Праздничное шествие спортсменов во время открытия XXII летних Олимпийских игр в Москве.

Cысоев: КГБ саксониничи йиллар Олимпиадасини дунё миқёсидаги жанжалдан сақлаб қолган

1213
(Янгиланган 11:18 18.07.2020)
Ўн тўққизинчи июл куни Москвада Олимпиада-80 ўйинлари очилганининг 40 йиллиги нишонланади. Москва Олимпиадаси энг юқори даражада ўтказилган, шу боис, муносиб равишда, халқаро Олимпия ҳаракати тарихига олтин ҳарфлар билан ёзилган, дея таъкидлашади мутахассислар.

Ўйинлар хавфсизлиги қандай таъминлгани, Олимпиадада техниканинг қандай янги турлари қўлланилгани, у маҳаллий ва жаҳон спортини ривожлантиришда қандай ўрин тутгани ҳақида РИА Новостига берган интервьюсида спорт соҳасидаги машҳур раҳбар, ўз вақтида РФ Жисмоний маданият қўмитаси раиси ва Россия Олимпия қўмитаси ижроқўми президиуми аъзоси, Олимпия ордени кавалери Валерий Сысоев гапирди. У шунингдек, замонавий олимпия ҳаракатини халқаро спорт манфаатларига мос равишда ривожлантириш учун уни қандай такомиллаштириш мумкинлиги ҳақида ўз фикрлари билан ўртоқлашди.

- Валерий Сергеевич, сиз Москвадаги Олимпиада тарихига икки нуқтаи-назардан қарай оладиган ноёб инсонсиз - ўша пайтда алоҳида спорт тури, хусусан, велоспортни бошқарган етакчи бўлгансиз, қолаверса, Олимпиада-80 ўйинларига тайёргарлик кўриш ва ўтказиш бўйича штаб аъзоси эдингиз. Кўпинча, ушбу ўйинларга нисбатан бир хил тезис янграйди - гўё, хавфсизлик чораларини таъминлаш ишлари ноқулай қатламни оммавий равишда 101-километр ташқарисига кўчириш билан якунланган. Бунга нима дейсиз?

- Бу нопрофессионал мулоҳаза. Аммо Москва Олимпиадасидаги барча хавфсизлик чоралари талабга мос бўлган. Биринчидан, ўша давр шароитида Москва Олимпиадаси энг кучли ташқи сиёсий босим шароитида бўлиб ўтган. Эҳтимол, бунгача биронта ҳам ўйинда бундай ташқи босим бўлмаган. 1979 йилнинг декабрида СССР Афғонистонга ўз қўшинини киритди. Шундан сўнг АҚШ Москвадаги ўйинларга бойкот эълон қилди ва бошқа давлатларни ҳам шунга чақирди. Албатта, Олимпиада пайтида провокациялар бўлиши мумкинлиги истисно қилинмади.

Бундан ташқари, Мюнхен олимпиадасида Исроил делегациясининг қўлга олиниши билан боғлиқ фожиа ҳали хотиралардан кўтарилмаганди. Ахир террорчиларга Ўйинлардан бошқа яна нима жозибалироқ туюлиши мумкин? У ерда террорчилик актини уюштириш - тарихга киришни англатади.

1975 йилда Москва Олимпиадасининг ташкилий қўмитаси тузилиб, унинг таркибига етакчи мутахассислар, шу жумладан хавфсизлик бўйича мутахассислар ҳам кирган эди. КГБ таркибида "Альфа" гуруҳи номи билан машҳур бўлган аксилтеррор бўлинмаси ташкил қилинди, ИИВ таркибида ҳам махсус бўлинмалар тузилди. Тегишли ходимлар Монреалга боришди, у ерда хавфсизлик қандай таъминланганлигини кузатдилар ва тажриба орттирдилар.

Яна бир ҳолат бўлган. 1977 йил январида арман миллатчилари Москва маркази ва пойтахт метросида портлашлар уюштирди. Халқаро ҳамжамият ташвишланиб қолди, албатта: "Москвангизда портлашлар рўй беряптию, сиз эса Олимпия ўйинларини тайёрламоқдасиз". Бу жуда қийин синовлар эди. Бундан ташқари, Леонид Брежневнинг позицияси ҳам бошида ноаниқ бўлган - Ўйинларга тайёргарлик кўлами аниқ бўлгач, у ўзининг Политбюродаги ҳамкасбларига: "Балки биз учун Олимпиадани ўтказиш шарт эмасдир?", деган савол билан мурожаат қилган. Аммо онгли кучлар биз ўйинларни юқори даражада ўтказишга қодир эканлигимизни исботлай олишимизни тушунар эдилар.

Олимпиада фақатгина Москвада ўтказилмаганини ёдга олиш лозим. Елканли регата Таллинга ишониб топширилди, Ленинград, Киев ва Минскда эса футбол турнирлари ўйинлари ўтказилди. Тартибни таъминлаш учун, албатта, жойлардаги керакли мутахассислар жалб қилинди. Ҳаммаси кўнгилдагидек ўтди. Биласизми, мен одамларнинг ўзаро муносабатлари ва ҳотиржамлик нуқтаи назаридан - 1980 йилдаги Москвада  яшашни хоҳлардим.

Ўзимдан мисол келтираман: Ўйинлар пайтида тадбирлар кўплигидан ишдан уйга тунги 1да қайтардим, уч-тўрт соат ухлардим холос. Ўзим рулда юрардим, толиққаним сабабли икки марта машинани кечасига қулфлашни унутибман. Ишга бориш учун тонг саҳар етиб келардим, машина олдига келсам - машина бус-бутун, ҳеч ким тегмаган.

Москва кўчаларида пиёниста ва фоҳишалар бўлмаганлигини нимаси ёмон? Агар сиз мезбон бўлсангиз, албатта, меҳмонлар ўзини хавфсиз ва қулай ҳис қилишлари учун ҳамма нарсага тайёр бўласиз. Олимпиадани қабул қиладиган ҳар қандай давлат айнан шундай қилади. Ва бу ерда икки томонлама стандартларни қўллашнинг кераги йўқ: яъни гўёки, чет элда масала бошқадай, у ерда тартибни кучайтириш мумкин-у, бизда эса йўқ.

Натижада, тартиб энг юқори даражада таъминланганлиги нуқтаи-назаридан, Москва Олимпиадаси нафақат тарихда қолди, балки хавфсизлик хизматлари учун йилномага, услубий қўлланмага айланди. Аммо ҳар қандай Олимпиада хавфсизлиги фақат мезбон томоннинг зиммасига юкланади, дейиш хом-хаёлдир. Йўқ, бу чет эллик ҳамкорлар билан бажариладиган умумий иш. Совет идоралари ҳам бошқа давлатлардаги ҳамкасблари билан фаол алоқада бўлган. Тезкор маълумотлар алмашинуви амалга оширилди, махсус хизматлар мувофиқлаштирилган ҳолда иш олиб борди.

