АҚШ нима сабабдан сув ости кемаларини Россия қирғоқлари яқинига кўчирмоқда

1023
(Янгиланган 22:59 02.09.2020)
Пентагон ўзининг ўта шовқинсиз ва кенг разведка имкониятига эга бўлган USS Seawolf  кемаларини Норвегия портига олиб келди. Москвага бунга қандай жавоб беради?

ТОШКЕНТ, 2 сен — Sputnik, Николай Протопопов. Пентагон ўзининг USS Seawolf  - ўта яширин, кучи зарба беришга қодир ва кенг разведка имкониятларига эга бўлган атом сув ости кемасини Россия чегараларига юборди. Мақсад – Россия сув ости кемалари йўналишларини кузатиш. Экспертла мулоҳазасига кўра – бу Москвага йўлланган сигнал. Унинг жавоби қандай бўлиши ҳақида – РИА Новости мақоласида танишинг.

“Денгиз бўриси” паради

Америкаликлар Норвегияга АҚШ USS Seawolf (Денгиз бўриси) етиб келгани ҳақида кенг оммага баралла эълон қилишди. Пентагоннинг энг махфий денгиз кемаларидан бири ҳисобланган субмарина суратларини муассаса саҳифаларида эълон қилинди. АҚШ Сув ости қўшинлари қўмондони вице-адмирал Дерил Кодл эса “Seawolfнинг бу ерга келиши америка сув ости қўшинларининг глобал характерга эга эканини ва Дунё океанининг исталган қисмида топшириқлар бажариш имконига эга эканини намойиш қилади деди ғурур билан.

АҚШ сув ости кучларининг яна бир контр-адмирали Энтони Карулло Seawolfнинг Норвегияга келиши АҚШнинг сув остида уруш олиб боришда шундоқ ҳам кенг бўлган имкониятларини янада кенгайтиради ва Вашингтоннинг Шимолда денгиз хавфсизлигини таъминлашга тайёрлигини тасдиқлайди, деди.

Айни дамда АҚШ Ҳарбий денгиз кучлари таркибида 3та Seawolf туридаги сув ости кемаси бор. Улар 1980 йиларда ишлаб чиқилган ва душман назорати остида бўлган ҳудудларда ҳаракат қилишга мўлжалланган. Ушбу сув ости кемалари жуда шовқинсиз ҳаракатланадиган бўлиб бошқларидан ўзининг ўта яширин ҳаракат олиб бориш имкониятлари билан ажралиб туради. Шу билан бирга улар ўта кучли кемаларга қарши қуроллар – торпедо, мина ва “Гарпун” ва “Томогавк” тоифасига кирувчи ракеталарга эга.

Узунлиги 100 метр бўлган субмарина сув остида 35 узел (65 км/с) гача тезлашиши мумкин. Айтиш жоизки 20 узелгача (37км/с) ушбу субмариналар ўта шовқинсиз ҳаракатланади. Дастлаб АҚШ флоти 30та ана шундай кемаларга эга бўлиши керак эди. Лекин “Совуқ уруш” тугаганидан сўнг ушбу мураккаб ва қиммат кемалар АҚШ флотига керак бўлмай қолди. Ҳарбийлар 3та кема билан чекланди.

Пентагон хабарига кўра, Seawolf АҚШнинг Вашингтон штатидаги Бангор базасидан Иккинчи флот, (яъни Шимолий Атлантика) жавобгарлик ҳудудига етиб келган. Айни дамда кема Норвериянинг Тромсё базасида, Россия ракета ташувчи атом сув ости кемалари йўналиши яқинида жойлашган.

Эслатиб ўтамиз, АҚШнинг иккинчи флоти бир неча йил олдин қайта туғилди бўлган. Совуқ уруш йилларида ушбу бўлинма энг катта бўлиб Атлантика, Тинч ва Шимолий океанлар акваторияси учун жавобгар эди. Ушбу флот кемалари бир неча операцияларда иштирок этган. Масалан 1960 йиллар бошида содир бўлган куба блокадасида. Бюджетни иқтисод қилиш мақсадида ушбу флот 2011 йилда тарқатиб юборилган эди, лекин 7 йилдан сўнг “Шимолда Россияни ушлаб туриш учун” яна қайта ташкил қилинди.  

