Рус қуроли: “Тюльпан” - дунёда энг қудратли термоядровий миномёт

1421
(Янгиланган 14:55 24.07.2020)
Тюльпан” миномёти 9 - 19 км масофага фугас, напалмли, кассетали, бошқарилувчи, нейтрон ёки кичик қувватли ядровий миналар билан зарба бериши мумкин.

Дунёдаги ягона 240 мм калибрли “Тюльпан” миномёти 9,6 км дан 19,7 кмгача бўлган масофада ҳимоя иншоотларини, мустаҳкамланган биноларни, душман кучларининг тирик кучи, қурол ва ҳарбий техникалари тўпланмаларини йўқ қилишга мўлжалланган.

Россия қўшинларининг жанговар тайёргарлигини тўсатдан текшириш пайтида Шимолий Осетиядаги “Тарское” ўқув полигонида артиллериячилар улкан қудратли миномётлардан дронлар ёрдамида нишон белгиланган ҳолда шартли душманни йўқ қилдилар. Ўзиюрар 240 миллиметрлик “Тюльпан” миномётлари анъанавий ва ядровий қуроллар оралиғида жойлашган бўлиб, худди Эверест тоғи алпинистларга таниш бўлгани каби, бутун дунё артиллериячиларига таниш, яъни унинг дунёда муқобили йўқ.

© Sputnik / Михаил Воскресенский
Международный военно-технический форум "Армия-2017". День шестой

Россия Мудофаа вазирлигининг маълумотларига кўра, 58-чи умумқўшин армияси артиллериячилари 21 июл куни Кавказ тоғ тизмасидаги тоғларда машқлар пайтида, 240 мм калибрли юқори қувватга эга “Тюльпан” миномётларидан шартли душманнинг позициялари ва ер ости арсеналларини йўқ қилди. Ушбу ваҳимали қурол маневраларда унча кўп қўлланилмайди, аммо унинг жанговар фойдаланиш самарадорлиги на тор тоғ даралари ва на чуқур бетон бункерларда эҳтимолий душманга ҳеч қандай имконият қолдирмайди. Бироқ, Россия қўшинларининг машқлари ҳеч бир мамлакатга қаратилмаган.

Модернизация қилинганидан сўнг, “Тюльпан” замонавий бошқарув ва алоқа воситаларига эга бўлди, бу эса ўзиюрар миномётга ягона автоматлаштирилган бошқарув тизимида ва Қуруқликдаги қўшинларнинг тактик занжирнинг разведка ва зарба бериш контурида ишлашга имкон берди. Такомиллаштирилган миномёт ҳатто энг ҳимояланган нишонларга ҳам зарба беришга қодир бўлган узоқ масофали мерганлик қуролига айланди. “Тюльпан”нинг арсеналида икки килотонна қувватга эга анъанавий термоядровий миналар ва бошқа миналардан иборат бўлиб, уларнинг ҳалокат кучи нафақат 240 мм калибрга боғлиқ. Қўллашнинг юқори аниқлиги реал вақт режимида – йўлдошлар, дронлар, узоқ масофадаги радиолокацион аниқлаш самолётлари ва душман ичкарисидаги разведка-диверсион гурухлари томонидан тўғрилаш ёрдамида таъминланади. Нишонга олишнинг ва зарбани бошқаришнинг замонавий тизимлари ўқ-дориларнинг баллистик хусусиятларини ва ўт очишнинг метеорологик шароитларини ҳам ҳисобга олишга имкон беради.

XXI асрнинг “Шоҳ-миномёти”

Дунёдаги ягона 240 мм калибрли “Тюльпан” миномёт 9,6 км дан 19,7 кмгача бўлган масофада ҳимоя иншоотларини, мустаҳкамланган биноларни, душман кучларининг тирик кучи, қурол ва ҳарбий техникалари тўпланмаларини йўқ қилишга мўлжалланган.  У хизматга бундан 40 йил олдин қабул қилинган бўлиб, ҳозирги кунгача калибри ва бошқа бир қатор хусусиятлари бўйича рекордчи бўлиб қолмоқда. Қурол бошқа артиллерия турлари (кичикроқ қувватдаги) уриб ўтолмайдиган нишонларни уришга қодир. “Тюльпан”нинг минаси эркин қулашда 12 метрлик қалинликдаги темир-бетон конструкцияни тешиб ўта олади. Конструкторлик фикрининг ушбу дурдонаси қудратини фақат амалда кўриш мумкин. Оддий 240 мм диаметрли мина ерга тушганида, диаметри 10 метр ва чуқурлиги 5 метрдан ошган чуқурни қолдирганидан кейин, махсус ўқ-дорини қўллаш оқибатларини фақат тасаввур қилса бўлади.

