Боевики движения Талибан

Қобул толиблар исканжасида: Афғонистон МОда қандай қилиб "таянч нуқта"ни топа олади

1799
(Янгиланган 22:28 11.07.2020)
"Толибон"нинг келишувга бора олмаслиги Афғонистондаги ҳарбий-сиёсий вазият янада ёмонлашишига олиб келади, қўшни Марказий Осиё мамлакатларига терроризм фаоллиги "кўчиб ўтиши" билан таҳдид қилади.

Бу муаммони фақат ОДКБ(КХШТ) ва ШҲТ давлатлари салоҳиятини фаол жалб қилган ҳолда, ўзаро кўпқиррали ҳамкорлик форматида ҳал қилиш мумкин.

Афғонистоннинг асосий автомагистралларида июль ойи бошида толиблар тажовузи кескин ошди ва куч тузилмалари бу ҳолатга самарали қаршилик кўрсата олмайдилар. Террорчилар ўзаро уюшган ва қуролланган. Мамлакат шимолида американинг замонавий, ўқ узиш масофаси 1 800 метргача бўлган ўз-ўзини зарядловчи 12,7-ммли Barrett M82 снайпер милтиқларидан фойдаланганлик ҳолатлари қайд этилди. Бу ҳолат эса Афғонистон пойтахти Қўшма Штатлар билан тинчлик битими мажбуриятларини бажармайдиган "Толибон"нинг қаттиқ қамали остида эканлигини англатади.

Абдул Рашид Дўстум июл ойи бошида Афғонистон тарихида учинчи маршалга айланди (шоҳ Вали Хон ва Муҳаммад Қосим  Фахимдан ташқари), аммо бу тайинлов ғалабалар сонини кўпайтирмади.

Афғонистон куч тузилмалари 22 июн куни 19 йил давом этган ҳарбий ҳаракатлар давомида маълум бир вақт мобайнида юз берган энг катта йўқотишлар ҳақида баёнот беришди: бир ҳафта ичида толиблар 32 провинцияда 422 та ҳужумни амалга ошириб, 290 дан ошиқ ҳарбий хизматчи ва полициячиларни ўлдирганлар.

Бундан ташқари, 42 нафар тинч аҳоли, шу жумладан, аёллар ва болалар ҳалок бўлган. Сал олдин (19 июн куни) АҚШ Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи Қўшма Штатлар толиблар билан феврал ойида имзолаган битим доирасида ўз мажбуриятларини бажариб, Афғонистондаги қўшинлари сонини 8600 нафаргача қисқартиргани ҳақида маълум қилди. Террорчилар фаоллашуви америка қўшинлари чиқарилиши билан боғлиқлиги аниқ. Шу билан бирга, НАТОнинг "Қатъий кўмак" миссияси вазифалари бажарилмаган. Америкаликлар томонидан Афғонистоннинг миллий хавфсизлик кучлари тайёргарлигига миллиардлаб доллар сарфланган бўлса-да, бу ҳаракатлар самара бермади. 2001 йилда "Мустаҳкам озодлик" операцияси ўтказилганидан буён афғон героинининг ишлаб чиқарилиши кўлами ўн карра ошди ва дунёда гиёҳванд моддалар ноқонуний айланмасининг 80%дан ортиғини ташкил қилди. Толиблар ҳукуматни куч билан босиб олишга интилмоқда, "Ал-Қоида" жангариларини яшириб, Афғонистон ва Марказий Осиё мамлакатлари ҳудудида террорчилик ташкилотлари ривожланиши ва кучайишига ҳисса қўшмоқда.

Қарама-қарши ҳамкорлик

Пентагон толиблар ҳаракати Афғонистондаги барқарорликнинг бош хатари бўлиб қолаётганини тан олади. АҚШ ҳарбий идораси июль ойидаги докладда толиблар ҳаракатига салбий баҳо берган, уларнинг Ал-Қоида билан алоқаси таъкидлаб ўтилган: "Аль-Қоида"нинг минтақавий филиали – АКИС – узлуксиз равишда "Толибон"нинг қуйи звеноси ролини бажариб келади ва унга афғон ҳукуматини йўқ қилиш бўйича интилишларида ёрдам беради, шунингдек, минтақадаги АҚШ кучлари ва ғарб мақсадларига бўлган ҳужумларга доимий қизиқишни қўллаб-қувватлаб келади. Ҳар ҳолда "Толибон" ушбу докладни пропагандистик ва асоссиз, деб атади. Чиқарилган америка қўшинлари ортга қайтиши даргумон. Афғонистондаги тинчлик жараёни катта эҳтимол билан виртуал лойиҳа, коалиция ҳукумати эса - эришиб бўлмас идеаллик рамзи бўлиб қолади.

