XIX Всемирный фестиваль молодежи и студентов. День пятый

Муҳаббат, мавқе ва дардни енгиш: Россияда таълим олиш ёшларга нима беради

289
МДҲ ва Грузиядан келган талабалар Sputnik нашрига Россияда олинган таълим уларга қандай қилиб ўз ишларини йўлга қўйишга, муносабат қуришга, даҳшатли ташхисни енгишга ва кимларнингдир ҳаётини COVID-19 дан сақлаб қолишга ёрдам бергани ҳақида сўзлаб беришди.

ТОШКЕНТ, 29 июн — Sputnik. Данара Курманова. Мана ўттиз йилдирки Россияда 27 июнь Ёшлар куни сифатида нишонланади. Лекин Россия ёшлари бу нафақат россияликлардир. Илм-фан ва олий таълим вазирлиги маълумотларига кўра, бугунги кунда мамлакатда 297 минг нафар хорижлик таҳсил олади.

Сардор Содиқов: “Россияда ўқийман – Ўзбекистонда эса илм-фанни ривожлантираман”

Сардор Содиқов Ўзбекистондан – Олий иқтисодиёт мактабининг фахри, ахир у қўлга киритмаган грант ёки стипендиянинг ўзи деярли йўқ.

“Мен илмий фаолият учун стипендия, Jaguar Land Rover᾽дан Game Changer стипендияси, Оксфорд стипендияси ва президент стидендиясини олар эдим”, - дея бирма-бир санайди Сардор.

Шу билан бирга, у самимона ушбу ғалабаларда ҳеч қандай мисли кўрилмаган нарса йўқ деб ҳисоблайди.

“Мен бу ерга ўқишга келганман-ку, - дейди у.  – Буларнинг барчасини қўлдан чиқариш аҳмоқлик бўлган бўлар эди. Олийгоҳда испан тилини ўрганиш имконияти ҳам бор эди. Ўз ўзидан маълумки, мен ундан фойдаландим”.

Сардор Содиков
Из личного архива Сардора Содикова
Сардор Содиков

Ҳозир Сардор аспирантурада таҳсил олади. Бир вақтлар у илмий фаолият ва ишни бирга олиб боришни уддасидан чиққан эди (Сардор макроиқтисодиётдан инглиз тилида дарс берган), бироқ кунлардн бир куни унга “лимфома” ташхисини қўйишди.

“Тушкунлик ва руҳий сиқилиш ҳолати менда йўқ эди, - дея тан олади Сардор. – Ҳар бир инсоннинг, албатта, ўз психологияси бор. Лекин менинг бирор нарсага чалғишим осон эди. Мен тадқиқо лойиҳасини ёза бошладим, бу менга куч-қувватлар бағишларди”.

Сардорнинг стратегияси иш берди – у тузалиб кетди ва ҳозир Ўзбекистонда пляж волейболи ассоциациясини ташкил этиш лойиҳаси устида ишламоқда. Унинг ғоясига Бутунроссия волейбол федерацияси аллақачон қизиқиш билдирган. Бундан ташқари, Сардор Содиқов Марказий Осиё иқтисодий жараёнларини ўрганмоқда ва юртида ёрдам берадиган тажриба орттириш ўқишининг асосий маъноси деб ҳисоблайди.

Зайниддин Абдулқосимов: “Россияда тиббиётга бўлган қизиқишим янада ортди”

Зайниддин Абдулқосимов Россияга Қирғизистондан келган. Бугун у Бошқордистон давлат тиббиёт университетининг энг яхши битирувчиларидан биридир. У узоқдан келганларга баъзан янги мамлакатда кўнишиш қийин бўлиши жуда яхши тушунарди, тиббиёт факультетида ўқишни айтмаса ҳам бўлади. Шу боис Зайниддин талабаларга ёрдам беришга қарор қилиб, “Одам анатомияси” тўгарагида дарс бера бошлади.

“Тиббиёт олийгоҳида маълумот ҳажми ҳамиша катта, - дейди у. – Айрим талабалар қийналишади, биз уларга қўшимча назарияни тушунтирадим, нусхаларда амалиётни ўзлаштиришларида ёрдам берамиз”.

Зайниддин Абдулкасимов
Из личного архива Зайниддина Абдулкасимова
Зайниддин Абдулкасимов

Россияда COVID-19 пандемияси энг авж олган паллада Зайнидддин Уфа коронавирус касалхонасига ёрдам беришга йўл олди. Лекин ўзининг айтишича, бунда ҳеч қандай қаҳрамонлик йўқ. Зеро у бўлажак шифокор.

“Албатта, бироз қўрқинчли эди, - дейди Зайниддин. – Сен ўз соғлиғингни хавф остига қўйишингни тушунасан ахир. Шахсий ҳимоя костюмида олти соатлаб ишлаб дарҳақиқат душвор”.

Шу билан бирга, у ишнинг кўнгилсиз жараёни аҳил жамоа ва асосан соғайиб кетган беморлар билан тўлдирилган. Зайниддин уни энг кўп уни 70 ёшли бемор эркак ҳайрон қолдирганини эслайди: “Унинг аҳволи оғир эди, жонлантириш бўлимга ўтказилди... лекин у ҳазил қиларди. Ҳақиқатдан ҳам, кўп нарса кайфиятга боғлиқ. У аранг халос бўлиб чиқди, уни терапияга ўтказишди”.