Ўзиюрар миномёт таркибига фугас ва фаол реактив миналар, “Смельчак” нишонни ташқаридан кўрсатиш тизимига эга снаряд (диаметри 2 метр бўлган доирага тўғри уриш эҳтимоли 80-90%). “Тюльпан” учун махсус, оғирлиги 228 кг бўлган 3Ф2 фаол-актив двигателли мина (уриш масофаси 20км) ва унинг асосида 3Б4 термоядроли мина (уриш масофаси 18 км) яратилган. Ундан ташқари, “Смола” ва “Фата” нейтрон снарядлари, “Сайда” снаряди (напалм билан 7850 квадрат метр майдонни ёқиб ташлайди) ва "Нерпа" (фугас элементлари бўлган кассетали мина) снарядлари қизиқиш ўйғотади.

© Sputnik / Григорий Сысоев
Международный военно-технический форум "Армия-2017". День второй

“Тюльпан” миномёти жангда синовдан ўтган. Афғонистонда 1985 йилдан бери миномёт Чарикар водийсида ва Панжшир дарасида муваффақиятли қўлланилган - нишонни йўқ қилиш учун атиги иккита снаряд етарли бўлган. Бугунги кунда Россия Қуруқликдаги қўшинлар таркибида 40 дона 2С4 “Тюльпан” миномётлари хизмат қилмоқда ва қарийб 390 донаси сақланмоқда, бу кенг кўламли ҳарбий можаро рўй беришига етарлича захира.

Давлат мудофаа буюртмаси доирасида “Уралтрансмаш” корхонаси (“Уралвагонзавод” НПК таркибий қисми) 2019 йилда барча 240 ммли “Тюльпан” миномётлари модернизациясини якунлади. Замонавий урушда артиллерия ҳануз муҳим рол ўйнашни давом этмоқда ва технологик янгиланиш дунёдаги энг қудратли миномётлардан жанговар фойдаланиш самарадорлигини оширишга имкон берди.

Конструктив хусусиятлари

РФ Мудофаа вазирлигининг маълумотларига кўра, 2С4 “Тюльпан” миномётининг негиз шассиси - двигатель қуввати 520 от кучига эга модернизацияланган “Круг” зенит-ракета тизимидир. Шосседа максимал тезлик соатига 62 км. Юриш масофаси 500 км. Ўқ-дори комплекти - 40 дона мина, экипаж - 5 киши.

Машинанинг корпуси зирҳланган бўлиб 7,62 мм калибрли зирҳни урадиган ва парчаланадиган ўқлардан ҳимояланган. Позицияга ўрнашиши учун ускунанинг олд қисмига булдозер пичоғи ўрнатилган. Бошқариш бўлими корпуснинг чап олди қисмида, мотор бўлими эса ўнг томонда жойлашган. Ўрта ва орқа қисмларни жанговар бўлинма эгаллайди, бу ерда ўқ-дорилар 20 донага мўлжалланган барабан типидаги механизациялашган ускуна ва узатиш механизми жойлашган. Орқа қисмида қаттиқ конструкцияли миномёт тўпи ўрнатилган (орқага қайтариш мосламасисиз). Машина шунингдек 7.62мм ПКТ пулемёти билан ҳам жиҳозланган.

Силлиқ деворли найча шаклидаги беш метрли тўп цапфали обоймага қатирилган, бунинг натижасида ўқларни юклаш ҳолатига кўтариш учун “тебранади”, бу эса 130 кг оғирликдаги миналарни ўқлаш қисмидан ўрнатиш учун жуда муҳим хусусиятдир. Конструкциянинг ташқи соддалиги лойиҳалаш, синов ва технологияларни ривожлантиришнинг каттагина йўлини ўз ичига олади. Силлиқ деворли артиллерия Коломна махсус конструкторлик бюроси 240 ммли миномёт устидан ишларни 1944 йилда бошлаган. Кейинчалик, янги қуролни яратиш Урал транспорт машинасозлиги заводида ва Пермдаги машинасозлик заводининг махсус конструкторлик бюросида давом этган. Биринчи намуналарнинг дала синовлари 1971 йилда бўлиб ўтди ва кўп ўтмай 2С4 “Тюльпан” артиллерия тизими хизматга қабул қилинди.