Айни дамда АҚШнинг ушбу ҳаракатларини Байроқларни намойиш қилиш деб аташ мумкин, - дейди Санкт-Петербург сув ости денгизчилари клуби раиси, 1 ранг капитани Игор Курдин. – Тромсьё ҳеч қачон атомо сув ости кемалари базаси бўлмаган. Бу ердан походлар орасида таъмирлаш ёки экипаж дам олиши учун фойдаланиш мумкин. Ундан сўнг “Сивульф” албатта Россия Шимолий флоти жавобгарлик зонаси - Баренцово денгизи томон йўл олади. Кема муз остига кириб кетади шекилли: - август ойи бунинг учун мос келадиган мавсум”.

Дарз кетган обрўй

Россия Шимолий флоти собиқ қўмондони Вячеслав Попов ушбу намойишнинг ҳарбий-сиёсий томонига эътибор қаратмоқда.

“АҚШ Артика ҳарбий театри нафақат Россия денгиз кучлари томонидан назорат қилинишини кўрсатиб қўймоқчи, - дейди адмирал. – Бу билан Вашингтон ушбу ҳудудда ўзининг борлигини кўрсатиб қўймоқчи. Америкаликлар бу ерларда разведка фаолиятини амалга оширган, оширмоқда ва келажакда ҳам амалга оширади, россияликлар каби. Россия денгизчилари бўлса уларнинг барча ҳаракатларини кузатиб боришади”.  

Шуниси эътиборга моликки, “денгиз бўриси” етиб келиши биланоқ, ядровий қурол ташишга қодир бўлган, 6та B-52 Stratofortress - стратегик бомбадимончи самолётлари Норвегия қирувчи самолётлари билан биргаликда ўқув машғулотларида иштирок этди.

Устига устак, “парвоз қилувчи қалъалар” Шимолий Америка ва Европада бирваракайига НАТОнинг 30та давлати устидан учиб ўтишди. АҚШ ҳарбий қўмондонлиги баёнотида айтилишига кўра, бундай учиш Бомбардимончилар оператив гуруҳи доимий машғулотлари учун – бетакрор характерга эга бўлган. “Иттифоқчи осмон” миссияси НАТО доирасида бирдамликни намойиш қилишга, жанговар тайёргарликни оширишга ҳамда ўзаро оператив ҳамкорликни кучайтиришга қаратилгандир.

Самолётлар 2та гуруҳга бўлинишди. Тўртта “қалъадан” иборат биринчи гуруҳ йўналиши Европа устидан ўтган бўлса қолганлари ушбу вақтда АҚШ ва Канада устидан учиб ўтишди. Улар ҳавода уларни кузатиб келаётган НАТОнинг турли мамлакатлари қирувчилари билан ўзаро мулоқотда бўлиб ҳавода ёнилғи қуйишди. Бундай кенг кўламли ва намойишкор ўқув машғулотларини ҳам қандайдир маънода Россия томон йўналтирилган сигнал деб қабул қилиш мумкин.

Жавоб реакцияси

Шу билан бир вақтда Москва ҳам қараб тургани йўқ ва у ҳам океан ортидаги ҳамкасабаларига ўз сигналларини йўлламоқда. Ўтган ҳафтада Аляска яқинидаги бетараф ҳудудда қўққисдан пайдо бўлган Россия сув ости атом кемаси Ғарб ОАВларида катта шов-шувга сабаб бўлди. Америкаликлар ушбу кемада бирор носозлик юз берган бўлса керак деб ўйлаб дарҳол ёрдам таклиф қилишди.

Лекин Россия Мудофаа вазирлиги дарҳол уларни тинчлантирди: “Омск” атом крейсери “Океан қалқони - 2020” кенг кўламли ўқув машғулотлари доирасида сув остидан кўтарилган. Маълум бўлишича Тинч океани флоти кемалари Беринг денгизи акваториясида ракеталар учирш билан шуғулланган. Хусусан яқинда замонавийлаштириш жараёнидан ўтган “Омск” кемаси  шартли нишонни 300 км масофадан туриб “Гранит” кемаларга қарши мажмуа ёрдамида яксон қилишни машқ қилган. "Варяг" керейсери эса 450 километр масофадаги нишонни “Вулкан” ракетаси ёрдамида яксон қилган.

Мудофаа вазирлиги намойиш қилган видеода “Омск” экипажи ўқ узишга тайёрланиши, кема тезкор сув остига шўнғиши ҳамда ракета отишга саноқ берилиши эшитилиб турибди.

“Бизникилар тез-тез НАТО самолётларини Россия ҳаво чегаралари яқинида тутиб олишмоқда. Бу нормал амалиёт. Эътибор беринг: охирги вақтларда улар Болтиқ ва Қора денгизлари устидан жуда кўп учишмоқда. Биз ҳам уларга биз ҳам ухламаяпмиз, қаерда истасак ўша ерда пайдо бўлишимиз мумкин, дедик”, - деб вазиятга изоҳ берди Россия Ҳарбий денгиз флоти бош штаби собиқ бошлиғи Виктор Кравченко.

