Россия нега танкларга одам нутқини тушунишни ўргатмоқда?

692
Россия турли муҳитларда ишлашга мўлжалланган ҳарбий роботларни ишлаб чиқаришда катта ютуқларга эришмоқда. Ғарб бундан асосли равишда хавотирга тушган.

Россия Федерацияси Мудофаа вазирлиги турли хил жанговар муҳитларда - сув остида, ер устида, ҳавода, космосда ишлашга мўлжалланган робот тизимларини синовларни ўтказиб хизматга қабул қилмоқда.

Анъанавий равишда Россиядаги машқ полигонларидаги маневрлар ёзги ўқув мавсумида максимал авжга чиқади. Жорий июн ва июл ойлари ҳам, шунингдек, технологик илғор қадамлар билан - янги, роботлашган қурол тизимларини қўшинларга фаол киритилиши билан қизиқарли бўлди.

20-26 июл кунлари Қора денгизда НАТО денгиз кучларининг Sea Breeze-2020 машқлари фонида ҳарбий сув ости мониторинги тизимининг Россиянинг экспериментал сув ости роботлари ва гидроакустик жиҳозларининг синовлари бўлиб ўтди. Сўнги роботлашган тизимлар муҳим ҳарбий ва иқтисодий иншоотларни денгиз таҳдидларидан муваффақиятли ҳимоя қилиш қобилиятини намойиш этди.

21 июл куни Россия Мудофаа вазирлиги қўшинларга “Уран-6” миналардан тозалаш роботларини етказиб бериш тўғрисида қарорни қабул қилди. Кўп функцияли роботехникавий миналардан тозалаш мажмуаси мина тўсиқларида йўлакларни очиш ва катта майдонларни тозалаш учун мўлжалланган. Аввалроқ мажмуа Сурияда синовдан ўтди. “Суриядаги хизмат сафари”дан кейин “Уран-6” жанговар фойдаланиш тажрибаси ҳисобга олинган ҳолда модернизация қилинди.

Июл ойи бошида “Армата” оғир ўрмаловчи платформадаги Т-14 танк ҳайдовчисиз режимда синовдан ўтказилди, бу режим очиқ рақамли архитектура туфайли амалга оширилиши мумкин.

Танки Т-14 Армата
© Sputnik / Александр Вильф
Армата Т-14 танки

29 июн куни Марказий ҳарбий округ қўшинлари Чебаркуль полигонида сўнги “Маркер” жанговар роботидан фойдаланган ҳолда машқлар ўтказди, у белгиланган вазифаларни муваффақиятли ҳал қилишга ёрдам берди. Мажмуа  келажакда жанговар ҳаракатларни амалга ошириш моделларини яратиш учун конструктор сифатида таснифланмоқда ва ердаги роботлар, учувчисиз авиация ва махсус кучларнинг интеграцияси учун асос бўлади.

РФ Мудофаа вазирлиги мутахассислари роботни оператор-командирдан юзлаб ва минглаб километр масофада жанговар операцияларни автоном режимда ўтказишга ўрганиш ниятида. Фойдали юк сифатида “Маркер” турли хил ўқ отиш қуроллари, гранатомётлар, дронлар ва ҳаводан қўриқлаб турувчи қурол-яроғларни учириш кассеталарини ташишга қодир. “Маркер” роботлашган платформасини ишлаб чиқиш ва синовдан ўтказиш 2021 йилда якунланади.

Россия Мудофаа вазирлигининг баъзи сўнги роботлашган тизимларини батафсил кўриб чиқайлик.

Sea Breeze нишон майдони сифатида

Россия ҳарбий мутахассислари Қора денгизда душман объектларини аниқлашга мўлжалланган турли ҳил муҳитларда ишлайдиган робот тизимларини синовдан ўтказдилар. Шу билан бирга, РФ Мудофаа вазирлигида бир вақтнинг ўзида НАТО денгиз кучларининг Sea Breeze-2020 машқлари ўтказилаётган Қора денгизнинг шимоли-ғарбий қисмида ҳарбий-техник тажрибалар моҳияти ҳақида батафсил гапириб бердилар. Россиянинг автоном учувчисиз сув ости аппаратлари (НПО “Аврора” концерни маҳсулоти) потенциал душманнинг йирик объектлари ва кичик ўлчамли роботехникавий тизимларини аниқлаш ва ажрата олишлари керак эди. Аппаратлардан бири ёнбошни кўриш гидролокатори ва кўп нурли эхолотдан фойдаланган, иккинчиси аниқланган нишонларни назоратда ушлаб турган. Маълум бўлшича, Россия мажмуалари “учрашув нуқтаси”дан нишон хусусиятлари ва координаталари, фотосуратлари ва видеоларни узатиши мумкин.