Самоходный миномёт артиллерии 2С4 Тюльпан
© Sputnik / Михаил Воскресенский
Самоходный миномёт артиллерии 2С4 "Тюльпан"

Ҳаммаси бўлиб, 580 дан ортиқ “Тюльпан”ни ишлаб чиқаришга муваффақ бўлишди, 1988 йилда ишлаб чиқариш тўхтатилди. Бу хато бўлган деб ҳисоблайман. Ушбу миномёт кўриниши ҳатто XXI асрда ҳам жуда замонавий ва жанг майдонида алмаштириб бўлмас бўлиб қолади.

1421
Ракетный эсминец  США Дональд Кук

Американинг “Дональд Кук” кемаси Қора денгизда “йўқ қилинди”

62
Россия ҳарбий денгиз флотини кучайтириш -  Америка "яккаҳокимлик" иллюзиясини чеклаш ва кўпқиррали дунёни сақлаб қолиш учун керакдир.

Эҳтимолий душман Россия денгиз чегараси яқинида пайдо бўлганда, у тезкорлик билан “кутиб олинади” ва кемалар, қирғоқ мудофаа тизими ёки авиация ёрдамида йўқ қилинади. Баъзан ушбу тизимларнинг барчаси биргаликда ҳаракат қилади ва буни кўп вариантли жанговар ўқув машғулоти дейилади.

Американинг “Дональд Кук” номли эсминеци 23 январ куни Қора денгизга кириб келди ва Россия ҲДФнинг одатий “нишони”га айланди. Миллий Мудофаа марказида “Қора денгиз кучлари ва воситалари кузатувга киришди” деб қисқа хабар қилишди. Шу куннинг ўзида Россия ҳаво космик кучларининг олтита жанговар самолётилари, Қрим ярим ороли қирғоғидан 300 км масофада америка эсминци бўйлаб “зарба” берди. Ушбу  вазифани бажариш учун иккитадан Су-30 ва Су-27 ҳамда иккита Су-24 бомбардимончи самолётлар осмонга кўтарилди. Улар навбатма-навбат денгиздаги “нишонга” зарба бериш масофасига яқинлашиб ракета ва бомба билан зарба бериш ҳаракатларини машқ қилишди.

Бу Америка кемасининг Россия денгиз чегараси яқинидаги деструктив ҳатти-ҳаракатларига нисбатан адекват реакция бўлди. Бундан икки ой олдин “Томогавк” ракеталари билан жиҳозланган “Жон Маккейин” эсминеци ҳам Узоқ Шарқ ҳудудидаги Пётр Великий бўғозида Россия чегарасини бузган эди. “Адмирал Виноградов” кемаси унга таран билан пўписа қилиб нейтрал ҳудудга ҳайдаб чиқарган эди.

Ўшанда АҚШ ҲДФ қўмондонлиги денгизнинг ушбу қисмини Россияга тегишли эмас деб ҳисоблашини ва бу ерда Америка кемалари ҳаракат қилиши мумкинлигини даъво қилган эди. Ана шундай провокациялар Қрим ярим ороли ҳудудида ҳам юз бериш эҳтимоли катта. Шу сабабли 23 январь куни Россия “Дональд Кук”ка қатъий ҳаракатлар қилишга тайёр эканини дарҳол кўрсатди ва Россия сувларида америка флотининг эркин ҳаракатланиши мумкинлиги тўғрисидаги афсонани барбод қилди.

Ундан ташқари Қора Денгиз флоти қўмондонлиги, можароли вазиятларда ҳаракат қилиш бўйича режали жанговар ўқув машғулотлари ўтказилиши сабабли, Қора денгизнинг шимолий қирғоғида бир неча минг квадрат метр майдонни сузиш воситалари ҳаракатланиши учун ёпиб қўйди.  