Пентагоннинг "Толибон" билан биродарлашуви қандай якун топади?

Афғонистон президенти Ашраф Ғани "Мен афғон халқига хизмат қиламан, толиблар хоҳишига эмас", дея вақтинчалик ҳукумат фойдасига лавозимни тарк этиш имкониятини рад этмоқда. Афғонистон миллий ярашув бўйича Олий кенгаши раҳбари Абдулла Абдулла яқинда "Толибон" ҳаракати иштирокида вақтинчалик ҳукуматни шакллантириш масаласи қуролланган можаро томонлари тўғридан-тўғри мулоқот ташаббуси билан чиққан тақдирда рўй бериши мумкинлигини айтди.

Тўғридан-тўғри мулоқот эса ўзаро асирлар алмашинуви жараёни якунлангач бошланиши лозим.

Жараён мантиқий якунига етишдан йироқ, ва боши берк кўчага кириб қолган, ахир "Толибон" озод этишни талаб қилаётган жангарилар рўйхатида "Ал-Қоида", "Лашкар-и-Тайба" ва бошқа террорчилик ташкилотлари аъзолари номлари келтирилган.

Афғон ҳукумати 4 015 маҳбусларни озодликка чиқарди ва ўта оғир жиноятлар учун суд қилинган 597 нафар маҳбусни чиқармоқчи эмас. Мисол учун, улар орасида - Қобулдаги Германия элчихонасида портлаш ташкилотчилари бор, ушбу теракт оқибатида 150га яқин инсон ҳалок бўлган. "Толибон"га яқин манбаларнинг таъкидлашича, номма-ном келтирилган 5000 маҳбуснинг озодликка чиқарилмасидан афғонлараро музокаралар бошланишидан умид қилиш керак эмас.

Ўзбекистон ва Тожикистондаги таянч нуқталари

Вашингтон Афғонистон учун таянчни, афғон турбулентлиги уларнинг хавфсизлигига тўғридан-тўғри хавф соладиган чегарадош Марказий Осиё давлатларидан изламоқда. Июль ойи бошида АҚШнинг Афғонистон бўйича махсус вакили Залмай Халилзод ва АҚШ Халқаро тараққиётни молиялаштириш корпорацияси раҳбари Адам Бойлер Тошкентга ташриф уюштирдилар.

Маҳаллий ҳукумат билан Афғонистонда тинчлик ўрнатиш истиқболлари, Ўзбекистонда инвестициявий лойиҳаларни амалга ошириш учун DFC молиявий маблағларини жалб қилиш масалалари муҳокама қилинган. Сал олдин Халилзод Покистон ва Қатарда бўлиб, у ерда ҳам Афғонистондаги тинчлик музокаралари жараёнини қўллаб-қувватлаш масалаларини муҳокама қилганди.

Шу билан бир қаторда Тошкентда ўзбек жиҳодчилари фаоллиги кузатилмоқда - ДХХ ва ИИВ ходимлари 30 июнь куни "Тавҳид ва жиҳод катибаси" халқаро террористик ташкилотининг "жиҳодга" тайёрланаётган 11та тарафдори фаолиятига чек қўйди.

Орадан тўрт кун ўтиб республикада "Жиҳодчилар" экстремистик оқимининг иккита яширин гуруҳлари, жами 25 киши фаолиятига чек қўйди.

Эҳтимол, толиблар билан тинчлик музокаралари ва Афғонистон иқтисодиётига инвестиция лойиҳалари қачонлардир иштирокчиларга дивидендлар олиб келар ҳам. Шундай бўлсада, бугунги кунда ОДКБ ва ШҲТ сингари "таянч нуқталари" фойдалироқ. Биринчи галда Афғонистон ҳудудидан қўшнилар территориясига муқаррар хавф туғдираётган террористик фаоллика куч билан жавоб қайтариш давлатлараро салоҳиятини ривожлантириш лозим. ИД стратегияси экспансияни кўзда тутади. Марказий Осиё республикаларидан бўлган 4200 нафар жиҳодчилар Ироқ ва Сурияда жанговар тажриба орттирдилар.

