бўлган M270 MLRS ва HIMARS зал билан ўт очиш реактив тизимлари учун юқори аниқликдаги зарба берувчи ракетани яратишни бошладилар.

Россия Федерациясининг обрўли мутахассислари прогнозларига кўра, "Искандер"ларнинг чет эл аналоглари 2025 йилгача пайдо бўлмайди.

1041

Бунақаси Россияда ҳали бўлмаган: мудофаа қандай танк устида ишламоқда

2182
Қўшинлар сафида ғилдиракли танклар қандай ўринни эгаллаши мумкинлиги ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 24 фев — Sputnik, Андрей Коц. Бақувват, юқори тезликка эга ва яхши ҳимояланган - "Бумеранг" бирлашган зирҳли платформа асосида Россияда илк ғилдиракли танк яратишмоқчи. Истиқболли шасси характеристикалари унга "Спрут-СД" самоходкасидаги сингари силлиқ стволли пушкага эга қурол-аслаҳа мажмуасини ўрнатишга имкон беради, деб тушунтиради "Ҳарбий саноат компанияси" бош директори Александр Красовицкий.

Қўшинлар сафида ғилдиракли танклар қандай ўринни эгаллаши мумкинлиги ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

Сурияда асқотади

Красовицкийнинг сўзларига кўра, унификациялаштирилган "Бумеранг" ғилдиракли платформаси ишланмаси якунланишига оз қолган — у асосида қурилган К-16 бронетранспортерининг давлат синовлари йил якунига қадар режалаштирилган. Муҳандисларнинг таъкидига кўра, конструкцияда фан ва техниканинг энг замонавий ютуқларидан фойдаланилган.

Келгуси режалар — истиқболли БМП К-17, махсус техника ва бошқа намуналарни синовдан ўтказиш. "Ҳарбий-саноат компанияси" бош директори "Бумеранг" платформасида ғилдиракли танкнинг қисқа муддатда яратилиши - саноат учун муаммо эмас.

Гарчи бундай техника Совет Иттифоқида ишлаб чиқилган бўлса-да, Россия армиясида тўлиқ айланадиган башняда кучли қурол билан жиҳозланган ғилдиракли танклар - зирҳли машиналар оиласининг норасмий номи шундай - йўқ эди. Гарчи ушбу машиналар ҳимоя жиҳатдан гусеницали транспорт воситаларига ён берсада, аммо тезлик, манёвр қила олиш ва ход захираси жиҳатдан уларни сезиларли даражада ортда қолдиради.

"Ғилдиракли танклар улар учун мос грунтга эга мамлакатларда кенг тарқалган, — дея ҳикоя қилади РИА Новостига ҳарбий эксперт Алексей Леонков. — Масалан, Африкада. Шу боис, жумладан, ЖАРда асосий талаб айнан ғилдиракли танкларгадир. Уларнинг асосий афзалликлари — тезлик ва таъмирлашлар орасидаги босиб ўтадиган масофадир. Агар асосий жанговар танк, қўпол қилиб айтганда, ўн минг километрдан сўнг синса, пушкали бронеавтомобил белгиланган юз минг километрни босиб ўтади".

Экспертнинг сўзларига кўра, бу сингари танклар Россия армиясига темир йўл ўтказиш имконияти анча заиф бўлган марказий осиё йўналишида асқотган бўларди: ғилдиракли бронемашиналарни автотрассалар бўйлаб ўтказиш анча осон. Бундан ташқари, бундай техника худди ўша - Сурияни патруллашда ёрдам бериши мумкин. Ҳозир у ерда ҳарбий полиция "Тигр" зирҳланган автомобиллари ва БТР-82Ада ҳаракатланмоқда.

Леонковнинг таъкидлашича, истиқболли танк, худди бронетранспортер сингари, сувли тўсиқларни енгиб ўтишга қодир, юриб ва сузиб кетаётган вақтида зарба бера олади. Қудратли қурол-аслаҳага эгалиги туфайли уни рейдларда каби, умумқўшин операцияларида — масалан, флангаларда, разведкада, дозорда ва жанговар мудофаада ҳам қўллаш мумкин.

Йирик калибр

Ғилдиракли транспорт воситаларининг йўлга нисбатан юмшоқроқ таъсири ҳам муҳимдир. Пўлатдан ясалган танк траклари ҳатто энг мустаҳкам асфальтни ҳам барбод қилиши ҳеч кимга сир эмас. Айнан шу учун оғир зирҳли транспортни махсус транспортер-шатакчиларда ташишни афзал кўришади. Юк ортиш ва тушириш анчагина вақтни олади, ғилдиракли танк эса ҳеч қандай кечикишсиз ёки махсус тайёргарликсиз маршдан жангга киришишга шай.

Истиқболли танкнинг ҲДҚ учун яратилган худди "Спрут-СД" самоходкасидаги сингари 125 миллиметрли пушкасига жанговар бўлимнинг асосий қуроли сифатида қаралади. Ўқлантирувчи автомат ва 40 снарядли жанговар комплектга эга стабиллаштирилган тизим асосидаги силлиқ стволли 2А75 Т-72 ва Т-90 танкларининг 2А46М қуролларига ўхшаш. Самоход тегишли калибрдаги барча турдаги аслаҳа захиралари ҳамда бошқарилувчи танкларга қарши ракеталар ёрдамида ўт очади. Жанговар бўлимнинг қўшимча ёрдамчи аслаҳаси — 7,62 миллиметрли калибрга эга қўш ПКТ пулемет установкасидир.

