Пандемия имкониятлар вақти: Россия ОТМлари МДҲ талабаларини қандай қўллаб-қувватламоқда

131
Таълим ва яшашга чегирма, қўшимча грант ва бепул курслар. Sputnik етакчи Россия университетларининг янги ўқув йилида МДҲ талабалари ва абитуриентлари учун имтиёзларини ўрганди.

ТОШКЕНТ, 28 июл — Sputnik. Данара Курманова. Россия илм-фан ва олий таълим вазирлиги маълумотларига кўра, бугунги кунда мамлакатда 297 минг нақар хорижлик таҳсил олади. Sputnik COVID-19 пандемияси вақтида Россия университетлари чет эллик талабаларни қандай қўллаб-қувватлагани ва МДҲ абитуриентлари учун қандай имтиёзлар борлигини ўрганди.

Ғамхўрлик олий фазилат

Март ойидан, Россияда ўзини ўзи яккалаш режими жорий этилгандан бошлаб мамлакатнинг барча таълим муассасалари масофавий шаклда ишлашга ўтди ва чет эллик талабаларни қўллаб-қувватлаш чора-тадбирлари устида бош қотиришни бошлашди. Бу ҳақда Россотрудничество раҳбари ўринбосари Павел Швецов Sputnik нашрига маълум қилди.

“Албатта, аниқ ягона умумий акцияни ишлаб чиқишнинг имкони йўқ эди, чунки университетлар кўп, Россотрудничество эса уларнинг таъсисчиси эмас, - деди у. – Лекин биз маслаҳатлашувлар олиб бордик, ёрдам беришнинг эҳтимолий вариантларини муҳокама қилдик”.

Шевцовнинг сўзларига кўра, кўплаб Россия ОТМлари тушунишади: инқироз – бу таълим сифатининг кўрсатгичи ҳам ва у ҳам университетлар, ҳам талабалар учун имкониятлар вақтига айланиши мумкин.

“Хорижлик талаба Россияда унга ҳурмат билан муносабатда бўлишаётгани ва унинг бу ерда бўлиб туриши учун қайғураётишганини кўрганда унинг таассуротлари талабаларнинг кейинги тўлқинини жалб қилиш учун яхши асос бўлади”, - дейди у.

Унинг сўзларига кўра, битирувчилар ватанига қайтиб, кўрган-кечирганларини сўзлаб беришади ва бу жуда муҳим. ОТМга ҳужжат топширмоқчи бўлганлар учун университет сайтидаги дастур таърифи камлик қилади. Улар реал одамлар фикрига таяниб иш кўришади.

Рубль билан қўллаб-қувватлаш

Россотрудничества вакилининг таъкидлашича, пандемия бошланиши билан Россия ОТМлари талабалар ва ҳужжат топширмоқчи бўлганлар учун шахсий имтиёзлар тизимини ҳозирлашган. У мисол тариқасида Алоқа ва информатика Москва техника университетини (МТУСИ) келтирди. Олийгоҳ бюджет ўринларини кўпайтирди ҳамда бакалавриат ва мутахассислик дастурлари бўйича пуллик таълимга 15 фоиздан 20 фоизгача чегирма эълон қилди. Шунингдек, МТУСИ талабалари оширилган стипендияга даъвогарлик қилишлари мумкин. Бу ҳақда университетнинг ижтимоий тармоқлардани расмий саҳифаларида билдирилган.

Беларусь, Қозоғистон, Қирғизистон ва Тожикистон фуқаролари Бауман номидаги Москва давлат техника университетидаги бюджет шаклидаги таълимга кириш имтиҳонларида иштирок этишлари мумкин. Россиянинг етакчи тиббиёт университетларидан бири Пирогов номидаги тиббиёт университети ҳам худди шундай стратегияни танлаган. Қолаверса, олийгоҳ имтиҳон натижаларига кўра пуллик асосдаги таълим учун чегирма тақдим этади.