Американинг Soufan Group компанияси докладига мувофиқ, террористик ташкилотлар томонидан Яқин Шарқда амалга оширган жанговар ҳаракатларда 2018 йилда 1 300га яқин тожик, 1 500 ўзбек, 500 қозоқ ва 500 қирғиз фуқаролари иштирок этишган. Бу одамларнинг аксарияти янги "қаҳрамонликлар"га тайёрлиги эҳтимолдан ҳоли эмас.

Таъкидлаш муҳимки, Ўзбекистоннинг мудофаа ва хавфсизлик соҳасидаги мустаҳкам позициялари асосан Россия Федерацияси ва МДҲдаги бошқа давлатлар билан ҳарбий ва ҳарбий-техникавий ҳамкорлик туфайли яратилган.

Марказий-Осиё минтақасидаги барқарорлик ОДКБ кучлари: тезкор ёйиладиган коллектив кучлар (10 дан ортиқ батальонлар) ва тезкор жавоб қайтарувчи коллектив кучлар (махсус бўлинма таркибидаги 22 минг ҳарбий хизматчилар) томонидан мунтазам таъминланади. Ўзбекистон ОДКБга аъзо эмас, аммо шундай бўлсада, ушбу "хавфсизлик гумбази" остидадир. Куч тузилмаларининг кўпмиллатли контртеррористик ҳамкорлиги мунтазам ривожланади. Сал олдин Ўзбекистон ва Тожикистон "Шериклик-2020" деб номланган ҳарбий ҳамкорлик тўғрисида иккиёқлама битимни имзолаган эди.

Тожикистонда жойлашган Россиянинг 201-ҳарбий базаси ўз ҳарбий имкониятларини доимий равишда кучайтириб ва ошириб боради. Мотоўқчилар бўлинмалари муҳим объектларни миналаштирилган душман автомобиллари ҳужумларидан ҳимоя қилиш машғулотларини мунтазам амалга ошириб келади.

"Жиҳодчилар"нинг тактик ҳаракатларига "Орлан-10" учувчисиз учиш қурилмалари ва бронеуралларда жойлашган "ЗУ-23" мобил зенит қурилмалари ёрдамида чек қўйилади. Бу ишлар ҳатто тунги вақтларда ҳам тегишли прицел ва приборлар ёрдамида амалга оширилади.

Мобил гуруҳлар тоғда жойлашган Ляур полигонида позиция мудофаасидан ҳужумга ўтишни, ортга тисарилаётган душманни таъқиб қилиш ва йўқ қилишни ўрганадилар.

Марказий Осиё стратегик йўналишида 2020 йилда Коллектив Хавфсизлик Шартномаси Ташкилоти (КХШТ) давлатлари қуролли кучларининг 40 га яқин қўшма машғулотлари бўлиб ўтади. Бир нечта давлатлар ҳудудларида 20дан ортиқ полигонлардан фойдаланилади.

Бундан ташқари, август ойида Шанхай ҳамкорлик ташкилотига аъзо саккиз давлатнинг 10 мингдан зиёд ҳарбий хизматчилари кенг кўламли "Тинчлик миссияси-2020" аксилтеррор машғулотларида иштирок этадилар. Террорчилар билан муваффақиятли "музокараларнинг" реал ва алмаштириб бўлмайдиган инструментлари мана шундан иборат. Аммо ғарблик "шериклар" баъзида Россиянинг минтақавий ролини (ОДКБ ва ШҲТ) бошқача мазмунда кўрсатишга ҳаракат қилишади.

Ғалати воқеа

Америка журналистлари хавф-хатарни писанд қилмаган ҳолда 6 июль куни аллақандай Раҳматулла Азизийни топиш учун афғонистоннинг Қундуз провинциясига келадилар. Азизийни The New York Times нашри июнь ойида "россиялик агентлар" ва "Толибон" ўртасида воситачи деб атаган эди. Эслатиб ўтаман, NYT версиясига кўра, Россия разведкаси толибларга америка ҳарбийлари қотиллиги учун пул тўлаган бўлиши мумкин. Табиийки, Азизийни топишнинг имкони бўлмади. Қундузда у ҳақда ҳеч ким ҳатто эшитмаган бўлиб чиқди. Сал олдин "Толибон": Ислом амирлигининг 19 йиллик жиҳоди аллақандай разведка органи ёки чет давлатнинг садақасига муҳтож эмас", дея ўз эътирозини билдирган эди.