- Валерий Сергеевич, ўша Ўйинлар вақтида фавқулодда ҳодисага олиб келиши мумкин бўлган, аммо натижада рўй бермаган бирон бир эпизод бўлганми?

- СССР учун жиддий ташқи ташқи сиёсий оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган шундай ҳолатни ҳанузгача эслайман ва у айнан велоспортда содир бўлган. Биз бундай халқаро миқёсдаги тадбирга биринчи марта тайёрлаётганимиз ва таъминлаётганимиз сабабли, ишчи даражада хавфсизликни кафолатловчи муҳим чоралар кузатилган ва баъзан амалга оширилган ҳам - бу бизда баъзи спорт турларининг тажрибаси ва спецификаси йўқлиги билан боғлиқ бўлган. Аммо ўйинлар бошланишидан олдин ҳамма нарса тартибга солинди.

Крилатскоеда шоссе велотрассасини қурдик. Пойгадан бир кун олдин, барча жамоалар машғулотлари ўтиши керак бўлган кун, трассанинг бутун ташқи ва ички периметри бўйлаб ички қўшин аскарлари жойлаштирилди. Улар шу қадар зич туришардики, на ичкаридан, на ташқаридан хеч ўтолмасди. Яхшиям қўлларида автоматлари бўлмаган. Буни кўриб, эсанкираб қолдим. Ахир, чет элликлар реакциясини тасаввур қилиш қийин эмас - улар бизни эзиб ташлаган бўлардилар: коммунистларнинг тартиблари шунақа эканда, деб. Аммо, Худога шукур, у пайтда хорижий иштирокчилар машғулотларга келишга улгуришмаган эди. Мен трасса қўриқланишига масъул одамнинг олдига бордим, у эса менга: "Ҳеч нарса қила олмайман, менга ҳеч кимни ичкарига киритмаслик буйруғи берилган", деди. Мен унга тушунтира бошладим: велоспортда ўзига хос хусусият бор, трекда велосипедчилар ўз жамоаларининг ёрдамига муҳтож бўлишади - ғилдиракни алмаштириш керак, ичимлик суви ва озиқ-овқат дегандай. Йўлда тўсиқ пайдо бўлса, унда нима бўлади, қандай қилиб ёрдам беришади? Аммо у кўнмади.

Албатта, буни ҳеч ким атайлаб қилмаган. Ҳаммасини аъло даражада амалга оширишни хоҳлашган. Аммо бундан менга енгил бўлмади-да. Телефонга қараб югурдим, штабга қўнғироқ қилдим – гўшакни КГБ Бешинчи бошқармаси бошлиғи Филипп Бобков кўтарди. Мен унга: "Филипп Денисович, ҳолат мана шундай. Ахир сиз бутун дунё буни кўрса, қандай шармандалик бўлишини, Ғарбда буни қандай тарғиб қилишлари ва кўрсатишларини яхши тушунасиз-ку", - дедим. Бобков ҳаммасини дарҳол тушунди. Буйруқ берилди, аскарлар олиб ташланди, фақат назорат пунктларида қолдирилди, улар унчалик кўзга ташланмас эди. Натижада ҳеч ким ҳеч нарсани сезмади.

- Олимпиада пайтида Владимир Высоцкий вафот этди. Бу Ўйинлар ўтказилиши ва хавфсизлигига таъсир кўрсатдими? Ахир у билан хайрлашишга саноқсиз одамлар келган.

- Йўқ, олимпиада жамоатчилиги учун кенг резонанс бўлмади. Бу хавфсизликка ҳам таъсир қилган эмас. Албатта, унинг фаолияти расман қўллаб-қувватланмаганига қарамай, Высоцкий жуда машҳур эди. Ўзим ҳам унинг ёзувлари бор кассеталарни мусобақаларга олиб борардим.

- Москвадаги Олимпия ўйинларининг энг ёрқин хотиралари унинг гастрономик қисми - дўконлар чет эл маҳсулотларига лиммо-лим бўлганлиги билан боғлиқлиги ҳақида кўплаб ёзилган ва гапирилган.

- Ўйинлардаги асосий нарсани фақат шунда кўришга ҳаракат қилиш, очиғини айтганда, нолойиқ иш. Спортдан узоқ одамларгина бундай гапиришлари мумкин. Агар 1980 йилги ёзги ўйинларнинг мамлакатимиз ва жаҳон олимпия ҳаракати учун мероси ҳақида жиддий гаплашадиган бўлсак, мен бунда бир нечта муҳим жиҳатларни ажратиб ўтаман.

Биринчидан, биз - Москва Ғарбда тасвирланадигандек ёввойи ҳайвонлар яшайдиган олис тайга эмаслигини, аксинча, кўркам, замонавий мегаполис эканлигини, мамлакатимиз Улуғ Ватан уруши оқибатларидан халос бўлганлигини ва барча учун кенг кўламли спорт байрамини ташкиллаштиришга қодирлигини бутун дунёга намойиш эта олдик.

Москва Олимпиада ўйинлари миллатчилик хусусиятидан йироқ характерга эга бўлган ва жамиятни, турли миллатларни бирлаштирувчи улкан омил бўлган. Муваффақиятли ўтказилган ўйинлардан одамлар беҳад хурсанд эдилар. Муболағасиз, Совет Иттифоқининг энг чекка жойларигача бўлган барча республикалар бу Ўйинларда ўзларининг иштирокини сезишган. Терма жамоаларимиз таркибида турли миллатга мансуб спортчилар бўлган. Олимпиада тугагач мамлакатнинг турли минтақаларига ташриф буюрганимда одамлар: "Ўйинларимиз нақадар ажойиб бўлди!", дея ҳайратларини яширишмади. Ҳа, "Москвадаги" ўйинлар эмас, "бизнинг ўйинларимиз", дейилди.   

Яна бир жуда муҳим жиҳат - Олимпиада Совет Иттифоқида жисмоний маданият ривожига улкан туртки берди. Ҳа, бизда урушдан олдин оммавий жисмоний тарбия ва спорт бор бўлган, лекин улар уруш томонидан йўқ қилинди. Асосан Москва Олимпиадаси туфайли бу тикланди. Яъни, одамларда оммавий тарзда спорт билан шуғулланишга бўлган улкан хоҳиш уйғонди. Улкан ютуқлар учун эмас, балки шунчаки завқланиш, соғлик учун.

