Армата экспортга кетмоқда: Россиянинг энг янги Т-14 танкини кимлар сотиб олишга тайёр

1518
(Янгиланган 13:57 08.07.2020)
Россия якка ўзи танк қурилиши соҳасида технологик инқилобни амалга оширди ва ҳақли равишда катта иқтисодий ва ҳарбий-сиёсий дивидендлар олишни кутмоқда.

Россия халқаро қурол бозорида рақобатчиларни сиқиб чиқаришни давом эттирмоқда ва дунёда аналоги бўлмаган моделни - учинчи авлод Армата Т-14 танкини тарғиб қилмоқда. Бу Россия мудофаа саноатининг муваффақиятли ривожланаётганини ва жанговар машинанинг технологик мукаммаллигини англатади. 

Россия Ҳарбий-техник ҳамкорлик федерал хизмати директори Дмитрий Шугаев 6 июл куни Москва Армата Т-14 сўнгги танкларини экспорт қилиш ниятида эканлигини маълум қилди. Россия юқори талабга эга ва рақобатчилар маҳсулотларини сиқиб чиқарадиган қуролларнинг ниҳоятда мустаҳкам ва самарали намуналарини сотади.

Қизиғи шундаки, бу дунёда урушдан кейинги учинчи авлод ягона танки. Ҳатто Россия Мудофаа вазирлиги ҳам ҳозиргача 132 та ноёб зирҳли техника воситаларига (Т-14 танклари ва “Армата” платформасидаги пиёдалар оғир Т-15 машинаси) буюртма беришга муваффақ бўлди. Етказиб бериш 2021 йил охирига кутилмоқда. Чет эл сотувлари РФ Мудофаа вазирлиги буюртмаси амалга оширилганидан кейин ва машинанинг экспортбоб кўриниши тасдиқлангандан кейин бошланади (мутахассислар чет элга нима кетиши мумкинлигини ва қайси элементлар фақат Россия қўшинлари томонидан ишлатилишини аниқламоқдалар).

Юқори технологияли танкнинг нархи арзон эмас – бир донаси учун 7 миллион долларгача, “Армата”га Миср, Ҳиндистон, Хитой қизиқиш билдиришган (дастлабки аризалар қабул қилинди). Дарвоқе, хорижнинг таниқли танклари - Американинг “Абрамс”, Франциянинг “Леклерк”, Германиянинг “Леопард”, Исроилнинг “Меркава” танклари  6-12 миллион доллар нарх оралиғида сотилмоқда.

Эҳтимолий мижозлар

Аввалроқ, Миср 400-500 дона Россиянинг янги Т-90МС танкларини сотиб олишга қарор қилди ва келажакда Т-14га буюртма бериш эҳтимоли ҳам бор. Ҳиндистон “Армата”ни кўриб чиқаётган ҳолда 1770 тагача замонавий танкларни сотиб олишни режалаштирмоқда, шартнома дастлабки суммаси 442 миллиард рублга баҳоланмоқда. Шубҳасиз, Хитой ҳам четда қолмайди.

Россиянинг сўнгги танкининг МДҲ давлатларига экспорт ҳажми ҳали аниқланмаган. Албатта, Т-14 МДҲ мамлакатларининг мудофаа қобилиятини мустаҳкамлашга хизмат қилади. Илгари Арманистон, Озарбайжон, Беларус, Қозоғистон ва Ўзбекистон Россияда ишлаб чиқарилган зирҳли техникаларни фаол равишда сотиб олишган.

Россия глобал қурол бозорининг учдан бир қисмини тинч йўл билан эгаллаб олди. Бугунги кунда “Рособоронэкспорт” портфелида буюртмалар миқдори 55 миллиард долларга тенг (дунёда АҚШдан кейин иккинчи ўрин). Россия қуроллари экспортининг қарийб 15% қуруқликдаги техникага тўғри келади. РФ янги танклар бозорида тан олинган етакчи бўлишга муваффақ бўлди. Ғарбда Т-90 танкини “Россия мудофаа экспортининг ҳалокатли илғори” деб аташлари бежиз эмас, яқин йилларда Уралвагонзавод буюртмачиларга 2500га яқин Т-90МС танкларини юборади. Сўнги Т-14 экспорт ғалабаларининг муносиб вориси бўлиши муқаррар.

Технологик устунлик

Т-14 душман билан бевосита яқинликда жанг қилишга, мотоўқчи бўлинмаларининг ҳужумини қўллаб-қувватлашга, истеҳкомларни вайрон қилиш, бошпаналарда ва очиқ жойларда жойлашган душман тирик кучини йўқ қилишга мўлжалланган. “Армата” танки Сурия Араб Республикаси ҳудудидаги жанговар вазиятда синовдан ўтказилди, июл бошида эса у ҳайдовчисиз режимда муваффақиятли синовдан ўтди.