АҚШ ҲК Марказий қўмондонлиги раҳбари генерал Кеннет Маккензи 8 июл куни миллий разведкадан Россиянинг толиблар билан эҳтимолий тил бириктируви ҳақида хабарлар келиб тушганлиги ҳақида баёнот берди. Аммо бу хабарлар етарлича асос базасига эга эмасди. Маккензининг таъкидлашича, толиблар кўп йиллар давомида америкалик аскарларга ҳужум уюштириб келади The New York Timesдаги мақолалар Афғонистонда америка қўшинлари хавфсизлигини таъминлаш алгоритмини ўзгартира олмаган.

Сўнгги йилларда Россиянинг Марказий Осиёда ижобий таъсири ортган, ва бу Ғарбдаги энг тор доирада минтақавий муаммоларни ўз фойдасига "тартибга солиб туришни" истовчи алоҳида кучларга ёқмаяпти. Аммо Афғонистондаги уруш ва тинчлик масалалари устидан монопол назорат ўтмишда қолмоқда. РФ Хавфсизлик кенгаши котиби Николай Патрушев сешанба куни бежиздан: "Россия ва америка махсус хизматлари кенг кўламли йўналишлар бўйича ҳамкорлик қиладилар. Терроризмга қарши кураш - аниқ амалий натижалар бор соҳадир", дея таъкидламади. Мураккаб масалалар фақатгина ҳамкорликдаги халқаро уринишлар билан ҳал этилади. Афғон йўналишида ОДКБ ва ШҲТга аъзо ҳар бир давлатнинг ўрни беқиёсдир.

1799
Кандидат в президенты США Джо Байден

"Руслар Трампнинг рақиби обрўсни тўкишмоқда" ва улар буни жуда яхши уддалашмоқда

89
Жо Байденда муаммолар пайдо бўлди: океан орти ОАВлари таянаётган Америка махсус хизматларидаги манбаларга кўра, уни обрўсизлантириш билан Россия шуғулланмоқда.

Агар бу назариядан келиб чиқадиган бўлсак, Байденнинг штаби Москвадаги рақиблар катта ютуқларга эришганликларини тан олишга мажбур бўлади.

Ҳозирда янгиликлар лентаси Байден ўзига вице-президентликка номзод сифатида қора танли сенатор Камала Харрисни танлагани ҳақида хабарларга тўла. Эҳтимол, Байденни шу қадамни ташлашга мажбур қилишган.

Гап шундаки, яқинда йирик социологик компаниялар томонидан ўтказилган икки сўров натижаларига кўра, Байден ва Трамп тарафдорлари ўртасидаги олдинги тафовут тўсатдан эриб, одатий статистик хатолардан фарқланмайдиган даражага тушди.

Breitbart хабар қилади: "Чоршанба куни эълон қилинган Hill-HarrisX сўров натижалари Трампнинг 40 фоизидан фарқли ўлароқ, Байден 43 фоиз тўплаганини кўрсатди. Худди шу куни эълон қилинган Rasmussen Reports сўрови натижалари (Трампнинг) 45 фоиз овозига қарши Байден 48 фоиз овоз олганини кўрсатди. Иккала сўровда ҳам Байден кўрсаткичлари одатий статистик нуқсонлардан бироз ошганлиги кўриниб турибди".

Бир ой олдин, Америка ахборот майдонида Трамп рақибидан 10-12 фоиз ортда қолаётганини кўрсатган сўровлар фаол муҳокама қилинганди. Агар шундай давом этса, демократлар номзоди штаби алами ичида қолган тарафдорларига Америка сайловларига бу каби шафқатсиз аралашган рус агентларининг исмлари, жойлашув жойи ва фамилиялари рўйхатини зудлик билан тақдим этишига тўғри келади. Бу, эҳтимол, амалга оширилар ҳам, лекин агар ҳақиқий сайловчилар кайфиятларини афсонавий рус аралашуви билан боғлаб кўрсак, жуда кулгили манзара намоён бўлади.

Бир томондан, Байденнинг рейтингини Чикаго ва Нью-Йоркдаги тартибсизликлар билан боғлиқ вазият эзмоқда. Мисол учун, Чикагода ўтказилган ижтимоий адолат учун курашнинг энг сўнгги мисоли қуйидагича: "Чикаго полицияси душанба куни эрта тонгда Чикагонинг Magnificent Mile савдо ҳудудида ва шаҳарнинг бошқа қисмларида юзлаб одамлар ойналарини синдириб, дўконларни талон-тарож қилиб, полиция билан тўқнашувларда қатнашганидан сўнг 100 киши ҳибсга олингани ва 13 нафар полиция ходими жароҳатлангани ҳақида хабар берди", - дея хабар беради USA Today газетаси.