Зайниддин Абдулкасимов
Из личного архива Зайниддина Абдулкасимова
Зайниддин Абдулкасимов

Зайниддин бўлажак касбга қизиқиш университетга жуда боғлиқлигини таъкидлайди. “Мен буларнинг барчасини ёзишларингни истайман, - дейди у. – Мен устозларимдан миннатдорман. Улар менинг тиббиётга бўлган муҳаббатим янада кучлироқ бўлиши учун барчаниси бажаришди”.

Зарэ Геворкян: “Арманистонни яхши томондан кўрсатишни хоҳлайман”

Зарэ Геворкян ҳам коронавирус беморларини қутқарган – фақат Москвада, Мия ва нейротехнология федерал марказида. Зарэ Н.Ю. Пирогов номидаги тиббиёт университетининг шифокорларга COVID-19 га қарши курашиш учун ёрдам беришга қарор қилган биринчи талабалардандир. У Мия марказидаги ҳар бир иш кунини ҳазил тариқасида “бегоналашиш ҳудуди” деб атарди.

“Энг мушкили сени нима кутиб турганини билмаслик эди – дейди у. – Касал янги, сен костюмни кийиб, жонлантириш бўлимига кирасан. Навбатдаги беморни сунъий нафас олдириш аппаратидан олганингда барча кўзга кўринган қийинчиликлар йўқолади, чунки сен нафақат унинг ҳаётини сақлаб қолдинг – сен уни оиласига қайтардинг. Энг асосийси – бу кўпчиликнинг меҳнати, сиз буни биргаликда, елкама-елка туриб қилдингиз. Касалхона раҳбарияти биз ҳақимизда жуда қайғурди”.

Коронавирус беморларига ёрдам бериш Зарэ учун биринчи жиддий тиббиёт амалиёти эмас. У уч йил Россия жарроҳлик илмий марказида буйрак кўчириб ўтказиш бўлимида тиббиёт ходими сифатида ишлаган.

Зарэ Геворкян
Из личного архива Зарэ Геворкян
Зарэ Геворкян

“У ерда беморлар оғир эди, ҳар ҳолда танадаги буйрак бошқаники, - дейди у. Улар касалхонада узоқ муддат қолишади, натижада уларнинг ҳар бирига яқин кишинг сифатида муомалада бўласан”. Улар учун ҳар кун – кураш. Бир бемор бор эди – у уч йил буйрак ўтказиш учун навбатда турди ва бунинг уддасидан чиқди. Бу жасорат. Биз ҳозиргача ёзишиб турамиз”.

Зарэ Геворкян
Из личного архива Зарэ Геворкян
Зарэ Геворкян

Зарэ терапевт бўлган онаси сабаб шифокор бўлишга қарор қилган. Шу боис бир курсдан ўқишга жиддиё ёндашган. Олти йил мобайнида конференцияларда иштирок этган, илмий мақола ёзган, ташхис қўйиш ва жарроҳлик тиббиёти бўйича олимпиадаларда ғолибликни қўлга киритган. Ушбу барча саъй-ҳаракатларнинг натижаси – Москва ҳукуматининг стипендияси ва қизил диплом. Шу билан бирга, Зарэ университетдаги арман ватандошлар уюшмасига раҳбарлик қилади ва таъкидлайдики:

“Вақт ҳамиша етади, ҳатто тиббиёт олийгоҳидаги ўқиш давомида, шунчаки уни тўғри тақсимлаш лозим. Менга жамоат фаолияти ёқади.  Бир йил бир маротаба университетдаги халқлар фестивалида иштирок этамиз – концерт уюштирамиз, одамларни ошхонамиз таомлари билан таништирамиз. Арманистонни яхши томондан кўрсатишни хоҳлаймиз”.

Виктория Гветадзе: “Ҳақиқий грузинлар сингари мен ҳатто диссертацияни вино ҳақида ёзяпман”

Виктория Гветадзе мактабда ўқиб юрган кезларидаёқ Россия халқлар дўстлиги университетида ўқишни орзу қиларди ва ўз мақсадига эришиш учун барча ишни қилди – бюджетга топширди ва француз тилини ўрганди. Ахир у ярим йиллик таҳсил Францияда ўтиши кўзда тутилган дастурни танлаган эди.

“Дарҳақиқат менинг талабалик даврим мазмунга бой бўлди, - дейди Виктория. – Конференциялар, Россотрудничество тадбирлари, Горчаков фондининг дўстлар клуби, мен грузин ватандошлари уюшмаси бошлиғи ва президенти ҳам эдим”.

Виктория Гветадзе
Из личного архива Виктории Гветадзе
Виктория Гветадзе

Уюшмага раҳбарлик қилиб, Виктория она диёрини нафақат университет, балки унинг ташқарисида ҳам машҳур қилишга бел боғлади. У университетда грузин мусиқалари концертлари, ВДНХда грузин маданияти кўргазмалари ва Москва миллатлар уйида “Грузияни таниб оламиз” заковатли ўйинини ташкиллаштирган.

