Председатель Европейской комиссии Урсула фон дер Ляйен и председатель Европейского совета Шарль Мишель приветствуют друг друга на первом очном саммите ЕС после пандемии

“Парчаланиш муқаррар”. Нега ЕИ заифларга ёрдам бериш тўғрисида қизғин баҳс уюштирди

333
(Янгиланган 15:15 21.07.2020)
Европа Иттифоқида навбатдаги инқироз ҳукм сурмоқда ва у анчагина жиддий. Пандемия, айниқса ЕИнинг шундоқ ҳам заиф аъзо-давлатларига анча қаттиқ таъсир қилди.

ТОШКЕНТ, 21 июл – Sputnik. София Мельничук. Европа Иттифоқида навбатдаги инқироз ҳукм сурмоқда ва у анчагина жиддий. Пандемия иқтисодиётга жиддий зарар етказди, айниқса ЕИнинг шундоқ ҳам заиф аъзо-давлатларига анча қаттиқ таъсир қилди. Бироқ, бақувватлар ёрдам беришга шошилмаяптилар - бюджет ҳақидаги мунозаралар тупикга кириб қолди. Нега бойлар бўлишишни хоҳламаяптилар, буни РИА Новости ўрганди.

Бюджет ўтмайди

ЕИ саммитлари тинч Брюсселни доим жонлантиради. Одатда меҳмонхоналар тўлиб кетган, марказий кўчалар ёпилган, мухбирлар кўп, ҳамма жойда полициячилар, беш йил олдин ташкилотнинг қароргоҳи кўчиб ўтган ва йиғилишлар ўтказиладиган “Европа” биносида юриб бўлмайди.

Аммо коронавирус тадбирлар жадвалига жиддий ўзгартиришлар киритди. Ҳамма ниқоб таққан, қўл сиқишлар йўқ, битта ҳам журналист йўқ - матбуотга рухсат берилмади.

Ажратилган икки кун (17 ва 18 июль) саммитга етмади. Учинчи ва тўртинчи кунида ҳам йиғилишга тўғри келди. Аммо беҳуда: қарама-қаршиликлар ҳамон ҳал қилинмади.

Триллионлар тақдири

Евроиттифоқ етакчилари 2021-2027 йилларга мўлжалланган бюджет бўйича, шу жумладан коронавирус таъсирига учраган мамлакатлар иқтисодиётини тиклашга кўмаклашиш бўйича келишолмаяптилар. Гап 1,82 триллион евро миқдоридаги маблағлар ҳақида кетмоқда.

“Кеча (якшанба - таҳр.) баъзида ҳаммаси ёмондай туюларди, аммо ўйламанки, умуман олганда, олдинга силжишга эришдик”, - деди журналистларга Нидерландия бош вазири Марк Рютте. Шу билан бирга огоҳлантирди: натижа ҳозирча бўлмаслиги мумкин.

Германия канцлери Ангела Меркель кайфияти ҳам оптимистик эмас эди. Шанба куни эҳтирослар шу қадар қизидики, фрау ва Эммануэль Макрон бинони тарк этишди. Франция етакчиси, ОАВлар ёзишича, душанба куни яна бир демарш билан таҳдид қилган.

Европа Иккинчи Жаҳон уруши тугаганидан бери энг кўламли рецессия эҳтимолига юз тутмоқда. Прогнозларга кўра, ЕИ иқтисодиёти бу йил 8,3 фоизга қисқаради. Бироқ, “хасис тўртлик” деб аталадиган Нидерландия, Австрия, Дания ва Швеция Брюсселнинг пандемиядан энг кўп зарар кўрган мамлакатларга 750 миллиард евролик пакетдан 500 миллиард еврони қайтариш шартисиз ажратиш режасига қарши чиқмоқда.

Маблағларни шунчаки бериб бўлмайди, маблағлар мақсадли сарфланиши учун уларни кредит сифатида бериш керак, деб ҳисоблайди “тўртлик”.