Чикаго ва Нью-Йорк шаҳар мэрлари президентнинг оммавий тартибсизликларни бостириш учун федерал куч тузилмаларидан фойдаланилишига қарши чиқаётгани ва вандализм ва оммавий талончиликларни “тинч намойишлар” деб атаб, уларга қарши кураш учун ҳеч бўлмаганда қандайдир қатъий чоралар кўришни рад этаётган таниқли демократлар эканлигини ҳисобга олган ҳолда, электоратнинг салбий реакцияси Трампнинг рейтингини ошишига ва Байден рейтингининг пасайишига айланмоқда. Муаммо шу қадар жиддийки, у нафақат ижимоий  сўровларда, балки реал воқеликда ҳам ўз аксини топмоқда: Нью-Йоркдан солиқ тўловчилар том маънода қочиб кетмоқдалар (шаҳардан кўчириш билан шуғулланадиган компаниялар хизматларининг нархлари осмонга кўтарилиб кетди) ва мэр (ўзи ҳам демократ ва Байден тарафдори) исёнчилардан ҳимояни эмас, балки уларга ўз ҳисобидан ичимлик ваъда қилиб, қайтиб келишларини ўтиниб сўрамоқда.

Тўғри, тартибсизликлар ва талончиликлардан азият чекаётган шаҳар ва штатларнинг мэрлари ва губернаторларини Кремль фойдасига ишлаётганликларига даъво қилса бўлади, аммо уларнинг партиявий мансублигини ҳисобга олган ҳолда, бу иш бериши даргумон. Россияни Чикагога дўконларини талон-тарож қилгани провокаторларни жўнатганликда айблашга уриниб кўрса бўлади (бу ҳеч қанагасига мэрнинг бепарволигига сабаб бўла олмайди), аммо ҳибсга олинган Чикаголик қароқчиларнинг териси ранги ҳисобга олинса, уларнинг келиб чиқиши Россиядан эканлиги ҳақидаги версияси жуда шубҳали кўринади.

Байденнинг рейтинги билан боғлиқ муаммоларнинг бошқа манбаи унинг соғлиғидир. Яқинда Rasmussen Reports ўтказган сўров натижаларига кўра, "АҚШ сайловчиларининг 59 фоизи вице-президент (Байден билан бирга сайловда қатнашадиган - таҳр.) бу кузда ғалаба қозонса, ўзининг тўрт йиллик ваколат муддати тугашидан олдиноқ президент бўлишига ишонади, шу билан бирга  39 фоизнинг бунга ишончи комил".

Қўпол қилиб айтганда, бўлажак сайловларда овоз бермоқчи бўлган америкалик сайловчиларнинг аксарияти Джо Байденни сиёсий жиҳатдан эмас, балки  биологик жиҳатдан тирик мурда деб аташади,  ва бу унинг рейтингига босим ўтказмай қўймайди, ва сайловчиларнинг ҳаммаси ҳам Оқ уйга деярли катафалкда кириб бориши ва ўз лавозимини вице-президентга мерос сифатида қолдириши мумкин бўлган  номзодга овоз беришга тайёр эмас.

Байденнинг ўзи яқин келажакда вице-президентликка номзодини тақдим этишни ваъда қилди ва бу (замонавий сиёсий мода руҳида) албатта латофатли аёл бўлишини таъкидлади. Ушбу кўламли қадамни унинг кўплаб тарафдорлари дастлаб режалаштирилганидан ҳам кенгроқ талқин қилишди ва натижада Демократик партия электоратининг энг радикал қисми бу нафақат шунчаки аёл, балки ирқий озчиликнинг вакили бўлишига ишонч ҳосил қилишди.

Аммо Байденнинг сиёсий технологлари, эҳтимол, сайловчилар қора танли аёлни деярли президенти сифатида фақатгина ирқий ва жинсий хусусиятлари туфайли сайлашга тайёр эмаслар деб тахмин қилишди ва матбуотга эҳтимолий вице-президент бўлиши мумкин бўлган оқ танли аёл – Мичиган штати губернатори штабга келиб-кетгани ҳақида хабарлар тарқатилди. Бунга муносабат ўзини кўп ҳам куттирмади: "Дам олиш кунлари Мичиган губернатори Гретхен Уитмер, оқ танли аёл, Байден билан вице-президентликни муҳокама қилиш учун учиб келгани ҳақида хабар пайдо бўлганидан кейин, қора танли аёл-демократлар, шу жумладан, аёл яшайдиган штатнинг айрим яшовчилари тушкунлик ва умидсизликка тушишди", деб хабар беради Politico.