“Грузиянинг сеҳри шундаки, уни севмасликнинг иложи йўқ,  - дея фикрлари билан ўртоқлашади у. Шунинг учун тадбирларимизда ҳамиша бошқа миллат вакиллари иштирок этишарди. Бир куни хосписда чиқиш қилдик, рақсга тушдик, шундай таъсир ҳолат юз берди – олдимга бир буви келиб, қучиб олди ва деди: Раҳмат, қувончдан кучимга куч қўшилди”. Энди мен қачондир ўзимнинг хайрия фондимни ташкиллаштиришни орзу қиляпман”.

Ҳозирча Виктория Россия-Грузия муносабатларини тиклаш фондида ишламоқда ва номзодлик диссертациясини ёзмоқда. Унинг кулиб айтишича, у грузин ва шу боис диссертацияси винога бағишланган.

“Иқтисодчиман, винонинг жаҳон бозорида силжишига оид мавзуни ўрганмоқдаман, албатта, тадқиқотимда Грузия мисоли ҳам келтирилган, - дейди у. – Умаман олганда, ҳозиргача ўқимоқдаман. Айтганча, таҳсил давомида мен умр йўлдошим билан танишганман – бу грузин диаспораси тадбирида содир бўлганди. Қисқаси, ҳаммасига эришдим, ўқишга кирганимдан афсусланмайман!”

Адил Ермек: “Мен энг қийин масалаларни ечаман, чунки Россия таълими мени тоблади”

Қозоғистонлик Адил Ермек ММФИ Миллий тадқиқот ядро университетига турли олимпиада ва танловларда қўлга киритган ғалабаси эвазига осонлик билан кириши мумкин эди. Бироқ Адил қийин йўлни танлади – ҳамма сингари кириш имтиҳонларини топширишга қарор қилди.

“Гап шундаки, мен лойиҳалаш факультетига киришим мумкин эди, - дея тушунтиради у. – Мен эса физика факультетига ҳужжат топширмоқчи эдим. Болалигимдан муҳандис бўлишни орзу қиламан.”

Адил физикани айнан Москвада ўрганишни хоҳлади  - бу ҳам болаликдаги орзуси.

“Россиядаги таълим мансаб поғонаси учун кучли асос яратади, - дейди у. – ММФИда ўқиш жараёни қийин. Лекин олийгоҳ менга энг қийин масала ва вазифаларни ҳал қилишга ўргатди. Мен ўз мақсадимга эришишимни биламан, чунки университет мени тоблади”.

Адиль Ермек
Из личного архива Адиля Ермека
Адиль Ермек

Адил нима деяётгани билади: биринчи курслигидаёқ у Физика бўйича бутунросссия олимпиадасида ғолиб бўлди. Ҳозир эса ўзи сабоқ бермоқда. Бир неча йил олдин Адил таълим порталини яратди. У ерда болаларга онлайн физика ва математикадан дарс берилади. Мактабининг географияси Россия, Қозоғистон, АҚШ ва Францияни ўз ичига олади.

“Бир куни менга атираулик бола уни Новосибирскдаги ўқишга тайёрлашни сўраб хат ёзди, бунга ўхшаш мисоллар кўп, - дея ҳикоя қилади Адил. – Баъзан махсус мактаб кирмоқчи бўлган олтинчи синф ўқувчилар ёзади. Мен эса уларнинг имконсиз нарсанинг ўзи йўқлигини тушунишларини хоҳлайман. Албатта, ўқувчиларим ўзлари истаган мактаб ва университетга киришганда хурсанд бўламан. Мен учун бу меҳнатим зое кетмаганлигини билдирувчи кўрсатгич. Шу билан бирга, мен уларга ҳамиша айтаман: бу сизнинг меҳнат маҳсулингиз, менинг вазифам фақат тўғри йўналтириш”.

Самира Мустафаева: “Озарбайжонлик бўлиш – демак, бағрикенг инсон бўлишдир”

Таниқли россиялик ва озарбайжонлик гимнастикачи Самира Мустафаева у унчалик интизомли қизалоқ бўлмаганини эслайди.

“Фоидали таом ўрнига менинг ширинлик танлардим, мураббийларнинг гапига қулоқ солмасдим”, - дея эслайди у. Бироқ йиллар давомидаги машғулотлар ўз самарасини берди. Ҳозир Самира жаҳон чемпионатининг бир неча совриндори, П.Ф. Лесгафт номидаги жисмоний тарбия университети битирувчиси ва фитнес-студия асосчиси.

Самира Мустафаева
Из личного архива Самиры Мустафаевой
Самира Мустафаева

Бошқа кўплаб компаниялардан фарқли ўлароқ, Самира тармоғи пандемия туфайли юзага келган инқирозга дош берди. Унинг ишончи комилки, бизнесини сақлаб қолишга Россия ва Озарбайжондаги спорт соҳасидаги ўтмиши кўмак берди. “Катта спортдан мен дарҳол катта бизнесга кириб кетдим, - дейди у. – Мен ҳар бир вазиятга мослашишга одатландим. Шундай экан ўзини ўзи яккалаш вақтида дарҳол онлайн фаолликни йўлга қўйдик. Спортда, ҳатто якка ҳолатда чиқиш қилаётган бўлсанг ҳам, сенинг ортингда спорт туради. Сенинг ғалабанг – уларнинг ҳам ғалабаси, шунинг учун мен учун муҳим эди”.