“Океан қалқони” ўқув машғулотлари Болтиқ денгизи акваториясида бўлиб ўтмоқда. Уларда ўнлаб ҳарбий кемалар, сув ости кемалари, денгиз авиацияси ва қирғоқ қўшинлари иштирок этмоқда. Машғулотлар Болтиқ денгизида бошланди. Денгизчилар ҳарбий кемалар ва ҳаво ҳужумига қарши ҳаракатларни машқ қилишди. Кемалар торпедо ва артиллерия қуролларидан ўқ отишди. Яқинда Тинч океани флоти ўқув машғулотларининг навбатдаги босқичи бошланди – 50дан ортиқ кемалар ва 40қа яқин самолёт ва вертолётлар ўндан ортиқ ўқув-жанговар машқларни бажаришди.    

1023

"Руслар буни уддалади": жаҳон тоталитар державаси барпо этилди

939
"Россия сегодня" Халқаро ахборот агентлиги Америка Қўшма Штатлари бизни яқин тўрт йил ичида нима учун жазолайди, деган саволга жавоб топди

Виктор Мараховский
Бу - гарчи тўғридан-тўғри бўлмаса-да, аммо жуда тушунарли жавоб. Агентлик мутахассислари олти ой давомида ўнлаб америка ОАВларида чоп этилган мақолалар бўйича ("Саккизоёқ 3" коди билан) тадқиқотлар ўтказдилар, унда бизнинг давлатимиз номи ҳам келтирилган.

Хулоса: Америка медиа-соҳасида (демакки америка сиёсатида ҳам) бизнинг сиз билан мавжудлигимиз контексти энди анча ойдинлашди (ва шунинг учун Америка сиёсати учун) аниқ. Шунингдек, унда бизга қандай роль ажратилгани ҳам.

Демакки, бизга бўладиган, Россияга нисбатан кутилаётган тахминий муносабатлар ҳам тушунарлидек.

Яхши хабар: америка ОАВлари бизни эслашади, яхши кўришади, ва ҳатто 2016 йилгидан, яъни "руслар борасидаги жазава" ўз чўққисида бўлган вақтдагиданда кўпроқ эсга олишар экан (эсга олишлар чорак кўрсаткичга ортган).

Нохушроқ хабар: ўтган йилги обзордан тахминан бир йил ўтиб ҳеч вақо ўзгарган эмас.

Жорий йилнинг 1 августидан 15 ноябрига қадар Россия ҳақида чоп этилган 1227 мақола орасида — нольтаси позитив ёзилган. Нейтрал, дея баҳолаш мумкин бўлган мақолалар ("йўқ, руслар Трамп ғалабаси ҳақидаги заҳарли хештегни ишга туширмади", "йўқ, руслар сайлов натижаларига таъсир кўрсатишмади"; "руслар сайловларга аралашувини инкор этишмоқда" каби), - 46 та, ёки умумий ҳажмдан тўрт фоизни ташкил этади.

Қолган 96 фоизи — бу ҳаттоки такрорий эмас, балки мақсадли аудиторияга бир хил мантрани аҳмоқона тарзда сингдиришдан иборат: руслар сайловларга аралашишмоқда, руслар ижтимоий тармоқларда сизнинг онгингизни бузмоқда, руслар Трамп учун, руслар фейкларни тарқатишмоқда.

Габриэлнинг Россия АҚШ сайловларига аралашмаслиги ҳақидаги сўзлари ортида нима турибди? Германияда Россия АҚШда ўтказилган 2016 йилги сайловларга аралашмагани ҳақида гапира бошлашди. Sputnik радиоси эфирида сиёсатшунос Юрий Почта немислар Қўшма Штатлар томонидан, шу жумладан ўз номларига ҳам қарши айтилаётган айбловларнинг асоссизлигини тан олишни бошлашгани ҳақида таъкидлади.