Шу билан ҳамоҳанг, жамиятда спортчи образи жуда ижобий қабул қилина бошлади. Агар илгарилари фильмларда, спектаклларда спортчи, жисмоний маданият ходими, айниқса, жисмоний тарбия ўқитувчиси кўпинча трикотаж шимда тиззалари чўзилган ҳолатда намоён бўлган бўлса, Ўйинлардан кейин у энди чиройли экипировкага эга бежирим ҳолатда, олимпийкада намоён бўлди. Спортга бўлган қизиқишни рағбатлантирувчи чақириқ пайдо бўлди, бу жамиятнинг муҳим қисмига айланди. Бу юқоридан сингдирилмади - бу инсон эҳтиёжи эди. Аммо, афсуски, у СССР қулаши билан барбод бўлди.

Олимпия иншоотларига келсак, улардан бирортаси ҳам Ўйинлардан кейин ташлаб қўйилмади ва бошқа, ҳатто Афина ёки Рио-де-Жанейрода ўтказилган замонавий Ўйинлардан фарқли ўлароқ - фаол ишлатилди. Олимпия қишлоғини олайлик? У ерда батартиб уйлар жойлашган ва ҳанузгача мажмуа фаолият юритиб келади.

Москвадаги Олимпиада аҳолининг ижтимоий манфаатларига зид келмади - Токиода коронавирус пандемияси сабабли қолдирилган Олимпиадани олиб қарайдиган бўлсак, у ерда аҳолининг ярмидан кўпи олимпиада Япония пойтахти учун бефойда эканлигини билдириб, Ўйинларга қарши чиқмоқда.

Олимпиада-80 меросининг яна бир жиддий элементларидан бири, ҳозирда биз учун ўта долзарб масала бўлиб - бу бизнинг жаҳон спортида ўйин қоидаларини шакллантиришдаги иштирокимиздир. Айтишим керак, биз ўшанда ХОҚда ҳам, халқаро федерацияларда ҳам унинг бошқаруви тизимида иштирокимизни мустаҳкамладик. Бизнинг обрў-эътиборимиз яхшигина ошди, биз ўшанда, ҳозиргина, Ўйинларни жуда ажойиб ўтказган мамлакатингни бошқа давлатлар қўллаб-қувватлаши қандай бўлишини ҳис қилдик.

Кейинчалик бу ҳам йўқотилди, чунки ҳар қандай жараёнда узоқ муддатли, тенг шароитда, тенг ҳуқуқли шартларда иштирок этишингиз, рақобатчиларни сизга қарши ҳаракат қилишга ундайди. Ҳушёрликни йўқотишингиз билан, сизни ютиб юборишади. СССР йўқ бўлиб кетиши билан айнан шу иш содир бўлди. Афсуски, биз ўз позицияларимизни йўқотдик.

Яна бир нарса – ўз бошқарув кадрларимизни тайёрлаш масаласи. Ҳар қандай бу каби оламшумул тадбир одамларни сафарбар қилади. Мамлакатимиздаги барча спорт ташкилотлари раҳбарлари у ёки бу тадбирларни тайёрлаш ва амалга ошириш схемасида - техник маслаҳатчи, ишчи гуруҳлар раҳбарлари ва ҳоказоларда иштирок этишди. Олимпия ўйинларидан кейин бу каби ҳар қандай одамни СССР Спорт қўмитаси аппарати таркибига ишга қабул қилса бўларди - у пайтда Спорт вазирлиги бўлмаган ва бундай одам у ерда жуда зўр ишлаган бўларди. Яъни, одамлар аппарат фаолияти бўйича тажриба орттирар, бошқарув тажрибаси ва мутахассислар билан ҳамкорлик тажрибасига эга бўларди. Уларнинг барчаси давлат ёндашуви, давлат тафаккурига эга бўлган мутахассислар бўлган.

Албатта, Москва Олимпиадаси нафақат спортга оид, балки янги технологиялар яратилишига туртки берди. Масалан, Ғарб бизга электроника етказиб бермасди, шу боис, саноатимизни рағбатлантирдик, турли хил Олимпия иншоотлари учун ўз ўлчаш ускуналаримизни яратдик. Замонавий спорт, айниқса Олимпиада, технологик тараққиёт, янги жиҳозлар ва ускуналар яратилишини рағбатлантиради. Шу аснода спорт кўплаб янги ишланмаларни синовдан ўтказиш учун полигонга айланди.

- Москвадаги ўйинларда, мисол учун, ўша велоспортда бизнинг қандай янги илмий ва техник ғояларимиз ишлатилган эди?

- Масалан, биз биринчи бўлиб оёқ бармоқларини педалга маҳкамлайдиган "қалдирғоч думи", деб аталадиган металл туклипсани ихтиро қилдик. Унгача маҳкамлаш учун чарм камарлар ишлатилган, аммо улар ишончли бўлмаган. Яна бир мисол – шоссе велосипедлари учун эллиптик шестерня. Вақт ўтиши билан, барча профессионаллар унда ҳаракатланишни бошладилар.

Биз биринчилардан бўлиб Сибир тилоғочини велосипед йўлаги учун материал сифатида танладик ва уни Крилатское трекида ишлатдик. Бунга қадар Африка қора дарахти ишлатилган. Аммо у жиддий жароҳатга, велосипедчиларга шикаст етказиши мумкин бўлган хавфга олиб келиши мумкин бўлган ёриқлар пайдо бўлиши билан хатарли эди ва бундай ҳолатлар бўлган ҳам. Сибир тилоғочида эса бундай нохуш хусусият йўқ эди.

Дарвоқе, бундай сатҳ туфайли Крилатское велотреки ўша пайтда дунёдаги энг тезкорга айланди – унда фақат 1980 йил Ўйинларининг ўзида 13 та жаҳон рекорди ўрнатилди.

Умуман олганда, бизда қудратли спорт назарияси бўлган, унда турли соҳалардаги етакчи мутахассислар ишлаганлар.

- Фикрингизча, 1980 йил учун хос бўлган хусусиятлар билан таққослаганда замонавий олимпия ҳаракатининг асосий хусусиятлари жиҳатлари нимада? Уни ривожлантириш, у турли мамлакатлардаги одамларни бирлаштирувчи омилга айланиши учун нима қилиш керак?

- Мен қуйидагиларни айтаман. Замонавий Олимпия ҳаракати тобора улкан шоу-бизнесга айланиб бормоқда. Бунда нафақат давлат, балки кўп миллиард долларларга тенг сармояларни киритаётган хусусий бизнес иштирок этаётгани ҳеч кимга сир эмас.

Олимпия ҳаракатининг тижорий тус олиши, унинг сиёсийлаштирилиши каби, кеча бошланган эмас, албатта. Аммо ҳозирда бу жараённинг кенг қамровлиги, тенг равишда Ўйинлар дастурининг тобора қаппаяётгани, менинг фикримча, нафақат олимпия ҳаракатининг бир қутблилигига, балки, айтайлик, соядаги бизнес элементлари томонидан назорат пайдо бўлишига олиб келади. Жаҳон спорт жамоатчилиги ҳам "ўзимизникилар учун" профессионал супер лига, ўзига хос "Олимпиада салтанати" шаклланди, деб бежизга айтаётгани йўқ.