Гурдофарид Сангин: “Мен Тожикистон ҳақидаги стереотипларни йўққа чиқараман”

Гурдофариднинг нақл қилишича, у Санкт-Петербургга тўққизинчи синфда келганида том маъно унга ошиқ бўлган. Кейин ўзига сўз берган: бир куни албатта шу ерда ўқийман.

“Мақсадим шу тариқа пайдо бўлди, - дейди у. – Мен кўплаб олимпиадаларда иштирок этдим, ҳатто Хўжанд мэри стипендиясига эга чиққан эдим. Мана мен Россотрудничество дастури билан Мечников номидаги Шимолий-ғарбий давлат тиббиёт университетига киришга мушарраф бўлдим”.

Гурдофарид Сангин
Из личного архива Гурдофарид Сангин
Гурдофарид Сангин

Гурдофарид бир йилдан буён бе ерда таҳсил олмоқда, бироқ Тожикистон ҳақидаги қатор стереотиполарни йўққа чиқаришга улгурган. Кўпинча одамларни унинг соф рус тилда сўзлаши ва илмий фаолияти ҳайрон қолдиради. Гап шундаки, у Сирдарё дарёсини тозалашга оид лойиҳани ишлаб чиққан ва соҳилда топилган чиқиндиларни қайта ишлаш бўйича акцияни ташкил этган. Ҳозир Гургофарид – Тожикистон илм-фанининг кичик академияси аъзоси.

Гурдофарид Сангин
Из личного архива Гурдофарид Сангин
Гурдофарид Сангин

“Бир куни менга айтишди: Эҳ, сен доимо ўқийсан ва шунчалик русча гапирасан. Биз тожиклар асосан қурилишда ишлайди деб ўйлардик”, - дея ҳикоя қилади у. – Лекин мен хафа бўлмадим. Менинг хулқ-атворим бошқача: одамларни тожик таомлари билан меҳмон қиламан. Университетда эса ҳатта бизнинг анъанамиз пайдо бўлди – кўп миллатчи гуруҳ, биргаликда байрамларни нишонлаймиз, бир биримизга рақс, жумладан, тожик рақсларини ўргатамиз. Шаблонларни йўққа чиқариш шундай давом этади”

289
Теглар:
талабалар, Грузия, Қирғизистон, Қозоғистон, Тожикистон, Ўзбекистон, Россия
Президент Франции Эммануэль Макрон стоит в ожидании президента Узбекистана Шавката Мирзиеева перед встречей в Елисейском дворце в Париже во вторник, Октябрь. 9, 2018

Ишончдан чиқди: Макрон нега Путин билан суҳбатини матбуотга сиздирди

982
(Янгиланган 19:44 26.09.2020)
Икки президент ўртасида бўлиб ўтган суҳбат тафсилотлари шу ҳафтада Le Monde нашрида эълон қилинди. Франция президенти Макрон Владимир Путин билан муносабатларда "Меркель лаҳзасини" бошидан кечирмоқда, дея изоҳ беради бунга европа матбуоти

Петр Акопов

Франция президенти Макрон Владимир Путин билан муносабатларда ўзининг "Меркель лаҳзаси"ни бошидан кечирди, дея ишонтирмоқда европа матбуоти. Гап 14 сентябр куни икки президент ўртасида бўлиб ўтган суҳбат, — аниқроғи, мулоқотнинг Алексей Навальныйнинг ғалати заҳарланишига тегишли қисми ҳақида бормоқда. Суҳбат тафсилотлари шу ҳафта Le Monde нашрида пайдо бўлди — аммо аввалига "Меркель лаҳзаси" нима эканлигини ёдга олсак.

2014 йилнинг иккинчи март санасида немис канцлери Украина ва Қримдаги тўнтаришдан кейин юзага келган вазиятни муҳокама қилиш учун Владимир Путинга қўнғироқ қилди. Меркель, табиийки, Майдан ғалабасини тўнтариш дея ҳисобламас эди - уни фақатгина Мустақил Украинадан ажралиб чиқишни истаётган Қримни Россия ўзига қайтариб олиши мумкинлиги масаласи ташвишга соларди.

Путиннинг нима дегани аниқ аён эмас (аммо Россия президенти Меркельга Европа Киев тўнтаришига реакция қилмаётгани борасида ўзининг кескин норозилигини билдирган бўлишини тахмин қилиш мумкин), бироқ у билан суҳбатдан сўнг Меркель Барак Обама билан боғланди ва америка президентига "Путиннинг реалликни адекват идрок қилишидан шубҳадалигини" ва умуман "Путин бошқа дунёда яшаётгани" ҳақида сўзлаб берди. Суҳбатнинг ушбу тафсилотлари The New York Timesда чоп этилди — яъни маълумот Оқ уйдан чиққан эди. Немис амалдорлари кейинчалик америка газетасидаги хабарни Меркель бу каби гапларни айтмаган, дея норасмий тарзда рад этган бўлсаларда, канцлернинг бу жумласи тарихда қолди.