“Шўнғувчи бомбардимончи”  тактикаси

ЭМ “Дональд Кук” ўз бортида 60та қанотли “Томогавк” ракеталари олиб юриши мумкин. Ушбу ракеталар 1600 км масофагача зарба бериши ва ядровой жанговар бошга эга бўлиши мумкин. Ундан ташқари кемаларга қарши ASROC ракеталари,  “Стандарт” зенит ракеталари, “Иджис” ракета-ҳимоя тизими ҳамда жанговар бошқарув тизими мавжуд. Бу “Дональд Кук” АҚШнинг НАТО билан ҳамкорлигини тасдиқлайди. Эслатиб ўтамиз 36 йил давомида “Иджис” ракета ҳимоя тизимининг ягона жанговар ўлжаси – уриб туширилган  IranAir компаниясининг йўловчи самолёти бўлди.  “Иджис” уни F-14 қирувчи самолёти деб нотўғри аниқлаган.

Эсминецнинг қирғоқдаги нишонларга зарба бериш имконияти жуда кенг бўлсада денгиз жангида унинг самарадорлиги текширилмаган. Қанотли “Томогавк” ракеталари денгиз жангида ҳеч қандай ёрдам бера олмайди. “Томогавк” ракеталарининг кемага қарши тури BGM-109B TASM – бир неча йил олдин ишлаб чиқарилиши тўхтатилган эди. “Кук”нинг орқа қисмида 4 дона кичик ўлчамли, товуш тезлигидан секин ҳаракатланувчи “Гарпун” кемага қарши ракеталар бор. Россия ушбу эсмнецни доимо кузатиб туради.

“Дональд Кук” АҚШ ҲДФнинг 6-бўлинмаси таркибига киради ва Қора ва Болтиқ денгизи ҳдудларида 2014 йилдан буён Россия сув чегаралари яқинда пайдо бўлмоқда. Ўша йилда эсминец экипажининг барча аъзолари (300 киши) Қора денгизда Россия Су-24 самолёти билан яқиндан танишиш имконига эга бўлган эди. Ўшанда Россия самолёти кема устидан 12 маротаба учиб ўтган эди.

АҚШ қўмондонлиги маълумотига кўра, ўшанда Су-24 бортига ўрнатилган РЭБ аппарати “Кук”да ўрнатилган электроникани ишдан чиқарган ва америкалик денгизчиларни ваҳимага солган эди. Иккинчи маротаба Су-24  2018 йилда “Кук”нинг аппаратурасини ўчириб қўйган эди.

2021 йилда Қора денгиз ҳудудида қарама-қаршилик тактикаси бироз ўзгарди. “Сўнгги вақтларда “Кук” Қора денгиз ҳудудига тез-тез келадиган ва ҳудуддаги вазиятни бузадиган бўлиб қолди.

Иккинчи томондан, унчалик замонавий бўлмаган  Су-24 самолёти, радио электрон кураш (РЭБ) аппаратурасидан ташқари денгиз нишонларига зарба берувчи турли воситаларга эга. Масалан, 285 км масофагача юқори аниқликда зарба берадиган “Ҳаво – юза” турдаги ракеталарга эга. Ушбу ракеталар душман кемасининг радарлари нурланишига қараб уни нишонга олади. Унинг тезлиги 3,6 Маха (товуш тезлигидан 3,6 баравар тез) бўлиб, жанговар вазиятларда “Арли Берк”, туридаги кемалар омон қолишига имкон бермайди.

Су-24 ва Су-30 самолётларининг АҚШ ҳарбий кемаларига қарши зарба бериш имконияти шунчалик каттаки, бу ҳам Монтре Конвенцияси каби, АҚШ ҲДФ учун яна бир ғамгин мавзуга айланган. Монтре Конвенциясига кўра, Қора денгизқирғоғида жойлашмаган давлатлар жанговар кемалари Қора денгиз акваториясига энг узоғи билан 3 ҳафтага кириши мумкин.

Россия Жануби-ғарбий стратегик муҳим аҳамиятга эга бўлган йўналишда  АҚШ ва НАТО ҲДФга қарши туриш учун ўз ҳарбий кучлари сонини ошириши ва қарши туриш тактикасини такомиллаштириши керак. Қора денгиз флоти сўнгги йиллар давомида бир неча фрегат ва кичик ракетали кемалар, 6та дизел-электрик сув ости кемалари билан тўлдирилди. Уларнинг барчасида узоқ масфага зарба берувчи “Калибр” қанотли ракеталари жойлаштирилган.