Шахзод Шаймарданов (в центре) на вручении краевой именной стипендии в губернатором Красноярского края Александром Уссом (слева) и председателем Законодательного собрания края Дмитрием Свиридовым (справа)
Пресс-служба Сибирского федерального университета

Россия халқлар дўстлиги университети (РУДН) 2020-2021-ўқув йилида таълим нархини оширмаслигини эълон қилди. РУДНда контракт асосида ўқиётган аълочилар ҳам имтиёзларга умид қилишлари мумкин – улар учун 20 фоизгача чегирма кўзда тутилган. Университет матбуот хизмати ушбу қарорни талабаларни рағбатлантириш учун қабул қилинганини маълум қилди: талабалар англаши даркор: улар беҳуда таълим олишмаяпти, яхши баҳо эвазига ўқиш учун камроқ пул тўлаш мумкин.

“ММФИ” миллий тадқиқот ва ядро университети ҳам таълим нархини ўтган йилгидек қолдиришга қарор қилди. Бундан ташқари, МДҲ келган талабалар ҳам ўқишни Россия фуқаролари учун белгиланган сумма доирасида тўлишлари мумкин. Бироқ бу билан МДҲдан ҳужжат топшираётганлар учун, эҳтимол, имтиёзлар тўплами якунланмайди.

“Ҳозирда биз кейинги чегирмалар ҳақидаги масалани кўриб чиқмоқдамиз”, - дея хабар қилди университет матбуот хизмати.

Кўп ОТМлардан фарқли ўлароқ Москва давлат университети (МГУ) қўшимча чегирмаларни кўзда тутмаган, зеро қатор МДҲ мамлакатлари фуқаролари университетга Россия фуқаролари билан тенг ҳуқуқда киришлари мумкин.

“Ушбу ҳуқуққа Беларусь, Қозоғистон, Қирғизистон, МДҲнинг Россияда яшаш гувоҳномаси бўлган МДҲ фуқаролари ва хорижда доимий яшаб келаётган ватандошлар эга, - дея маълум қилди МГУ матбуот хизмати. Бундан ташқари, Россия ва Озарбайжон ҳукуматлари ўртасида маданий ва илм-фан тўғрисидаги битим мавжуд. У ҳам Москва университетида ўқиш учун имконият тақдим этади”.

Ўзингизни уйингиздагидек ҳис қилинг

Университетларнинг ўзини ўзи яккалаш режимига ўтганлиги боис кўп МДҲ талабалари ўз уйларига кетишни афзал кўришди, ахир таълим масофавий тарзда давом эттирилди. Масалан, РУДН пандемия вақтида ватанига жўнаб кетган талабалар учун ётоқхоналарда яшаш учун тўловни бекор қилди.

Санкт-Петербург давлат университети (СПбГУ) ҳам худди шундай йўл тутди. Россия давлат гуманитар университетининг (РГГУ) ётоқхоналарда истиқомат қилаётган талабалари ўзлари бўлмаган вақтда коммунал хизмат учун пул тўламасликлари мумкин эди. МТУСИ эса талабарни апрель ойи учун ётоқхона тўловидан умуман озод қилди.

Онлайн фароғат

Ўзини ўзи яккалаш вақтида кўплар мустақил билим орттириш билан шуғулланишга қарор қилди. Шу муносабат билан СПбГУ 170 та электрон таълим дастурини яратди ва улардан Россияда таълим олаётган барча талабалар фойдаланиши мумкин.

89 та ОТМдан жами 335 минг нафар тингловчи уларда қатнашган ва бу университетни мамлакатда онлайн курс соҳасида етакчи бўлишга туртки бўлган.

Йирик рақамлар билан РУДН ҳам пешқадам. Университет янги талабаларни қўллаб-қувватлашга 20 миллион рубль йўналтирган – олийгоҳ хорижликлар учун магистратурада ўқиш учун 190 та грант ажратган. Дастурда МДҲ абитуриентлари ҳам иштирок этишлари мумкин, асосийси – портфолиони 10 августга қадар университетига йўллаш.

