XIX Всемирный фестиваль молодежи и студентов. День пятый

Муҳаббат, мавқе ва дардни енгиш: Россияда таълим олиш ёшларга нима беради

267
МДҲ ва Грузиядан келган талабалар Sputnik нашрига Россияда олинган таълим уларга қандай қилиб ўз ишларини йўлга қўйишга, муносабат қуришга, даҳшатли ташхисни енгишга ва кимларнингдир ҳаётини COVID-19 дан сақлаб қолишга ёрдам бергани ҳақида сўзлаб беришди.

ТОШКЕНТ, 29 июн — Sputnik. Данара Курманова. Мана ўттиз йилдирки Россияда 27 июнь Ёшлар куни сифатида нишонланади. Лекин Россия ёшлари бу нафақат россияликлардир. Илм-фан ва олий таълим вазирлиги маълумотларига кўра, бугунги кунда мамлакатда 297 минг нафар хорижлик таҳсил олади.

Сардор Содиқов: “Россияда ўқийман – Ўзбекистонда эса илм-фанни ривожлантираман”

Сардор Содиқов Ўзбекистондан – Олий иқтисодиёт мактабининг фахри, ахир у қўлга киритмаган грант ёки стипендиянинг ўзи деярли йўқ.

“Мен илмий фаолият учун стипендия, Jaguar Land Rover᾽дан Game Changer стипендияси, Оксфорд стипендияси ва президент стидендиясини олар эдим”, - дея бирма-бир санайди Сардор.

Шу билан бирга, у самимона ушбу ғалабаларда ҳеч қандай мисли кўрилмаган нарса йўқ деб ҳисоблайди.

“Мен бу ерга ўқишга келганман-ку, - дейди у.  – Буларнинг барчасини қўлдан чиқариш аҳмоқлик бўлган бўлар эди. Олийгоҳда испан тилини ўрганиш имконияти ҳам бор эди. Ўз ўзидан маълумки, мен ундан фойдаландим”.

Сардор Содиков
Из личного архива Сардора Содикова
Сардор Содиков

Ҳозир Сардор аспирантурада таҳсил олади. Бир вақтлар у илмий фаолият ва ишни бирга олиб боришни уддасидан чиққан эди (Сардор макроиқтисодиётдан инглиз тилида дарс берган), бироқ кунлардн бир куни унга “лимфома” ташхисини қўйишди.

“Тушкунлик ва руҳий сиқилиш ҳолати менда йўқ эди, - дея тан олади Сардор. – Ҳар бир инсоннинг, албатта, ўз психологияси бор. Лекин менинг бирор нарсага чалғишим осон эди. Мен тадқиқо лойиҳасини ёза бошладим, бу менга куч-қувватлар бағишларди”.

Сардорнинг стратегияси иш берди – у тузалиб кетди ва ҳозир Ўзбекистонда пляж волейболи ассоциациясини ташкил этиш лойиҳаси устида ишламоқда. Унинг ғоясига Бутунроссия волейбол федерацияси аллақачон қизиқиш билдирган. Бундан ташқари, Сардор Содиқов Марказий Осиё иқтисодий жараёнларини ўрганмоқда ва юртида ёрдам берадиган тажриба орттириш ўқишининг асосий маъноси деб ҳисоблайди.

Зайниддин Абдулқосимов: “Россияда тиббиётга бўлган қизиқишим янада ортди”

Зайниддин Абдулқосимов Россияга Қирғизистондан келган. Бугун у Бошқордистон давлат тиббиёт университетининг энг яхши битирувчиларидан биридир. У узоқдан келганларга баъзан янги мамлакатда кўнишиш қийин бўлиши жуда яхши тушунарди, тиббиёт факультетида ўқишни айтмаса ҳам бўлади. Шу боис Зайниддин талабаларга ёрдам беришга қарор қилиб, “Одам анатомияси” тўгарагида дарс бера бошлади.

“Тиббиёт олийгоҳида маълумот ҳажми ҳамиша катта, - дейди у. – Айрим талабалар қийналишади, биз уларга қўшимча назарияни тушунтирадим, нусхаларда амалиётни ўзлаштиришларида ёрдам берамиз”.

Зайниддин Абдулкасимов
Из личного архива Зайниддина Абдулкасимова
Зайниддин Абдулкасимов

Россияда COVID-19 пандемияси энг авж олган паллада Зайнидддин Уфа коронавирус касалхонасига ёрдам беришга йўл олди. Лекин ўзининг айтишича, бунда ҳеч қандай қаҳрамонлик йўқ. Зеро у бўлажак шифокор.

“Албатта, бироз қўрқинчли эди, - дейди Зайниддин. – Сен ўз соғлиғингни хавф остига қўйишингни тушунасан ахир. Шахсий ҳимоя костюмида олти соатлаб ишлаб дарҳақиқат душвор”.

Шу билан бирга, у ишнинг кўнгилсиз жараёни аҳил жамоа ва асосан соғайиб кетган беморлар билан тўлдирилган. Зайниддин уни энг кўп уни 70 ёшли бемор эркак ҳайрон қолдирганини эслайди: “Унинг аҳволи оғир эди, жонлантириш бўлимга ўтказилди... лекин у ҳазил қиларди. Ҳақиқатдан ҳам, кўп нарса кайфиятга боғлиқ. У аранг халос бўлиб чиқди, уни терапияга ўтказишди”.