Ғарб учун "Меркель лаҳзаси" — бу реалликдан узилган Путин билан тўқнашувни англатади. Энди кўриниб турибдики, навбат Макронга келди: Libération нашри ёзишича, "Эммануэль Макрон ўтган ҳафтада "дунёдан узилган, фил суягидан ясалган қасридан чиқмайдиган ва шахсий ташвиқотидан сармаст Владимир Путинни кўриб" ўзининг "Меркель лаҳзаси"ни бошдан кечирди. Ёки бўлмаса, очиқчасига ҳеч нарса ҳақиқиймас ва ҳамма нарса мумкин дея, сиёсий сурбетликнинг янги даражасига кўтарилди.

Аслида нима рўй берди? Гап шундаки, худди 2014-йилдаги каби махфий суҳбат мазмуни оммага эълон қилинди, аммо ўша вақтда гап Меркель Путин ҳақида Обамага нима дегани ҳақида борган бўлса, шу кунларда рўй берган ҳолатда шахсан Путиннинг суҳбати оқизмасдан такрорланган эди. Путиннинг Макрон билан суҳбати мазмуни аллақандай тарзда Le Monde нашрига етказилди: гап Беларус, Украина, Ливия ҳақида борган. Аммо мақола бош мавзуси сифатида негадир Навальный кўрсатилган эди.

Газетанинг ёзишича, Путин Навальный ҳақида "беписандлик" билан гапирган ва уни "оддий интернетдаги осудалик бузғунчиси", дея атаган, у гўё ноқонуний хатти-ҳаракатларга йўл қўйган ва ўзи томонидан яратилган Коррупцияга қарши кураш фондидан амалдорлар ва депутатларни шантаж қилиш учун фойдаланган. Путин гўёки Макронга Навальный бундан аввал ҳам муғомбирларча ўзини турли касалликларга солганлигини айтиб, "оғуни ҳам ўзи қабул қилган" бўлиши мумкинлигини қўшимча қилган (нима сабабданлигини айтмаган). Бундан ташқари, Путин, "Новичок" ҳамма гапираётгани каби у қадар мураккаб модда эмаслиги, унинг қўлланилгани, умуман олганда, ўз тасдиғини топмаганини таъкидлаган. Россияда федерал тергов олиб борилмаганини эса "француз ва немис экспертларининг россиялик ҳамкасблар билан маълумотни бўлишишни истамасликлари" билан далиллаган. Бундан ташқари, Путин, "бошқа, масалан, айни вақтда "Новичок" ихтирочиси яшаётган Латвияга олиб бораётган изларни кўриб чиқиш имкониятлари ҳақида гапирган". Моддани ишлаб чиқишда бир неча совет олимлари иштирок этишган бўлиб, улардан бирининг чет элда бўлиши, уни ишлаб чиқариш имкони борлигини англатмайди, чунончи бунга арзирли сабаб бўлмаганини ҳисобга олганда.

Le Monde нашри Путиндан эринмай иқтибослар келтирган, аммо гап Макронга келганида, бу сўзамолликдан асар ҳам йўқ: "Макрон "Новичок" хусусий ташкилот томонидан ишлатилган бўлиши мумкин эмаслиги айтди ва ушбу ҳолат расмий тушунтиришларни талаб қилишини таъкидлади. <...> Эммануэль Макрон, ўз навбатида, дарҳол "латвия изи" ва оғуни Навальный ўзи қабул қилгани ҳақидаги таъкидларни рад этди".

Суҳбат чоп этилганидан сўнг, унинг мазмуни, қолаверса, махфий мулоқотнинг эълон қилингани сабабли жанжал авж олди. Le Monde ҳикоясида нима рост, нима йўқ, текширишнинг имкони йўқ. Кремль шу пайтнинг ўзида эълон қилган муносабатида "газета жумлаларни аниқ ёзмагани" ҳақида маълум қилди, энг асосийси эса, "газета бу мулоқотни аниқ, дея айта олмаслиги ҳам рост, ахир акс ҳолда, бу француз шерикларимиз икки президент суҳбатини онгли равишда бўлишганини, бу эса дипломатик амалиётга тўғри келмаслигини", таъкидлади. Россия президенти матбуот-котиби ҳатто нодипломатик тилга ўтди: "Биз, Елисей саройи онгли равишда икки президент суҳбатини, русча айтганда, матбуотга сиздирганига ишона олмаймиз. Ахир бу Франция. Франция бундай ишга қўл уролмайди".

Афсуски, қўл ура олади. Гарчи Франция ТИВ сал кейин "махфий ҳужжатларнинг ҳар қандай ички утечкасига йўл қўйилмаслиги" ва Le Monde даги мақола юзасидан "тергов олиб борилаётгани", ҳақида баёнот берган бўлсада, аммо мулоқот мазмуни айнан Елисей саройидан матбуотга сиздирилгани борасида деярли шубҳа қилмаса ҳам бўлади. Ва бу иш катта эҳтимол билан айнан Макрон ташаббуси билан амалга оширилган. Ахир у Le Mondeда мақола эълон қилинган куни БМТ Бош Ассамблеясида олдиндан ёзилган нутқи билан чиқиш қилар экан, Франция "кимёвий қуролнинг - Европа, Россия ва Сурияда қўлланилишига тоқат қилмаслиги" ҳақида гапирди ва Россия "нерв-фалаж "Новичок" моддасини қўллаш орқали Россия сиёсий муҳолифатчига суъиқасдни амалга оширишга уриниш ҳодисасига ойдинлик киритиши. Бу ишни, у "тез ва бенуқсон" амалга ошириши кераклиги, сабаби, французлар "улар томонидан ўрнатилган "қизил чизиқлар"га амал қилинишига астойдил уринишларини" қўшимча қилди.