Маданий ҳордиқ ҳам унутиб қўйилмади

Ўқиш ўқиш билану, изоляция режимида ўйин-кулгу, маданий тадбирларга эътибор қаратиш муҳим эди, дейди Павел Шевцов.

“Чет элликлар учун бу умуман оддий бўлмаган вақт эди: янги муҳит, устига-устак ҳеч қаерга чиқиш мумкин эмас. Шунинг учун биз университетларга турли ижтимоий ва спорт дастурларини ишлаб чиқишни таклиф қилдик. Бу талабаларнинг бекор вақтини турфалашга қаратилган эди”, - дея ҳикоя қилади у.

Россотрудничество таклифига кўплаб университетлар қулоқ тутишди. Бу ҳақда ОТМларнинг ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларига қараб мулоҳаза юритиш мумкин: МИФИ талабаларга онлайн-секцияга ташриф буюришни таклиф қилган бир пайтда, РГГУ спорт ҳақида видеоканални ишга туширди, Бауман номидаги МГТУ жонли эфирда маданий тадбир ўтказди, РУДН эса турли курслари билан ўртоқлади – шеърият тўгарагидан каратэ дарсларигача.

Имтиёзлар давом этади

Бу билан талабаларни қўллаб-қувватлаш чоралари ўз якунига етмайди. Павел Шевцовнинг сўзларига кўра, Россотрудничество олимпиада ўтказиш ва хорижда истеъдодли битирувчиларни излашда давом этади. МДҲнинг аксарият мамлакатларида саралаш якунланган, фақат Туркманистон қолган.

2020-2021 ўқув йилида Россотрудничествонинг хорижликлар учун квоталар сони ўзгармайди – агентлик яна 15 минг нафар истеъдодли талабаларни қабул қилади.

“Лекин ҳозир биз Олий таълим вазирлиги билан келажакда квоталарни ошириш устида иш олиб боряпмиз, - дейди Павел Шевцов. – Ҳужжат кўриб чиқилмоқда, асосий эътибор МДҲ фуқароларига қаратилади.”

131

Ишсиз россияликлар мигрантларни меҳнат бозоридан сиқиб чиқара оладими?

583
(Янгиланган 16:21 27.10.2020)
Москвада қайси соҳаларда Россиянинг бошқа минтақаларидан келган фуқаролар ишга қабул қилинмоқда ва улар меҳнат мигрантлари билан рақобатлаша олишадими? Батафсил Sputnik мақоласида.

ТОШКЕНТ, 27 окт — Sputnik. Ёз ойида Россияда ишсизлик даражаси 6,3 фоизни ташкил этди. Бу 2019 йилнинг мос даврига қараганда 1,9 фоизга кўпроқ. РИА Новостининг 26 октябрь куни эълон қилган тадқиқот маълумотлари шундан дарак бермоқда.

85 та субъектнинг 82 тасида ишсизлик ўсиши қайд этилган. Шу билан бирга Москва ишга жойлашиш учун жозибадорлигича қолмоқда.

Sputnik Москвада қайси соҳаларда Россиянинг бошқа минтақаларидан келган фуқаролар ишга қабул қилаётгани ва улар меҳнат мигрантлари билан рақобатлаша олиш ёки олишмаслигини ўрганди.

Коронавирус пандемияси туфайли жорий этилган чеклов чоралари россияликлар ўртасида ишсизликнинг ошишига олиб келди. Қолаверса, чегараларнинг ёпилиши қўшни мамлакатлардан меҳнат ресурсларининг қисқаришига сабаб бўлди.

Россия ИИВ маълумотларига кўра, 2020 йил январь ойидан май ойига қадар Россияда чет эл фуқароларига 585 018 та меҳнат патенти берилган. 2019 йилда худди шу давр оралиғида 841 929 та патент берилган эди.

Қурилишлар

“Бу баҳорда анъанавий равишда Подмосковьега келадиган мигрантлар ўрнини ўзларига иш тополмаган Россиянинг бошқа минтақаларидан келган россияликлар эгаллашди. Бироқ шу билан бирга уларга хорижлик ишчиларга қараганда кўпроқ ҳақ тўланди. Ҳақ тўлашни оширишга юзага келган ишчи кучи тақчиллиги сабаб бўлди”, - деди Россиянинг “Строительство” (“Қурилиш”) ахборот агентлиги бош муҳаррири Александр Гусев.