Ушбу сингдиришлар шу даражада умидсиз ва зерикарли эдики, бу ерда ҳатто ҳазм этиладиган нарсанинг ўзи йўқ эди: кабинетларда ёки масофадан иш билан банд бўлган, ўз ҳаётида ҳеч нарса билан ҳақиқатда қизиқмайдиган журналистлар ва муҳаррирлар ўтиришар, улар ҳафтасига беш марта (мисол учун CNN — 106 кунда 570 та мақола чоп этган) қуйидагилардан бизни хабардор этиш учун оғиз очишарди:

— Путин ўз броси Трампни бизнинг сайловларга аралашиш учун қўллаб-қувватлаш ҳақида орзу қилмоқда,
— Россия сайловларимизни синдиришга ҳаракат қилишда давом этмоқда,
— Россиялик троллар аудиторияга таъсир кўрсатмоқда,
— Ижтимоий тармоқлар рус хакерлари ва троллар фаолиятини лозим тарзда назорат қилмаяпти,
— Трамп учун овоз бериб, сен соядаги қора лорд Путиннинг кўрсатмаси бўйича овоз бермоқдасан.
Буларнинг барчасининг, табиийки Россияга нисбатан ҳеч қандай алоқаси бўлмаган ва бўлмайди ҳам. Бу АҚШ медиа-ҳаётининг ички бир элементи - онги суст омма ва узлуксиз сайловлар цикллари кечадиган мамлакат.

Бу шундай бир давлатки, бу ерда ички душманлар бўйлаб зарба берадиган медиапушкаларнинг асосий вазифаси оммага узлуксиз равишда - бир хилдаги суггестив мантраларни, яқин қолган сайловларда қатнашиб, лозим бўлган номзодга овоз беришга даъват қилувчи (бу, агар ёдингиздан кўтарилган бўлса, демократия деб аталади) гипнос-мантраларни етказишдан иборат.

Икки минг йигирма иккинчи йил ушбу тетик демократияга фақат битта янгилик олиб келди: ижтимоий платформалар-гигантлар Facebook ва Twitterда ўз назоратида бўлган медиа-майдонни демократлардан бўлган номзод Жо Байден фойдасига цензура қилди.

Яъни:

— Трампни "бузғунчи мафияга қарши курашувчи" сифатида улуғлайдиган коллектив онгларни бостириш (Qanon тақиқига қаранг) - бунда Трамп Путиннинг қўғирчоғи ва оқ ирқчилар ҳомийси сифатида иблисона бир қиёфада гавдалантирилди,

— Трамп ҳар сафар оғиз очганида "ижтимоий тармоқлар томонидан жалб қилинган мустақил экспертлар" томонидан унинг гаплари ёлғон сифатида баҳоланган тақдирда, уни мум тишлашга мажбурлаш (19 октябрдаги маълумотларни топишга муваффақ бўлдим: Трамп 65 марта "мум тишлатилган", аммо Трамп оғзини оммавий равишда ёпиш кўринишидаги ҳақиқий разолат ҳали олдинда эди),

— Байден ва унинг оиласи Украинада қандай ўйнаганлари мавзусига бағишланган энг мейнстрим матбуот суриштирувларини ҳам оғзини ёпиб ташлаш (бу ерда Twitter ва Facebook ўта натижадор бўлди — New York Postда ёритилган кичик-Байденнинг саргузаштлари ҳақида демократ-сайловчиларнинг каттагина қисми бехабар қолиб кетди).

Биз ахборот асри XXI асрнинг тоталитар державаси барпо этилиши саҳнасини кузатдик, ва у деярли кўз ўнгимизда тамом бўлди.

Медиа-майдонларга эгалик қилувчилар бир вақтнинг ўзида фантомларни реклама қилиб (масалан, худди ўша рус аралашуви, холбуки 5 ноябр куни АҚШ киберхавфсизлиги ва инфратузилма хавфсизлиги агентлиги бўйича раҳбари Кристофер Кребс айтганидек, умуман бўлмаган) , унга айтиладиган эътирозларни блоклашмоқда, демократларга берилган овозлар сеҳрли тарзда 14 миллион овозга кўпайиб, иккиланаётганлар овози йўқ қилинди ва худди ўша "ҳеч қандай алдашлар бўлмади, Трамп алдаяпти, трампистлар ҳам" ритмидаги гипнос-мантраларни илгари сурмоқда.

...Бу ерда нимани қайд этиш лозим?

Биз, албатта, АҚШ маъмуриятининг кейинги ҳаракатларига таъсир кўрсатишга қодир эмасмиз. Биринчидан, чунки Америкада "Россияпарастлар лоббиси" йўқ ва бўлмаган ҳам (айтганча, айниқса у ҳеч қачон республикачилар орасида бўлмаган: АҚШдаги "россияпараст" сиёсий арбоб аслида Демпартиядан президентликка маргинал номзод Тулси Габбард бўлган, у бизни жазолашга даъват қилмагани учун "рус активи" деган ном орттириб олганди).