Макрон Путинга ҳужум қилмоқда — бу сингари сиздиришлар орқали эса, камига, ўрталарида бўлган ишонч қолдиқларини ҳам йўқ қилмоқда. Яъни, худди Меркель сингари ҳаракат қилмоқда, - ҳақиқий, бу сафар Путинга нисбатан "Меркель лаҳзаси" ҳам шунда ифодаланади. Бизнинг президент худди 2014 йилда Меркель ва Обама ўз сўзлари устидан чиқишмасликларига амин бўлгани сингари - Макрон билан ҳам очиқ гаплашиш мумкинмаслигига ишонч ҳосил қилди.

Олти йил олдин, Путин Ғарб раҳбарлари ундан Януковични Майдан раҳбарлари билан конституциявий ислоҳотлар ва муддатидан олдинги сайловлар тўғрисида битим имзолашга кўндиришни сўраганликлари ҳақида кўп маротаба ҳикоя қилган эди. Оқибатда, ушбу битим Германия, Франция ва Польша вакиллари иштирокида имзоланади. Орадан икки кун ўтиб келишув бузилади: Олий рада Януковични ҳокимиятдан четлатади, Ғарб эса ўзини ҳеч қандай битим бўлмаган ва ҳеч қандай тўнтариш рўй бермагандек тутади. Яъни Россияга ўз ҳақиқатини ўтказишга ҳаракат қилади — бу реалликда Украина евроинтеграллашув ва атлантизацияга йўлиқтирилиши лозим эди.

Президент Украины Владимир Зеленский во время визита в Донбасс
CC BY 4.0 / Администрация Президента Украины

Русларнинг ўз тарихи ва реаллик ҳақидаги тасаввури табиийки, бошқача эди — Қрим ҳам, Ғарб билан кейинги конфронтация ҳам шундан аслида. Меркель ва Путиннинг реаллик ҳақидаги тасаввурлари фарқланади — худди ўз атрофида ягона Европани тўплаш бўйича немис режаси ва русларнинг постсовет майдонига реинтеграцияси, тарихий Россиянинг ўз атрофида (Малороссия - Украина ҳақида гапирмаган тақдирда ҳам) рус ҳудудларини тўплаши режаси фарқлангани сингари. Россия ўз келажагини ўзи ҳал қилади - ва "европа танлови", "демократия" ва "реалликни тан олиш" сингари гаплар билан ўзининг ғарбий ерларини олиб кетишга қаршилик кўрсатаверади.

Орадан олти йил ўтгач Россиядан Навальнийни заҳарлаганлик учун тазарру қилишни талаб қилишмоқда - камига кимёвий қуролни қўллаш йўли билан. Аммо бунга жавобан Москва "Новичок" моддаси ҳақида ҳайқиришга асос бўлаётган экспертиза маълумотларини кўрсатишни талаб қилса - биз сизсиз ҳам ҳаммасини аниқлаб бўлдик, сизнинг ишингиз ўз айбингизни тан олиб, тавба қилиш, дегандек, уни гўёки эшитмаганга олишяпти. Украина билан ҳам худди шундай бўлган, ҳеч қандай тинчлик ҳам йўқ, ҳатто Янукович ҳам, энди фақат Турчинов ва Яценюк бор, улар Украинани евроинтеграллашув сари етакламоқда, сиз эса ўзингизнинг Москвангизда ўтиринг ва қимирламанг.

Навальнийнинг заҳарланиши воқеасидан Россияга очиқ босим ўтказиш ва Европа-Россия алоқаларига путур етказиш учун фойдаланилмоқда — ўйин ошкора қаллоблик ва сурбетларча олиб борилмоқда. Шу билан бирга европалик етакчилар ўз оммавий баёнотларида қатъиян чекланганлар — энди улар "Новичок" ишлатилганидан шубҳа қила олмайдилар — ахир бу "исботланганку", қолаверса "Путин ҳар доим шундай йўл тутади". Табиийки, Макрон, худди Меркель сингари Путиннинг заҳарланишга алоқадорлигига ишонмайди — аммо иккаласи ҳам Навальнийни "Кремльний аллақандай кўнгилли ёрдамчилари" ўлдиришга уринганини айтади. Шу боис, Путин уларга Россия-Европа муносабатларини қутқаришга ёрдам беришларини исташмоқда - бунинг учун Путин Россия айбини тан олиши, воқеага аниқлик киритиб, айбдорларни жазолаши лозим. Аммо нимада айбдорларни? Кимёвий қуролдан фойдаланганликдами? Аммо бу россиялик врачлар томонидан ўз тасдиғини топмаган ва Ғарб томонидан бўлаётган асоссиз айбловлардир. Айнан шу учун Путин заҳарлаш билан боғлиқ воқеага фитнага қарагандек қарайди - гарчи ҳали у ким томонидан амалга оширилгани тушунарсиз бўлиб турган бўлсада. Ва бу ҳақда Макронга айтади - турли версияларни тилга олган ҳолда. Яъни, бунда Путиннинг ҳақиқати Макрондаги "Новичок"нинг аниқ аниқлангани" сингари ҳақиқатидан ҳаққонийроқ кўринишга эга. Кимёвий қуролдан фойдаланиш? Ҳа, албатта, Суриядаги фитналар ҳали эсимиздан чиқмаган — ғарб разведкасига алоқадор бўлган "Оқ каскалар" Асад томонидан кимёвий қурол қўлланилгани ҳақида ноғора чалган ва кейинчалик бу ғарб томонидан ташкиллатирилган постановкалар эканлиги очиқланган эди.