Шунингдек Қрим ярим оролида тўртта С-400 ҳаво мудоффа дивизионлари, бир нечан “Панцыр-С” дивизионлари жойлаштирилган.  Севастопол яқинида ракета ҳужуми ҳақида огоҳлантириувчи янги радио локацион дивизион ҳам жойлаштирилган. 

Россия ҳарбий денгиз флоти Ўрта-Ер денгизида ҳам ўз таъсиринпи кучайртирмоқда. Бугунги кунда у ерда 10та жанговар кемалар ва сув ости кемалари жойлаштирилган. Бу ушбу ҳуддадаги АҚШ кемаларидан кўпни ташкил қилади.

Defense News хабарига кўра, Узоқ Шарқ ҳудудида жойлаштирилган “Бастион” мажмуаси Москвага Беринг бўғози орқали Арктикага кириш йўлини назорат қилиш имконини беради. Керак бўлса Аляскадаги нишонларни ҳам яксон қилиши мумкин. Энди нима бўлади?

АҚШ ҲДФининг қийшиқ ойнаси

АҚШ ҳарбий кемаларининг Қора денгизда бўлиши ҳар доим Россиянинг жиғига тегади, чунки улар ракета зарбасидан яхши ҳимояланган ва узоқ масофаларга зарба берувчи қанотли ракеталар билан жиҳозланган. Руслар бундай таҳдидни стратегик масала деб қабул қилади ва ушбу арсенал ўз аҳоли пунктлари ва стратегик объектларига яқин жойлашишига йўл қўймайди. Бу АҚШдаги CNА - Россияни ўрганиш таҳлилий маркази рахбари Майкл Кофманнинг сўзларидир.

Ўз навбатида Вашингтон ҳам Россиянинг кўп мақсадли стратегик сув ости кемаларининг АҚШ қирғоқлари яқинидан бўлишидан, Россия стратегик бомбардимончиларининг АҚШ яқинида учиб ўтишидан ғазабга тушади.

Аслида бир томонлама хавфсизлик бўлмайди, лекин АҚШнинг ўз стратегияси бор. Яқинда АҚШ ҲДФ бошлиқларидан бири адмирал Майкла Гилдей кемалар сони бўйича АҚШ дунёда биринчи ўринда бўлмаса-да, Жаҳон океанида янги технологиялар ёрдамида ҳукмронликни сақлаб қолиши керак, деган эди.

Океан кенгликлари узра назоратни сақлаб қолиш АҚШ иқтисодиёти ва сиёсати ҳамда америкаликлар ва уларнинг иттифоқчиларининг эркин навигацияси ҳамда душман қирғоқларига “куч кўрсатиш учун”  учун жуда муҳим.

Демак Россиянинг энг катта “жинояти” – бу ўз мудофаа қобилиятини кучайтираётганидир. Америка қарама-қаршилик концепциясида шундай дейилган: “Россия  ҲДФ дунё харитасида ўз таъсир ҳудудларини кенгайтирмоқда ва бизнинг қирғоқларимизга яқин ҳаракат қилмоқда... Агар бунга етарли эътибор берилмаса, у ўрнатилган дунёвий тартибни бузишда давом этади ва бизнинг давлатга хавф солади”.  

Ушбу баландпарвоз гаплардан сўнг Пентагон қуруқлик ва денгизда провокация ва операциялар ўтказиши мумкин (Ироқ, Югославия, Афғонистон, Ливия ва Суриядаги  операцияларни эсга оламиз). Шу сабабли ҳам Россия ҳарбий денгиз флотини кучайтириш -  америкалик “ҳамкор”ларни қаттиққўллик билан реал ҳаётган қайтариш ва кўпқиррали дунёни сақлаб қолиш учун керакдир.

62
Корабли НАТО в Балтийском море во время учений

Янги совуқ  уруш: Америка денгиз пиёдалари нега Шимолда тўпланмоқда

1074
(Янгиланган 15:21 25.01.2021)
Россияни жиловлаб туриш баҳонасида АҚШ ва Норвегия Арктикада янги совуқ урушни ва қуролланиш пайгасини бошлаб юборишган.