- Допинг билан боғлиқ, ВАДА билан боғлиқ вазият, натижада Россия Олимпия қўмитасининг Пхенчхандаги 2018 йилги ўйинлардан четлатилиши шундай ҳолат натижасими?

- Шакллантирилган ВАДА халқаро тизими, хусусан, давлат маблағлари эвазига ҳам, таркибида иштирок этаётган ташкилот ва жисмоний шахсларнинг ҳақиқий бутунжаҳон тўрини яратди. Аммо ВАДАнинг ўзига нисбатан асосий масала ҳал қилинмаяпти: ушбу ҳолатларни келтириб чиқарган асосий сабаб аниқланмаяпти.

Мен айтиб ўтган барча тенденциялар секин-аста алоҳида давлатлар даражасида жорий қилинмоқда. Биз Россияда бу жараёнларни пассив равишда ўзлаштирмоқдамиз, ва афсуски, ҳозирда биз уларга ҳеч қандай таъсир ўтказолмаймиз, уларни самарали назорат қила олмаймиз.

СССРнинг халқаро спорт институтларидаги иштироки нуқтаи назаридан, юқорида Москвадаги Ўйинлар мероси ҳақида бежизга эсга олганим йўқ. Уларда бизнинг керакли даражадаги иштирокимиз йўқлиги, халқаро спорт харакатини бошқаришда етарли даражада иштирок этмаслигимиз, пировардида, бир қатор масалаларда доимий равишда четланиб ҳаракатланаётганимизга, заиф бўлиб қолаётганимизга олиб келади.

Агар бошқа асосий тенденциялар ҳақида гапирадиган бўлсак, шуни ҳам албатта таъкидлаш керакки, олимпия ҳаракатида давлатнинг улуши айниқса юқори бўлиб бормоқда. Ахир, бутун инфратузилманинг қурилиши, хавфсизлик кафолатли таъминланиши ва алоҳида халқаро спорт ташкилотларининг ривожланишига ҳисса қўшиши давлатнинг зиммасида. Аммо шу билан бирга Олимпиадаларнинг нархи ҳам тобора ортиб бормоқда. Келинг, савол берайлик - биз бундай шароитда биринчи марта Африкада Олимпиада ўтказа оламизми? Бу ерда жавоб аниқ.

- Аммо ўйинларга сарф-харажатлар ўсиши абадий давом этавермайдику, бу қабариқ бир кун келиб ёрилади. Ва бир қутблилик ҳам узоқ давом этмайди - бу дунё сиёсатидан кўриниб турибди. Бундан келиб чиқадики, агар биз фақат олимпия ҳаракатини сақлаб қолмоқчи бўлсак, ҳозирнинг ўзидаёқ вазиятни тубдан ўзгартиришга ҳаракат қилишимиз керакми?   

- Жуда тўғри. Токиодаги коронавирус туфайли қолиб кетган Олимпиада билан боғлиқ вазият буни яққол кўрсатиб турибди. Ахир, ҳозир нима бўляпти? Ушбу инфекциянинг эҳтимолий иккинчи тўлқини фонида Ўйинлар 2021 йилда ҳам бўлмаслиги мумкинлиги ҳақида Япониядан сигналлар келмоқда. Бу шунчаки мисли кўрилмаган чақириқ. Иқтисодий ўта жиддий зарар етказилиб бўлди, сармоядорлар ва давлат ташкилотлари билан ишлашда, шу жумладан, Олимпия мероси объектларидан самарали фойдаланишда катта узилишлар рўй бериб бўлди. Шу билан бирга, спортчиларни олимпия цикли доирасида тайёрлашнинг ташкилий ва услубий асослари жиддий равишда бузилди, мураббийлар таркибининг иши бузилди. Вазият қачон нормаллашиши номаълум.

Очиғини айтганда, гап замонавий олимпия ҳаракатининг моҳиятини чуқур қайта кўриб чиқиш ҳақида кетмоқда. Ва бу шуни кўрсатадики, ХОҚнинг кўп аъзолари ҳам бу ҳақда гапиришмоқда. Аммо Халқаро Олимпия Қўмитасининг консерватизми ва унинг тижорий таркибий қисми ўтмишдаги стереотиплардан халос бўлишга ва дадил қарор қабул қилишга имкон бермаяпти.

- Буларнинг барчасидан қутулишнинг қандай йўлини кўрасиз?

- Ғоя қуйидагича: нега бирон бир йилни, балки келгуси йилни, ўзига хос халқаро спорт ярашуви йили деб эълон қилиб, барча жаҳон чемпионатларини ХОҚ патронажи ва Олимпия олови остида ўтказиб бўлмайди? Олимпиада ўйинларига ҳеч қандай тескари таққослаш йўқ, чунки Олимпия ўйинлари, аслида, ҳар хил спорт турлари бўйича жаҳон чемпионатлари йиғиндисидир. Бундай қарор барча олимпиячиларга ҳақиқатан ҳам биз ҳаммамиз битта катта спорт оиласи эканлигимизни кўрсатади. Бу ошиқча сиёсатлашишни олиб ташлаши ва Олимпия ҳаракатини янада такомиллаштириш учун дастур бўлиб хизмат қилиши мумкин бўларди. Яъни, бир томондан, биз кўп йўналишли Олимпия "матрицаси"га эришган бўлардик, ХОҚ аъзолари эса тегишли жаҳон чемпионатларида ўз вазифаларини бажарган бўлардилар.

- Бунинг учун умумий столга ўтириб, ҳеч бўлмаганда ҳалол умумий суҳбатни бошлаш керак. Агар ХОҚнинг консерватизмини ҳисобга олсак, унда буни қандай даражада амалга ошириш керак?

- Менимча, тўпланган муаммолар кўлами, жаҳон спорт ҳаракатининг сиёсий ва ижтимоий таркибий қисмини ҳисобга олган ҳолда, уларни энг юқори халқаро миқёсда, аниқроғи, дунё давлатлари раҳбарларининг учрашувларида муҳокама қилиш заруриятини келтиради. Ва Россия бунда бундай мунозарани ташаббускори бўлиши мумкин.

Спортчиларимизнинг дунёдаги ютуқлари, йирик халқаро мусобақаларни, шу жумладан Сочидаги Олимпиада-2014 ўйинлари, 2018 йилги футбол бўйича Жаҳон чемпионати, Универсиада-2019, бошқа спорт турлари бўйича Жаҳон ва Европа биринчиликларини ўтказишидаги катта тажрибамиз, шубҳасиз, сўнгги йилларда мамлакатимизнинг обрўсини сезиларли даражада оширди. Бу умумий фойда учун ишлатилиши даркор.