© Sputnik / Виталий Аньков
"Витязь" учувчисиз автоном сув ости апарати

АҚШ 6-чи флоти қўмондони Джин Блэкнинг сўзларига кўра, машғулотлар ўз ичига ҳаво ва сув ости кемаларига қарши мудофаани ишлаб чиқишни, тақиқлаш операцияларини (душманни жанговар ҳудудга йўл олганида ушлаб туриш ёки йўқ қилиш) олган. Ушбу сценарий туфайли, бир неча кун давомида Қрим яқинидаги нейтрал сувларда жойлашган НАТОнинг ҳарбий бўлинмалари Россия Ҳарбий-денгиз кучларининг робот тизимлари учун ажойиб “нишон майдони” сифатида намоён бўлдилар.

Эҳтимолий душманнинг воситалари аниқлаш учун деярли имконсиз бўлган ихчам аппаратларни атиги икки мутахассис жиҳозланмаган қирғоқдан ишга туширишга қодир.

2017 йилдан бери Қора денгиз флотининг асосий синов майдони – “Виктор Чероков” роботлашган кемаси. Жанговар фойдаланиш борасида маълум тажриба ва Россиянинг сув ости роботлашган тизимларининг сув устидаги, ҳаводаги ва қирғоқлардаги разведка ва зарба бериш тизимлари билан ўзаро ҳамжиҳатлиги бўйича каттагина салоҳият тўпланди деб ҳисоблайман. Ушбу маълумотлар минтақадаги РФнинг стратегик объектларини ҳимоя қилиш даражасига бахо беришга имкон беради.

Жанговар сафдаги “Уран-6”

РФ Мудофаа вазирлиги маълумотларига кўра, 2020 йилда  20 дан ортиқ “Уран-6” кўп функционал роботлашган миналардан тозалаш мажмуалари алоҳида муҳандис-сапёр полклари ва бригадаларига фойдаланишга топширилади. 10 июл куни Ғарбий ҳарбий округнинг 20-чи гвардия армиясининг сапёр полкига сўнги техникаларнинг биринчи партияси топширилди. Бундан ташқари, Москва вилоятидаги Россия Қуролли Кучлари Халқаро миналарга қарши маркази ўқув полигонида кўп функцияли роботехникавий мажмуаси операторлари тайёрлови ташкил этилди.

© Sputnik / Сергей Пивоваров
Чеченистон тоғли ҳудудларини “Уран-6” ёрдамида миналардан тозалаш

“Уран-6” мажмуаси масофадан бошқариш режимида (оператордан 1 км масофада) етарли ишонч билан ҳудудни миналардан яхлит тозаланишини таъминлайди, пиёдаларга қарши мина майдонларида йўлаклар очишни амалга оширади. Яъни, ҳарбий хизматчиларнинг ҳаёт учун хавфли бўлган ҳудудда бевосита иштирокини истисно қилишга имкон беради ва муҳандислик бўлинмаларининг имкониятларини сезиларли даражада кенгайтиради.

Вазифага қараб, машинага бир неча хил траллардан бири ўрнатилади. Жанговар робот-сапёрнинг массаси тахминан 6 тоннани ташкил этади ва кўчириш учун платформа (“мультилифт” тизими ва ​​тралларни алмаштириш учун платформага эга КамАЗ) билан таъминланган. “Уран-6” платформадан 3-4 дақиқа ичида тушади ёки яна кўтарила олади.

“Уран-6” Суриянинг Пальмира, Ҳалаб ва Дайр-аз-Зор шаҳарларини миналардан тозалашда жанговар шароитда синовдан ўтказилди ва шундан сўнг у янги функцияларга эга бўлди. Истиқболда сапёрларнинг ҳаракатлари миналар майдонларини, ҳудудларни минлардан тозалаш, кўприклар ва истеҳкомларни қуриш билан чекланмайди. Роботлашган мажмуалар туфайли муҳандислик-сапёр полклари мустаҳкамланган объектларга ҳужум қилишда, яширин миналашни амалга оширишда иштирок этишлари мумкин бўлади.