Зайниддин Абдулкасимов
Из личного архива Зайниддина Абдулкасимова
Зайниддин Абдулкасимов

Зайниддин бўлажак касбга қизиқиш университетга жуда боғлиқлигини таъкидлайди. “Мен буларнинг барчасини ёзишларингни истайман, - дейди у. – Мен устозларимдан миннатдорман. Улар менинг тиббиётга бўлган муҳаббатим янада кучлироқ бўлиши учун барчаниси бажаришди”.

Зарэ Геворкян: “Арманистонни яхши томондан кўрсатишни хоҳлайман”

Зарэ Геворкян ҳам коронавирус беморларини қутқарган – фақат Москвада, Мия ва нейротехнология федерал марказида. Зарэ Н.Ю. Пирогов номидаги тиббиёт университетининг шифокорларга COVID-19 га қарши курашиш учун ёрдам беришга қарор қилган биринчи талабалардандир. У Мия марказидаги ҳар бир иш кунини ҳазил тариқасида “бегоналашиш ҳудуди” деб атарди.

“Энг мушкили сени нима кутиб турганини билмаслик эди – дейди у. – Касал янги, сен костюмни кийиб, жонлантириш бўлимига кирасан. Навбатдаги беморни сунъий нафас олдириш аппаратидан олганингда барча кўзга кўринган қийинчиликлар йўқолади, чунки сен нафақат унинг ҳаётини сақлаб қолдинг – сен уни оиласига қайтардинг. Энг асосийси – бу кўпчиликнинг меҳнати, сиз буни биргаликда, елкама-елка туриб қилдингиз. Касалхона раҳбарияти биз ҳақимизда жуда қайғурди”.

Коронавирус беморларига ёрдам бериш Зарэ учун биринчи жиддий тиббиёт амалиёти эмас. У уч йил Россия жарроҳлик илмий марказида буйрак кўчириб ўтказиш бўлимида тиббиёт ходими сифатида ишлаган.

Зарэ Геворкян
Из личного архива Зарэ Геворкян
Зарэ Геворкян

“У ерда беморлар оғир эди, ҳар ҳолда танадаги буйрак бошқаники, - дейди у. Улар касалхонада узоқ муддат қолишади, натижада уларнинг ҳар бирига яқин кишинг сифатида муомалада бўласан”. Улар учун ҳар кун – кураш. Бир бемор бор эди – у уч йил буйрак ўтказиш учун навбатда турди ва бунинг уддасидан чиқди. Бу жасорат. Биз ҳозиргача ёзишиб турамиз”.

Зарэ Геворкян
Из личного архива Зарэ Геворкян
Зарэ Геворкян

Зарэ терапевт бўлган онаси сабаб шифокор бўлишга қарор қилган. Шу боис бир курсдан ўқишга жиддиё ёндашган. Олти йил мобайнида конференцияларда иштирок этган, илмий мақола ёзган, ташхис қўйиш ва жарроҳлик тиббиёти бўйича олимпиадаларда ғолибликни қўлга киритган. Ушбу барча саъй-ҳаракатларнинг натижаси – Москва ҳукуматининг стипендияси ва қизил диплом. Шу билан бирга, Зарэ университетдаги арман ватандошлар уюшмасига раҳбарлик қилади ва таъкидлайдики:

“Вақт ҳамиша етади, ҳатто тиббиёт олийгоҳидаги ўқиш давомида, шунчаки уни тўғри тақсимлаш лозим. Менга жамоат фаолияти ёқади.  Бир йил бир маротаба университетдаги халқлар фестивалида иштирок этамиз – концерт уюштирамиз, одамларни ошхонамиз таомлари билан таништирамиз. Арманистонни яхши томондан кўрсатишни хоҳлаймиз”.

Виктория Гветадзе: “Ҳақиқий грузинлар сингари мен ҳатто диссертацияни вино ҳақида ёзяпман”

Виктория Гветадзе мактабда ўқиб юрган кезларидаёқ Россия халқлар дўстлиги университетида ўқишни орзу қиларди ва ўз мақсадига эришиш учун барча ишни қилди – бюджетга топширди ва француз тилини ўрганди. Ахир у ярим йиллик таҳсил Францияда ўтиши кўзда тутилган дастурни танлаган эди.

“Дарҳақиқат менинг талабалик даврим мазмунга бой бўлди, - дейди Виктория. – Конференциялар, Россотрудничество тадбирлари, Горчаков фондининг дўстлар клуби, мен грузин ватандошлари уюшмаси бошлиғи ва президенти ҳам эдим”.

Виктория Гветадзе
Из личного архива Виктории Гветадзе
Виктория Гветадзе

Уюшмага раҳбарлик қилиб, Виктория она диёрини нафақат университет, балки унинг ташқарисида ҳам машҳур қилишга бел боғлади. У университетда грузин мусиқалари концертлари, ВДНХда грузин маданияти кўргазмалари ва Москва миллатлар уйида “Грузияни таниб оламиз” заковатли ўйинини ташкиллаштирган.