- Аммо, аввало, бошқа мамлакатлар билан биргаликда, ушбу таклифларни юқори даражага кўтариш учун, ҳеч бўлмаганда мавжуд муаммоларни қандай ҳал қилиш мумкинлигини таҳлил қилиш керак бўлади, тўғрими?

- Албатта. Ва айнан шу ерда нафақат мамлакатимиз вакиллари тажрибаси, балки бошқа давлатларнинг таниқли давлат ва сиёсий арбоблари тажрибаси ҳам талаб қилиниши мумкин. Бундай иш учун пойдевор сифатида “Олимпия ордени кавалерлари ассамблеяси” номи остида халқаро спорт анжумани ўтказилиши мумкин, унда жаҳон спортининг атоқли вакиллари, шу қаторда Россия спорти, турли давлатларнинг спорт ҳаракатини ривожлантиришга шахсий ҳиссасини қўшган йирик давлат ва жамоат арбоблари иштирок этади.

Ишонаманки, бундай форум бутун дунё спорти учун жуда зарур ва ўз вақтида ўтказилган бўлар эди. Ундаги иштирокимиз мамлакатимизнинг Олимпия ҳаракатидаги ролини аниқлашга ёрдам берган бўларди. Ва бу нафақат менинг фикрим - бошқа мамлакатлардаги ҳамкасблар ҳам мен билан ҳамжиҳатликда, яъни мен бу ерда ҳақиқий тенденцияни, соғлом ўзгаришларга бўлган эҳтиёжни кўрмоқдаман.

1213
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (22)
Первая тренировка Жасура Жалолиддинова в составе ФК Тамбов

Она орзуси, Шомуродов ва муваффақият сари қадам: Жалолиддиновнинг футболдаги тарихи

155
(Янгиланган 21:09 25.10.2020)
2020 йил ёзида ўзбек футболчиси Жасурбек Жалолиддинов Россиянинг “Локомотив” клубига ўтди. Трансфер ўзбек ва рус спорти дунёсида катта шов-шувга сабаб бўлди. Sputnik ҳозир ижара ҳуқуқи асосида “Тамбов”да тўп сураётган футболчининг муваффақияти тарихини сўраб билди.

ТОШКЕНТ, 25 окт — Sputnik. Марина Чернышова-Мельник. Ўзбекистоннинг энг иқтидорли ёш футболчиларидан бири Жасур Жалолиддинов 2020 йил ёз ойидан буён нафақат ўзбекистонлик мухлислар диққатини ўзига қаратмоқда. У Россияга келгандан сўнг у ҳақидаги хабарлар ОАВда тез-тез пайдо бўла бошлади.

Она орзуси ва ҳаётини ўзгартирган таклиф

Жасурбек Навоийда таваллуд топган. Болакайнинг онаси ўғли футболчи бўлишни орзу қиларди. Унинг энг яхши кўрган футболчиси “Ливерпуль”, "Манчестер Юнайтед" ва "Реал Мадрид"да тўп сурган таниқли англиялик ҳужумчи Майкл Оуэн эди. Минг афсуски, Жасурбек гўдаклик чоғида онаси вафот этди, бироқ унинг орзусини ўғли барибир рўёбга чиқарди.

“Уйимиз олдида катта стадион бор эди, мен у ерда барча бўш вақтимни ўтказардим. Катта ёшли футбочилар жамоаси машғулот ўтказарди. Аввалига барча ўйинлар ва машғулотларни катта қизиқиш билан кузатардим, кейин ўзим тўп ўйнашга уриниб кўрдим. Тез орада катталар менга эътибор қаратишди ва ўргата бошлашди. Жуда ҳаракат қилардим, кўп шуғулландим, вақт ўтиб мени жамоага қабул қилишди”, - дейди Жасурбек.

Жалолиддинов 8 ёшга тўлганида унинг ҳаёти тубдан ўзгариб кетди. Навоийда “Бунёдкор” академиясининг республика турнири бўлиб ўтаётган эди. Жасур тўп сураётган маҳаллий жамоа пойтахтнинг машҳур клубига қарши ўйнади. Улар ютқазишди, рақиб мураббийи эса истеъдодли футболчини кўз остига олиб қўйди ва турнирдан сўнг уни ўз жамоасига ўтишни таклиф қилди. Болакай ўзида йўқ хурсанд эди, ахир “Бундёдкор” мамлакатдаги энг яхши спорт академияларидан бири саналади. Бироқ машғулотлар учун Тошкентга кўчиш керак эди.

“Бувим мени қўйиб юборишни хоҳламас эди. Ахир мен кичик бир бола эдим, уйда икки тоғам менга ғамхўрлик қиларди, пойтахтда эса ҳеч қандай қариндош ва таниш йўқ эди. Лекин мен кетишни жуда ҳам хоҳлардим: бу катта имконият эканини англардим. Уйда мен йиғладим, натижада бувим тақдирга тан берди”, - дея эслайди футболчи.

Пойтахтдаги ҳаёт ва дебют

Тошкентда у республиканинг турли шаҳарларидан келган болалар яшайдиган “Бунёдкор” академиясига жойлашди. Жасур оддий маҳаллий мактабда таҳсил олган, лекин асосий вақтини машғулотларда ўтказган. Академияда энг кичиги у эди, қолган ўйинчилар 8-9-синфларда ўқишарди. Қаҳрамонимиз бир муаммога дуч келади: рус тилини билмасди ва бу машғулот жараёнига халал берарди. Гап шундаки, жамоа мураббийи русийзабон эди ва барча дарсларни бу тилда олиб борарди. Шу боис ҳар бир ўйинчи рус тилини билиши шарт эди, Жасур эса аввалига унинг олдига қўйилган вазифаларни тушунмасди.

Жасур Жалоллидинов на тренеровке в ФК Бунёдкор
Жасур Жалоллидинов на тренеровке в ФК "Бунёдкор"

У тилни ўргана бошлади ва жамоадошлари билан ҳамиша бу тилда сўзлашиб, муваффақиятга эришди. Ҳеч қандай дарс олиб, курсга қатнамаган. Фақат тил муҳитига шўнғиган ҳолда ўрганган. Каттароқ ёшдаги ўйинчиларга бошида у адашиб қолмаслиги учун Жалолиддиновни бир ўзини сайр қилишга қўйиб юбормаслик топширилган.

Жасур қарийб ўн йил “Бунёдкор” шарафини ҳимоя қилди. У ҳам маҳаллий, ҳам республика, ҳам халқаро турнирларда қатнашарди. Жамоа таркибида Украина, Малайзия ва бошқа мамлакатларга борган. Жамоа иштирок этган турнирларда у энг яхши бомбардир деб топиларди.