© Sputnik / Саид Царнаев
Чеченистон далаларини "Уран-9" ёрдамида миналардан тозалаш

Ҳар бир умуқўшин ёки танк армияси таркибида муҳандислик-сапёр полклари, ҳарбий округда эса муҳандислик бригадаси бўлади. ОАВ маълумотларига кўра, уларда аллақачон ҳужумчи-сапёрларнинг рота ва батальонлари ташкил этилмоқда,  ва “Уран” уларга ёрдам беришга шай.

Келажакдан келган “маркер”

Россия Мудофаа вазирлиги учун яратилаётган “Маркер” платформаси, шубҳасиз, жанговар робототехника соҳасидаги энг қизиқарли лойиҳадир. Келажакда “Маркер”нинг сунъий интеллекти унга мустақил равишда қарорлар қабул қилишга, яъни муайян вазифаларни бажариш учун маршрутни, жанговар ҳаракатлар вақтини, ўқ-дорилар ҳаражатини ва бошқа параметрларни - автоном равишда, машиналар гуруҳи таркибида, бўлинма таркибида (одамлар билан) ҳисоблаш имкониятини беради. Шу билан бирга автоном қўмондонлик марказидан юзлаб ва минглаб километр узоқлик масофани, юқори аниқликдаги қуролларнинг мавжудлигини ва нишонни юқори аниқлаш функцияси мавжудлигини англатади.

© Sputnik / Иван Сураев
Маркер - экспериментал платформа

“Маркер” роботлашган платформаси юқори аниқликдаги нишонга ўт очиш учун ускуналарни ўз ичига олди, муқаддам жанговар робот Марказий ҳарбий округ машқларида қатнашган, аммо лойиҳа ишлаб чиқилиши ҳали якунланмаган. Унинг яратувчилари – Истиқболли тадқиқотлар жамғармаси ва “Андроидная техника” ИИЧБ – ҳозирча машинани ҳақиқий жангда синаб кўриш ниятида эмас. Бирлаштирилган платформада ер усти робототехникасининг туркум асосий технологиялари (техник кўриш қобилияти, алоқа, навигация, автоном ҳаракат ва фойдаланиш, овоз назорати) уч босқичда синовдан ўтказилмоқда. 2021 йил июнига қадар барча энг яхши билим ва имкониятларни ўз ичига олиши керак бўлган бешта машина (иккита ғилдиракли ва учта ўрмаловчи) туркуми режалаштирилган. Платформа модулли тамойилга асосан ишлаб чиқилмоқда ва тезкор равишда юк кўтариш ўзгартиришга (қўшимча қилишга), тизимларни янгилашга имкон беради.

© Sputnik / Сергей Пивоваров
РФ Мудофаа вазирлиги "Платформа-М" жанговор роботи

Фойдали юк сифатида бир вақтнинг ўзида бир-биридан мустақил равишда ҳаракат қила оладиган бир нечта қурол тизимлари ўрнатилиши мумкин. Шу билан бирга, Дрон модули дронларнинг бутун гуруҳини автоном равишда учирилишини таъминлайди, уларнинг ҳар бири вазифаларни гуруҳ таркибида ёки алоҳида бажаради.

Эҳтимол, тез орада Россия роботи тирик аскар каби буйруқларни овоз билан бажаришни ўрганиб олади, синов давомида бундай мақсад ҳам қўйилган. Ғарб Россиянинг ютуқларидан хавотирда - Американинг Forbes журнали яқинда “Ваҳима қилмангу, аммо Россия роботлашган танкларини одам нутқини тушунишга ўргатмоқда” деган мақола чоп этган эди.

© Sputnik / Игорь Зарембо
РФ Мудофаа вазирлиги "Платформа-М" жанговор роботи

РФ Мудофаа вазирлигининг роботлари ҳаво ва космосни муваффақиятли ўзлаштирмоқдалар ва шундай бўлса-да “Маркер” ўзининг мавжуд потенциали билан қўшинларга фақат синов ва тажрибалар учун келади, у “келажакдан меҳмон” бўлиб, мутлақо янги қурол тизимлари ва “кўп доменли жанг” тактикасини ваъда қилади. Ушбу робот келажак армиясининг авангардидир, бугунги кунда дунёда унинг аналоги йўқ. Пентагоннинг пиёда қўшинлари учун автоном жанговар платформасини (Boston Dynamics-дан “қадам босувчи” BigDog) яратиш уриниши муваффақиятсиз якунланди. Америка роботи мустақил равишда энг оддий қарорларни қабул қилишни ёки ҳеч бўлмаганда овозли буйруқларни тушунишни ўрганолмади, одам томонидан жанговар саф ва шароитларда масофадан доимий равишда бошқарув пултидан бошқариши - мақсадга мувофиқ эмас.