Бунга қўшимча равишда, Нидерландия бош вазири Марк Рютте муҳтож давлатлардан ўз иқтисодиётларини ислоҳ қилиш режасини тақдим этишни талаб қилди. Италия ва Испания бунга қаршилик билдиришди. Натижада музокаралар саммитнинг биринчи кунидаёқ тупикга кирди.

Reuters манбаларининг маълум қилишича “бу барча тартибсизликлар” учун Рютте маъсул. Италияликлар ва испанияликлар бу сиёсатчига анчадан бери тишини қайрашади, улар уни “жаноб “Йўқ, йўқ, йўқ” деб аташади.

Танқидчилар Нидерландиянинг бошқаларга қараганда катта савдо профицитига эга эканлигига ишора қиладилар, шунинг учун маблағларни сарфлашни хоҳламаслигини сабаби йўқ. Амстердамда такрор ва такрор таъкидлашади: фаровонлик – кескин меҳнат ахлоқининг натижасидир ва бу ҳатто пенсияга чиқиш ёши паст бўлганлар билан пул бўлишиш кераклигини англатмайди.

Ички сиёсий вазият ҳам ўз таъсирини кўрсатади: келаси йил Нидерландияда сайловлар ва Марк Рюттенинг Озодлик ва демократия учун халқ партияси евросептиклар билан овозлар учун рақобатлашиши керак.

“Охир оқибат, ЕИнинг барча аъзолари ўз сайловчилари олдида жавобгардир ва биз Европанинг ўзига хослиги шаклланмаётганини, ва бундай оғир вазиятда эса жиддий муаммога айланаётганини кузатмоқдамиз”, - деди РИА Новости” билан суҳбатда РФА Жамиятшунослик фанлари бўйича илмий маълумотлар институти директори в.в.б. Алексей Кузнецов.

Карантин иқтисодиётга жиддий таъсир кўрсатди ва ким тўлайди деган савол туғилиши табиий. “Қийинчилик шундаки, ЕИ узоқ муддатли молиявий истиқболга эга, бу борадаги мунозаралар доимо тупикга кириб қолмоқда, гарчи охир-оқибат улар муросага албатта келишади”, - деб давом этади Кузнецов. Унинг эслатишича, 2014-2020 йилларга мўлжалланган бюджет ҳам евро ҳудудидаги инқироз фонида қабул қилинган.

“Фожиага албатта йўл қўйилмайди. Биз ЕИ ҳар доим келиша олишини тушунамиз, ҳеч қандай фалажлик рўй бермайди, - дея хулоса қилади суҳбатдош. - Евроиттифоқ жуда барқарор, аммо у тўлқинсифат ривожланмоқда, евросептицизм эса кучайиб бормоқда”.

Демократия ёки пул

Бироқ, улар нафақат маблағлар ҳақида, балки маънавий жиҳатлар ҳақида ҳам баҳслашмоқдалар. “Биз бир нарсани аниқ айтишимиз керак, агар келишув тўҳтатиладиган бўлса, бу менинг айбим эмас, балки нидерландиялик йигитнинг айби бўлади, чунки буни айнан у бошлади”, - деди якшанба куни Венгрия бош вазири Виктор Орбан. У Нидерландия делегациясини дотациялар эвазига либерал қадриятларни сингдиришда айблади.

Венгрия, шунингдек, Словения ва Польша ҳам Брюссельнинг сиёсий босимидан норози. Гап шундаки, Будапешт ва Варшавани доимий равишда ЕИнинг мафкуравий тамойилларини бузишда айблашади.

Масалан, қайта сайланган Польша президенти Анджей Дуда ўзига, гомосексуализм коммунизмдан ҳам ёмонроқ эканлигини таъкидлашга йўл қўяди. Унинг “Қонун ва адолат” партияси эса судларнинг мустақиллигини чеклашга ҳаракат қилмоқда.

Орбан эса март ойида қабул қилинган, мамлакатни парламентни четлаб ўтиб бошқариш тўғрисидаги қонуни учун танқид қилинган. Умуман олганда, у ўзининг авторитар қилиқлари учун Брюсселдан тез-тез дакки еб туради.