Макрон раҳбарлигидаги Франция Европада етакчи позицияга интилмоқда — қолаверса, Россия билан муносабатларда ҳам ёш президент атлантик қопқондан чиқишга уринган эди. 2017-йилнинг май ойида, лавозимга киришганидан атиги икки ҳафта ўтиб, у Владимир Путинни Версалда қабул қилди — шундан кейин ҳам кўплаб маротаба Европа учун Россия билан муносабатлар қанчалик муҳимлиги ҳақида такрорлаб, бу муносабатларни ривожлантиришга даъват қилиб келди. "Мулоқот зарур, агар ирода бўлса, кўплаб нарсаларни ўзгартириш мумкин", - бу Макронга тегишли сўзлар. Эммануэлда ирода мавжудлиги борасида Кремлда бундан олдин ҳам гумон бўлган, аммо мулоқот ҳам энг камида жимитдек ишонч бор бўлсагина амалга ошиши мумкин — матбуотга Путин билан бўлган суҳбатини сиздириб эса, Макрон ўша ишончнинг қотган-қутганини ҳам йўқ қилмоқда. Бу виждонсизликми? Ҳа, аммо асосийси - ўта калтабинлик.

982
Президент США Дональд Трамп в Овальном кабинете Белого дома

Трамп Навальний билан боғлиқ "шубҳали воқеа"га аралашмоқчи эмас - сиёсатшунос

377
(Янгиланган 19:28 25.09.2020)
Алексей Навальний билан юз берган воқеа туфайли бир гуруҳ америкалик сенаторлар Россияга қарши санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳасини тақдим этишди.

Sputnik радиосининг эфирида сиёсатшунос Владимир Можегов буни "баландпарвоз ва ҳеч қандай акс этмайдиган" ташаббус деб атади ва нима учун бундай ҳисоблашини тушунтирди.

Бир гуруҳ америкалик сенаторлар Алексей Навальний билан юз берган ҳодиса юзасидан Россияга қарши санкциялар тўғрисидаги қонун лойиҳасини тақдим этишди, бу ҳақда республикачи сенатор Марко Рубио веб-сайтида хабар берилган.

Ҳужжат, муаллифларнинг фикрига кўра, "халқаро ҳуқуқни очиқдан-очиқ бузиш билан шуғулланган", шу жумладан Навальнийнинг "заҳарлашга" алоқадор бўлган Россия амалдорларига чекловлар қўйишни назарда тутади.

Қонун лойиҳаси Россия президенти Владимир Путин ва унинг атрофидаги шахсларнинг молиялари тўғрисида Америка ҳукуматидан Конгрессга ҳисобот беришни талаб қилади. Бундан ташқари, у Оқ уйни, унинг фикрига кўра, Россия АҚШнинг кимёвий ва биологик қуроллардан фойдаланишни тақиқловчи қонунларини бузганми, деган саволга жавоб беришга мажбур қилади.

Марко Рубиодан ташқари, ҳужжатни: республикачи сенатор Митт Ромни, шунингдек демократлар Крис Кунс, Бен Кардин ва Крис Ван Холлен маъқулладилар.

Қонун лойиҳасини қабул қилиниш учун Сенат ва Вакиллар Палатаси томонидан қўллаб-қувватланиши ва АҚШ президенти томонидан имзоланиши керак.

Sputnik радио эфирида сиёсатшунос Владимир Можегов сенаторларнинг ташаббуси юзасидан изоҳ берди.

“Бу шунчаки оммавий иш. Қандай ҳисоботлар бўлиши мумкин? Бу мутлақо бўлмайдиган нарсалар. Буларнинг ҳаммаси - сайлов олди васвасасини кескин ошириш оҳанги, бефойда гаплар. Кейин эса: Навальний иши – бу демократларнинг кун тартиби. Республикачилар унга қўшилишни унча хоҳлашмайди. Менимча, улар энди буни қўллаб-қувватламайдилар. Қандай бўлмасин, Трамп буни ҳаммасини жуда эҳтиёткорлик билан ва узоқдан олиб келди. Ва (Давлат котиби Майк) Помпео содир бўлган ҳолат юзасидан барча фактлар маълум бўлгандан сўнг муносабат билдириш кераклигини айтди, ва ҳозирча нима бўлаётгани аниқ эмас”, - дейди Владимир Можегов.

Унинг фикрига кўра, америкаликлар Навальний ҳақида немислардан маълумот олишлари мумкин эди, аммо улардан ҳеч қандай сўров келиб тушмади.

