"Қора схема": ички ёв Американи нобуд қилади, бироқ Россияни қутқариши мумкин

1583
(Янгиланган 14:14 31.07.2020)
Куни эртага АҚШ Демократик партиясининг (онлайн-форматда ўтадиган) йиғилишида собиқ вице-президент Жо Байден, эҳтимолки, якка тартибда, Қўшма Штатларнинг бўлғуси президентини сайлайди. Аниқроғи, аёл президентини.

Виктор Мараховский

Биласизми бу нима сабабдан рўй беради? Чунки Байден айни вақтда ўз рақиби, амалдаги америка президенти Дональд Трампдан, турли сўровларга кўра, икки, тўрт, саккиз ва ҳатто ўн фоиз илгарилаб бормоқда. Сўровда қатнашган америкаликларнинг аксарияти Трампни мунтазам қониқарсиз баҳолашмоқда. Ва (агар омма олдида ҳатто интернет ва ТВ орқали шубҳали даражада кам кўриниш берадиган, гапларида тез-тез адашиб кетадиган ва шу боис, кўпчилик томонидан ишга яроқсиз, дея таърифланадиган 77 яшар Байден, сайловларга қадар, кутилмаганда, ростдан ҳам ўзининг ишга лаёқатсизлигини билиб қолмаса) — унинг бўлажак президентлиги худди кафолатлангандек кўринмоқда.

"Кўринмоқда" ва "худди" дейилишининг боиси, Хилларининг президентлиги ҳам кафолатланган эди, аммо реаллик ўзининг ажабтовур тузатишларини киритди.

Шу тариқа: Жо Байден қасамёд қилишга олиб келинганида/агар олиб келинса, у 78 ёшда бўлади. У Овал кабинетни эгаллаган энг кекса президент бўлишдан ташқари - олдинги рекордчи - 70 яшар Дональд Трампдан бирданига 10 йилга олдинлаб кетади.

Яъни у америка президентларининг кўпчилиги (45 нафардан 36таси) аллақачон дунёни тарк этган ёшда офисни эгаллайди. Демократ номзоднинг ҳаракатларидаги юқорида тилга олинган ғалатиликларни ҳисобга олганда, у бу кўпчилик сафига тўппа-тўғри меҳнат мажбуриятларини бажараётиб қўшилиши мумкинлигини ҳамма тушуниб турибди.

Бундай фожиали кўнгилсизлик юз берган тақдирда президент этиб (шунчаки "вазифасини бажарувчи" эмас, балки, чинакам, юз фоиз АҚШ президенти этиб) вице-президент тайинланади — ва ушбу лавозимни у Байденнинг тўрт йиллик муддати якунлангунига қадар эгаллаб туради. Агар Жо офисга кўчиб кирганининг эртаси куни яхши дунёга равона бўлса - у ҳолда, бу дунёда, гарчи халқ томонидан сайланмаган эса-да, аммо қонуний бўладиган президент энг йирик ғарб державасини 2025 йилга қадар бошқариши мумкин.

Айнан шу инсонни Байден яқин кунларда барчага таништирмоқчи.

Олдиндан маълуми: у аёл бўлади. Байден баҳорда шундай ваъда берган эди. Айнан қандай аёл бўлиши конвент арафасида америка сиёсати кун тартибидаги асосий масалага айланди.

Номи тилга олинган энг таниқли номзодлар орасида — йил бошида демократик партия ичидаги пойгада ўз овозларини Байденга берган сенатор Элизабет Уоррен; Мичиган штати губернатори (ўзининг 48 ёшида "ёш ва янги қон" саналмиш) Гретхен Уитмер; сенатор Тэмми Дакворт (Ироқдаги уруш фахрийси, урушда икки оёғидан жудо бўлган, камига ярми тайлик хитой); конгрессвумен Вэл Демингс (негр аёл ва собиқ полициячи); Карен Басс (негр аёл ва наркотикларга қарши курашчи); Сьюзан Райс (негр аёл ва Обаманинг миллий хавфсизлик бўйича собиқ маслаҳатчиси); Камала Харрис (ярим негр, ярим ҳинди аёл, Калифорниянинг собиқ бош прокурори). Айтганча, ноошкор тарзда демократик партия пойгасида айнан охиридаги икки аёлнинг вице-президентликка сайланиши имконияти кўпроқ, дея айтилмоқда.