"Бунда гап нафақат ушбу мамлакатларнинг ички ишлари хақида кетмоқда, балки уларнинг ЕИ ташаббусларига нисбатан муносабати билан ҳам боғлиқ”, - дейди Наталья Ерёмина, сиёсий фанлар доктори, Санкт-Петербург ДУ профессори. – Вышеград гуруҳи (Польша, Чехия, Словакия, Венгрия) мигрантрлар учун квоталарга қарши чиққан, Брюссель қарорларига тўсқинлик қилган. Молиявий ёрдамларни қайта ҳисоблашдан бош тортмоқда, бюджет интизомига риоя қилмайди”.

Шу билан бирга, Польша Евроиттифоқда энг кўп дотацияланадиган давлатлардан бири ҳисобланади, ва Венгрия ҳам дотацияларга жиддий боғлиқ, дейди эксперт.

“Шунингдек, суверенитет тушунчаси ҳам мавжуд: баъзи давлатлар миллий манфаатларни Европа манфаатларидан устун қўйишади, бу эса интеграцияга тўсқинлик қилади. Брюсселда эса ҳеч қандай махсус таъсир дастаклари йўқ. Йиғилишларда қатнашиш тақиқланиши мумкин, аммо улар бунга амал қилмасликлари мумкин”, - дейди Ерёмина.

Унинг сўзларига кўра, Брюссел муҳтожларга пул бермай қўймайди: бу охир оқибат ЕИни иқтисодий гуруҳларга тамомила ажратиб қўяди. “Бўлиниш муқаррар, аммо улар буни очиқчасига маълум қилишга журъат этолмаяптилар. Вазиятни бўлиниб кетаётган нон бўлаги устига ёғни теккиз суртиб чиқишга уриниш билан таққосласа бўлади - бу иш бермайди”, - дея хулоса қилади мутахассис.

Шубҳаланишга ҳожат йўқ: Евроиттифоқдаги қизғин мунозаралар бу сафар ҳам тинчийди. Инқирозлар тез-тез рўй беради, евросептиклар авжида. Ва ЕИнинг яхлитлигига яқин келажакда таҳдидлар ҳам мавжуд эмас.

333
Директор ИМЭМО им. Е. М. Примакова РАН Федор Войтоловский

Войтоловский: АҚШ олимлари Россия билан ҳамкорлик қилишга журъат этди

362
(Янгиланган 18:07 10.08.2020)
Коронавирус бўйича ҳамкорлик тўғрисидаги битимни имзоланиши Россия ва АҚШ ўртасидаги муносабатлардаги салбий тусга қарамай, америкалик олимлар ҳамкорлик қилишга тайёрлигини англатади, деб ҳисоблайди Е.М.Примаков номидаги РФА ИМЭМО директори Фёдор Войтоловский.

Россия ва АҚШ олимлари COVID-19 га биргаликда қарши курашишга келишиб олдилар. Ўзаро ҳамкорлик тўғрисидаги тегишли битимда икки давлат фан академиялари коронавирус билан боғлиқ барча соҳаларда ҳамкорлик қилишлари назарда тутилган.

Фёдор Войтоловскийнинг сўзларига кўра, бу икки академия - АҚШ Фанлар миллий академияси ва Россия Фанлар академияси ўртасидаги узоқ йилги ҳамкорлик амалиётини давом эттирадиган муҳим ҳужжат.

"Коронавирус инфекциясига қарши курашиш, олимларнинг коронавирус инфекциясини ўрганиш ва унинг оқибатларига қарши курашиши, шу билан бирга  нафақат тиббий, клиник жиҳатлар ва муаммоларга боғлиқ оқибатлари билан курашиш, балки ижтимоий, иқтисодий, психологик жиҳатлари билан, ва бу бўйича ҳамкорлик тўғрисидаги битим, ҳамкорликнинг муҳим янги йўналишидир”, - деди Войтоловский.

Унинг сўзларига кўра, ҳамкорлик тўғрисидаги битимга қийин шароитларда эришилди. Эндиликда иккала академия нафақат тиббиёт йўналишда, балки қурол назорати ва стратегик барқарорлик борасида ҳам мулоқот олиб бормоқда.