Ва энди - қора танли фаоллар босими остида ва тўкилаётган рейтингдан қўрқиб, танлов ўзгартирилди ва Байден Калифорния собиқ бош прокурор Камала Харриснинг шериги ва эҳтимол вориси деб эълон қилди.

... Ушбу жанжалнинг ташкилотчиларига Байденнинг рейтингини зил келтирганлиги учун медал билан тақдирласа ҳам бўлар эди, аммо бир лекини бор: демократлар номзоднинг ёши Россия махсус хизматларининг провокацияси эмас, унинг вице-президентликка номзодни танлаши атрофидаги PR-ҳалокатни эса ўз сиёсий технологлари уюштирган, ва улардан ҳеч бирига Россия агенти тамғасини босиб бўлмайди.

Бундан келиб чиқмоқдаки, бизнинг океан орти ҳамкорларимиз эски, синаҳта тактикаларга мурожаат қилишлари ҳамда америка ижтимоий тармоқларида миллионлаб америкаликларни ақлдан оздириб, электорал преференцияларни ўзгартириб юбораётган афсонавий рус троллари ҳақида уйдирмаларни ўйлаб топишларига тўғри келади. Тақдирнинг қалтис ҳазили шундаки, бу айбловларнинг илгари сурилиши Байденг рейтингига янада кўпроқ босим ўтказади: америкалик сайловчилар, ўз нуқсонларига қарамай, уларни аҳмоқ, деб ўйлашларини ёқтиришмайди.

89
Евгений Примаков

“Россотрудничество”га хорижликларга тушунарли бўлган ном керак Примаков

74
Ном ўзгариши, МДҲ талабалари учун квоталар кўпайтирилиши ва таниқли артистлар билан ҳамкорлик – бу агентлик янги стратегиясининг кичик бир қисми, холос.

ТОШКЕНТ, 12 авг — Sputnik. Данара Курманова. Жорий йил июнь ойи охирида Давлат думаси депутати ва тележурналист Евгений Примаков “Россотрудничество” агентлиги раҳбари этиб тайинлангани маълум бўлди.

Лавозимга тайинланганнинг биринчи куниёқ Примаков ОАВга энди идорани “катта ўзгаришлар” кутаётганини маълум қилган эди. Аммо тафсилотларни очиқламаган эди. 11 август куни у ўзининг онлайн маърузаси вақтида ушбу ўзгаришлар борасида батафсил тўхталиб ўтди. Sputnik агентлиги янги дастурининг энг муҳим тафсилотларини ҳақида ҳикоя қилади.

Ҳеч қандай юмшоқ куч йўқ

Аввало “Россотрудничество” янги раҳбари агентлик ҳамкорларига “юмшоқ” куч терминидан воз кечишни таклиф қилди, чунки унинг тан олишича, бунга тоқат қилолмайди.

“Бу аллақандай тушунарсиз ва биз томондан ўйлаб топилмаган”, - деди Евгений Примаков маъруза бошида. Ва тушунтиришга киришди: “Россотрудничество” мақсади аввалдан куч қўллашдан эмас, балки халқаро қулайлик ва осойишталикни таъминлашдан иборат бўлган. Маданият ва таълим дастурлари орқали агентлик Россиянинг ўзи учун ҳам, ҳамкор давлатлар учун ҳам ривожланиш учун қулай шароитлар яратади".

Режалар улкан: Примаковнинг сўзларига кўра, “Россотрудничество” гуманитар хизмат ғоясидан ҳам йироқлашади. “Бу эски концепт, - дея қарорини тушунтирди у. – Биз гуманитар хизматдан тинчликни сақлашга ёрдам берувчи гуманитар таъсирга ўтишимиз керак”.

Шунга ўхшаш таъсир мисоли тариқасида Байрутдаги фожиани келтирди. Агентлик жабрланганларга ёрдам бериш учун шифокорларни юборишда илк маротаба иштирок этган. Примаков ушбу акция рамзий маънога эга эканлиги айтди ва қўшимча қилди: айнан шундай тадбирлар хорижда Россияга янада дўстона муносабатда бўлишига кўмаклашади. Улар агентлик фаолиятида ҳеч қандай куч йўқлигини кўрсатади, бирдамлик сари интилиш, холос.