Айтганча, камина, номзодларнинг ирқий озчиликка мансублиги ва улардан бирининг ногиронлигини мавжуд ҳолатни ҳамма яхши билган "АҚШнинг кейинги президенти бир оёқли негр аёли бўлади" деган латифага яқинлаштириш учун эзмалик ила санаб ўтган эмасман. Гап шундаки, америкалик таҳлилчилар ушбу барча ирқий ва ногиронлик хусусиятларини жиддий равишда муҳим ҳисоблайдилар.

Негр аёлларининг афзаллиги шундаки — Демпартияга кўра, 2016 йилнинг муваффақиятсизлиги омилларидан бири ("2016 йил фожиаси") Клинтоннинг, яъни партиянинг оқ танли номзодининг вице-президентликка номзоди қора танлилар томонидан ўта суст қўллаб-қувватланган эди. Қора танлилар эса - АҚШ аҳолисининг 13%ни ташкил этади. Шу боис, истиқболли қора вице-, сал ўтиб эса, тўлақонли президентни шартли равишда қизиқтириб, жалб қилиш лозим.

Boston Globeга ўхшаганлар очиқчасига Байден вице-президентликка қора танли аёлни танлаши лозимлиги ҳақида ёзмоқда.

Тахминларга кўра, қора танли аёл бундай тандемда таъқиб қилинаётган қора озчилик нуқтаи-назаридан республикачилар ва Трампнинг ирқчилик моҳиятини агрессив тарзда фош қилиши, Байден эса бу олишувда четда туриб, у ва Обама даврида жамиятда бундай бўлиниш бўлмагани ва ўзининг миссияси - мамлакатни бирлаштириш экани ҳақида шивирлаши лозим.

...Лекин энг қизиғи қуйидагича.

Бундай тандемда мамлакатни Трампдан яхшироқ бирлаштириб бўлмайди, деган фикр бор. Ва ҳатто, бу тандем бу ишни Трампдан ёмонроқ уддалаши тахмин қилинмоқда.

Яқинда эсга олинган Коннектикут университети профессори Питер Турчинни мисол келтирсак. У ўн йиллар олдин, 2020 йилда АҚШда сиёсий беқарорлик чўққисини башорат қилган одам сифатида тўсатдан ғойибдан пайдо бўлган эди. Ушбу беқарорликнинг асосий омилларидан бири сифатида у элиталарнинг ҳаддан ташқари кўпайишига ишора қилганди.

Бу ҳаддан ташқари кўпайиш - бой одамлар фоизининг ортиши сингари, бир қарашда ижобий кўринган ҳолатнинг ҳийлакор оқибатидир.

Биз эса бу ерда энг ёмон иллат - бойлар ва камбағаллар ўртасидаги тафовутнинг кенгайиши, деб ўйлашга одатланганмиз.

Аммо, афтидан, ёвузлик кўриниши "ижобий" бўлган ўзгаришларда ҳам яширин. Биз аввал АҚШдаги 1970 йилда аҳолининг 62%ини ташкил қилувчи ўрта қатлам, ҳозир ярмидан ҳам пасайгани ва улар бойлар қатори камбағал қатлам сари миграция қилаётгани ҳақида ёзган эдик. Бу ерда эътиборли жиҳати - охирги ўн йилликда бу қатламни тарк этганларнинг учдан икки қисми қашшоқлик сари эмас, балки айнан элиталар сафига қараб йўл олган.

Бундан ташқари, ўта бойлар сони янада ортган: АҚШнинг энг бой аҳолисининг шартли "бриллиант фоизи" икки фоиздан ошган. 1995 йил нархларида ўн миллион доллардан ортиқ активларга эга оилалар сони 1983 йилдан 2010 йилгача беш баравар кўпайган (ҳозир улар сони янада кўп).

Элитарийлар сони АҚШда ростдан ҳам саноқсиз, миллионерлар 19 миллионга яқин (бу бутун бошли Румыния ёки Қозоғистон дегани). Децимиллионерлар сони — ярим миллион, ҳатто миллиардерлар 650 га яқин.

Бир қарашда, бу яхшидек кўринади, тўғрими?

Аммо нозиқ томони бор. Одамлар бойиб кетгач, табиий равишда ҳокимиятга даъво қилишни бошлайдилар. Улар ўз иқтисодий кучини ҳис қилгач, уни сиёсий кучга конвертация қилиш истагида ёнадилар. Улар шаҳарлар, конгресс, Оқ уйга даъво қила бошлайдилар.