ТОШКЕНТ, 25 янв — Sputnik, Николай Протопопов. АҚШ армияси Норвегияда, Россия чегараларига яқин жойда тўпланмоқда. Январ ойида ушбу қирғоқда мингга яқин АҚШ денгиз пиёдалари олиб келинган эди. Шу билан бирга америка сиёсатчилари ва генераллари тинимсиз равишда Арктикада танглик ошиб бораётганини ҳақида баёнот бермоқда. Аслида ушбу тангликни уларнинг ўзлари яратмоқда. Пентагон Норвегияни  нималарга тайёрлаётгани ҳақида РИА Новости мақоласида.

Викинглар уйига меҳмонга

Америкаликлар “денгиз кучларининг Шимолий Каролинадан Норвегияга олиб келишига “оддий ротация” сабаб деб, бир неча йилдан буён Россия чегаралари яқинида ўз ҳарбий контингентни доимий сақлаб турмоқда.

Уларнинг вазифаси – НАТОдаги ҳамкасабалари билан биргаликда ҳаракат қилишни машқ қилиш ва норвегиялик инструкторлар қўли остида совуқ шимол иқлимида жанговар ҳаракатлар олиб боришни ўрганишдир.

Феврал ойида Америка, Норвегия, Голландия ва Англия аскарлари – жами 10 мингга яқин, Joint Viking 2021 номли кенг кўламли ҳарбий ўқув-машғулотларида иштирок этади. НАТОчилар қўшинларни катта масофага тезда етказиш, барча даражада техкор ахборот алмашиш тизимини синаб кўришни машқ қилишади ва бир неча операциялар ўтказишади.

JointViking ҳарбий ўқув-машғулотлари ҳар йили бўлиб ўтади. Унда НАТО қўшинлари – бронетехника, артиллерия, авиация, ҳарбий кемалар ва сув ости кемалари иштирокида, аксарият ўрмон ва тоғлардан иборат бир неча юз квадрат километр майдонда, юқори интенсивли жанговар ҳаракатларни машқ қилишади.

Ҳарбий эксперт Александр Жилин айтишига кўра, АҚШ ўз ҳарбий доктринасига кўра, уларнинг армияси, асосан, хорижда жанг қилишни ўрганмоқда.

“Шу сабабли ҳам америка ҳарбийлари доимий равишда турли давлатларда пайдо бўлиб, у ерда разведка, аэродромларни текшириш, денгиз йўлларини текшириш билан шуғулланишади, дейди Жилин. –Бошқа давлатлар ҳарбийлари билан олиб биргаликда ўтказиладиган машғулотларга алоҳида эътибор берилади, чунки АҚШ ҳар доим бировлар қўли билан жанг қилади”.

Эксперт хулосасига кўра, Пентагон вазиятни атайлаб танг қилмоқда. Чунки АҚШ ва НАТО Арктикага даъво қилишда давом этишмоқда.

“Денгиз пиёдалари ўқув-машғулотларида ҳужум операциялари машқ қилинмоқда, ҳимоя эмас – дейди Жилин. – Жумладан Россияга қарши ҳаракатлар ҳам. НАТОнинг Европадаги ҳаракатлари умумий таҳлил қилинганда - улар Москва учун танглик ҳудудлари ташкил қилишга қаратилганини кўриш мумкин. Бизнинг армиямиз ҳам Норвегияда содир бўлаётган воқеаларга бефарқ қараб тура олмайди. Ваҳима йўқ, лекин куч ва ресурсларни сарфлашга тўғри келмоқда – биз вазиятни тўлиқ назорат остига олишимиз керак, ҳеч қандай провокацияга йўл қўймаслигимиз керак”.

Шимолий плацдарм

“Валдай” таҳлилий клуби эксперти Артем Куреев айтишига қараганда, Арктика шароитида жанг қилишни ўрганиш учун америкаликларнинг Аляскада жойлашган ривожланган инфратузилмаси бор. Лекин шунга қарамасдан улар Норвегияда машқ қилишни хуш кўришади.