Ноёб жанговар машина ҳайдовчисиз минора, экипаж учун зирҳланган капсула, 125 мм калибрли қурол (НАТОнинг 120 мм қуролидан устунроқ), модулли конструкция ва роботлаштириш учун асос бўла оладиган очиқ рақамли архитектурага эга. Келажак - Россияда муваффақиятли ишлаб чиқилаётган электромагнит қуролга эга экипажсиз (ҳайдовчисиз) танкларники.

Т-14-да нишонга олувчи-оператори ва танк командири қуролларни рақамли интерфейслар орқали бошқаради (триплекслар - бу ўтмиш сарқити). Танкнинг жанговар кучининг асоси – кучайтирилган зарба кучига эга 2А82-1М русумли 125 миллиметрли теккис стволли тўп (жанговар комплект ўз ичига жаъми 40 дона снаряд ва бошқарилувчи ракеталарни олади).

Т-14 танкининг эшелонли мудофаа тизими таркибига “Афганит” фаол мудофаа тизими (дунёда ягона реактив ва ракетали танкга қарши ўқ-дорилар ва зирҳни урадиган подкалибер снарядлар билан курашиш қобилиятига эга бўлган тизим), нишонга олишнинг ҳар қандай тизимларига эга ўқ-дориларга қарши пардалар (ҳамма ракурсда, шу жумладан қуйи яримсферада), шунингдек “Малахит” динамик ҳимоя комплекси (кумулятив ва кинетик снарядларнинг зарба бериш ҳаракатига қарши курашади) киради. Якуний ҳимоя чизиғи - уйғунлаштирилган, оқилона нишоб бурчакларига эга кўп қатламли зирҳ.

“Армата” бутунлай янги конструкциядаги дунёдаги биринчи танк бўлиб, бутун электромагнит спектрда кўринишни камайтириш учун “стелс-технологиялар”ни биринчи бўлиб олди. Машина Бортдаги бирлаштирилган ахборотни бошқариш тизими (БИУС) билан жиҳозланган, у бошқа бошқарув тизимлари билан боғланишга қодир. Яъни, жанг майдонидаги ҳар бир Т-14 экипажи якка ўзи ҳаракат қилмайди-да, балки Ягона тактик занжирни бошқариш тизимида ишлайди. Бундан ташқари, оғир “Армата” тоифасидаги ягона ўрмаловчи базасида технологик “яқин” Т-15 пиёдалар жанговар машинаси ва Т-16 зирҳли таъмирлаш-эвакуация машинаси яратилди.

Конструкцияси бўйича Т-14 га ўхшаш танкнинг ғояси, етакчи мамлакатлар мутахассислари йигирма йилдан бери кўриб чиқилмоқда. Олдинга силжиш бор, лекин фақат Россия тайёр серияли маҳсулотини тақдим қила олди. Таққослаш учун, АҚШда Future Ground Combat System (келажак ер усти жанговар тизими) соддалаштирилган ўрмаловчи платформаси энди ишлаб чиқилмоқда, «Страйкер» (MobileGunSystem) ҳайдовчисиз минорага эга ғилдиракли жанговар зирҳли машинаси эса танк эмас.

“Армата”нинг дунёда тўғридан-тўғри рақобатчилари ёки аналоглари йўқ. Ўтган йили Т-14 энг ривожланган мамлакатларнинг энг яхши 12 та машинасидан энг яхшиси деб топилди. Россия якка ўзи муболағасиз, танк қурилиши соҳасида технологик инқилобни амалга оширди ва ҳақли равишда катта иқтисодий ва ҳарбий-сиёсий дивидендларни олишни кутмоқда.

1518
Протесты в Беларуси после выборов

"Айбдорни топишди: Польша Беларусдаги протестларда "Москва қўлини" кўрди

1125
(Янгиланган 17:07 13.08.2020)
Польша Беларусда юз бераётган ҳодисалар туфайли Россияга қарши санкциялар киритилишини талаб қилди. Sputnik радиоси эфирида МДҲ мамлакатлари институти Беларусь бўлими катта илмий ходими Юрий Баранчик ушбу таклиф билан польшалик сиёсатчилар ўзларини фош қилганини айтди

Польшада Беларусда президент сайловларидан кейин тинмаётган норозилик намойишлари туфайли Россияга қарши санкциялар киритиш таклиф қилинди. Ушбу ташаббус мамлакатнинг Европа парламенти депутати Яцек Сариуш-Вольский томонидан илгари сурилди.