Аммо ҳукуматда ўринлар сони ортгани йўқ-ку. Ҳатто, 450 ўринга эга Конгресс барча миллиардерларни сиғдира олмайди.

Элитада бундай талатўп туфайли улар орасидаги ҳар қандай бирдамлик эриб бормоқда - ва аксинча, ўта даҳшатли ғажишув авж олмоқда.

Айтганча, бу ерда фақатгина бойлар иштирок этмоқда, дея ўйлаш ярамайди.

Гап шундаки, қолганлар, яъни ўша ўрта синф ва камбағаллар, ҳақиқий пул, куч ва фаровонлик улардан юқорига қараб оқиб кета бошлаганини ҳис қилгач, ўз имкониятлари доирасида бойлар ва буюкларнинг ялтироқ оламига кириш имконига эга бўлиш истагида улар ижтимоий лифтлар сари югуришган.

Натижада, сўнгги йилларда АҚШда юристлар, шунингдек, сиёсатшунослар ва "ижтимоий фанлар бўйича мутахассислар" сони аҳолининг ўсиш суръатларидан сезиларли даражада ошиб кетди. Яъни назарий жиҳатдан кейинчалик сиёсий лавозимга айлантирилиши керак бўлган мутахассисликлар эгалари сони ортди.

Бу одамларнинг аксарияти эса сиёсий карьерани бошлаш тугул, балки оддий муваффақиятга ҳам эриша олгани йўқ.

Улар ғазабнок, ўз муваффақиятсизлиги объекти деб билганларга нисбатан душманлик ҳиссига тўлган, ва, умуман олганда, ҳозирги Америка ловуллаб аланга олишига ҳам қарши эмас. Чунки кимгадир бу инқироз бўлса, ким учундир эса имкониятлар дарчаси.

Ва эҳтимолки, бу одамлар - бир-биридан айро ҳолда Америкага нисбатан ватанпарварлик ҳиссини туяр ҳам, аммо биргаликда олганда унинг асосий ички душманини ташкил қилади.

Шу билан бирга, энг муросасиз элиталар ёки элита бўлишни хоҳлаган, лекин бўла олмаган ва Россиядаги фожиаларни Флорида ёки ҳеч бўлмаганда Колорадодан, ёки ҳеч омад кулиб боқмаса, Киевдан туриб "лайк"лаш учун эмиграция қиладиган Россиядан фарқли ўлароқ - америкаликларни борадиган жойи йўқ. Улар аллақачон Америкада, улар муваффақиятга эришиш учун ҳамма нарсани қилган, аммо эндиликда уларга тақдим этилган вексель бўйича ҳисоб-китоб қилишдан бош тортишмоқда.

 

Диққат, савол: "Жо бобо" ёки қора темир хоним бу одамларнинг кўнглини қай тарзда овлай олади ёки уларни қандай қилиб тинчлантира олади? Мақсадли аудитория кўз ўнгида икки юқори мартабали мансабдор шахсдан бирининг жинси ва териси рангини  алмаштириб, буни унинг реал қудрати туфайли эришилган ютуқ сифатида кўрсатишга уриниб кўрмоқчими? Бу элитарийлар ичидаги ички рақобат муаммоларига қандайдир ечим бўла оладими?

Ахир ҳукумат худди аввалги каби, резиналимас.

...Айтганча, ҳукумат ҳақида.

Турли давлатларда элиталар гўёки нимаси биландир фарқланади, деб ўйлашга ҳожат йўқ. Мамлакатимиз мисолида кўриб турибмизки, йилдан-йилга, бири қўйиб иккинчиси маҳаллий боярларнинг турли қисмлари мунтазам равишда ҳамма нарсани буткул унутиб, хурсанд тарзда тартибсизлик ҳужуми ўйинига киришадилар - ва ҳар гал бу иш билан, кесатиб айтганда, то ўрмончи келгунига қадар машғул бўлишади.

Ва айнан шу боис, АҚШнинг сайёрадаги энг муҳим державалардан бири (устига устак энг ёрқин ҳам - Америка, ўзининг медиа қудрати туфайли, устимизда гўёки осмондаги ўчириб бўлмайдиган телевизор каби осилиб туради) сифатида ҳозирги ва келажакдаги тақдири бизнинг элиталаримиз учун ҳам аниқ сабоқ бўлади, деб умид қилиш учун асос бор.