Иккинчидан — ва энг асосийси — биз битта оддий нарсани ёдда сақлашимиз керак: мана ўн йилдирки АҚШ элитаси (сиёсий, медиа, ва бошқа исталган) Россия ҳақида ҳеч вақо билмайди. Американинг ҳеч бир сиёсатчиси бизнинг заҳарли мамлакатимизга келишмайди, уларнинг ҳеч бири Москва, Питер, Екатеринбург, Сибирь ва Камчаткани кўрмаган; уларнинг ҳеч бири руслар билан учрашмаган, албатта, БМТда тайёрлаб қўйилган навбатдаги ўзаро "батлл"ларда иштирок этадиган рус дипломатларидан ташқари; Россия ҳақидаги барча маълумотлар уларга, ҳар сафар Путин томонидан заҳарланадиган ва мўъжиза туфайли омон қоладиган трансмиллий сиёсий-лесбиянкалар ва ўта бадқовоқ мухолифатлардан иборат патологик кадрлар орқали етказиб турилади.

Аммо, буларнинг барчаси ҳам улар эътибори перифериясида: барча асосий душманлар уларнинг ўз миллати ичида мужассамлашган ва айнан уларни биринчи ўринда забт этишади.

Бундаги яхши хабар нимада дейсизми?

Юқорида санаб ўтилган сабабларга кўра бизнинг давлатимизга қарши кураш ва жазолашнинг аллақандай ноёб методлари қўлланилади, дея ўйламаслик лозим.

Исталган бир мамлакатга аниқ ва мақсадли ҳаракатларни қўллаш учун уни билиш талаб этилади. Қандайдир отишмада олий даражадаги боссни ўлдиришга ҳаракат қилганлар, билишадики: буни узоқ ўрганишсиз амалга ошириш мумкин эмас.

Хуллас: гап АҚШ Россиянинг оғрийдиган жойига зарба беришга унчалик қодир эмаслигида ҳам эмас (отиладиган нарсанинг барчаси кўп йиллар олдин отилиб бўлинган). Ҳаммаси бунданда ёмонроқ: улар ҳаттоки бизнинг мамлакатга зиён етказиш масаласида ҳақиқатан диққатни жамлашга қодир эмас.

Биттагина оддий сабабга кўра: айни вақтда у ерда ички оппонентларни ўз асосий рақиби сифатида кўрувчи медиа-сиёсий олигархия ғалаба қозонди.

Бу эса, ушбу фонда қуйидагиларга босим ўтказиш лозимлигини англатади:

— "янги тенглик" ни рад этадиган диний консерваторларга, яъни девиант озчиликларнинг сўзсиз имтиёзли позициясини;
— ўзининг бекаму-кўстлиги ва уларнинг оқланган ҳаёт тарзи ҳақидаги тасаввурлари учун оқ танли эркакларни;
— "яшил" энергетика фойдасига анъанавий энергетикага, —
олдиндан шуни айтиш жоизки, Россия таҳдиди ҳақидаги фантом маргинал сифатида қаралади. Ва шовқинли, аммо самарасиз методлар билан ғолиб чиқиши керак.

Аммо бу Россиянинг "Шимолий оқим - 2" каби макролойиҳаларига ҳеч нарса хавф солмаётганини англатмайди. Аммо, ушбу таҳдид кучаймоқда, деб таъкидлаш учун ҳам ҳеч қандай асос йўқ.

Бизни, табиийки, яхши кўришмайди (ҳатто, нафратланишади, деб айтиш мумкин — ахир ҳар не рўй берганда дунёдаги гегемонни ярим соат ичида йўқ қилишга қодир бўлган коинотдаги ягона давлатдан нимани ҳам кутиш мумкин).

Аммо давлатнинг тоталитар тузилмаси, у "раҳнамо" ёки "демократик" бошқарув шаклига эга бўлсин, нормал ҳолатдаги давлат тузилмасидан шуниси билан фарқ қиладики, у ҳамиша бош душманларни ўз ичида излайди ва топади.

Шундай экан, барчамиз сабрли бўлишимизга тўғри келади.

Ёки, попкорн, ёки бўлмаса семичка оволинг.

939
Танки Т-14 Армата

Рус қуроли: 2020 йилнинг дастлабки натижалари

548
Россия мудофаа-саноат комплекси ва РФ Мудофаа вазирлигининг қайта қуролланиш дастури ўтаётган йилда иқтисодий турбулентлик шароити ҳамда глобал чақириқлар ва хатарлар фонида юқори барқарорликни намойиш этди.