“Грузиянинг сеҳри шундаки, уни севмасликнинг иложи йўқ,  - дея фикрлари билан ўртоқлашади у. Шунинг учун тадбирларимизда ҳамиша бошқа миллат вакиллари иштирок этишарди. Бир куни хосписда чиқиш қилдик, рақсга тушдик, шундай таъсир ҳолат юз берди – олдимга бир буви келиб, қучиб олди ва деди: Раҳмат, қувончдан кучимга куч қўшилди”. Энди мен қачондир ўзимнинг хайрия фондимни ташкиллаштиришни орзу қиляпман”.

Ҳозирча Виктория Россия-Грузия муносабатларини тиклаш фондида ишламоқда ва номзодлик диссертациясини ёзмоқда. Унинг кулиб айтишича, у грузин ва шу боис диссертацияси винога бағишланган.

“Иқтисодчиман, винонинг жаҳон бозорида силжишига оид мавзуни ўрганмоқдаман, албатта, тадқиқотимда Грузия мисоли ҳам келтирилган, - дейди у. – Умаман олганда, ҳозиргача ўқимоқдаман. Айтганча, таҳсил давомида мен умр йўлдошим билан танишганман – бу грузин диаспораси тадбирида содир бўлганди. Қисқаси, ҳаммасига эришдим, ўқишга кирганимдан афсусланмайман!”

Адил Ермек: “Мен энг қийин масалаларни ечаман, чунки Россия таълими мени тоблади”

Қозоғистонлик Адил Ермек ММФИ Миллий тадқиқот ядро университетига турли олимпиада ва танловларда қўлга киритган ғалабаси эвазига осонлик билан кириши мумкин эди. Бироқ Адил қийин йўлни танлади – ҳамма сингари кириш имтиҳонларини топширишга қарор қилди.

“Гап шундаки, мен лойиҳалаш факультетига киришим мумкин эди, - дея тушунтиради у. – Мен эса физика факультетига ҳужжат топширмоқчи эдим. Болалигимдан муҳандис бўлишни орзу қиламан.”

Адил физикани айнан Москвада ўрганишни хоҳлади  - бу ҳам болаликдаги орзуси.

“Россиядаги таълим мансаб поғонаси учун кучли асос яратади, - дейди у. – ММФИда ўқиш жараёни қийин. Лекин олийгоҳ менга энг қийин масала ва вазифаларни ҳал қилишга ўргатди. Мен ўз мақсадимга эришишимни биламан, чунки университет мени тоблади”.

Адиль Ермек
Из личного архива Адиля Ермека
Адиль Ермек

Адил нима деяётгани билади: биринчи курслигидаёқ у Физика бўйича бутунросссия олимпиадасида ғолиб бўлди. Ҳозир эса ўзи сабоқ бермоқда. Бир неча йил олдин Адил таълим порталини яратди. У ерда болаларга онлайн физика ва математикадан дарс берилади. Мактабининг географияси Россия, Қозоғистон, АҚШ ва Францияни ўз ичига олади.

“Бир куни менга атираулик бола уни Новосибирскдаги ўқишга тайёрлашни сўраб хат ёзди, бунга ўхшаш мисоллар кўп, - дея ҳикоя қилади Адил. – Баъзан махсус мактаб кирмоқчи бўлган олтинчи синф ўқувчилар ёзади. Мен эса уларнинг имконсиз нарсанинг ўзи йўқлигини тушунишларини хоҳлайман. Албатта, ўқувчиларим ўзлари истаган мактаб ва университетга киришганда хурсанд бўламан. Мен учун бу меҳнатим зое кетмаганлигини билдирувчи кўрсатгич. Шу билан бирга, мен уларга ҳамиша айтаман: бу сизнинг меҳнат маҳсулингиз, менинг вазифам фақат тўғри йўналтириш”.

Самира Мустафаева: “Озарбайжонлик бўлиш – демак, бағрикенг инсон бўлишдир”

Таниқли россиялик ва озарбайжонлик гимнастикачи Самира Мустафаева у унчалик интизомли қизалоқ бўлмаганини эслайди.

“Фоидали таом ўрнига менинг ширинлик танлардим, мураббийларнинг гапига қулоқ солмасдим”, - дея эслайди у. Бироқ йиллар давомидаги машғулотлар ўз самарасини берди. Ҳозир Самира жаҳон чемпионатининг бир неча совриндори, П.Ф. Лесгафт номидаги жисмоний тарбия университети битирувчиси ва фитнес-студия асосчиси.

Самира Мустафаева
Из личного архива Самиры Мустафаевой
Самира Мустафаева

Бошқа кўплаб компаниялардан фарқли ўлароқ, Самира тармоғи пандемия туфайли юзага келган инқирозга дош берди. Унинг ишончи комилки, бизнесини сақлаб қолишга Россия ва Озарбайжондаги спорт соҳасидаги ўтмиши кўмак берди. “Катта спортдан мен дарҳол катта бизнесга кириб кетдим, - дейди у. – Мен ҳар бир вазиятга мослашишга одатландим. Шундай экан ўзини ўзи яккалаш вақтида дарҳол онлайн фаолликни йўлга қўйдик. Спортда, ҳатто якка ҳолатда чиқиш қилаётган бўлсанг ҳам, сенинг ортингда спорт туради. Сенинг ғалабанг – уларнинг ҳам ғалабаси, шунинг учун мен учун муҳим эди”.