Бу билан американинг илғор тажрибаси такрорланишидан бизни қутқаради.

1583
Спортивный журналист Тимур Низаев

Низаев: илк олимпия муҳаббати, икки марта тўланган ҳисоб ва амалга ошмай қолган интервью

69
Таниқли спорт журналисти Тимур Низаев Sputnik Ўзбекистон мухбирига Москва Олимпиадасидаги матбуотнинг фаолияти ҳақида сўзлаб берди.

СССР халқларининг спартакиадаси: асосий ўйинларга қандай тайёргарлик кўрилган

Олимпиада-80 дан бир йил олдин Москвада СССР халқларининг VII-ёзги спартакиадаси бўлиб ўтди. Айнан шу пайтда спорт иншоотлари биринчи бор синовдан ўтказилди, ҳакамларнинг иши ва спортчиларнинг тайёргарлигига баҳо берилди. Бу ерда журналистлар ҳам ўрганишган. Бу кўп жиҳатдан келажакда, ўйинларнинг ўзида ёрдам берди.

"Биз Спартакиадага 6-7 кишилик гуруҳ бўлиб бордик. Спортнинг барча турларини ўзаро тақсимлаб олган эдик. Бу пайтга келиб мен "Физкультурник Узбекистана" газетасида учинчи йил ишлаётган эдим ва мен учун бу жуда ҳодиса бўлди. Мен биринчи бор ичига 30 ҳилдан ортиқ спорт турини олган комплекс мусобақаларни шарҳладим. Бизнинг муҳарриримиз Давлат Тимурович Фаттахов бизни Олимпия ўйинларига йўлланмани ва аккредитация Спартакиадада энг яхши ишлаган одамга берилиши билан умидлантирди. Натижада мен танландим", - дейди Низаев.

Олимпиада бошланишидан олдин ташкилий қўмита барча иттифоқ республикаларидан журналистларни йиғди. Ўшанда Ўзбекистон ССРдан тўрт киши бўлган: Москвага Тимур Низаевдан ташқари, "Совет Ўзбекистони" ("Советский Узбекистан") газетасидан Ҳайдар Носиров, Сафар Остонов - "Ёш ленинчи" ("Молодой ленинец") ва Олег Якубов "Правда Востока"дан йўл олдилар.

Шаҳар даражасидаги коммунизм ва журналистика айёрлиги

Суҳбатдошнинг сўзларига кўра, Москвадаги Ўйинларда ажойиб муҳит ҳукмронлик қилган ва СССР пойтахтида бир мунча вақт ҳақиқий коммунизм ҳукм сурди: мисли кўрилмаган мўл-кўлчилик, Олимпия ўйинлари қатнашчилари, меҳмонлари ва ташкилотчилари учун бепул ичимликлар ва транспорт.

"Ҳамма жой тоза ва саранжом эди. Ўшанда барча кераксиз шахслар 101-километрдан нарига кўчирилганди. Дўкон расталарида ҳамма нарса бор эди, ҳатто олдин сотилмаган ёки сотиб олиш қийин бўлган нарсалар ҳам бор эди. Мен жуда кўп сувенирларни жуда арзон нархда сотиб олганим эсимда", - деб эслайди Тимур Таджиевич.

Турар жой ва иш шароитларидан ҳам мамнун эдик: матбуот Москва марказидаги "Россия" меҳмонхонасининг шинам хоналарида жойлаштирилди, журналистлар яқин масофада - Лужникидаги замонавий ва шинам матбуот марказида ишладилар. Шу ернинг ўзида бошқа мамлакатлардан келган минглаб ҳамкасблари билан ҳам суҳбатлашишган. Бунга ўнлаб пиво навлари сотиладиган матбуот барнинг муҳити ҳам таъсир қилган.

"Бир марта эслайман, Грузиянинг "Лело" спорт газетаси бош муҳаррири Тенгиз Гачечиладзе билан барда ўтирган эдик. Гаплашиб ўтирдик, ичиб бўлиб ташқарига чиқдик ва иккаламизга қанчадан тушганини сўрамаганига ҳайрон бўлдим. Шундай бўлиб чиқдики, мен ҳам, у ҳам бир-биримиз учун билдирмай тўлаб қўйган эканмиз. Муҳит ана шундай дўстона бўлган", - дея хотирлайди Тимур Таджиевич.