“Аслида ушбу машғулотлар НАТОда етакчиликни сақлаб туриш учун керак. Норвегия – НАТОнинг энг “эски” аъзоларидан биридир. Осло Россияни ўзига душман деб билади. Совуқ уруш йиллари вақтида норвегияликлар Арктикада СССРга қаршилик кўрсатиш учун инфратузилма яратиб, ундан ҳозиргача фойдаланиб келишмоқда. Агар вазият ҳақиқатдан ҳам кескинлашса, Шимолий Норвегия дарҳол Россиянинг Мурманск шаҳри йўлида бош плацдармига айланади”.

Ҳарбий денгиз флоти ва Денгиз пиёдалари корпусининг янги стратегиясига кўра, Вашингтон Арктикадан бошқа давлатларни сиқиб чиқариб, у ерга ўзи ўрнашиб олишни истайди. "АҚШ ҳарбий-денгизчиларисиз Арктика ҳудудида тинчлик ва фаравонликка Россия ва Хитой халал беради”, - дейилган АҚШ ҲДФнинг янги 10 йиллик доктринасида.

АҚШ ҲДФ вазири Кеннет Брейтуэйт айтишига кўра, Пентагон Арктикада “Узоқ Шимолда Москванинг кенгайишини олдини олиш ва Россия қирғоқлари яқинидаги акваторияни назорат қилиш учун”  Арктикада доимий равишда жанговар сув усти ва сув ости кемаларини, шунингдек кучли қуруқлик қўшинларини жойлаштириш ҳам режалаштирилган.

Норвегия мудофаа вазири Франк Бакке-Йенсен, айтишига қараганда - давлати хавфсизлик сиёсатининг асосий йўналиши – Арктика ва Россиянинг ҳудуддаги фаоллигидир. Ушбу йўналишда трансатлантик алоқалар – ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Узоқ Шимолда Норвегия НАТО бўйича ҳал қилувчи иттифоқчиларнинг кучайиши тарафдоридир.

“АҚШ ҲДФ, денгиз пиёдалари, махсус кучлар, ҳарбий ҳаво кучлари ва космик кучлари билан биргаликда Арктикада ҳамкорлар билан стратегик алоқаларни ривожлантирамиз, - деди вазир. – Бу Узоқ Шимолда иттифоқчи ҳарбий-денгиз ва ҳарбий-ҳаво кучларининг доимий ўқув-машғулот олиб боришини назарда тутади. Норвегия ушбу тадбирларда иштирок этиб, иттифоқчилар билан оператив ҳамкорликни ривожлантириш ниятида".

Барча фронтлар бўйлаб

Айтиш жоизки, АҚШ Шимолда жиддий ўрнашиб олган ва бунда Норвегиянинг аҳамияти жуда катта бўлди. Ўтган йилнинг сентябрида Тромсе портига Seawolf классига мансуб сув ости кемаси етиб келган эди. Унинг асосий миссияси – Россия сув ости кемалари йўналишини кузатишдир.

Бироз олдин бўлса АҚШ Россияни Шимолда “жиловлаб туриш” учун 2011 йилда тарқатиб юборилган Иккинчи флотини қайта тиклаган эди.

Совуқ урушнинг яна бир белгиси – 1960 йиллардан қурилган Норвегияннг Олавсверн ер ости ҳарбий базаси фаолияти қайта тикланмоқда. Олавсверн – Россия чегарасидан 350 км масофада жойлашган бўлиб, ундан сув ости ва сув усти кемаларини таъмирлаш, ўқ-дориларни сақлаш учун фойдаланилади. Совуқ уруш даврида бу ерда жойлаштирилган ҳарбий кемалар Совет Иттифофи ҲДФга Норвегия денгизи ва Шимолий Атлантикага чиқиш йўлини тўсиб қўйиши мумкин деб ҳисобланган.

Пентагон Арктикада ҳарбий-ҳаво кучларини оширишга жиддий қарор қилган. Ўтган йил Америка ва Норвегия ҳарбий кучларининг кенг кўламли ўқув-машғулотлари бўлиб ўтди. Бирданига 6та B-52 Stratofortress - стратегик бомбардимончи самолётлар Шимолий полюс устидан учиб ўтиб Норвегия стратегик қирувчилари билан биргаликда синов парвозлари амалга оширди.

Февралда эса Пентагон Техасдан Норвегиядаги Эрланд авиабазасига 4та товуш тезлигидан тез учадиган B-1BLancer стратегик бомбардимончиларини жойлаштирди.

1074