Гурдофарид Сангин: “Мен Тожикистон ҳақидаги стереотипларни йўққа чиқараман”

Гурдофариднинг нақл қилишича, у Санкт-Петербургга тўққизинчи синфда келганида том маъно унга ошиқ бўлган. Кейин ўзига сўз берган: бир куни албатта шу ерда ўқийман.

“Мақсадим шу тариқа пайдо бўлди, - дейди у. – Мен кўплаб олимпиадаларда иштирок этдим, ҳатто Хўжанд мэри стипендиясига эга чиққан эдим. Мана мен Россотрудничество дастури билан Мечников номидаги Шимолий-ғарбий давлат тиббиёт университетига киришга мушарраф бўлдим”.

Гурдофарид Сангин
Из личного архива Гурдофарид Сангин
Гурдофарид Сангин

Гурдофарид бир йилдан буён бе ерда таҳсил олмоқда, бироқ Тожикистон ҳақидаги қатор стереотиполарни йўққа чиқаришга улгурган. Кўпинча одамларни унинг соф рус тилда сўзлаши ва илмий фаолияти ҳайрон қолдиради. Гап шундаки, у Сирдарё дарёсини тозалашга оид лойиҳани ишлаб чиққан ва соҳилда топилган чиқиндиларни қайта ишлаш бўйича акцияни ташкил этган. Ҳозир Гургофарид – Тожикистон илм-фанининг кичик академияси аъзоси.

Гурдофарид Сангин
Из личного архива Гурдофарид Сангин
Гурдофарид Сангин

“Бир куни менга айтишди: Эҳ, сен доимо ўқийсан ва шунчалик русча гапирасан. Биз тожиклар асосан қурилишда ишлайди деб ўйлардик”, - дея ҳикоя қилади у. – Лекин мен хафа бўлмадим. Менинг хулқ-атворим бошқача: одамларни тожик таомлари билан меҳмон қиламан. Университетда эса ҳатта бизнинг анъанамиз пайдо бўлди – кўп миллатчи гуруҳ, биргаликда байрамларни нишонлаймиз, бир биримизга рақс, жумладан, тожик рақсларини ўргатамиз. Шаблонларни йўққа чиқариш шундай давом этади”

267
Теглар:
талабалар, Грузия, Қирғизистон, Қозоғистон, Тожикистон, Ўзбекистон, Россия
Боевики движения Талибан

Қобул толиблар исканжасида: Афғонистон МОда қандай қилиб "таянч нуқта"ни топа олади

1373
(Янгиланган 22:28 11.07.2020)
"Толибон"нинг келишувга бора олмаслиги Афғонистондаги ҳарбий-сиёсий вазият янада ёмонлашишига олиб келади, қўшни Марказий Осиё мамлакатларига терроризм фаоллиги "кўчиб ўтиши" билан таҳдид қилади.

Бу муаммони фақат ОДКБ(КХШТ) ва ШҲТ давлатлари салоҳиятини фаол жалб қилган ҳолда, ўзаро кўпқиррали ҳамкорлик форматида ҳал қилиш мумкин.

Афғонистоннинг асосий автомагистралларида июль ойи бошида толиблар тажовузи кескин ошди ва куч тузилмалари бу ҳолатга самарали қаршилик кўрсата олмайдилар. Террорчилар ўзаро уюшган ва қуролланган. Мамлакат шимолида американинг замонавий, ўқ узиш масофаси 1 800 метргача бўлган ўз-ўзини зарядловчи 12,7-ммли Barrett M82 снайпер милтиқларидан фойдаланганлик ҳолатлари қайд этилди. Бу ҳолат эса Афғонистон пойтахти Қўшма Штатлар билан тинчлик битими мажбуриятларини бажармайдиган "Толибон"нинг қаттиқ қамали остида эканлигини англатади.

Абдул Рашид Дўстум июл ойи бошида Афғонистон тарихида учинчи маршалга айланди (шоҳ Вали Хон ва Муҳаммад Қосим  Фахимдан ташқари), аммо бу тайинлов ғалабалар сонини кўпайтирмади.

Афғонистон куч тузилмалари 22 июн куни 19 йил давом этган ҳарбий ҳаракатлар давомида маълум бир вақт мобайнида юз берган энг катта йўқотишлар ҳақида баёнот беришди: бир ҳафта ичида толиблар 32 провинцияда 422 та ҳужумни амалга ошириб, 290 дан ошиқ ҳарбий хизматчи ва полициячиларни ўлдирганлар.