 

Архивные фотографии журналиста Тимура Низаева
© Sputnik / Рамиз Бахтияров
Архивные фотографии журналиста Тимура Низаева

 

Бироқ, иш пайтида рақобат ҳам бор эди. Низаевнинг сўзларига кўра, аввало белоруссиялик ҳамкасблар билан рақобат бўлган, гарчи уларнинг ҳар бири ўз мамлакати ҳақида ёзган. Бу рақобат руҳида эмас, балки ўз спортчилари, спорт турлари, республикаларининг тарғиботига ўхшар эди.

"Мен ҳам ўз кузатувларим ва қарашларимнинг бир нечтасини захирада сақлаб турдим. Бу миллатчилик хусусиятига эга эмасди, аксинча бу профессионал ҳийла эди", - дея қўшимча қилди спорт мухбири.

У 25 кун сезилмай ўтиб кетганига иқрор бўлади. Владимир Высоцкийнинг тўсатдан ва бутун мамлакатни ҳайратда қолдирган дафн маросими хотирада қолди. Низаев кордондан ўта олмади ва маросимни узоқдан кузатди.

Бундан ташқари, ўн минглаб меҳмонлар ва спортчилар, миллионлаб телетомошабинлар каби Тимур Таджиевичнинг кўнглида ҳам осмонга учиб кетган Олимпия айиқчаси қолди. Ҳамманинг кўзига, ўзлари хоҳламаган ҳолда ёш келди. Алоҳида шаҳардаги коммунизм спорт эртаги билан якун топди: эртаси куни меҳмонхонадаги хизматчилар доимгидай меҳмонлардан нолий бошладилар.

Ғолиблар билан учрашувлар ва телефон орқали янгиликлар

Москвадаги 1980 йил Ўйинларига ўзбекистонлик спортчилар максимал рекорд сони билан етиб келишди - 15 нафар.  Ҳар бир спортчи учун Низаев улар ўйнаган спорт турларини ва таржимаи ҳолини синчковлик билан ўрганиб, олдиндан чизмалар тайёрлаган. "Физкультурник Узбекистана" газетаси ҳафтада уч марта нашр этиларди, тўрт саҳифадан учтаси Олимпиадага бағишланганди. Материалларнинг деярли барчаси нашр этилган.

"Москвада содир бўлганларнинг барчаси – ёрқин, кўркам, гўзал бўлган. Ҳар бир аренада субпресс-марказлари бор эди: Крылатскоедаги эшкак эшиш каналида, "Битца" от спорти марказида. Хотирамда айниқса Мытищи қолди. У ерда стендли отишма бўйича мусобақалар ўтказилган эди ва унда Рустам Ямбулатов кумуш медалини қўлга киритди. Худди шу "Битца"да от спорти бўйича умумжамоа ҳисобида Юрий Ковшов чемпион бўлди. Ватандошларимиздан бири Собиржон Рўзиев кумуш медал совриндори бўлди. У ҳақида бир неча бор хабарлар ёзгандим. Велотрекда сирдарёлик Александр Панфилов "кумуш"ни қўлга киритди", - дейди суҳбатдош.

Унинг сўзларига кўра, энг муваффақиятли интервью Собиржон Рўзиев билан бўлди. У спортчини Москва Ўйинлардан ҳам олдин билар эди, ундан илк интервьюни 1977 йилда олган эди. Рўзиев доим чет элларда юрар эди, шунинг учун унинг чиқишларини ҳар доим ҳам жонли томоша қилиш имкони бўлмасди.

"Мен Иттифоқ даврида ҳеч қачон ташқарига боролмаганман. Кейинчалик мустақиллик йилларида дунё бўйлаб саёҳат қилишга муваффақ бўлдим. Рўзиевнинг қиличбозлигини фақат Олимпия Ўйинларида кўрдим. Унинг ҳал қилувчи зарбани беришгача бўлган қунтини унутиб бўлмайди", - деб эслайди Тимур Низаев.

Шунингдек, чавандоз Юрий Ковшов ва ўқчи Рустам Ямбулатов билан материаллар ҳам бўлган.