Экспертнинг сўзларига кўра, қурилишдаги меҳнатлари учун россияликлар мигрантларга қараганда ўртача 30 фоиз кўпроқ ҳақ олишмоқда.

Хорижлик ишчилар етишмаслиги ҳақидаги хабарни Москва минтақасидаги йирик қурувчи компаниялар ҳам тасдиқлади.

“Чегаралар ёпилишига келсак, табиийки, бу одамлар, сифатли ишчи кучи етишмаслигига таъсир кўрсатади. Натижада қурилиш объектлари битказилиш суръатига таъсир кўрсатиши мумкин. Пудратчилар Россия минтақалари бўйлаб ишчиларни тўплашга уринмоқда, лекин, афсуски, бу етарли эмас ва муаммо бугунги кунда ҳал этилмасдан қолмоқда”, - деди Sputnik нашрига “Инград” КГ вице-президенти Григорий Звенигородский.

ФСК йирик қурилиш компанияси матбуот хизмати ҳам соҳада кадрлар етишмаслигини тасдиқлади.

“Бизда чегаралар ёпилишига қадар ҳам қурилишда кўплаб Россия фуқаролари ишларди. Чегаралар ёпилиши сабаб, албатта, уларнинг сони ошди. Ҳозир асосан Россия минтақаларидан қурилиш бригадаларини жалб қилмоқдамиз. Қурилиш соҳасида кадрлар етишмаслигини сезяпмиз”, - дея маълум қилди компания вакили.

Такси

Пойтахтда такси ҳайдовчилари ҳақиқатдан ҳам етишмайди, лекин мигрантларни россиялик ҳайдовчилар билан алмаштириш бу соҳада жиддий олдинга силжиш рўй бериши даргумон. “Форум такси” жамоатчилик ҳаракати раиси Олег Амосов шундай фикрни билдирди.

“Коронавируснинг биринчи тўлқини вақтида Россия минтақаларида ва мегаполисларида такси хизматига бўлган талабнинг қулаши 70-80 фоизга етарди. Ёз ойида бироз яхшиланиш кузатилди. Бир ой илгари такси ҳайдовчиларининг пул топиши яхши эди. Агрегаторлар ҳайдовчилар етишмаётгани ҳақида гапира бошлашди. Лекин ҳозир, иккинчи тўлқин билан буюртмалар сони камайиши қайд этилди. Ҳозирда пойтахт офисларининг 30 фоиз ходимлари масофавий ишлашга жўнатиб юборилган. Табиийки, улар ишга бориб келишмайди”, - дея тушунтирди Амосов.

Москванинг “Best” таксопарки ҳам бошқа мамлакатдан келган ҳайдовчилар сони қисқаргани ҳақидаги хабарни тасдиқлади.

“Ҳозирда Қозоғистон, Қирғизистон, Беларусдан келадиган чет эллик ҳайдовчилар сони камайди. Коронавирус туфайли сафарлар ҳам камаймоқда, етарлича буюртмага эга бўлмасдан автомобиль учун ижара тўлашнинг нафи йўқ. Москвалик ҳайдовчилардан умид қилиш қийин. Улар гоҳ келиб, гоҳ кетишади”, - дея маълум қилди компания вакили.

Дмитрий Полетаев
© Foto : Из личного архива Дмитрия Полетаева

Бошқа соҳалар

Умумий овқатланиш соҳасига россияликларнинг ёғилиб келиши кутилмаяпти. Бу ҳақда Sputnik агентлигига Рестораторлар, отельерлар федерацияси президенти Игорь Бухаров маълум қилди.

“Қатор умумий овқатланиш муассалари ҳозир зўрға ишлаяпти, шунинг учун ишчилар кўп керак эмас. Россияликлар ошпаз, қандолатчи бўлиб ишлашни исташмайди. Бу оғир иш. Пул уларни қониқтириши мумкин. Лекин бу қадар иш ҳақига бошқа, енгилроқ ишни топиш мумкин”, - дейди Бухаров.