Нон-стоп режимидаги иш

Очиқ маъруза ўтказишдан аввал Евгений Примаков бир ойча “Россотрудничество” ишини ўрганган ва шундай хулосага келган: агентликдаги ислоҳотларни рус клублари тармоқларидан бошлаш зарур.

“Улар тадбирдан тадбиргача эмас, балки доимий равишда ишлашлари даркор, - деди Примаков. – Бу иштирокчилар хоҳлаган пайтида кела оладиган, бир-бири билан суҳбатлашадиган, китоб ўқийдиган айнан клуб тизими бўлиши керак. Ахир бу марказлар чет элда Россия билан мулоқот қилишда муҳтож бўлганлар учун ишлайди”.

Примаковнинг фикрича, ҳар бир клуб нафақат ёшларга, балки катта ёшдагиларга мўлжалланган бўлиши керак. Чунки хорижда СССРда туғилганлар, нафақа ёшига етиб қолган кам эмас. Шу билан бирга, ҳар бир тоифадагилар учун инвидивуал фаоллик талаб этилади.

“Бизга меҳмонларни чой билан сийлаб, хўжа кўрсин учун тадбирлар формати керак эмас, - деди Евгений Примаков ва агентлик ходимларини “Рус мусиқаси куни” ёки “Рус чучвараси байрами” услубидаги ғоялардан максимал узоқлашишга чақирди”.

Аммо рус клубларининг иш режимидаги ўзгаришда бир муаммо бор: кўп рус марказлари Россия элчихонаси биносида жойлашган ва у ерга шунчаки кириш мумкин эмас. “Шу боис ҳозир янги тизимни йўлга қўйиш мумкин бўлган марказлардан ишни бошлаймиз”, - деди Примаков.

Юлдузлар кўмаги

“Россотрудничество”га тегишли талабларга мувофиқ ишлайдиган продюсерлик керак бўлади. Агентликнинг асосий тингловчилари ёшлар саналади, ёшларга поп-маданият қизиқ: замонавий мусиқа, китоб, фильм ва сериаллар. Буларнинг барчаси орқали бўлажак талабалар умуман рус маданиятига муҳаббат қўйиши мумкин, деб ҳисоблайди Примаков.

Унинг фикрига кўра, ёшларни мумтоз адабиёт билан таништириш муҳим. Лекин ёшликка хос қизиқиш ва ҳавасни бир четга суриб қўйиш ярамайди. “Замонавий болалар учун тил – бу аввало ижтимоий ва иқтисодий имкониятлар”, - деди Примаков.

Шунинг учун “Россотрудничество” чет элдаги тадбирларга кўпроқ таниқли артистларни таклиф қилиши керак, деди Примаков. “Бу ҳамма танийдиган кишилар бўлиши шарт”, - дея хулоса қилди.

Барчаси янгитдан

“Россотрудничество” номининг ўзи ёшларга хос бўлмаган ва рус тилини билмайдиган учун тушунарсиз, дея фикр билдирди Примаков. Шу боис агентликка ребрендинг лозим ва нафақат идорани, балки Россия фан ва маданият марказларини ҳам (РЦНК) қайта номлаш зарур.

“РЦНК – бу “Россотрудничество” сўзи сингари умуман жуда қийин қисқартма сўз. Чет эллик уни талаффуз қилиши мушкул”, - дея фикр юритди Примаков.
Шу билан бирга унинг расмий номини – “Федеральное агентство по делам Содружества Независимых Государств, соотечественников, проживающих за рубежом, и по международному гуманитарному сотрудничеству” – сақлаб қолади. Рус бўлмаган аудитория учун ташқи брендни ўзгартириш даркор, холос. Рус тилида сўзлашадиганларни “Россотрудничество” сўзи қўрқитмайди. Агентлик учун янги ном яратиш кўплаб кераксиз харажатларни келтириб чиқаради. Бу пулларни фойдали нарсаларга сарфлаш мумкин, деб ҳисоблайди Евгений Примаков.