Америкалик ҳамкасблар катта жасорат билан ажралиб туради, дейди мутахассис, АҚШда Москва билан мулоқот борасида юзага келган сиёсий муҳитни ҳисобга олиб, улар россиялик ҳамкасблари билан муомалада бўлиш ва мулоқотни давом эттириш маъсулиятини ўз зиммаларига олдилар.

Войтоловский: сотрудничать с Россией — смелое решение для ученых из США
362

Ғарб биринчи марта русларнинг Суриядаги ҳарбий муваффақиятини тан олди

1253
Америкаликлар айнан Москва ҳамда Эроннинг аралашуви Сурия армиясига мамлакатнинг катта қисмини ноқонуний қуролли гуруҳлардан қайтариб олишга имкон берганини тан олишди.

ТОШКЕНТ, 9 авг - Sputnik, Андрей Коц. Агар руслар ёрдам бермаганида, Башар Асад урушда ютқазган бўлар эди – америкаликлар айнан Москва ҳамда Эрон ва “Ҳизбуллоҳ”нинг аралашуви Сурия армиясига мамлакатнинг катта қисмини ноқонуний қуролли гуруҳлардан қайтариб олишга имкон берганини тан олишди. Бундай хулосага Конгресс тадқиқот хизмати 49 саҳифадан иборат "Суриядаги қуролли низонинг шарҳи ва АҚШнинг бунга муносабати" ҳисоботида келган. Ҳарбий таҳлилчилар яна нималарга эътибор беришди ва улар қандай тахминлар билдирилди - РИА Новости материалида.

Кучларнинг тақсимланиши

Ҳужжатда Сурия харитаси таҳлил қилинган. АҚШнинг Ат-Танф ҳарбий базаси жойлашган, Иордания билан чегарадош кичик анклавдан ташқари, мамлакатнинг марказий, ғарбий ва жанубий қисмлари Башар Асад ҳукумати назорати остида. Шимолий-ғарбдаги Идлиб Муҳафазаси экстремистик гуруҳлар ва Туркия бошқаруви остида. Евфраатнинг шимолий ва шарқий ҳудудлари - Суриянинг деярли учдан бир қисми - курдларда.

Бу ерда таҳлилчилар айёрлик қилмоқдалар, чунки аслида бу ерларни айнан Вашингтон бошқармоқда. Бу ерда америкаликлар кўп эмас - ҳисоботга кўра, 600га яқин аскар. Бироқ, улар углеводородларга бой ушбу минтақадаги асосий нефт конларининг атрофидаги позицияларни эгалламоқда. Бундан ташқари, Сурия шарқида хусусий ҳарбий компанияларнинг бир неча юз жангчилари фаолият юритмоқда. Ҳужжатда қайд этилишича, расмий ҳукумат АҚШ ҳарбийларининг минтақада жойлашганини ноқонуний деб ҳисоблайди. Бироқ Вашингтон нефть конларини террорчилардан ҳимоялаш кераклигини таъкидламоқда.

Ҳисобот муаллифлари баъзан Асад армияси билан тўқнашувлар рўй беришини яширмайдилар. Уларнинг таъкидлашларича, шу йилнинг февраль ойида Қамишли қишлоғидаги назорат пунктида суриялик ҳарбийлар АҚШ қуролли кучларининг патрулига қарата ўқ узган. Ҳеч ким шикастланмаган. Бундан ташқари, улар мамлакатнинг шимолий-шарқида Россия ва Америка ҳарбий хизматчилари ўртасида тўғридан-тўғри тўқнашув ҳолатлари тез-тез рўй бериши қайд этилади.

Интернетда АҚШ армиясининг зирҳли машиналари Россия ҳарбий полицияси автомашиналари йўлини тўсиб қўйишга уринаётганининг ўнга яқин видеолавҳалари мавжуд. Яхшиямки, можаролар отишмагача бормади.