“Чайхона №1” ресторанлар тармоғи ўтган йилга қараганда ишчи олишда ўзгаришлар йўқлигини маълум қилди.

Бир марталик ишларда пул ишлашни хоҳлаётган Россиянинг бошқа минтақалари аҳолиси сони ошмоқда. Бу ҳақда “YouDo” сервиси асосчиларидан бири Денис Кутергин маълум қилди.

“Тўртинчи чоракда ўсиш суръати кузатилмоқда. Биринчи тўлқиндан кейин жуда кўп ишчилар кетиб қолди, ёзда Москвада ишчилар етишмаслиги юзага келди. Барча секторларда. Ҳозир ҳар ҳафта Россиянинг бошқа вилоятларидан келаётганлар ҳисоби 5-10 фоизга ўсиш бўлмоқда”, - дея тушунтирди Sputnik суҳбатдоши.

Элтиб бериш (курьерлик) соҳасида коронавирус пандемияси вақтида ўсиш қайд этилди. “Delivery Club” сервиси матбуот хизматининг Sputnik агентлигига маълум қилишича, ҳар ҳафта курьер бўлиб ишлашни хоҳловчилардан келиб тушаётган аризалар сони тахминан 17 фоизга ошгани кузатилмоқда. Аммо улар хоҳловчиларнинг фуқаролиги ҳақидаги саволга жавоб беришга қийналишди.

Москва ва Москва вилоятида элтиб бериш хизматини амалга оширувчи “Dostavista” хизмати вакили пандемия вақтида курьер бўлиб ишлашни хоҳловчилар сони ошганини маълум қилди. Шу билан бирга россияликлар ҳисобига.

“Компаниямиз билан ҳамкорлик қилувчи курьерлар орасида Москва ва Подмосковье аҳолиси ҳамиша бор эди. Баҳордаги ўзини ўзи яккалаш даврида хизматимиз билан ҳамкорлик қилувчилар сони анча кўпайди, чунки айримлар доимий даромад манбаидан маҳрум бўлди. Биз эса курьерларга нафақат доимий даромад, балки Москва бўйлаб ҳаракатланишни тақдим этдик”, - деди маълум қилди компания вакили.

Меҳнат мигрантларини ўрнини тўлиқ россиялик кадрлар билан тўлдириш ҳақида гап кетмаяпти. Бунга иқтисод фанлари доктори, РАНХиГС  профессори Александр Шербаковнинг ишончи комил.

“Одатда мигрантларга иш берувчилар ижтимоий тўловларни тўламайди. Қолаверса, уларнинг меҳнати россияликларга қараганда арзонга тушади. Россия аҳолиси бунинг барчасига рози ҳам бўлавермайди, чунки кам иш ҳақи уларнинг талабларини қондира олмайди. Мигрантлар ютиб чиқадиган унчалик тўғри бўлмаган рақобат юзага келади. Чегаралар ёпилиши ва эпидемиологик хавфсизлик чоралари яқин келажакда жиддий ўзгаришларга олиб келиши даргумон, зеро COVID-19 билан боғлиқ чекловлар бир кун келиб юмшатилади. Ҳаммаси жойига тушади”, - дея аниқлик киритди мутахассис.

583

АҚШ президент сайловларида ким ғолиб бўлади Анатолий Вассерман жавоб берди

539
АҚШдаги президент сайловларигача бир ҳафтадан сал ошиқ муддат қолмоқда, аммо президент пойгасининг аниқ фаворити ҳамон аниқлангани йўқ. Ушбу қутқу қандай ечим топади? Сиёсий маслаҳатчи, публицист Анатолий Вассерман бу борада ўз прогнози билан ўртоқлашди

Ким ғалаба қозониши ҳақида аниқ жавоб бериш мумкин эмас, "бу борада аниқ ишончлиликдан кўра, умид кўпроқ", деди нашр суҳбатдоши.