692
Заливка нефтепродуктов в танкеры

Хитой АҚШни нефтни қайта ишлашда сиқиб чиқарди: бундан Россия ютадими?

426
Пекин нефтни қайта ишлаш бўйича қувватни ошириб, бензин ва дизель ёқилғисига пул тикмоқда. Келгуси йилдаёқ ХХР бу кўрсатгич бўйича АҚШни ортда қолдириши мумкин.

ТОШКЕНТ, 2 дек — Sputnik. Ирина Бадмаева. Пекин нефтни қайта ишлаш бўйича қувватни ошириб, бензин ва дизель ёқилғисига пул тикмоқда. Келгуси йилдаёқ ХХР бу кўрсатгич бўйича АҚШни ортда қолдиради. Америкаликлар ЯИМ бўйича ҳам ортда қолиши эҳтимоли юқори. Аммо, таҳлилчиларнинг таъкидлашича, хитойликларга пандемиянинг иккинчи тўлқини халақит бериши мумкин.

Етакчи ўзгариши

Хитой давлат статистика бюроси маълумотларига кўра, октябрь ойида мамлакатда нефтни қайта ишлаш икки ярим фоизга ошиб, суткасига 14,09 миллион баррель миқдоридаги тарихий рекордга етган. АҚШда сентябрда жами 13,5 миллион эди.

Хитойликлар бу билан тўхтаб қолиш ниятида эмас. Келгуси йил охирида иккита янги нефтни қайта ишлаш (НҚИ) заводи ишга туширилади, дейилади Халқаро энергетика агентлигининг ноябрь ойидаги ҳисоботида. Бу 2023 йилдан кейин рўй бериши кутилган эди.

Умумий қуввати кунига 1,2 миллион баррель бўлган яна тўрттаси қурилмоқда. Масалан, бутун Буюк Британия бўйлаб шунча қайта ишланади.

Хитой бир неча ўн йиллардан буён бензин ва дизель ёқилғисига ўсган талабни қондиришга ҳаракат қилмоқда. Хатти-ҳаракатлар зое кетмади.

“2020 йилдан буён мамлакат нефть маҳсулотларини ишлаб чиқаришни уч бараварга кўпайтирди. 2025 йилга келиб нефтни қайта ишлаш суткасига 20 миллион баррелга етади”, - дейди Марк Гойхман, “ТелеТрейд” ахборот таҳлилий марказ бош иқтисодчиси.

АҚШ ўтган асрдан буён қўлдан бой бермай келаётган етакчиликни 2021 йилда бой беради, деб ҳисоблайди агентлик суҳбатдоши.

Америкаликлар НҚИларни нефть нахлари тушиб кетиши ортидаги паст таннарх сабаб ёпишмоқда. Ўтиб бораётган йилда қора олтин нархи бир неча марта тушиб кетди. Масалан, 18 мартда Brent маркали 15 фоизга арзонлашди ва 2003 йилдан буён биринчи марта баррелига 24,52 доллардан сотилди.

Ёқилғига бўлган дунё талаби ҳам қисқарди. Шу боис нефтни қайта ишлаш рекорд даражадаги 1,7 миллион баррелга пасайди. Боз устига катта қисми айнан Америка НҚИга тўғри келди.

Яшил энергетика: ким ғолиб бўлиб, ким ютқазмоқда

Хитойнинг яна бир муваффақияти сабаби – коронавирусга қарши самарали курашиш, деб ҳисоблайди “Алор Брокер” бош таҳлилчиси Алексей Антонов. Хитой иқтисодиёти қайта тикланиб, мустаҳкамлигини намойиш этмоқда, Европа ва АҚШда эса қулашда давом этмоқда.

Хитойликларнинг нафақат нефтни қайта ишлаш, балки металлургияда ҳам етакчилик қилаётганликлари тасодифий эмас. “Бирламчи ресурслар истеъмоли маркази, Хитой эндиликда янада юқори қайта ишлаш саноатини ривожлантирмоқда”, - дейди Марк Гойхман.

Бу каби суръатлар ҳам Ҳиндистон, ҳам Яқин Шарқда кузатилмоқда, дея таъкидлайди иқтисодчи. Бу Ғарб компанияларининг қатор эскирган қувватларнини ҳатта Осиё минтақасида, масалан, Сингапурда ёпилишга олиб келади.