Россия тарк этмайди

Умуман олганда, америкаликлар мамлакатдаги Эроннинг иншооатларига Исроилнинг зарбалари ва Россияга қарши санкциялар Москва ва Теҳронни Башар Асадни қўллаб-қувватлашдан воз кечишга ёки ҳеч бўлмаганда унга ёрдамни қайсидир маънода чеклашга мажбурламаганини тан олди.

"АҚШ Москванинг Суриядан Яқин Шарқдаги нуфузини кенгайтириш учун плацдарм сифатида фойдаланиш истагини ва имкониятларини тўлиқ баҳолай олмади, - деб ёзади таҳлилчилар. - Россия, Эрон ёки уларнинг "ишончли вакиллари" билан тўғридан-тўғри ҳарбий тўқнашувни истисно қилиб бўлмайди. Бундан ташқари, Москва ўз иттифоқчиси бўлмиш Сурияни қўллаб-қувватлашда қанчалик чуқурлашиши мумкинлигини тушуниш керак".

Ҳисобот муаллифлари афсус билан Дамашққа босим ўтказиш тобора қийинлашаётганини тан олмоқдалар. Фронт чизиғини Сурия пойтахтидан нарироққа силжитиш, биринчи навбатда Россия авиацияси ва махсус кучларнинг ёрдами туфайли амалга оширилди, ҳозирда мамлакатнинг катта қисми "режим" назорати остида. Башар Асаднинг сиёсий мухолифларининг қўлларида деярли ҳеч қандай дастак қолмаган. Шу билан бирга, Дамашқ ва курдлар аста-секин яқинлашишмоқда. Бу марказий ҳукумат шарқ ва шимол устидан назоратни қайтариб олиши мумкинлигини англатади.

ИД* ҳамон хавфлидир

2018 йил декабрь ойида Дональд Трамп ИД* устидан ғалабани эълон қилди. Аммо таҳлилчилар фикрича, гуруҳ ҳали яксон қилинмаган. АҚШ иттифоқчилари 2019 йил март ойида Сурияда ИД*нинг оҳирги истеҳкомларини эгаллаб олишди. Аммо исломийчилар ҳам Сурияда, ҳам Ироқда исёнкорларнинг қумондонлик ва бошқарув тузилмасини сақлаб қолишган. Бу шуни англатадики, улар ҳали ҳам таъсирли зарбаларни беришга қодир.

"Узоқ истиқболда Суриядаги ИД* тақдири мамлакатда гуруҳни яна кучайишига тўсқинлик қила оладиган хавфсизлик идораларини ярата олишимиз қобилиятига боғлиқ, - деб таъкидлашади ҳисобот муаллифлари. – Аммо "Ислом давлати"*нинг таҳдиди узоқ вақт давом этади. Террорчиларга қарши курашишлари учун, биз курдларни қўллаб-қувватлашда давом этишимиз керак".

Яна бир хавф - бу 10 мингга яқин ИД* жангчилари сақланаётган ҳарбий маҳбуслар лагерлари. Улар асосан мамлакатнинг шимолида жойлашган бўлиб, курд бўлинмалари томонидан қўриқланмоқда. Бундан ташқари, экстремистларнинг оила аъзолари сақланаётган лагерлар ҳам мавжуд. Улардан энг каттаси - Ал-Холда 66 мингга яқин террорчиларнинг аёллари ва фарзандлари жойлаштирилган. Таҳлилчилар фикрига кўра, бу ерларда жангарилар маҳбусларнинг жанговар руҳини қўллаб-қувватлаб турган ҳолда ўз тарғиботини давом эттирмоқдалар, ИД* эса ўз тарафдорларини озод қилиш мақсадида, ҳужумлар уюштиришни режалаштирмоқда.

Курд раҳбарияти маҳбусларни қўриқлаш учун кучлари етишмаётганини бир неча бор маълум қилган. Америкаликлар ёрдам беришга шошилмаяптилар - Вашингтон жангариларнинг ватанлари уларни жазосини ўташи учун уйларига қайтариб олиб кетишларини талаб қилмоқда. Аммо ҳеч ким "ўз" террорчиларини қайтаришни хоҳламаяпти ва бундан қочиш учун ҳар хил баҳоналарни топишмоқда.