Сал олдин ЕИ томонидан Беларусда содир бўлаётган воқеалар муносабати билан Минскка қарши санкциялар қўллаш имконини кўриб чиқиш ҳақида фикрлар билдирилган эди.

"Европа Иттифоқи амалга ошириши мумкин бўлган ишни Польша таклиф қилиши мумкин эди, – бу санкцияларни Беларусга эмас, Россияга йўналтириш таклифи. Чунки бу қўлни эмас, қилични жазолашга ўхшаяпти. Агар Россия аралашуви ва ҳатто аннексияси ролини нейтраллаштирсак, фикримча, беларуслар демократия қуриш масаласини ўзлари эплайдилар", деб баёнот қилган Сариуш-Вольский Польша радиоси эфирида.

У шунингдек, Беларусдаги ҳодисаларга Европа Иттифоқи унчалик кескин муносабат билдирмаганидан таассуфдалигини айтган.

"Агар Европа Иттифоқида ҳокимиятга эга бўлганлар қайсидир маънода бу Россия таъсиридаги ҳудуд, дея Беларусдаги демократик ҳаракатларни, қўллаб-қувватлашдан устун қўймаганида эди, Беларусда юз бераётган ҳодисаларга муносабат мутлақо бошқача бўларди", - деган депутат.

Унинг фикрича, Европа Иттифоқининг Беларусдаги воқеаларга муносабати "етарли эмас, маълум маънода шармандали ва кутилган даражада дадил эмас".

Сариуш-Вольский билдирган фикрларни Польша миллий мудофаа вазири Мариуш Блашчак қўллаб-қувватлаган. Блашчак Беларусдаги воқеалар Германияни "Шимолий оқим-2" газ қувури қурилишига бўлган муносабатни қайта кўриб чиқишга ундашини истамоқда.

"Умид қиламанки, Россия билан бизнес озод дунё манфаатларига мос келмаслигини улар яна бир марта ўйлаб кўради, айниқса, Германия", – деб баёнот қилган Блашчак.

Sputnik радиоси эфирида МДҲ мамлакатлари институти Беларус бўлими катта илмий ходими Юрий Баранчик польшалик сиёсатчилар ушбу таклиф билан Беларусдаги оммавий тартибсизликлар ортида аслида ким турганини фош қилишганини айтди.

"Ушбу таклиф - жиноятчи ўз ҳаракатлари ўзини тутиб бериши туркумидан бўлади. Ахир, Беларусдаги протестлар Ғарб, хусусан Польша томонидан уюштирилгани аллақачон аён. Агар Беларус президентлигига номзод бўлолган ва бўлолмаган шахсларнинг қаерга қочаётганига эътибор берадиган бўлсак, улар Ғарбга кетаётганини кўриш мумкин. (Светлана) Тихановская, мисол учун, Литвага кетди. Буларнинг ҳаммасини Польша мувофиқлаштирмоқда. Варшавада жойлашган Nexta канали жуда катта ахборот фаолиятини амалга оширмоқда. Бунинг учун махсус тайёргарликдан ўтган, контентни яхши тушунадиган ва уни тарқатиш услубларини биладиган катта жамоа зарур. Шундай қилиб, кимнинг телпаги ёнаётгани аён", - деди Юрий Баранчик.

Беларусьда 9 августда бўлиб ўтган президент сайловида амалдаги раҳбар Александр Лукашенко ғолиб бўлгач, бутун мамлакат бўйлаб кўп сонли норозилик намойишлари бошланди. МСК маълумотларига кўра, Лукашенко 80,08 фоиз овоз олган. Якшанба кунидан бери норозилик акциялари давом этмоқда, аммо кучишлатар идоралар томонидан улар қатъиян бостирилмоқда.    

1125
Денежные купюры: евро и доллары

Эксперт Ўзбекистондан валюта олиб чиқишнинг янги лимити ҳақида: буни олқишлаш керак

159
МДУ Иқтисод факультети Иқтисодий сиёсат тадқиқотлари маркази директори, иқтисод фанлари номзоди Олег Буклемишев Ўзбекистондан олиб чиқиб кетилиши мумкин бўлган валюта миқдори оширилиши юзасидан фикр билдирди.