Бундан ташқари, 42 нафар тинч аҳоли, шу жумладан, аёллар ва болалар ҳалок бўлган. Сал олдин (19 июн куни) АҚШ Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи Қўшма Штатлар толиблар билан феврал ойида имзолаган битим доирасида ўз мажбуриятларини бажариб, Афғонистондаги қўшинлари сонини 8600 нафаргача қисқартиргани ҳақида маълум қилди. Террорчилар фаоллашуви америка қўшинлари чиқарилиши билан боғлиқлиги аниқ. Шу билан бирга, НАТОнинг "Қатъий кўмак" миссияси вазифалари бажарилмаган. Америкаликлар томонидан Афғонистоннинг миллий хавфсизлик кучлари тайёргарлигига миллиардлаб доллар сарфланган бўлса-да, бу ҳаракатлар самара бермади. 2001 йилда "Мустаҳкам озодлик" операцияси ўтказилганидан буён афғон героинининг ишлаб чиқарилиши кўлами ўн карра ошди ва дунёда гиёҳванд моддалар ноқонуний айланмасининг 80%дан ортиғини ташкил қилди. Толиблар ҳукуматни куч билан босиб олишга интилмоқда, "Ал-Қоида" жангариларини яшириб, Афғонистон ва Марказий Осиё мамлакатлари ҳудудида террорчилик ташкилотлари ривожланиши ва кучайишига ҳисса қўшмоқда.

Қарама-қарши ҳамкорлик

Пентагон толиблар ҳаракати Афғонистондаги барқарорликнинг бош хатари бўлиб қолаётганини тан олади. АҚШ ҳарбий идораси июль ойидаги докладда толиблар ҳаракатига салбий баҳо берган, уларнинг Ал-Қоида билан алоқаси таъкидлаб ўтилган: "Аль-Қоида"нинг минтақавий филиали – АКИС – узлуксиз равишда "Толибон"нинг қуйи звеноси ролини бажариб келади ва унга афғон ҳукуматини йўқ қилиш бўйича интилишларида ёрдам беради, шунингдек, минтақадаги АҚШ кучлари ва ғарб мақсадларига бўлган ҳужумларга доимий қизиқишни қўллаб-қувватлаб келади. Ҳар ҳолда "Толибон" ушбу докладни пропагандистик ва асоссиз, деб атади. Чиқарилган америка қўшинлари ортга қайтиши даргумон. Афғонистондаги тинчлик жараёни катта эҳтимол билан виртуал лойиҳа, коалиция ҳукумати эса - эришиб бўлмас идеаллик рамзи бўлиб қолади.

Пентагоннинг "Толибон" билан биродарлашуви қандай якун топади?

Афғонистон президенти Ашраф Ғани "Мен афғон халқига хизмат қиламан, толиблар хоҳишига эмас", дея вақтинчалик ҳукумат фойдасига лавозимни тарк этиш имкониятини рад этмоқда. Афғонистон миллий ярашув бўйича Олий кенгаши раҳбари Абдулла Абдулла яқинда "Толибон" ҳаракати иштирокида вақтинчалик ҳукуматни шакллантириш масаласи қуролланган можаро томонлари тўғридан-тўғри мулоқот ташаббуси билан чиққан тақдирда рўй бериши мумкинлигини айтди.

Тўғридан-тўғри мулоқот эса ўзаро асирлар алмашинуви жараёни якунлангач бошланиши лозим.

Жараён мантиқий якунига етишдан йироқ, ва боши берк кўчага кириб қолган, ахир "Толибон" озод этишни талаб қилаётган жангарилар рўйхатида "Ал-Қоида", "Лашкар-и-Тайба" ва бошқа террорчилик ташкилотлари аъзолари номлари келтирилган.

Афғон ҳукумати 4 015 маҳбусларни озодликка чиқарди ва ўта оғир жиноятлар учун суд қилинган 597 нафар маҳбусни чиқармоқчи эмас. Мисол учун, улар орасида - Қобулдаги Германия элчихонасида портлаш ташкилотчилари бор, ушбу теракт оқибатида 150га яқин инсон ҳалок бўлган. "Толибон"га яқин манбаларнинг таъкидлашича, номма-ном келтирилган 5000 маҳбуснинг озодликка чиқарилмасидан афғонлараро музокаралар бошланишидан умид қилиш керак эмас.

Ўзбекистон ва Тожикистондаги таянч нуқталари

Вашингтон Афғонистон учун таянчни, афғон турбулентлиги уларнинг хавфсизлигига тўғридан-тўғри хавф соладиган чегарадош Марказий Осиё давлатларидан изламоқда. Июль ойи бошида АҚШнинг Афғонистон бўйича махсус вакили Залмай Халилзод ва АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорацияси раҳбари Адам Бойлер Тошкентга ташриф уюштирдилар.

Маҳаллий ҳукумат билан Афғонистонда тинчлик ўрнатиш истиқболлари, Ўзбекистонда инвестициявий лойиҳаларни амалга ошириш учун DFC молиявий маблағларини жалб қилиш масалалари муҳокама қилинган. Сал олдин Халилзод Покистон ва Қатарда бўлиб, у ерда ҳам Афғонистондаги тинчлик музокаралари жараёнини қўллаб-қувватлаш масалаларини муҳокама қилганди.

Шу билан бир қаторда Тошкентда ўзбек жиҳодчилари фаоллиги кузатилмоқда - ДХХ ва ИИВ ходимлари 30 июнь куни "Тавҳид ва жиҳод катибаси" халқаро террористик ташкилотининг "жиҳодга" тайёрланаётган 11та тарафдори фаолиятига чек қўйди.