Қолаверса, АҚШ ва Эски дунё аста-секин муқобил энергия манбалари фойдасига углеводородлардан воз кечмоқда. Хитой эса қатъий экологик мажбуриятларга боғлиқ эмас.

“Штатлар Хитойга ифлос ишлаб чиқариш майдончаларини тақдим этиб, яшил энергетикага пул тикмоқда. Иқтисодий жиҳатдан ривожланган мамлакатлар бошқалари ҳисобига тикланадиган ресурсларга ўтишини молиялаштиради ва уларни яна “экологик солиқ” тўлашга мажбур қилади. Оқ уй маъмуриятида бу иш билан янги президен ҳузурида иқлим масалалари бўйича махсус вакил бўладиган сисёсий оғир вазнли Жон Керри шуғулланади”, - дейди Антон Гринштейн, “Hamilton” инвестиция компанияси эксперти.

Нефтга қарам Россия яшил сценарий учун компаниялар харажати ўсиши ва бюджет даромади тушиши билан оғир оқибатларга олиб келади. “Хом ашё тузилиши сақланишида маҳаллий иқтисодиётга АҚШ нефтни қайта ишлашда биринчиликни сақлаш қолиши фойдалироқ”, - деб ҳисоблайди суҳбатдош.

Россия 15-20 йилдан кейин тушиб кетаётган  нефть даромадларини ўрнини тўлдириш учун ғазнини бошқа манбалар билан тўлдирииш ҳақида жиддий ўйлаши зарур, дея қўшимча қилади Марк Гойхман.

Яқин келажакда Хитойда нефть маҳсулотлари сарфи ошиши ортидан бу йўналишда хом ашёнини экспорт қилишга диққатни қаратиш лозим.

Пандемия: осиёча сценарий

Аммо ҳаммаси якунланиш хусусиятига эга. 2025 йилга келиб Хитойда ишлаб чиқиш қувват талабдан ўзиб кетиш эҳтимоли юқори. Хитой CNPC нефтгаз корпорацияси маълумотларига кўра, 5 йилдан сўнг мамлакатда нефть маҳсулотлари суткасига 1,4 миллион баррель ҳаддан зиёд бўлиши мумкин.

“Ҳозир Штатлар билан кескинлашган муносабатлар шароитида Хитой нефтчилари ташқи савдодаги чекловлардан қайтариб ютиб олиш хоҳиши билан ёнмоқда. Шу тариқа давлат обрўини кўтариш”, - дея тахмин қилади Алексей Антонов.

Шу боис ҳозирги тенденцияларни 3-5 йил олдинга кузатиш асосида татбиқ қилган ҳолда нафақат нефтни қайта ишлаш, балки ЯИМ миқдори бўйича ҳам етакчи ўзгаришини кутиш мумкин.

“Пандемияга қадар Хитойга Америка иқтисодиётини ортда қолдириш учун 5 йил етмаган эди. Энди эса коронавирусга қарши курашдаги самарали кураш туфайли хитойликлар муддатидан аввал олинга чиқиб олишлари мумкин”, - дея ҳисоблайди Антон Гринштейн.

Бошқа масала – АҚШ ўрини бўшатишга ҳозирми. Америка ҳукумати муаммони иқтисодий ва дипломатик жиҳатдан ҳал қилишга уриниб кўрганди, дея таъкидлайди таҳлилчи. Лекин бу иш бермади. Ҳозир эса президент ишбилармон ўрнига президент сиёсатчи келмоқда.

Бундай ташқари, Хитойда нефтни қайта ишлаш маҳсулотларига бўлган талабнинг кескин ўсиши эпидемологик вазиятнинг яхшиланиши билан боғлиқ. Аммо Осиёда иккинчи тўлқин рўй бериши истисно қилинмаган. Касалланиш авж олиши аллақачон Индонезия, Япония, Жанубий Кореяда кузатилди. Бу АҚШ ва Хитой ўртасидаги кучларни тубдан ўзгартиришга қодир.

426
Теглар:
иқтисод, нефть, Россия, АҚШ, Хитой

"Руслар буни уддалади": жаҳон тоталитар державаси барпо этилди

1196
"Россия сегодня" Халқаро ахборот агентлиги Америка Қўшма Штатлари бизни яқин тўрт йил ичида нима учун жазолайди, деган саволга жавоб топди

Виктор Мараховский
Бу - гарчи тўғридан-тўғри бўлмаса-да, аммо жуда тушунарли жавоб. Агентлик мутахассислари олти ой давомида ўнлаб америка ОАВларида чоп этилган мақолалар бўйича ("Саккизоёқ 3" коди билан) тадқиқотлар ўтказдилар, унда бизнинг давлатимиз номи ҳам келтирилган.