Ўзбекистонда 1 сентябрдан бошлаб хорижга олиб чиқиб кетиш мумкин бўлган нақд валюта миқдори ошади. Киритилган ўзгартиришларга кўра,   жисмоний шахслар томонидан олиб кирилаётган ва олиб чиқиб кетилаётган 70 млн сўм эквивалентидан ортиқ Ўзбекистон нақд валютаси ва (ёки) нақд чет эл валютаси учун декларация тўлдирилади (амалда 2 минг АҚШ доллари). Шунингдек, 100 млн сўмга тенг ёки ундан ошмайдиган нақд валютани Ўзбекистондан ташқарига божхона назорати қоидаларига амал қилган ҳолда чекловларсиз олиб чиқилади (амалда 5 минг доллар).

Москва давлат университети Иқтисод факультети, Иқтисодий сиёсат тадқиқотлари маркази директори, иқтисод фанлари номзоди Олег Буклемишев Ўзбекистондан олиб чиқилиши мумкин бўлган миқдорни аҳоли даромадларига нисбатан номутаносиб деб атади.

"У бизнес юритаётган ёки маиший мақсадлар учун бирор бир операцияларни амалга оширмоқчи бўлган аксарият одамларнинг эҳтиёжларини қоплайди. <...> Нақд валютани чегарадан олиб чиқиб кетиш, замонавий банк хизматларидан фойдалана олмайдиган одамлар учун мантиқий усуллардан бири бўлиб туюлади", деди у Sputnik Ўзбекистонга берган интервьюсида.

Мутахассиснинг фикрига кўра, трансчегаравий савдо янада фаол ривожлана бошлайди, шунинг учун Ўзбекистон ҳукуматининг қарорини олқишлаш керак.

"Оддий одамлар томонидан оз миқдордаги маблағларни олиб чиқиб кетилиши инқирозли вазиятни яратади деб ҳисобламайман. Буларнинг барчаси чакана савдода эмас, балки аҳолидан фарқли ўлароқ, йирик агентлар ишлайдиган улгуржи савдода, яъни катта миқдордаги валютага эга бўлган экспортчилар ва молиявий ташкилотларда шаклланади", - дея хулоса қилди Буклемишев.

159

"Йиғлатаман": Чак Норрис Лукашенкога пўписали видеомурожаат ёзди

172
Америкалик артист қисқа видео ёзган ва унда "Саша ноль фоиз" ва "Жаноб Таракан" сифатида машҳур аллақандай Сашага мурожаат қилган.

ТОШКЕНТ, 15 авг - Sputnik. Дунёга машҳур актёр Чак Норрис Беларус президенти Александр Лукашенконикига ташриф уюштирмоқчи. Жангари фильмлар юлдузи урушга шай, у сиёсатчини йиғлашга мажбур этмоқчи, деб хабар қилади NEWS.ru.

Америкалик артист қисқа видео ёзган ва унда "Саша ноль фоиз" ва "Жаноб Таракан" сифатида машҳур аллақандай Сашага мурожаат қилган.

"Биласанми, пиёз тўғраганимда, мен йиғламайман. Пиёз йиғлайди. Шу учун, агар ҳозир қилаётган ишларингни тўхтатмасанг, у ҳолда қароргоҳларингнинг бирига бораманда, сени йиғлашга мажбур этаман", - деган Норрис.

Жангари фильмлар юлдузи бошқа ҳеч қандай аниқлик киритмаган. Айтган жумлаларини ҳам ойдинлаштирмаган. Норриснинг расмий аккаунтларида ушбу видеоролик йўқ. Ролик биринчи бўлиб Беларус мухолифати билан боғлиқ бўлган ижтимоий тармоқларда тарқатила бошланган.

Беларусьдаги норозилик акциялари, 9 август президент сайловларида амалдаги давлат раҳбари Александр Лукашенко ғолиб бўлганидан кейин бошланган эди. МСК маълумотларига кўра, у 80,1% овоз олган. Якшанба кунидан буён Минск ва республиканинг бошқа шаҳарларида санкцияланмаган оммавий норозилик намойишлари давом этмоқда, аммо куч тузилмалари намойишларни куч билан бостирмоқда. Норозилик акциялари иштирокчиларини тарқатиш учун ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари кўз ёш келтирувчи газ, шовқин гранатаси, резина ўқлардан фойдаланмоқда. Расмий маълумотларга кўра, митинглар давомида 6,5 мингдан ортиқ одам ҳибсга олинган.

Беларусь ИИВ тартибсизликлар давомида юзлаб одамлар жабрлангани ҳақида маълум қилган. Бир нафар одам ҳалок бўлган, ИИВ маълумотларига кўра, у милиция ходимларига қўлбола портловчи қурилмани отишга уринаётиб, ҳалок бўлган.

172