Орадан тўрт кун ўтиб республикада "Жиҳодчилар" экстремистик оқимининг иккита яширин гуруҳлари, жами 25 киши фаолиятига чек қўйди.

Эҳтимол, толиблар билан тинчлик музокаралари ва Афғонистон иқтисодиётига инвестиция лойиҳалари қачонлардир иштирокчиларга дивидендлар олиб келар ҳам. Шундай бўлсада, бугунги кунда ОДКБ ва ШҲТ сингари "таянч нуқталари" фойдалироқ. Биринчи галда Афғонистон ҳудудидан қўшнилар территориясига муқаррар хавф туғдираётган террористик фаоллика куч билан жавоб қайтариш давлатлараро салоҳиятини ривожлантириш лозим. ИД стратегияси экспансияни кўзда тутади. Марказий Осиё республикаларидан бўлган 4200 нафар жиҳодчилар Ироқ ва Сурияда жанговар тажриба орттирдилар.

Американинг Soufan Group компанияси докладига мувофиқ, террористик ташкилотлар томонидан Яқин Шарқда амалга оширган жанговар ҳаракатларда 2018 йилда 1 300га яқин тожик, 1 500 ўзбек, 500 қозоқ ва 500 қирғиз фуқаролари иштирок этишган. Бу одамларнинг аксарияти янги "қаҳрамонликлар"га тайёрлиги эҳтимолдан ҳоли эмас.

Таъкидлаш муҳимки, Ўзбекистоннинг мудофаа ва хавфсизлик соҳасидаги мустаҳкам позициялари асосан Россия Федерацияси ва МДҲдаги бошқа давлатлар билан ҳарбий ва ҳарбий-техникавий ҳамкорлик туфайли яратилган.

Марказий-Осиё минтақасидаги барқарорлик ОДКБ кучлари: тезкор ёйиладиган коллектив кучлар (10 дан ортиқ батальонлар) ва тезкор жавоб қайтарувчи коллектив кучлар (махсус бўлинма таркибидаги 22 минг ҳарбий хизматчилар) томонидан мунтазам таъминланади. Ўзбекистон ОДКБга аъзо эмас, аммо шундай бўлсада, ушбу "хавфсизлик гумбази" остидадир. Куч тузилмаларининг кўпмиллатли контртеррористик ҳамкорлиги мунтазам ривожланади. Сал олдин Ўзбекистон ва Тожикистон "Шериклик-2020" деб номланган ҳарбий ҳамкорлик тўғрисида иккиёқлама битимни имзолаган эди.

Тожикистонда жойлашган Россиянинг 201-ҳарбий базаси ўз ҳарбий имкониятларини доимий равишда кучайтириб ва ошириб боради. Мотоўқчилар бўлинмалари муҳим объектларни миналаштирилган душман автомобиллари ҳужумларидан ҳимоя қилиш машғулотларини мунтазам амалга ошириб келади.

"Жиҳодчилар"нинг тактик ҳаракатларига "Орлан-10" учувчисиз учиш қурилмалари ва бронеуралларда жойлашган "ЗУ-23" мобил зенит қурилмалари ёрдамида чек қўйилади. Бу ишлар ҳатто тунги вақтларда ҳам тегишли прицел ва приборлар ёрдамида амалга оширилади.

Мобил гуруҳлар тоғда жойлашган Ляур полигонида позиция мудофаасидан ҳужумга ўтишни, ортга тисарилаётган душманни таъқиб қилиш ва йўқ қилишни ўрганадилар.

Марказий Осиё стратегик йўналишида 2020 йилда Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилоти (КХШТ) давлатлари қуролли кучларининг 40 га яқин қўшма машғулотлари бўлиб ўтади. Бир нечта давлатлар ҳудудларида 20дан ортиқ полигонлардан фойдаланилади.

Бундан ташқари, август ойида Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо саккиз давлатнинг 10 мингдан зиёд ҳарбий хизматчилари кенг кўламли "Тинчлик миссияси-2020" аксилтеррор машғулотларида иштирок этадилар. Террорчилар билан муваффақиятли "музокараларнинг" реал ва алмаштириб бўлмайдиган инструментлари мана шундан иборат. Аммо ғарблик "шериклар" баъзида Россиянинг минтақавий ролини (ОДКБ ва ШҲТ) бошқача мазмунда кўрсатишга ҳаракат қилишади.

Ғалати воқеа

Америка журналистлари хавф-хатарни писанд қилмаган ҳолда 6 июль куни аллақандай Раҳматулла Азизийни топиш учун афғонистоннинг Қундуз провинциясига келадилар. Азизийни The New York Times нашри июнь ойида "россиялик агентлар" ва "Толибон" ўртасида воситачи деб атаган эди. Эслатиб ўтаман, NYT версиясига кўра, Россия разведкаси толибларга америка ҳарбийлари қотиллиги учун пул тўлаган бўлиши мумкин. Табиийки, Азизийни топишнинг имкони бўлмади. Қундузда у ҳақда ҳеч ким ҳатто эшитмаган бўлиб чиқди. Сал олдин "Толибон": Ислом амирлигининг 19 йиллик жиҳоди аллақандай разведка органи ёки чет давлатнинг садақасига муҳтож эмас", дея ўз эътирозини билдирган эди.