“Бу санкциялар учун қандайдир асос бўлар эди, аммо ҳозирча бундай сўровлар келиб тушмади. Шунинг учун, менимча, буларнинг барчаси – баландпарвоз ва ҳеч қандай акс этмайдиган ташаббус ... Бу қандайдир шубҳали воқеа, шунинг учун Трамп унга аралашишни истамаяпти - демократларнинг фирибгарлиги, унга йиқилиб тушишни хоҳламаяпти. Назаримда демократлар ушбу кун тартибини фаол равишда тарғиб қилишади ва Трамп буларнинг барчасидан бир оз четда туради", - деб ҳисоблайди сиёсатшунос.

Алексей Навальний 20 август куни самолётда ўзини ёмон хис қилгандан кейин Омскдаги касалхонага ётқизилди. Шифокорлар модда алмашинуви бузилиши, қонда шакар даражасининг кескин пасайишига олиб келди. Бунга нима сабаб бўлганлиги ҳали аниқ эмас, аммо Навальнийнинг қони ва сийдигида заҳар излари топилмади.

Кейинчалик Навальний даволаниш учун Германияга олиб кетилади. Сентябрь ойи бошида Германия ҳукумати россиялик "Новичок" жанговар моддаси билан заҳарланганлигини эълон қилди. Москва Берлин лабораториясидан олинган таҳлиллар натижалари батафсил маълумот олиш учун сўровнома юборди, аммо жавоб келмади.

Шу билан бирга, Германия BND-разведка хизмати 1990 йилдан бери бошлаб ушбу моддадан фойдалана олгани маълум. Ушбу модда, шунингдек, 20та ғарб давлатлари, хусусан, Буюк Британия, АҚШ, Швеция, Чехия томонидан ўрганилган. Россия 1992 йилдаги президент фармонига биноан кимёвий қурол соҳасида ишланмаларни тўхтатган, 2017 йилда эса бу сингари моддаларнинг барча захирасини йўқ қилган, бу ҳолат ОЗХО томонидан тасдиқланган.

377
Флаг Азербайджана

Озарбайжон парламенти қатор ҳудудларда ҳарбий ҳолат жорий этишга қарор қилди

39
Озарбайжон Миллий Мажлиси Тоғли Қорабоғда вазият кескинлашгани туфайли ҳарбий ҳолат жорий этишга қарор қилди. Энди 48 соат ичида уни мамлакат президенти тасдиқлаши лозим.

ТОШКЕНТ, 27 сен — Sputnik. Озарбайжон Миллий Мажлиси (парламенти) Тоғли Қорабоғда вазият кескинлашгани туфайли қатор шаҳарлар ва ҳудудларда ҳарбий ҳолат жорий этишга қарор қилди. Бу ҳақда РИА Новости хабар қилмоқда.

Парламент ушбу қарорни навбатдан ташқари йиғилишда қабул қилган. Энди 48 соат ичида уни мамлакат президенти тасдиқлаши лозим.

Комендантлик соатини эълон қилиш Озарбайжон ИИВ зиммасига юкланмоқда.

Тоғли Қорабоғдаги кескинлик

Тоғли Қорабоғдаги туташув чизиғидаги вазият якшанба, 27 сентябрь куни эрталаб кескинлашди. Тан олинмаган республика Озарбайжон ҳарбийлари унинг ҳудудини, жумладан, пойтахт Степанакертани ўққа тутганини маълум қилди. Тинч аҳоли орасида қурбонлар бор.

Боку ва Ереван вазиятни кескинлаштиришда бир-бирини айламоқда. Озарбайжон Мудофаа вазирлиги арман томони ўт очгани, озарбайжон томони эса ҳужум қарши амалиётни бошлаганини таъкидламоқда. Арманистон Мудофаа вазирлиги Қорабоғ Озарбайжон томонидан ҳаво ва ракета ҳужумига учраганини маълум қилмоқда.

Арманистон ҳукумати Тоғли Қорабоғдаги ҳодисалар туфайли мамлакатда ҳарбий ҳолат ва умумий сафарбарлик жорий этди. Тан олинмаган Тоғли Қорабоғ республикаси раҳбарияти ҳам шундай қарор қабул қилган.

Аввалроқ Россия Ташқи ишлар вазирлиги Боку ва Ереванни зудлик билан ўт очишни бас қилишга ва музокалар ўтказишга чақирган эди.

Қорабоғ можароси 1988 йилнинг февралида, Тоғли Қорабоғ автоном вилояти ўзининг Озарбайжон ССР таркибидан чиқиши ҳақида эълон қилганида бошланган эди. 1992-1994 йилги қуролланган қарама-қаршилик давомида Озарбайжон Тоғли Қорабоғ ва унга қарашли еттита туман устидан назоратни бой берган. 1992 йилдан буён ЕХҲТнинг (ОБСЕ) Минск гуруҳи доирасида - ҳамраислар - Россия, АҚШ ва Франция бошчилигида можарони тинч йўл билан бартараф этиш бўйича музокаралар ўтказиб келинади. Озарбайжон ўз ҳудуди яхлитлигини сақлаб қолишга қаттиқ туриб олган. Арманистон тан олинмаган республика манфаатларини ҳимоя қилиб келади, чунки Тоғли Қорабоғ Республикаси музокаралар томони эмас.

39