"Мен билан гаплаша олмаган ягона одам бу Лариса Павлова бўлди. У аёллар волейбол жамоаси таркибида Олимпиада чемпиони бўлди. Нимагадир бунинг иложиси бўлмади", - дея таъкидлади журналист.

Мусобақалардаги ишини эслаб, Низаев бундан 40 йил олдин технологиялар бутунлай бошқача бўлганини таъкидлайди. Тошкентга у янгиликларни телефон орқали узатарди, стадионлар ва спорт мажмуаларида суратга олишни, албатта, матбуотнинг ҳозирги имкониятлари билан таққослаб бўлмайди.

"Пекиндаги Олимпия стадионида 36 та камера бор эди, Москвада эса, адашмасам, атиги 12 та камера бўлган. Энди эса дронлардан ва йирик планда суратга олишади. Бунда спортчининг ҳис-туйғулари кўринади, экранда қайтаришлар намойиш этилади. У пайт эса бу кабилар ҳақида гап бўлмаган ҳам. Технологик силжиш ҳайратга солади", - дея қўшимча қилди журналист.

Шу билан бирга, тўртта Ўйинларда қатнашган Низаев, айнан Олимпиада-80ни ўзининг фаолиятидаги илк Ўйин сифатида бошқача қадрлайди.

За работу на соревнования самого высокого уровня Тимур Низаев был удостоен множества престижных наград и памятных медалей
© Sputnik / Рамиз Бахтияров
За работу на соревнования самого высокого уровня Тимур Низаев был удостоен множества престижных наград и памятных медалей

"Мен жуда кўп жойларда бўлдим: Осиё ўйинларида ҳам ва қолган учта олимпиадаларда ҳам. Пекинга мени бу сафар Ўзбекистондан эмас, балки ХОҚ раҳбарияти томонидан таклиф қилишди, ҳатто "Спорт ва матбуот" номинациясида мукофот ҳам тақдим этишди. Ҳамма жой ўз ҳолича ажойиб эди, лекин биринчи Ўйинлар биринчи муҳаббатга ўхшайди: бундай нарсани унутиб бўлмайди", - дея иқрор бўлади у.

Дунёни спорт қутқариб қолади

Тимур Таджитович, спортга бефарқ бўлмаган кўплаб одамлар сингари, коронавирус пандемияси туфайли Олимпия ўйинларининг 2021 йилга кўчирилиши ҳақидаги хабарни афсус билан қабул қилди. У бундай қатъий чоралар тарихда бешинчи бор жорий этилаётганини эсга олди. Шу билан бирга, у спортнинг нафақат халқаро муносабатларнинг маданий-гуманитар таркибий қисмига, балки ҳар қандай мамлакат иқтисодиётига ҳам қўшадиган улкан ҳиссасини эсга олди.

Спортивный журналист Тимур Низаев освещал четыре олимпиады и несколько Азиатских игр, а также десятки других международных турниров
© Sputnik / Рамиз Бахтияров
Спортивный журналист Тимур Низаев освещал четыре олимпиады и несколько Азиатских игр, а также десятки других международных турниров

"Халқаро Олимпия Қўмитаси президенти Томас Бахнинг Европанинг меҳнатга лаёқатли аҳолисининг уч фоизи спорт соҳасида бандлиги ва Европа ЯИМнинг икки фоизи спорт бизнесига тўғри келишини айтгани бежиз эмас. Бу катта сонлар ва у соҳанинг муҳимлигидан далолат беради", - деб ишонч билдиради Низаев.

Унинг фикрига кўра, пандемия одатий дунёни ўзгартирди, янги муносабатларни ўрнатди. Журналистнинг фикрича, ушбу мураккаб воқеликда айнан спорт бутун инсоният учун бирлаштирувчи тамойилга айланиши керак.

69
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди?
Андрей Серенко

Серенко: фақат "фантазёрлар" АҚШнинг толиблар билан битимига оптимизм билан қарайди

203
Россиянинг замонавий Афғонистонни ўрганиш маркази етакчи эксперти Андрей Серенко регион атрофидаги фантазиялар ва реаллик ҳақида гапирди

Охирги ой давомида АҚШ Афғонистоннинг тўртта провинциясида "Толибон" радикал уюшмаси позициялари бўйлаб зарба берди. Уюшма аъзолари, Вашингтон февраль ойи охирида толиблар билан имзолаган ва 20 йилдан буён давом этиб келаётган қуролланган можарога чек қўйиши лозим бўлган тинчлик битимини бузганини ишонч билан таъкидлашмоқда.