2020 йилдаги коронавирус пандемияси билан боғлиқ глобал иқтисодий инқироз Россия давлат қурол ишлаб чиқариш дастури (ГПВ-2020)ни ва РФнинг халқаро қурол бозоридаги позицияларига путур етказа олмади. Россия қўшинлари таъминоти ўтган йилгига нисбатан 11 %га ошди. "Рособоронекспорт" хорижий буюртмачиларга 10 миллиард долларлик ҳарбий мақсадли маҳсулотларни етказиб берди, буюртма портфелини тахминан 50 миллиард долларда сақлаб қолди ва 9 миллиард долларга янги битимлар имзолади.

Қайта қуролланиш пойгасида иштирок этмай, Россия 2019 йилдан армия ва флотнинг қайта таъминоти учун 2019 йилдан 1,5 трлн рублдан кўп сарфламоқда, боз устига маблағларнинг 70%дан кўпи – замонавий серияли намуналарга сарфланяпти. Қўшинлар бир йил ичида 2300 дан ортиқ янги турдаги қурол-аслаҳаларни олган.

Россия флоти 35та субмариналар, сув усти кемалари билан тўлдирилди – фақатгина Болтиқ флотининг ўзи олтита янги ракета кемаларини қабул қилиб олди. Ҳаводан ҳужумга қарши мудофаа ҳам– тўртта С-400 "Триумф" зенит-ракета полк комплектлари ва олтита "Панцирь"  зенит ракета-тўп дивизион комплектлари билан бойиди.

"ГПВ-2020" дастурини амалга ошириш давомида армия ва денгиз флотида замонавий қурол-яроғ даражаси 70 %га, стратегик ядровий кучларда 83 %га, Аэрокосмик кучларда 75 %га етди. Умуман олганда, РФнинг қурол-яроғни ривожлантириш бўйича 2011–2020 йилларга мўлжалланган давлат тўлиқ амалга ошириладиган биринчи дастур бўлди ва қўшинларни катта миқдордаги янги ва замонавий қурол-яроғ ва жиҳозлар билан таъминлади. Тезлаштириш давом этмоқда, янги йилда қўшинлар 3400дан ортиқ янги ҳарбий техникага эга бўлади - ҳарбий қисмларнинг энг сўнгги қурол-яроғ билан доимий жиҳозланиш ҳозирлиги 2022 йил бошига қадар 71 %дан ошади.

Муаммолар ҳалқасида

Россияга қарши санкциялар ва ғарблик "шерикларнинг" виждонсизларча рақобати туфайли пандемия РФ қурол экспортининг энг катта муаммосига айланди. Ёдга олиш керакки, 2020 йилда жаҳон қурол савдосидаги умумий "ковид" кўрсаткичининг пасайиши 10% даражада бўлиши прогноз қилинмоқда, аммо Россия етакчиликни сақлаб қолди. Рус қуроли жаҳон қурол бозорининг тахминан учдан бир қисмини (АҚШдан кейин иккинчи ўринни) эгаллаган.

Ҳарбий-техник ҳамкорлик тўғрисидаги маълумотлар асосан махфий характерга эга ва шу билан бирга Россия ва Туркия С-400 ЗРКни етказиб бериш бўйича иккинчи битимни имзолашгани, Миср 500та Т-90МС танкларига буюртма бергани, чет эллик буюртмачига Ми-38Т кўпнишонли вертолётларни етказиб бериш бўйича битим имзолангани маълум. Ҳиндистон Россиянинг МиГ-29 ва Су-30 қирувчилари учун 2 миллиард доллар сарфлашга тайёр.

Бешинчи авлод Су-57Э қирувчилари, модернизация қилинган Ми-28НЭ вертолётлари ва Ка-52К кема вертолётлари юқори экспорт салоҳиятига эга. С-300В4 "Антей-4000" зенит-ракета мажмуаси ва "Армата" зирҳли машиналар линияси ҳам талаб кам эмас.

Россия етакчилигининг истиқболдаги баҳосини тушуниш учун, қуйидаги маълумотга эътибор қаратиш жоиз - Россия қуроли экспортининг тахминан 45%ини - авиация ташкил этади. 2020-2023 йилларда эса кўп нишонли қирувчиларнинг жаҳон экспорти ҳажми 110,7 миллиард доллар, жанговар вертолётларники - 65,3 миллиард долларга баҳоланмоқда.