Хулоса: Америка медиа-соҳасида (демакки америка сиёсатида ҳам) бизнинг сиз билан мавжудлигимиз контексти энди анча ойдинлашди (ва шунинг учун Америка сиёсати учун) аниқ. Шунингдек, унда бизга қандай роль ажратилгани ҳам.

Демакки, бизга бўладиган, Россияга нисбатан кутилаётган тахминий муносабатлар ҳам тушунарлидек.

Яхши хабар: америка ОАВлари бизни эслашади, яхши кўришади, ва ҳатто 2016 йилгидан, яъни "руслар борасидаги жазава" ўз чўққисида бўлган вақтдагиданда кўпроқ эсга олишар экан (эсга олишлар чорак кўрсаткичга ортган).

Нохушроқ хабар: ўтган йилги обзордан тахминан бир йил ўтиб ҳеч вақо ўзгарган эмас.

Жорий йилнинг 1 августидан 15 ноябрига қадар Россия ҳақида чоп этилган 1227 мақола орасида — нольтаси позитив ёзилган. Нейтрал, дея баҳолаш мумкин бўлган мақолалар ("йўқ, руслар Трамп ғалабаси ҳақидаги заҳарли хештегни ишга туширмади", "йўқ, руслар сайлов натижаларига таъсир кўрсатишмади"; "руслар сайловларга аралашувини инкор этишмоқда" каби), - 46 та, ёки умумий ҳажмдан тўрт фоизни ташкил этади.

Қолган 96 фоизи — бу ҳаттоки такрорий эмас, балки мақсадли аудиторияга бир хил мантрани аҳмоқона тарзда сингдиришдан иборат: руслар сайловларга аралашишмоқда, руслар ижтимоий тармоқларда сизнинг онгингизни бузмоқда, руслар Трамп учун, руслар фейкларни тарқатишмоқда.

Габриэлнинг Россия АҚШ сайловларига аралашмаслиги ҳақидаги сўзлари ортида нима турибди? Германияда Россия АҚШда ўтказилган 2016 йилги сайловларга аралашмагани ҳақида гапира бошлашди. Sputnik радиоси эфирида сиёсатшунос Юрий Почта немислар Қўшма Штатлар томонидан, шу жумладан ўз номларига ҳам қарши айтилаётган айбловларнинг асоссизлигини тан олишни бошлашгани ҳақида таъкидлади.

Ушбу сингдиришлар шу даражада умидсиз ва зерикарли эдики, бу ерда ҳатто ҳазм этиладиган нарсанинг ўзи йўқ эди: кабинетларда ёки масофадан иш билан банд бўлган, ўз ҳаётида ҳеч нарса билан ҳақиқатда қизиқмайдиган журналистлар ва муҳаррирлар ўтиришар, улар ҳафтасига беш марта (мисол учун CNN — 106 кунда 570 та мақола чоп этган) қуйидагилардан бизни хабардор этиш учун оғиз очишарди:

— Путин ўз броси Трампни бизнинг сайловларга аралашиш учун қўллаб-қувватлаш ҳақида орзу қилмоқда,
— Россия сайловларимизни синдиришга ҳаракат қилишда давом этмоқда,
— Россиялик троллар аудиторияга таъсир кўрсатмоқда,
— Ижтимоий тармоқлар рус хакерлари ва троллар фаолиятини лозим тарзда назорат қилмаяпти,
— Трамп учун овоз бериб, сен соядаги қора лорд Путиннинг кўрсатмаси бўйича овоз бермоқдасан.
Буларнинг барчасининг, табиийки Россияга нисбатан ҳеч қандай алоқаси бўлмаган ва бўлмайди ҳам. Бу АҚШ медиа-ҳаётининг ички бир элементи - онги суст омма ва узлуксиз сайловлар цикллари кечадиган мамлакат.

Бу шундай бир давлатки, бу ерда ички душманлар бўйлаб зарба берадиган медиапушкаларнинг асосий вазифаси оммага узлуксиз равишда - бир хилдаги суггестив мантраларни, яқин қолган сайловларда қатнашиб, лозим бўлган номзодга овоз беришга даъват қилувчи (бу, агар ёдингиздан кўтарилган бўлса, демократия деб аталади) гипнос-мантраларни етказишдан иборат.