Бундай аслаҳалар билан таъминланган пушкали "Бумеранг" дунёдаги энг қудратли ғилдиракли танкка айланиши мумкин. Ғарб ва Шарқ мамлакатларида ушбу синфга мансуб жанговар техникаларнинг аксарияти 105 миллиметр калибрга тенг қуролларга эгадир. Ғилдиракли такнлар НАТОга аъзо бир нечта мамлакатлар ва Осиё минтақасида қуроллар сафида туради. Бу Stryker платформаси асосида ишланган американинг M1128 MGS, Франциянинг AMX-10RC, японларнинг MCV, италиянинг Centauroсидир. Мудофаа вазирлиги 2010 йилларнинг бошида Рим билан қуруқликдаги қўшинлар учун Centauro партиясини харид қилиш бўйича музокаралар ўтказган. Машиналарнинг бир нечтаси ҳаттоки Россияга синовлар учун олиб келинган ҳам, аммо иш шу билан якунланган: италия ғилдиракли танклари Россиянинг жанговар техника ишончлилигига қўйиладиган талабларга жавоб бермаган.

Танкларга ва дронларга қарши

Истиқболли "Бумеранг" ғилдиракли платформасини илк бор Ғалаба парадида 2015 йилда намойиш қилишган эди. Бу база асосида ишланган техника совет даврида, қолаверса кейинчалик РФда яратилган БТР оиласига мансуб бронетранспортерлардан йирикроқ ва қудратлироқдир.

Шосседа 750 от кучига эга ЯМЗ-780 двигател машинани соатига 100 километр тезликда елдира олади. Мотор бўлими — олд қисмда, бу эса десантга танкнинг орқа қисмидан машина ичига кириш ва чиқиш имконини беради. "Бумеранг" оиласига мансуб машиналарнинг зирҳланиш даражаси кўп қаватли бўлиб, таркибида лой ҳам аралашган. Бу эса гомоген ҳимоядан анча ишончлироқдир.

Ҳозирча "Бумеранг" оиласининг энг қудратли машинаси - масофадан бошқариладиган "Бумеранг-БМ" универсал жанговар модулига эга ғилдиракли К-17 пехота жанговар машинаси саналади. Қуроли - 30 мм автоматик 2А42 пушкаси (селектив боепитание ва 500 тагача снарядлар захирасига эга), танкларга қарши - "Корнет" танкларга қарши бошқариладиган ракета қўш пуск установкасига эга.

Аммо бундан ҳам жиддийроқ вариантлар бор. К-17 учун эҳтимолий жанговар модуллардан бири — АУ-220М "Байкал" бўлиб, у дақиқасига 120та ўқ уза оладиган 57-миллиметрли пушкага эга. Бу машина эга бўлган снарядлар қуввати ғарб мактабининг барча замонавий пехота жанговар машиналарига қарши кураш учун етарли саналади. Бундан ташқари, 57 миллиметрга эга калибр учувчисиз учиш аппаратларини, хусусан, кичик ўлчамдагиларини ҳам 12 километргача бўлган масофада самарали йўқ қилишга қодир.

2182
Сотрудник налоговой инспекции Узбекистана

Cолиқ маъмуриятчилигини янада такомиллаштиришга оид ҳукумат қарори тайёрланди

169
(Янгиланган 19:04 01.03.2021)
ДСҚ солиқлар ва йиғимлар бўйича тўлов интизомини мустаҳкамлашга доир вазирлар маҳкамаси қарори лойиҳасини тайёрлади.

ТОШКЕНТ, 1 мар — Sputnik. “Cолиқ маъмуриятчилигини янада такомиллаштириш ҳамда бюджетга тўловлар интизомини мустаҳкамлаш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ҳукумат қарори лойиҳаси умумий муҳокамага қўйилди.

Лойиҳада Давлат солиқ қўмитаси ва тижорат банклари ўртасида солиқ тўловчиларнинг тўлов топшириқномалари бўйича онлайн ахборот алмашинувини йўлга қўйиш;

- солиқ тўловчининг мол-мулкларини ахборот тизимлари орқали аниқлаш ва уларга электрон тақиқ қўйиш тизими жорий қилиш, уларнинг мол-мулкини хатлаш ҳамда хатловни ўтказиш бўйича харажатларни (мол-мулкни ташиш, сақлаш ва ҳ.к.) қоплаш манбаини белгилаш;

- солиқ тўловчининг бошқа шахсларга ўтказилган тушумлари ва даромадларини аниқлаш мезонларини ҳамда солиқ қарзини ушбу шахслардан ундириш тартибини белгилаш;

- солиқларни тўлаш муддатини кечиктириш бўйича мурожаат қилган шахсларнинг молиявий ҳолатини таҳлил қилиш тартибини белгилаш назарда тутилмоқда.

Ҳужжатга қуйидагилар илова қилинган:

“Юридик шахсларнинг бажарилмаган солиқ мажбуриятлари бўйича уларнинг мол-мулкини хатлаш ва тақиқ қўйиш тартиби тўғрисида”ги низом;

“Тадбиркорлик субъектларининг солиқлар ва йиғимлардан қарздорликларини бошқа шахсларга ўтказилган пул маблағлари ёки мол-мулклари ҳисобидан ундириш тартиби тўғрисида”ги низом;

“Солиқларни тўлаш муддатларини ўзгартиришда манфаатдор шахсларнинг молиявий ҳолатини таҳлил қилиш тартиби тўғрисидаги” низом.

169