16 ёшида футболчининг фаолиятида янги буралиш юз берди: у “Бунёдкорнинг” “Пахтакорга” қарши биринчи ўйинида қатнашди. У захирадан майдонга тушиб, ярим соатдан зиёд ўйнади. Ўзини муносиб равишда кўрсатди, ўйиндан сўнг асосий жамоа мураббийи Миржалол Қосимов Жасурбекни ўз жамоасига чақирди.

“У шунчаки мен биринчи жамоа яшаётган академиянинг учинчи қаватига кўчишимни айтди. Мен ажойиб бир шок ҳолатида эдим. Ахир улар мен авваллари сўрашишни орзу қилган болалар. Энди эса менинг ҳамкасбларим ва бир майдонда тўп сурамиз. Лекин мураббий мен меҳнат қилишим ва босар-тусаримни билмасдан қолмаслигим кераклигини айтди. Биринчи ўйинларда мен захирада ўтириб кузатардим. Кейин Миржалол Қўшоқович майдонга чақирди. Мен чигилни ёзишдан кейин энди формамни кийган эдим, ... 8 дақиқада томошабинлар қаршида тўп сурдим. Ўзбекистон чемпионатидаги илк ўйиним шундай кечди. Буларнинг бари имконсиз бўлиб туюларди, мен жуда бахтиёр эдим. Мен миллий чемпионат тарихида энг ёш футболчи бўлдим”, - дейди Жалолиддинов.

2010 йилда клубга Вадим Абрамов, Ўзбекистон миллий терма жамоасининг ҳозирги бош мураббийи раҳбарлик қилди. У Жасурни деярли ҳар бир ўйинда асосий таркибда майдонга чиқарарди. Абрамов унга ишонарди ва ҳамиша қўллаб-қувватларди.

“Ҳатто мен ёмон ўйнаганимда, мен ишончга сазовор эмасман деб ўйлардим. Лекин менга барибир имконият беришарди. Мавсумнинг учинчи ўйинида мен гол урдим ва ўзбек футболи тарихида энг ёш гол муаллифига айландим. Ўтган мавсумда мен ҳамиша майдонга тушардим ва Ўзбекистон чемпионатида мени энг яхши ёш ўйинчи деб топишди”, - дея ёдга олади у.

Жасур Жалолиддинов
Из личного архива Жалолиддинова
Жасур Жалолиддинов

Трансфер ва Россия клуби

Ёш ва иқтидорли футболчи ҳар ерда кўзга ташланади. Сўнгги йилларда турли жамоа мураббийлари Жалолиддиновга қизиқиш билдиришди, унинг трансфери ҳақида сўрашди. Лекин аввалига ҳаммаси агентлар билан музокаралар даражасида эди. Баҳор ойида қаҳрамонимиз у Москванинг “Локомотив” раҳбари назарига тушганини билган. Ўзи илгари бу жамоа ўйинларини кузатмаган.

“Ватандошимиз Элдор Шомуродов “Ростов”га ўтгандан кейин бутун Ўзбекистон Россия футболини кузатишни бошлади”, - дея аниқлик киритди футболчи.

Жорий йил ёзида ёш ўйинчининг “Локомотив”га трансфери тўғрисида расмий таклиф келиб тушди. “Бунёдкор”да молиявий қийинчиликлар бор эди, сўнгги йил фақат академия тарбияланувчилари қолганди. Шунинг учун клуб унинг трансферига розилик билдирган.

Янги жамоада Жасурни яхши қарши олишди, бунинг устига у ерда аллақачон кўплаб легионерлар бор эди. Спортчи ўзбек ва рус футболи ўртасидаги фарққа эътибор қаратган: унинг республикасида ўйин техникасига катта эътибор қаратилади, Россияда эса кучга эътибор катта.

Афсуски, “Локомотив”нинг жорий мавсумида Жасур захирада бўлди ва майдонга тушмади.

“Албатта, трансфер вақтида ҳеч ким менинг янги жамоадаги позицияим ҳақида кафолат бера олмайди. Мен дарҳол асосий таркибда ўйнамаслигимни билган эдим, холос. Лекин ҳеч киси йўқ, ҳаммаси олдинди. Шомуродов ҳам “Ростов” шарафини ҳимоя қилиш учун дарҳол майдонга тушмаган эди, қарийб бир йил захирада эди”, - дейди Жасур.

Октябрда “темирйўлчилар” уни “Тамбов”га ижарага бериб юборди. Ҳозир жамоа стадион тайёр эмаслиги сабаб Саранскда ўз майдонидаги баҳсларни ўтказмоқда. Ўзбекистонлик футболчи “Динамо-Брянск”га қарши кечган ўйинда дебют қилди.

Жорий мавсумда футболчи кейинги йил “Локомотив”га юқори тайёргарлик билан қайтиш учун ўз олдига кўпроқ ўйнаш ва тайёрлигини оширишни мақсад қилиб қўйган.

“Мамлакат чемпионатида иштирок этмоқчи бўлсанг, жамоангда ўзингни яхши кўрсатишинг керак”,  - деб ишонади Жасур.

Унинг учун майдондаги энг қулай позиция ярим ҳимоянинг ўнг қаноти ҳисобланади.

Ўзбекча ош ва кумирлар

Спортчи бўш вақтларини уйда компьютер ўйинларини ўйнаш билан ўтказади. Баъзан шаҳар бўйлаб сайр қилади.

У ҳақиқий ўзбек сифатида ҳаётини ошсиз тасаввур қила олмайди. Ҳафтасига камида бир марта маҳаллий кафега ошхўрликка боради.

“Бунёдкор”да ўйиндан бир кун олдин ҳамиша ош танаввул қилардик, дам олиш кунлари ҳам. Бу ерда агентлардан маслаҳат сўрадим: яхши ўзбек ресторани қаерда бор? Улар топишди ва мен бу ерда ватанимни эслаш учун келаман. Чойхонада ватандошларимни кўриш ёқимли. Улар мен футболчи эканимни билишади ва ҳамиша илиқ қарши олишади”,  - дейди спортчи.

Мавсумнинг биринчи ярми “Тамбов” учун 18 декабрда якунланади. Ёш футболчи бўш вақтини ватанида, Навоийда ўтказмоқчи. У бувиси ва тоғаларини соғинган.

Элдор Шомуродов ўзбек футболидаги унинг кумиридир. Улар баъзан гаплашиб туришади, Шомуродов ватандошига маслаҳатлар бериб туради.

Россиялик футболчилардан яқинда Италиянинг “Аталанта” клубига ўтган ва “Локомотив”нинг собиқ ярим ҳимоячиси Алексей Миранчук.