Икки минг йигирма иккинчи йил ушбу тетик демократияга фақат битта янгилик олиб келди: ижтимоий платформалар-гигантлар Facebook ва Twitterда ўз назоратида бўлган медиа-майдонни демократлардан бўлган номзод Жо Байден фойдасига цензура қилди.

Яъни:

— Трампни "бузғунчи мафияга қарши курашувчи" сифатида улуғлайдиган коллектив онгларни бостириш (Qanon тақиқига қаранг) - бунда Трамп Путиннинг қўғирчоғи ва оқ ирқчилар ҳомийси сифатида иблисона бир қиёфада гавдалантирилди,

— Трамп ҳар сафар оғиз очганида "ижтимоий тармоқлар томонидан жалб қилинган мустақил экспертлар" томонидан унинг гаплари ёлғон сифатида баҳоланган тақдирда, уни мум тишлашга мажбурлаш (19 октябрдаги маълумотларни топишга муваффақ бўлдим: Трамп 65 марта "мум тишлатилган", аммо Трамп оғзини оммавий равишда ёпиш кўринишидаги ҳақиқий разолат ҳали олдинда эди),

— Байден ва унинг оиласи Украинада қандай ўйнаганлари мавзусига бағишланган энг мейнстрим матбуот суриштирувларини ҳам оғзини ёпиб ташлаш (бу ерда Twitter ва Facebook ўта натижадор бўлди — New York Postда ёритилган кичик-Байденнинг саргузаштлари ҳақида демократ-сайловчиларнинг каттагина қисми бехабар қолиб кетди).

Биз ахборот асри XXI асрнинг тоталитар державаси барпо этилиши саҳнасини кузатдик, ва у деярли кўз ўнгимизда тамом бўлди.

Медиа-майдонларга эгалик қилувчилар бир вақтнинг ўзида фантомларни реклама қилиб (масалан, худди ўша рус аралашуви, холбуки 5 ноябр куни АҚШ киберхавфсизлиги ва инфратузилма хавфсизлиги агентлиги бўйича раҳбари Кристофер Кребс айтганидек, умуман бўлмаган) , унга айтиладиган эътирозларни блоклашмоқда, демократларга берилган овозлар сеҳрли тарзда 14 миллион овозга кўпайиб, иккиланаётганлар овози йўқ қилинди ва худди ўша "ҳеч қандай алдашлар бўлмади, Трамп алдаяпти, трампистлар ҳам" ритмидаги гипнос-мантраларни илгари сурмоқда.

...Бу ерда нимани қайд этиш лозим?

Биз, албатта, АҚШ маъмуриятининг кейинги ҳаракатларига таъсир кўрсатишга қодир эмасмиз. Биринчидан, чунки Америкада "Россияпарастлар лоббиси" йўқ ва бўлмаган ҳам (айтганча, айниқса у ҳеч қачон республикачилар орасида бўлмаган: АҚШдаги "россияпараст" сиёсий арбоб аслида Демпартиядан президентликка маргинал номзод Тулси Габбард бўлган, у бизни жазолашга даъват қилмагани учун "рус активи" деган ном орттириб олганди).

Иккинчидан — ва энг асосийси — биз битта оддий нарсани ёдда сақлашимиз керак: мана ўн йилдирки АҚШ элитаси (сиёсий, медиа, ва бошқа исталган) Россия ҳақида ҳеч вақо билмайди. Американинг ҳеч бир сиёсатчиси бизнинг заҳарли мамлакатимизга келишмайди, уларнинг ҳеч бири Москва, Питер, Екатеринбург, Сибирь ва Камчаткани кўрмаган; уларнинг ҳеч бири руслар билан учрашмаган, албатта, БМТда тайёрлаб қўйилган навбатдаги ўзаро "батлл"ларда иштирок этадиган рус дипломатларидан ташқари; Россия ҳақидаги барча маълумотлар уларга, ҳар сафар Путин томонидан заҳарланадиган ва мўъжиза туфайли омон қоладиган трансмиллий сиёсий-лесбиянкалар ва ўта бадқовоқ мухолифатлардан иборат патологик кадрлар орқали етказиб турилади.

Аммо, буларнинг барчаси ҳам улар эътибори перифериясида: барча асосий душманлар уларнинг ўз миллати ичида мужассамлашган ва айнан уларни биринчи ўринда забт этишади.

Бундаги яхши хабар нимада дейсизми?

Юқорида санаб ўтилган сабабларга кўра бизнинг давлатимизга қарши кураш ва жазолашнинг аллақандай ноёб методлари қўлланилади, дея ўйламаслик лозим.