АҚШ ҲК Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи 8 июл куни миллий разведкадан Россиянинг толиблар билан эҳтимолий тил бириктируви ҳақида хабарлар келиб тушганлиги ҳақида баёнот берди. Аммо бу хабарлар етарлича асос базасига эга эмасди. Маккензининг таъкидлашича, толиблар кўп йиллар давомида америкалик аскарларга ҳужум уюштириб келади The New York Timesдаги мақолалар Афғонистонда америка қўшинлари хавфсизлигини таъминлаш алгоритмини ўзгартира олмаган.

Сўнгги йилларда Россиянинг Марказий Осиёда ижобий таъсири ортган, ва бу Ғарбдаги энг тор доирада минтақавий муаммоларни ўз фойдасига "тартибга солиб туришни" истовчи алоҳида кучларга ёқмаяпти. Аммо Афғонистондаги уруш ва тинчлик масалалари устидан монопол назорат ўтмишда қолмоқда. РФ Хавфсизлик кенгаши котиби Николай Патрушев сешанба куни бежиздан: "Россия ва америка махсус хизматлари кенг кўламли йўналишлар бўйича ҳамкорлик қиладилар. Терроризмга қарши кураш - аниқ амалий натижалар бор соҳадир", дея таъкидламади. Мураккаб масалалар фақатгина ҳамкорликдаги халқаро уринишлар билан ҳал этилади. Афғон йўналишида ОДКБ ва ШҲТга аъзо ҳар бир давлатнинг ўрни беқиёсдир.

1373
Павильон компании RT (Russia Today)

RTнинг тақиқланиши: Ғарб Россияга қарши ишлашни унутиб қўйгани ҳақида

511
(Янгиланган 17:26 10.07.2020)
Литва ўз ҳудудида RT-нинг бешта каналини трансляциясини тақиқлади. Бу Латвия ҳукумати шунга ўхшаш қадам қўйгандан бир ҳафта ўтгач рўй берди. Навбатда - Эстония, унинг ташқи ишлар вазири ҳам шунга ўхшаш чора қўлланилишини истисно қилмади.

 

Бу масала бўйича Таллиннинг алоҳида позицияси имкониятлари унчалик катта эмас ҳам: уччала “Болтиқбўйи йўлбарслари”нинг Россияга қарши анъанавий келишуви ва республикада Sputnik агентлиги ишлашига тўсиқларни яратишда Эстония ҳукумати энг фаол ва изчил бўлганликларини ҳисобга оладиган бўлсак. Маълумки, керакли натижага эришиш учун улар агентлик ходимларига жиноий таъқиб таҳдиди билан очиқдан-очиқ қувғин қилишди.

Бироқ, бу воқеада энг қизиғи Вильнюснинг қарорга расмий асос келтириши. Унга мувофиқ, ўз навбатида Ғарб санкцияларига учраган Дмитрий Киселев, RTни бошқараётганлиги медиа-манбага қарши чоралар кўриш учун сабаб бўлган.

Гап ҳатто шунда ҳам эмас-ки, бу баёнот нотўғрилиги сабабли Литва ҳукуматига пичинг изоҳлар билан танбеҳ берилди, бу изоҳлар муаллифлари RTнинг аслида Дмитрий Киселёв бошқарадиган “Россия сегодня” ҲАА тузилмалари билан ҳеч қандай алоқаси йўқлигини эсладилар.

Муҳимроғи шундаки, худди шунга ўхшаши олдин рўй бериб бўлган: бир ҳафта олдин, Латвия ОАВлар бўйича Миллий кенгаши RTнинг тақиқланишини телеканаллар Дмитрий Киселёвнинг “амалдаги шаҳсий назорати остида” эканлиги билан изоҳ берган эди. Кейин, худди шу тарзда, Маргарита Симоньян ва Россия Ташқи ишлар вазирлиги Латвия расмийларининг очиқдан-очиқ профессионалсизлиги ва ўзларининг қарорларини очиқдан-очиқ сафсата эканлиги ҳақида баёнот беришди.

Ўша пайтда, рўй берганни тасодиф ва маълум бир ижрочиларнинг хатоларига йўйиш мумкин эди: ахир, ҳеч бир тизим ишини тушунмаганлар ва палапартиш ишлайдиганлардан кафолатланмаган. Аммо бундай вазиятда давлатга ўзини орқага тортиши унча яхши эмас, ҳатто ўз амалдорлари очиқчасига зарба остига қўйса ҳам.

Аммо Литвада ҳам вазият ҳудди шу тарзда қайтарилиши шуни аниқ кўрсатадики: ҳеч қандай тасодиф бўлмаган, бўлмайди ҳам. Буларнинг барчаси Латвия ва Литва ҳукуматларининг онгли позициясидир, бунда барча “ҳаҳ, шундай қолаверсин” тамойилига тушади.

RT узатилишини тақиқлаш сиёсий қарор эканлиги яққол. Аммо буни қонуний “тозароқ” сабаб билан тушунтиришнинг иложи йўқмиди? Албатта бор. Аммо бунинг учун улар кўпроқ ҳаракат қилиши, масъул идораларни ҳаракатлантириши, қонунчиликдаги тешикларни қидириши керак эди.