Муаммоли провинция

Энг қайноқ жой - бу Идлиб провинцияси. Бу ерда ҳозирда Сурия, Россия, Эрон ва Туркия ҳаракат қилмоқда. Бу ерда АҚШ қўшинлари йўқ, аммо америкаликлар бир неча бор "Ал-Қоида"* билан боғлиқ бўлинмаларга зарбалар берган. “Ҳайят Таҳрир аш-Шам”*, “Хурас ад-Дин”*, Сурия миллий армияси, "Хизбуллоҳ" ва бошқа гуруҳларининг бу ерда нодавлат бўлинмалари мавжуд. Шунингдек, ИД* жангчилари ҳам бор.

"Идлибнинг шимолий туманлари мухолифат кучлари томонидан назорат қилинадиган ягона минтақадир, - деб таъкидлайди таҳлилчилар. – Маҳаллий гуруҳлар бу 2011 йилда Дамашққа қарши чиққанларнинг қолдиқларидир. Идлибда Туркия ва Россия президентлари келишиб олган вақтинча тинчлик битими 5-чи мартдан бошлаб амал қилмоқда. Уларнинг қўшинлари М4 стратегик трассасида қўшма патруллар ўтказмоқдалар".

Ҳисобот муаллифлари, жангариларнинг ўққа тутишига қарамай, тинчлик ҳозирча сақланиб турилганини таъкидламоқдалар. Бироқ, Туркия Идлибга қўшинларни кўчиришни тўхтатмади ва яқинда зарурият туғилса, жанговар ҳаракатларини тиклашга тайёрлигини билдирди. Демак, Суриядаги уруш ҳали бери тугамайди.

* Россияда тақиқланган террорчилик ташкилотлари.

1253

Баррикада ва шовқинли гранаталар: сайловдан сўнг Минскда тартибсизликлар авж олди

0
(Янгиланган 15:12 11.08.2020)
Президент сайловидан сўнг икки кундан бери Беларусда норозилик намойишлари ўтказилмоқда. Энг катта намойиш Минскда бўлиб ўтди.

Душанба, кунинг иккинчи ярмида беларуслар яна пойтахт кўчаларига чиқишди. Норозилик намойишлари республиканинг барча вилоят марказларида ўтказилди.

Пойтахтнинг Пушкин майдонида намойишчилар ахлат қутилардан баррикаларни қуриб олишди. Намойишчилардан бири полиция томон портловчи қурилмани улоқтиришга ҳаракат қилади, бироқ қурилма унинг қўлида портлаб кетди. Олган жароҳатлардан эркак вафот этди.

Милиция намойишчиларни тарқатиш учун ёруғлик-шовқин гранаталар қўллади. Кўплаб намойишчилар қўлга олинди.

Милиция ички қўшин ва “Альфа” бўлинмаси ёрдами билан намойишчиларни тарқатиб юборди. Айни вақтда коммунал хизматлар кўчаларни тозаламоқда.

Эслатиб ўтамиз, 9 август куни мамлакатда президентлик сайлови бўлиб ўтди. Дастлабки маълумотларга кўра, президент Александр Лукашенко 80,08 фоиз овоз тўплаган. Унинг асосий рақиби Светлана Тихановская 10,09 фоиз овозга эга бўлди.

0
  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг норозилик намойишлари.

  • © AP Photo / Sergei Grits

    Президент сайловидан сўнг норозилик намойишлари.

  • © AFP 2018 / Sergei Gapon

    Жароҳатланган намойишчи

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Минск полицияси намойиш вақтида.

  • © AFP 2018 / Sergei Gapon

    Минск кўчаларидаги тартибсизликлар.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минск кўчаларидан бирида намойишчилар

  • © AP Photo / Sergei Grits

    Президент сайловидан сўнг намойишлар.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг намойишлар.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минскда ҳуқуқ тартибот орган ходимлари.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минскда намойишчи.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг Минскда норозилик намойишлари ўтказилмоқда.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Минскда ўтган тунда намойиш ва тартибсизликлар давом этди.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Намойишга чиққан аёл