Исталган бир мамлакатга аниқ ва мақсадли ҳаракатларни қўллаш учун уни билиш талаб этилади. Қандайдир отишмада олий даражадаги боссни ўлдиришга ҳаракат қилганлар, билишадики: буни узоқ ўрганишсиз амалга ошириш мумкин эмас.

Хуллас: гап АҚШ Россиянинг оғрийдиган жойига зарба беришга унчалик қодир эмаслигида ҳам эмас (отиладиган нарсанинг барчаси кўп йиллар олдин отилиб бўлинган). Ҳаммаси бунданда ёмонроқ: улар ҳаттоки бизнинг мамлакатга зиён етказиш масаласида ҳақиқатан диққатни жамлашга қодир эмас.

Биттагина оддий сабабга кўра: айни вақтда у ерда ички оппонентларни ўз асосий рақиби сифатида кўрувчи медиа-сиёсий олигархия ғалаба қозонди.

Бу эса, ушбу фонда қуйидагиларга босим ўтказиш лозимлигини англатади:

— "янги тенглик" ни рад этадиган диний консерваторларга, яъни девиант озчиликларнинг сўзсиз имтиёзли позициясини;
— ўзининг бекаму-кўстлиги ва уларнинг оқланган ҳаёт тарзи ҳақидаги тасаввурлари учун оқ танли эркакларни;
— "яшил" энергетика фойдасига анъанавий энергетикага, —
олдиндан шуни айтиш жоизки, Россия таҳдиди ҳақидаги фантом маргинал сифатида қаралади. Ва шовқинли, аммо самарасиз методлар билан ғолиб чиқиши керак.

Аммо бу Россиянинг "Шимолий оқим - 2" каби макролойиҳаларига ҳеч нарса хавф солмаётганини англатмайди. Аммо, ушбу таҳдид кучаймоқда, деб таъкидлаш учун ҳам ҳеч қандай асос йўқ.

Бизни, табиийки, яхши кўришмайди (ҳатто, нафратланишади, деб айтиш мумкин — ахир ҳар не рўй берганда дунёдаги гегемонни ярим соат ичида йўқ қилишга қодир бўлган коинотдаги ягона давлатдан нимани ҳам кутиш мумкин).

Аммо давлатнинг тоталитар тузилмаси, у "раҳнамо" ёки "демократик" бошқарув шаклига эга бўлсин, нормал ҳолатдаги давлат тузилмасидан шуниси билан фарқ қиладики, у ҳамиша бош душманларни ўз ичида излайди ва топади.

Шундай экан, барчамиз сабрли бўлишимизга тўғри келади.

Ёки, попкорн, ёки бўлмаса семичка оволинг.

1196
Национальная валюта Узбекистана — сум

Пенсия таъминотига доир қонун лойиҳаси тайёрланди

311
Молия вазирлиги “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар киритишга доир ҳужжат тайёрлади.

ТОШКЕНТ, 2 дек — Sputnik. Молия вазирлиги “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартишлар киритиш ҳақида Ўзбекистон Республикаси Қонуни лойиҳасини тайёрлаб, умумий муҳокамага қўйди.

Лойиҳанинг асосий мақсади - “Ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқлари тўғрисида” 2020 йил 15 октябрдаги қонунига асосан, “Фуқароларнинг давлат пенсия таъминоти тўғрисида”ги қонунида белгиланган “ногирон” деган атамани “ногиронлиги бўлган шахс” атамасига алмаштириш.

- меҳнат қобилиятини йўқотган ногиронлиги бўлган шахсга меҳнат қобилияти тикланганлиги ёки узрсиз сабабларга кўра қайта кўрикдан ўтишга келмаганлиги оқибатида пенсияси тўхтатиб қўйилиб, беш йилдан муддатдан сўнг шахсни такроран ногиронлиги бўлган шахс деб эътироф этилганида, амалда бўлган қонунчилик талабларидан келиб чиқиб ногиронлик пенсиясини тайинлаш.

- пенсионернинг вафоти муносабати билан унинг вафот этган ойдаги пенсия пулини оила аъзоларига тўлиқ миқдорда тўлаш.

Таъкидланишича, қонун лойиҳасининг қабул қилиниши Давлат бюджетидан ҳамда Молия вазирлиги ҳузуридаги бюджетдан ташқари Пенсия жамғармасидан йилига 4,4 млрд сўм қўшимча маблағ талаб этилади.

311