"Мен Байдендан кўра, Трампнинг сиёсий линияси АҚШ учун ҳам, бутун дунё учун ҳам фойдалироқ, деган фикрдан келиб чиқаман. Аммо, биринчидан, ҳозирги шароитда Байден Хитойни фаол қўллаб-қувватламоқда, нега деганда Трампнинг мақсади - ўз ишлаб чиқариш саноатини ажратишдан иборат, - шундай экан, табиийки, у Хитойга зарба бермоқда. Айтиш жоизки, Хитой иқтисоди айнан ишлаб-чиқаришнинг аксарият қисми АҚШдан Хитойга ўтказилгани боис кўтарилган эди", - деди Вассерман.

Экспертнинг сўзларига кўра, Хитойни қўллаб-қувватлаш позициясини бу масалада эътиборсиз қолдириб бўлмайди. Трамп олиб бораётган линия, умуман олганда АҚШ ва ишлаб-чиқарувчилар учун манфаатли бўлиши мумкин, аммо савдо юритувчилар учун ўта фойдадан йироқ.

"Демократик партия эса 60-йиллар бошидан айнан савдо ходимларининг манфаатларини қўллаб-қувватлаб келади, айнан шу боис, барча ахборот савдогарлари номдор актёрлардан бошлаб, интернет-магнатларигача айнан Байден тарафида, шу боис, Байденга компромат эълон қилинган мақолаларга ҳаволалар ижтимоий тармоқлар ва излаш тизимларининг аксариятидан ўчириб ташланмоқда", - дея давом этди Вассерман.

Умуман олганда, ҳозирча кучлар тақсимоти қуйидагича: АҚШда жамоатчилик фикрини шакллантиришга таъсир ўтказа олувчи қатлам ҳозирда Байден тарафида. Аммо, 2016 йилда худди шу қатлам демократ Хиллари Клинтонни қўллаб-қувватлаганини унутмаслик лозим. Ва бу ҳолат Трампга ғалаба қозонишда тўсиқ бўла олмаган эди, дея хулоса қилди аналитик.

539
Дональд Трамп со своей женой Меланией

“Дональд - жангчи”: Мелания Трамп эрини қўллаб-қувватлади

46
(Янгиланган 14:05 28.10.2020)
АҚШнинг биринчи хоними Мелания Трамп эри Дональд Трампнинг сайловолди ташвиқоти бошланганидан бери илк марта уни қўллаб-қувватлади.

ТОШКЕНТ, 28 окт — Sputnik. Сайловолди ташвиқоти бошланганидан бери АҚШнинг биринчи хоними Мелания Трамп илк марта эрини қўллаб-қувватлади. РИА Новости хабарига асосан.

"У жангчи" ва уни яна тўрт йилга Оқ уйда қолдириш керак”, деб айтди.

"Дональд - жангчи, у бу мамлакатни яхши кўради ва у сиз учун ҳар куни курашади", - деди АҚШ президентининг рафиқаси Пенсилвания штатидаги митингда.

У ўз нутқини коронавирусга чалинганида кўрсатилган кўмак учун миннатдорлик изҳор этиш билан бошлади. "Биз Америка ушбу кутилмаган муаммони енгиб чиқишини биламиз", - Мелания Трамп. 

Бироқ турмуш ўртоғининг хизматларини санаб ўтаётганда, томошабинлардан кимдир: "бунинг устига у ёқимтой”, деб бақирганида, у жилмайиб қўйди ва ҳеч қандай ишора қилмасдан: "Қўшиламан", деди.

Тадбир учун яшил рангли ҳарбий услубдаги кўйлакни танлаган Мелания, шунингдек, эри "жинси ва ирқидан қатъи назар Дональд одамларга ёрдам беришни яхши кўришини", таъкидлади.

"Бошлаган ишини охирига етказиши ва мамлакатимиз гуллаб-яшнашида давом этиши учун биз Дональдни Оқ Уйда ушлаб қолишимиз керак", - деб қўшимча қилди у.

46