“У менга ўхшаб чапақай. Унинг ўйин услуби, ҳамиша ўрганиш ва маҳоратини ошириш иштиёқи ёқади. Интервьюларимнинг бирида Алексейни жуда ҳурмат қилишимни айтганман. Шундан сўнг у менинг олдимга келиб сўрашди ва ўшандан буён машғулотларда ёрдам берди”, - дейди у.

Асосий мақсадларидан бири хорижда улкан спорт ютуқларини қўлга киритишдир.

155
Лаборанты обрабатывают флаконы для новой вакцины от коронавируса AstraZeneca

Вакцина ва маймунлар: "Россия фейки" ҳақида британия фейки

601
Британия ОАВлари Россиянинг инсониятга қарши навбатдаги диверсиясини фош этишди. Бу хабар туманли альбионда бир неча кун давомида асосий янгилик мақомини ушлаб турди

Владимир Корнилов

Британиядаги ҳолатга назар солинг: мамлакатда пандемия билан боғлиқ ҳолат ўта абгор, ҳукумат қўллаётган янги карантин чораларига қарши бутун бошли минтақалар бош кўтармоқда, Европа иттифоқи билан Brexit хусусидаги музокаралар боши берк кўчага кириб қолган ва бу яқин истиқболда иқтисодий коллапсни юзага келтириши мумкин, Шотландиянинг ажралиб чиқишини ғояси қўллаб-қувватланиши ўзининг чўққисига етди ва бу мамлакатнинг дарз кетишига олиб келиши мумкин. Тасаввур қилдингиз-а, муаммолар кўламини?

Мана шундай бир шароитда британ нашрлари ўзларининг биринчи саҳифаларида: "Телба Russkies вакцина бизни шимпанзега айлантиради, дея бонг уришмоқда", деб ёзиб чиқишди.

Нашрларнинг деярли барчаси кулгили коллажлар эълон қилган бўлиб, уларда Британия бош вазири Борис Жонсон сурати йетига айлантирилган ва суратга "Мен қор одам вакцинамни яхши кўраман", деган изоҳ берилган эди.

Айрим манбаларга таянган ҳолда британ ОАВлари бу фотосуратлар Россия давлати ёки Россия расмий шахслари буюртмаси асосида коронавирусга қарши ишлаб чиқилаётган бўлғуси британ вакцинасини обрўсизлантиришга ва у одамларни маймунга айлантиради деган мазмунда тарқатиладиган дезинформациянинг бир қисми сифатида ишлаб чиқарилган ёки тарқатилганини иддао қилишган эди.

Бундай таъкидлар The Times нашри томонидан тарқатилган, яъни у илк манба бўлган. Нашр гўёки ўз "суриштируви" ниқоби остида ушбу мавзуда бир нечта шов-шувли материаллар эълон қилган.

Аммо Россия давлатининг бу ишга қандай алоқаси бор. Бу саволга жавобни The Times ўзи ўйлаб топган фитнага қизиқишни тобора оширган ҳолда жавоб беришга уринган. Нашр "ушбу пропагандага бўлган уриниш Кремль томонидан бевосита бошқарилганми, тушунарсиз, аммо айрим россиялик мансабдорлар бу иш ташкилоти ва оммага тарқатилишига жалб этилганликлари хусусида далиллар мавжуд"лигини баён этган.

Аммо асосий мақолада ушбу таъкид унчалик кескин жарангламайди: "Оксфорд тадқиқотига қарши кампания россиялик расмий шахслар билан боғлиқ бўлиши мумкин. <…> ушбу шахсларнинг жалб этилиши Кремль бу ташвиқот уриниши ҳақида буйруқ бергани, уни маъқуллагани ёки у ҳақда билганини англатмайди".

Хуллас, нашрнинг кўпсонли кузатувчиларига барча газеталар сарлавҳаларига чиқарилган фитнага оид сарлавҳа (бу ишнинг барчасини Россия амалга ошираётгани) ҳақида тушунтириш берилмади. Бунинг ўрнига муштарийларни газета сайтига кириб, 40-дақиқалик подкастни тинглашга даъват қилишди - гўёки у ерда ҳаммаси батафсил тушунтирилган ва далилланган.

Афтидан, бошқа ОАВлар ҳам (хусусан британия матбуоти билан бир қаторда американики ҳам) кўпам узоққа бориб ўтирмадилар ва The Times маълумотига , яъни унинг ўша подкастида Россия расмий шахслари ҳозирча мавжуд бўлмаган британ вакцинасини дискредитация қилувчи интернет-мемлар яратилишига алоқадорлиги тўғрисидаги далиллар борлигига ишониб қўя қолишди.

Пандемияга уч марта зарба: Россияда коронавирусга қарши 3-чи вакцинани синовлари бошланди
Ruptly / РФПИ / АФК "Система", завод "Биннофарм" / Роспотребнадзор

Шу боис ҳам Россия дезинформация кампаниясига "герасимов ҳарбий доктринасининг бир қисмига сингари қаралди - РФ қуролли кучлари бош штаби раҳбари Валерий Герасимов стратегиясига Ғарб оавлари важ бўлса-бўлмаса ҳавола қилишни жуда ёқтиришади.

Аммо The Times подкастини тингласангиз, трансляция давомида ҳозир "биз сизларга Россия давлатининг бу ишга алоқадорлигини ҳозир исботлаб берамиз", деган ваъдалар кўп бор янграганига гувоҳ бўласиз. Ташкилотчилар хусусида гап айтишга фурсат етганида эса, Россия тўғридан-тўғри инвестициялари фонди бош директори - Кирилл Дмитриев фамилияси янграйди.

Газета журналистлари штатдаги "кремленологлар" билан Дмитриев шахсини, унинг фондини ва ҳатто Владимир Путин улар томонидан ташкиллаштирилган кампаниядан хабардор бўлган-бўлмагани сингари мавзуларни муҳокама қиладилар.

Бундан тахмин қилса бўладики, The Times гўёки бу ишнинг изига тушган — "йети Жонсон" картинкалари ортида турган амалдорлар эса мана шулар бўлади. Аммо шу вақтда ажабтовур бир гап айтилади: "Кирилл Дмитриев бизда мавжуд далиллар орасида тилга олинмаган. Унинг дезинформацияга алоқадорлиги ҳақида шама ҳам йўқ, ҳатто". Бори шу. Яъни шу жойда россиялик амалдорларга" элтувчи сирли иплар ногаҳон узилади. Дарвоқе, Россиядаги жиноятчилик ҳақида юзаки ёзадиган китоблари билан машҳур эксперт Марк Галеотти ушбу кампания ортида "аллақандай кремль герцоглари ва баронлари" туриши ҳақида фикр билдирганини айтмаганда, албатт. Ҳа, бу гапнинг "далил"дан қандай кам жойи бор?