Бир вақтлар айнан қабул қилинаётган қарорларнинг ташқи нуқсонсизлигига амал қилишнинг юридик моҳирлик каби ҳусусият Ғарб демократиясининг муҳим кузурларидан бири бўлган. У расмий процедураларга риоя қилишга мойил бўлмаган бошқа сиёсий тизимлар фонида анча эди.

Аммо ўшандан бери жуда кўп вақт ўтди. RT узатилишини тақиқлаш масаласида, Болтиқбўйи мамлакатлари сўнгги йилларда бутунлай бошқа ва анча кучли давлатлар томонидан яхши йўлга қўйилган йўлдан юрди.

Америкаликлар учун номаълум кукун билан тўлдирилган найча силкитишни, халқаро ҳамжамият олдида Ироққа бостириб киришни оқлаш учун чиндан ҳам мавжуд бўлган бошқа сабабларни қидириш ўрнига қўйди. Скрипалларнинг заҳарланиши атрофида британияликлар катта томоша намойиш этди - ва улар ҳеч қандай яққол, диққат билан қарашга лойиқ бўлган бу “тешиклардан” хижолат бўлишмади. Адолатни ўз миллий брендига айлантирган Нидерланди, МН17 иши бўйича суд жараёнида шундай “кульбитлар”ни уюштирдики, бундан ҳайрон ҳам бўлиб бўлмайди.

Нафақат Россия, балки Хитой, Эрон, Венесуэла ва бошқа “яккаланган мамлакатлар”га келсак, бундай мисоллар шунчалар кўп-ки, улар аллақачон камдан-кам учрайдиган истиснолардан одатий ҳолга айланди. Бундай фонда, Литва ва Латвия ҳукуматларининг RT трансляциясини тақиқлаш билан боғлиқ позицияси ниҳоятда узвий уйғун кўринади: расмий асос сифатида бу сафсатани эълон қилиб бошни оғритмаса ҳам бўлади.

Бунда ҳатто қандайдир мантиқ ҳам бор: Россияда қарши қарашларга эга аудиторияни “Киселёв RTни бошқараётгани” (ҳудди шу тарзда, “Скрипальни Путин заҳарлагани” ёки “Донбас устида Боингни Кремл уриб туширгани”) туғрисида иддаолар қониқтиради, Россияга, ва уни ёқтирадиган давлатларни эса Ғарб ўз томонига ишонтириш ва оғдириш масаласини маънисиз ва маблағлар сарфлашдан маъно йўқлигини тобора тушуниб етмоқда.

Дастлаб, бу (очиқчасига палапартиш) ёндашув Ғарбнинг ахборот, сиёсий, мафкуравий ва ҳатто маънавий монополияси туфайли юзага келди. Айнан шу туфайли у маълум бир вақтда ўз сиёсатини, Россия ва умуман олганда, ўз рақобатчиларга нисбатан пуҳталик билан ва профессионал равишда ишлаб чиқиш зарур деб ҳисобламай қўйди. Натижада, у бу монополияни қўлдан чиқарганини, шу жумладан ваколатларнинг йўқолиши туфайли ва “ҳаҳ, шундай ҳам бўлаверади” тамойилига  ишониб қолганини пайқамай қолди.

Энди вазият янги босқичга ўтди. Ҳозирда худди шу кучлар самарали ишлаш ва жиддий малакали ҳаракатлар қилишдан маъно кўрмаяптилар, чунки “ўзимизникилар эпланиб олади”, душманни эса барибир авраб бўлмайди.

Бу ерда ажабланарли нарса шундаки, улар жиддий ишонадиларки (ва RT бўйича прибалтларнинг яқиндаги қарорлари буни тасдиқлайди) бундай юқори профессионал ёндашув ёки профессионал бўлмаган ёндашув уларни Россия устидан мафкуравий ва геосиёсий ғалабага олиб келади.

511

Бош прокуратура Сурхондарёда судьяларнинг обрўсизлантирилгани ҳақидаги хабарни ўрганмоқда

21
Ижтимоий тармоқларда Жарқўрғонда судьялар омма олдида обрўсизлантирилганлиги, суд ходими эса дўппосланганлиги ҳақида хабарлар тарқалди.

ТОШКЕНТ, 13 июл — Sputnik. Ўзбекистон Бош прокуратураси Сурхондарё вилоятида  судьяларнинг омма олдида обрўсизлантирилганлиги ҳақидаги хабарни ўрганмоқда.

Аввалроқ ижтимоий тармоқларда Жарқўрғонда судьялар омма олдида обрўсизлантирилганлиги, суд ходими эса дўппосланганлиги ҳақида хабарлар тарқалган.

“Мазкур ҳолат юзасидан Сурхондарё вилояти прокуратураси томонидан текшириш ишлари олиб борилмоқда. Текшириш жараёни Бош прокуратура томонидан назоратга олинган”, - дейилади Бош прокуратура матбуот хизмати раҳбари Ҳаёт Шамсутдинов хабарида.

Хабарда иш натижалари ҳақида батафсил маълумот берилиши қўшимча қилинган.

21
Теглар:
Бош прокуратура, суд, Сурхондарё