Юқори технологиялар жанговар сафда

Ўтаётган йил рус қуролларининг миқдор (серияли ишлаб чиқариш) ва сифат (жанговар фойдаланиш) кўрсаткичларида катта ютуғи билан эсда қолди. Бир нечта ёрқин штрихларни - хронологик тартибда келтирсак.

Замонавий ва универсал Ка-52 "Аллигатор" разведка-зарба вертолёти Суриядаги жанговар шароитларда синовдан ўтган, бортда 2,8 тонна оғирликка эга арсенални кўтариб юришга қодир ва ҳозирда 100 километргача масофага уча оладиган қанотли ракеталарни ўзида "ўлчаб кўрмоқда" (дунёда аналоги йўқ). Россия ҲКК жанговар сафида - бундай машиналар сони тахминан 140тани ташкил қилади.

"Панцирь" ЗРПК 2020 йилда илк бор вақт талаби туфайли ҳарбий кема палубасига "қадам қўйди". Ҳаво нишонларининг тезлик ва нишонга олиш имкониятлари мунтазам ўсиб бормоқда, уларнинг ўлчами ва кўриниши эса аксинча, камаймоқда. Рақибнинг арзон дронига қарши С-300 ёки С-400 сингари қимматбаҳон ракеталарни қўллашдан наф йўқ. Денгиз амалиётида ихчам тизим барча кўринишдаги ҳаво нишонларини 20 км чегара чизиғидан тортиб кема бортига қадар бўлган масофада оптимал йўқ қилишга қодир. 

Россия ҳаво-космик кучлари Ленинград вилоятида биринчи энг янги "Витязь" С-350 зенит-ракета тизимининг жанговар қўлланилишини бошлашди ва ушбу қурол Ғарбий стратегик йўналишда ҳаводан ҳужумга қарши мудофаани кучайтиришда сифатли сакрашни амалга оширишга имкон беради. Дивизионда 12 та ускуна мавжуд бўлиб, уларнинг ҳар бири 12 тадан ракетага эга. Автоматик режимда 120 километрдан ортиқ масофа ва 30 километргача бўлган баландликда ҳаводаги нишонларга тез ва аниқ зарба беришга тайёр бўлган жами 1728 та ракета.

С-500 "Прометей" зенит-ракета тизими синовлари якунланмоқда, бу синовлар давомида ракета рекорд даражадаги 553 км масофада нишонни урди. Қора денгиз йўналишида С-500 тизимлари, фаразларга кўра, тажовузкорнинг Бухарест, Анқара ёки Киев устидаги қирувчи самолётларини ҳамда стратегик бомбардимончи самолётларини уриб туширишга қодир (буларнинг барчасида нишонгача бўлган масофа 550 км дан кам бўлади).

 

Россия ҲДК 2020 йилда 28 йил деганда биринчи марта олтита сувости кемаларини қабул қилмоқда: тўрттаси 955А ва 885М лойиҳаларидаги атом кемалари ва иккитаси 636.3 ва 677 лойиҳала - дизель-электрик кемалар. Тўртинчи авлодга мансуб ўнта стратегик сув ости крейсерлари (учта "Борей" ва еттита "Борей-А")яқин ўн йилликлар учун Россия ядровий триадасининг денгиздаги асосига айланади ва 160дан кам бўлмаган "Булава" ракеталарини максимал 8000 километргача бўлган ҳаракат радиусида ташийди (бу ҳар бири 100-150 килотоннагача бўлган 1600 та ажраладиган боеголовкалардир). Россия мамлакат манфаатларини Жаҳон океанининг исталган нуқтасида ҳимоя қила оладиган янги сувости флотини шиддатли тезликда яратмоқда.

Бешинчи авлод Су-57 қирувчиларининг оммавий ишлаб чиқарилиши бошланди. Янги қирувчи ер устидаги узоқлик масофаси 400 километргача бўлган нишонларни аниқлашга, 62тагача объектларни кузатиб боришга (ва бошқа самолётларга (зарба дронларига) нишонлар бўйича кўрсатмаларни олиб беришга қодир. Биринчи партияда РФ Мудофаа вазирлиги учун – 76 қирувчилар, истиқболда эса Су-57нинг учта авиаполки Россия ҲКК жанговар имкониятлари барқарор ривожини таъминлайди.