Шундан сўнг навбатдаги "инсайд" келтирилади: гўёки, аллақандай Россия давлат каналларидан бирида британ вакцинаси синовлари вақтида тестда ишитирок этганларнинг икки нафари ўлгани, аммо улар вафотини гўёки яширишаётгани ҳақида фейкка тайёргарлик кўрилган эмиш. Гўё вакцина фақат маймунларда ишлаши, одамларда ишламаслиги далили эмиш бу. Бир вақтнинг ўзида ушбу кампания ҳатто бошланмагани, бу зотан Россия телевидениеси учун ҳам ортиқчалик қилгани ҳақида қўшимча қилинади.

Яъни ҳеч ким ҳеч қаерда эълон қилмаган подкаст муаллифлари бу хабарни қаердан олишгани ҳақида ҳам бехабармиз. Аммо шундан сўнг The Timesдан факт-чекинг эътиборга ҳавола қилиниб, улар бунда ҳеч қаерда эълон қилинмаган "сенсацияни" "инкор" этишади.

Ҳеч қаерда янграмаган янгиликни ўртага ташлаб, сўнг унга қарши жон-жаҳди билан курашиш - обрўли журналистика амалиётида алланечук янгиликдир.

Шу билан бирга, британиядаги AstraZeneca компаниясининг вакцинасини ўзида синаган одамлардан бири шу ҳафтада Бразилияда оламдан кўз юмгани рост. Бу ҳақда жаҳон  ахборот агентликлари хабар беришди. Буни энди "россия дезинформациясига" йўйиш анча қийин кечади.

Шу тариқа, бирорта материалда Россия давлатининг, Россия расмийларининг ёки норасмий шахсларининг Жонсон ва ковид ҳақида кулгили мемларни ишлаб чиқишганини маълум маънода бўлса-да, исботловчи далиллар йўқ.

Интернет шундай суратларга тўла ростдан ҳам. Аммо уларнинг биринчи манбаи - The Timesга олиб келади. Бунгача улар қаердадир чоп этилганми-йўқ, билмайман, аммо айнан ўша газета бу суратларнинг дунё бўйлаб кенг тарқалишига старт берган эди.

Нашр таъкидига кўра, шунга ўхшаш мемлар учта оддий ресурсларда чоп этилган — уларнинг иккитаси британия ва биттаси брюсселда. Аммо бу сурат билан боғлиқ мутлақо бошқача суратни EUReporter сайтида топиш мумкин. Бундан келиб чиқадики, бу сингари коллажлар тарқатувчиси айнан The Times бўлган. Британия вакцинасининг обрўсини туширишни мақсад қилган ва уни маймунники деб атаган бирор кимса топилган бўлса ҳам, у энг таъсирчан ва арзон усулни қўллаган: у бу усулни машҳур британия газетаси редакциясига ташлаган ва унга Россия дезинформацияси далили сифатида кўриниш берган.

Бўлди. Шундан сўнг мемлар интернет бўйлаб тарқалиб кетган. Жуда ажабтовур самара. Аммо ҳаммаси шундай экан, бундан келиб чиқадики, The Times дезинформацияни тарқатиш инструменти бўлган (Ва бу дезинформация Россияники эмас).

Бу воқеага Россиядан кимнингдир жалб этилганлиги далили йўқ бўлса-да, аммо Лондон реакцияси ўта кескинлигини, у жаҳл билан реакция билдираётганини кўраяпмиз. Британия ташқи ишлар вазири Доминик Рааб Москвани оксфорд вакцинасини дискредитация қилишда айблашда улгурди. Санкцияларнинг ҳам қулоғи кўриниб қолди, чоғи. Ва бунда The Times нинг ўзи Кремль бу воқеага алоқадор бўлмаслиги мумкин, деб таъкидлагани катта роль ўйнамайди. Британиялик вазирларга сарлавҳалардан кейинини ўқиш шарт эмас.

Бу россияга нега керак, деган саволга нашр ўз таҳририят колонкасида оддий жавоб берган: бу билан барча вакциналарга нисбатан глобал ишонч йўқолаётган эмиш. Аммо айни вақтда коронавирусга қарши бутун дунёда ҳозирча ягона вакцинага эга бўлиб турган Россияга вакцинацияга нисбатан ишончни поймол қилиш унчалик ҳам фойдали эмас. Аммо Ғарбда бу ҳолатда мантиқнинг кимга ҳам қизиғи бор дерсиз?

Британиядаги Россия элчихонаси Россия давлати британия вакцинасига бўлган ишончни йўққа чиқариш учун ташвиқот олиб бораётган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги тахмин ўз-ўзидан дезинформацияга мисол бўлишини тушунтирди.

Эътибор беринг, британия ОАВнинг бу "сенсацияси"ни бирорта ижтимоий тармоқда блокланган эмас, бу хабарлар "қўшимча текширишга муҳтожлиги" ҳақида ҳам ҳеч ким айтгани йўқ. Ахир бу Хантер Байденнинг унинг отаси - АҚШ президентлигига номзодни дискредитация қилувчи электрон хатлари билан боғлиқ можаро эмасда. Акс ҳолатда ижтимоий тармоқлар анча тез ва кескин ҳаракат қилган бўлардилар, яқинда бўлгани каби Х.Байден ҳақида компроматни эълон қилишга жазм қилган New York Post газетаси саҳифалари тезда блоклагани сингари.

Аммо вакцина ва маймунлар ҳақида эълон қилган британия "сенсацияси"ни ҳеч ким блокламаяпти. Ахир, гап руслар ҳақида борар экан, турфа аҳмоқона айбловларни, уларни ҳатто текшириб ўтирмасдан чоп этиш мумкинда.

Шу ўринда, яна бир мантиқий савол туғилади: буларнинг барчаси британ ОАВларига нега керак? Хусусан, жавоб мақола бошида берилган эди. Камида икки кун давомида жамоатчилик мамлакатнинг реал муаммоларини муҳокама қилишдан чалғийди ва "бу русларнинг қандай шумлигидан" қаттиқ ранжийди. Маймун вакцинаси ҳақидаги мақолалар таъсири камайгач эса, янги сенсацияни ўртага ташлаш мумкин. Дейлик, қандай қилиб шумният руслар Олимпиада-2020ни тўхтатишга уринишгани-ю, мардонавор британ махсус хизматлари эса бу тил бириктирувга қай тарзда чек қўйишгани ҳақида. Шундай қилинса, яна бир неча кунга шовқин-сурон ва жанжал тайёр, ҳисоб. Фақат у бу ким ҳеч бўлмаса битта гувоҳ ва далилни тақдим этинг, деб қолмаса бўлди. Буёғи ортиқчада.

601