Умуман, мувофиқлик ва тежамкорлик Примаков стратегиясидаги асосий мезонлар бўлгандек туюлади. Янги қисқартма сўзни яратиш учун у бренд менежерларни ҳам ёллашни режалаштирмаяпти. Бунинг ўрнига у “Россотрудничество” орқали бир пайтлар Россия университетларига ўқишга кирган талабалар ўйлаб топиши учун очиқ танлов ўтказмоқчи. Примаковнинг ўзи бу ғояни қуйидаги тушунтиради: лойиҳанинг бевосита иштирокчиси бошқаларга кўра бренд концепциясини жуда яхши ҳис қила олади. Танлов ўтказиш мантиғи ҳам шундан келиб чиққан.

МДҲга алоҳида эътибор

“Россотрудничество” янги лойиҳалар билан шуғулланиб, Россия таълимини тарғиб қилишни ташлаб қўймайди, дея маъруза охирида тинчловчиларни ишонтиришга шошилади Примаков. “Россия президенти фармонига кўра яқин бир неча йил ичида хорижлик талабалар учун бепул таълим олиш квоталари икки бараварга кўпайтирилади. Ҳозир уларнинг ҳажми 15 мингни ташкил этади”, - деди у. Қолаверса, агентлик Россия ва рус тили билан боғлиқ ҳар қандай таълим лойиҳаларини қўллаб-қувватлашга ҳаракат қилади. “Ҳатто агар кимдир чет элда ҳовлисида гуруҳ ташкил этиб, рус эртакларини ўргатса, бу жуда ажойиб”, - дейди Примаков.

Шунингдек, “Россотрудничество” замонавий ёшларни нима қизиқтириши янада яхшироқ билиш учун таҳлилга кўпроқ эътибор беради. Бунинг учун агентлик сайтни тубдан ўзгартиришни ният қилган. “Одамларга Россиянинг гуманитар фаолиятини кузатиш қизиқ бўлиши лозим, ҳозирги кўринишдаги сайтимизга соғлом ақлли ҳеч ким эрмак учун кирмайди, - дейди Евгений Примаков. – Сайт ўқувчилари сонини кўпайтириш керак”.

Ушбу ҳамма хатти-ҳаракатлар, шубҳасиз, вақт талаб этади, чунки агентлик қатъий доирада ишлайди – ҳар бир лойиҳани камида бошланишидан бир йил олдин тасдиқлаш керак. Шунга қарамасдан, “Россотрудничество” раҳбари киритилаётган янгиликлар сабаб ташкилот янада очиқроқ бўлишига ваъда бермоқда. “Бу айрим хатти-ҳаракатлар туфайли агентлигимизга нисбатан бирор кишида пайдо бўлиши мумкин бўлган эски стереотипларга қарши курашда ёрдам беради”, - дея хотима қилди Примаков.

74

Самарада мигрантларнинг чегара олдида тўпланишига йўл қўйилмайди

1
Россия-Қозоғистон чегарасида тўпланган меҳнат мигрантлар ватанига қайтарилди. Бироқ минтақа ҳукумати шунга ўхшаш ҳолат яна қайтарилмаслиги учун чора кўрмоқда.

ТОШКЕНТ, 12 авг — Sputnik. Россия чегаралари ва Самара вилоятидан 7 август ҳолатига кўра жами икки мингдан зиёд Ўзбекистон ҳамда юзга яқин Тожикистон фуқаролари олиб кетилди. Бу ҳақда Sputnik Тожикистон нашрига Самара вилояти Инсон ҳуқуқлари бўйича вакили Ольга Гальцова маълум қилди.

Чет эл фуқароларини олиб кетиш босқичма-босқич амалга оширилган. Шунингдек, улар учун барча зарурий шароитларга эга бўлган чодирли лагерь ташкил этилган.

Тожикистон фуқаролари Қозондан 28 июль куни самолётда, Ўзбекистон фуқароларининг сўнгги гуруҳи 7 август куни ватанига жўнатилган.

Лекин шундай эҳтимол борки, мигрантлар фирибгарлик тузоғига илиниб, яна Россия чегаралари яқинига келишга уринишади.

“Самара вилояти Большая Черниговка тумани ҳудудида чет эл фуқаролари тўпланишининг олдини олиш ҳамда уларнинг Оренбург вилояти ҳудудига ўтиш уринишини олдини олиш мақсадида ЙПХ (ДПС) қўйилган”, - дейилган хабарда.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ Россия-Қозоғистон чегарасида тўпланган жами 1850 нафар Ўзбекистон фуқаролари қайтарилган эди. Уларнинг 920 нафари Оренбург вилоятининг “Бузулук”, 930 нафари эса Самара вилоятининг “Кинел” станциясидан поездларда ватанга олиб келинди.

1