Сайёрамизнинг ҳар иккала қутбидан учиб ўтишга қодир бўлган янги оғир қитъалараро "Сармат" баллистик ракета Стратегик ракета кучларига хизматга киришдан олдин сўнгги синовлардан ўтди. Асосий фарқ шундаки, янги континентлараро баллистик ракетадан юқори аниқликдаги ноядровий қурол сифатида Ю-71 типидаги гипертовушли блоклар билан фойдаланиш имокнияти мавжуд. Атмосферада тахминан 15 Мах (7 км / сек.) Тезликда блокнинг кинетик энергияси ҳудуднинг радиоактив ифлосланишисиз ядровий зарба бериш учун хос бўлган ҳалокатни кафолатлайди. Гипертовушли маневр қилувчи жанговар каллакларининг муҳим устунлиги бу траекторияни жуда аниқ созлаш ва старт жойидан минглаб километр наридаги "қозиқ" га аниқ уриш қобилиятидир.

 

Ядровий энергетика ускунасига эга бўлган "Посейдон" денгиз ости транспорт воситасининг синовлари учувчисиз сузишнинг ноёб хусусиятларни ва чексиз тезлигини тасдиқлади. Бу 1000 метр чуқурликда 10 минг километргача, 100 узел (185 км / соат) тезликда ҳаракатлана оладиган қитъалараро чуқур сувларда ҳаракатланувчи аппаратдир. Узунлиги 24 метр бўлган қурилма одатий ёки мегатоннали термоядровий ўқ-дорилар билан жиҳозланиши мумкин ва самолёт ташувчи гуруҳларни, стратегик сувости базаларини ва душманнинг қирғоқ инфратузилмасини йўқ қилишга мўлжалланган.

Россия дунёнинг бошқа ҳеч бир мамлакати билан ўхшаши бўлмаган, юқори аниқликдаги самарали қурол бўлган "Циркон" гипертовушли ракета синовларини муваффақиятли якунламоқда. Октябр ойида Оқ денгиздаги "Совет Иттифоқи флоти Адмирали Горшков" фрегатидан учирилган "Циркон" тўрт ярим дақиқада 450 км масофадан туриб Баренец денгизидаги нишонни урди ва РФнинг Арктика чегаралари ва Шимолий денгиз йўли мудофааси ишончлилигини тасдиқлади. Тезлик 8 Махдан ошди, парвоз максимал баландлиги 28 километрга етди. Лойиҳага кўра, ракета тезлиги 9 Махга қадар (10789 км / соат дан юқори)  ва парвоз масофаси 1000 километрдан ортиқ бўлиши назарда тутилган.

Россия Мудофаа вазирлиги қўшинларида қўшинларни миналардан тозалайдиган "Уран-6" роботлари билан таъминлаш тўғрисида қарор қабул қилинган. Кўп функцияли роботлар комплекси миналаштирилган майдонларда ўтиш жойларини ўтказиш ва катта майдонларни миналардан тозалаш учун мўлжалланган (илгари Сурияда синовдан ўтган).

548
Вспышки на Солнце, архивное фото

Қуёш Ерга қачон хавф солишни бошлайди - Россия ФА жавоби

1
Россия Фанлар академияси космик тадқиқотлар институти директори Қуёш Ерга қачон хавф солишни бошлашини маълум қилди.

ТОШКЕНТ, 2 дек — Sputnik. Қуёш ўз умрининг ярмини яшаб бўлди ва бир неча юз миллион йилдан сўнг ҳаддан ташқари иссиқлик билан Ерга хавф солишни бошлайди, деди Россия Фанлар академиясининг космик тадқиқотлар институти директори Анатолий Петрукович. РИА Новости хабарига асосан.

"Бизнинг юлдуз пайдо бўлганда, ҳозиргига қараганда совуқроқ бўлган. Вақт ўтиши билан у аста-секин қизимоқда ва ундан чиқаётган нурланиш оқими ўсмоқда. Замонавий тушунчаларга кўра, Қуёш бир неча юз миллион йилдан сўнг, Ерга таҳдид сола бошлайди, чунки ундан келадиган иссиқлик оқими, Ернинг замонавий иқлими учун ортиқ даражада кўп бўлади", - деди олим.

Бироқ, инсоният бу муаммони қандайдир тарзда ҳал қилиш учун, масалан, атмосферани тартибга солиш ёки Ердан учиб кетиш учун жуда кўп вақтга эга.

Петрукович таъкидлашича, Қуёш тахминан 4,5 миллиард йил яшади ва ҳозирги ҳолатида яна шунча миқдорда вақт бўлади. "Бу шундай юлдуз учун одатий ҳаёт цикли. Сўнгги босқичга келганда, у қизил гигантга айлана бошлайди, кенгаяди ва ҳатто Ерни ютиб юбориши мумкин", - деб қўшимча қилди эксперт.

1