Россиянинг замонавий Афғонистонни ўрганиш маркази етакчи эксперти Андрей Серенко фикрича, АҚШ умуман олганда - америка ҳарбийларининг толибларга қарши ва аксинча жанговар ҳаракатларда иштирок этмаслиги билан - шартнома бўйича энг муҳим мажбуриятлардан бирини бузди.

Эслатиб ўтамиз, АҚШ ва НАТО мамлакатларининг бошқа муҳим мажбурияти - бу Афғонистондан 14 ой давомида ўз қўшинларини чиқариб кетилиши эди.

Серенко фикрича, ушбу, бир қарашда олдиндан келишилган график ҳозирда "муаллақ" турибди ва бу ҳолат америка линияси боши берк кўчага кириб қолганини англатади.

"Ушбу битим борасида аллақандай оптимизмни сақлаб қолиш учун том маънода фантазёр бўлиш керак. Реалист бўлиб, "Толибон" ҳеч қачон урушни тўхтатмасли, ҳеч қандай қўшинни чиқариш билан уюшмани тинчлантириб бўлмаслиги ҳақида ўз-ўзингизга ҳисоб бермоғингиз лозим. Шундай экан, қўшинларни чиқаришни вақтинча тўхтатишга тўғри келар эҳтимол, толиблар яна америка қўшинлари ва НАТО кучларига ҳужум қилишлари мумкинлигини билган ҳолда", — деди сиёсатшунос Sputnik Тожикистон билан суҳбатда.

Экспертнинг таъкидлашича, бу сингари сценарий ҳеч қандай наф келтирмайди, биринчи навбатда, толибларнинг ўзига фойда бермайди, сабаби, бу ҳолатда ўз тарафдорларига нега АҚШ билан битим барбод бўлгани хусусида тушунтириш беришга тўғри келади.

Эришилган тинчлик битимининг барбод бўлиши "Толибон" етакчилари шаънига берилган зарбадир, дейди Серенко.

Ушбу ҳолатдан манфаат кўрадиган ягона куч - бу афғон ҳукумати бўлиб, у аввал ҳам бир неча маротаба худди шундай сценарий рўй бериши ҳақида огоҳлантирган.

203
Мавзу:
Афғонистон: 30 йил тинчлик илинжида
Лист бумаги в руке

“Темир дафтар” нима ва у қандай шакллантирилади вазирлик изоҳи

11
Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ахборот хизмати раҳбари “темир дафтар” борасида тушунча берди.

ТОШКЕНТ, 3 авг — Sputnik. Маҳалла ва оилани қўллаб-қувватлаш вазирлиги ахборот хизмати раҳбари Саодат Боймирзаева “темир дафтар” борасидаги саволга жавоб берди.

“Темир дафтар” — карантин шароитида ишсиз, даромадсиз қолган эҳтиёжманд, ёрдамга муҳтож оилаларнинг маҳаллада шакллантирилган шаффоф рўйхати”, - деди у АОКА ҳузуридаги штабда бўлиб ўтган брифингда.

“Темир дафтар” ўз навбатида фуқаролар йиғинлари раисининг сектор ва ҳудуд раҳбари билан ҳамкорликдаги фаолиятини мустаҳкамлайди.

Уни юритишда эҳтиёжманд оилаларнинг 7 тоифаси, жумладан:

- кам таъминланган;

- ногиронлиги бўлган;

- ижтимоий ҳимояга муҳтож оилалар;

- якка-ёлғиз кексалар;

- доимий ишсиз фуқаролар;

- карантин туфайли ишсиз қолган фуқаролар;

- оғир эпидемиологик ҳудудлардан қайтариб келинган фуқароларни камбағалликдан чиқариш чоралари кўрилади.

Шунингдек, масъул ходимлар ўзининг кунлик амалга оширган ишлари юзасидан “Темир дафтар”идаги маълумотларни saxovat.argos.uz сайтига рақамли имзо калити орқали электрон шаклда киритиб бориши ҳақида маълумот берилди.

“Темир дафтар”га тушган оиланинг ҳеч бўлмаганда битта аъзосини жорий йилда иш билан таъминланиб, шу орқали уларни муҳтожликдан чиқариш чоралари кўрилади.

11