The Lancet Россиянинг Sputnik V вакцинаси тадқиқотлари натижаларини эълон қилди

1628
(Янгиланган 10:51 05.09.2020)
Гамалея номидаги НИЦЭМ ишлаб чиқарувчилари Александр Гинцбург ва Денис Логунов ҳамда Россия тўғридан-тўғри инвестициялари фонди бош директори Кирилл Дмитриев мақолада қандай маълумотлар келтирилгани ва унинг жаҳон илм ҳамжамиятига аҳамияти ҳақида гапирдилар

ТОШКЕНТ, 4 сен - Sputnik. Россияда COVID-19 га қарши Sputnik V вакцинаси рўйхатга олинганидан сал кам бир ой ўтиб, жаҳондаги энг обрўли илмий журналлардан бири - The Lancet бугун иккита фаза клиник тадқиқотлари натижаларини эълон қилмоқда. Бу Россия билан бир қаторда халқаро илмий ҳамжамият вакиллари томонидан кутилган воқеадир.

Эълон қилинган материалда чет эллик экспертлар танқидларига жавоб бериш билан биргаликда, узоқ кутилган аниқликлар киритиб ўтилган - коронавирусга қарши дунёда биринчи бўлиб рўйхатга олинган вакцина бўлган россиялик олимлар ишланмаси касалликка қарши курашда самарадор бўлибгина қолмай, қўлланилишда ҳам хавфсиздир.

Мақолалар сериясига старт

The Lancet 1 ва 2-фаза натижаларини эълон қилмоқда, Гамалея номидаги НИЦЭМ ишлаб чиқарувчиларининг ишонч билан айтишича, бу илмий журналларда чоп этиладиган қатор мақолалар сари биринчи қадам бўлади.

Россия первой в мире зарегистрировала вакцину от коронавируса
Ruptly / РФПИ / WHO / Дмитрий Куракин/Пресс-служба Минздрава России

"Сентябр ойида вакцинанинг ҳайвонларда - сут-эмизувчилар, сурия оғмахонлари, трансген сичқонларда - ўтказилган тадқиқотлари тўлиқ чоп этиш учун тақдим қилинди. Вакциналар ҳимоя жиҳатдан 100% самарадорликни кўрсатган (сут-эмизувчилар ва сурия оғмахонлари бўйича натижалар клиник синовлардан олдин олинган). Вакцина рўйхатга олингач 40 минг нафар кўнгиллилар иштирокида айни вақтда бошлаб юборилган клиник тадқиқотлар бўйича илк натижалар октябр-ноябр ойларида чоп этилади", - дея аниқлик киритган Гамалея маркази.

Хавфсизлиги тасдиқланган вакцина

Гамалея номидаги НИЦЭМ мутахассислари ўз илмий мақолаларида келтирган асосий хулосалардан бири - "Спутник V" вакцинасининг хавфсизлигидир. Экспертлар вакциналашнинг 1 ва 2-клиник фазалари тадқиқотлар натижаларига кўра баҳо бериладиган биронта мезон бўйича жиддий нохуш ҳолатлар аниқлашмаган. Ҳамма номзод-вакциналар ҳам бундай натижа билан мақтана олмайди, уларнинг айримларида нохуш жиддий ҳолатлар даражаси 25%га етади.

Муддатдан олдинги иммунитет

The Lancet чоп этган мақолада, шунингдек, "Спутник V" вакцинаси самарадорлигининг илмий далиллари келтирилган. Мисол учун, унинг икки босқичда киритилиши каби ноёб технологияси туфайли эмланганлар организмида коронавирусга қарши 100%лик иммун жавоб ҳосил бўлади.

Гамалея номидаги НИЦЭМ директорининг илмий ишлар бўйича ўринбосари Денис Логуновнинг қатъий таъкидлашича, вакцинани олганларнинг барчасида 100% ҳолатларда гуморал ва ҳужайра иммун жавоби кузатилади, бу инсонни COVID-19дан ишончли ҳимоялаш учун етарли ҳисобланади.

"Эмланган кўнгиллилардаги антитаначалар даражаси касалланганларга қараганда 1,4-1,5 баробар кўплиги аниқланди - таққослаш учун - британиянинг AstraZeneca фармацевтика компаниясида вакциналанган кўнгиллилар организмидаги антитаначалар даражаси коронавирус инфекциясини бошдан кечирганларникига деярли тенг эди", - дейди россиялик мутахассислар.

Эксперт қандай ҳолларда эмлаш мумкин эмаслиги ҳақида маълумот берди >>>

Гамалея номидаги НИЦЭМ "Sputnik V" вакцинасининг клиник тадқиқотлари доирасида барча кўнгиллиларда коронавирус билан инфекцияланган ҳужайраларни аниқлаш ва йўқ қилиш хусусиятига эга CD4 +, шунингдек, CD8 + ҳужайралари билан тақдим қилинган Т-ҳужайрали иммунитет шаклланганини тасдиқлайди.

Вакцина 100% ҳолатларда иш беради

Инсон аденовирус векторлари асосида яратилган вакциналарда илмий жамоатчиликнинг энг катта ҳавотирларидан бири – айрим одамларда аденовирусларга нисбатан олдиндан мавжуд бўлган иммунитетнинг мавжудлиги эди -  "Спутник V"да эса айнан шундай усулдан фойдаланилади.

Бошқача қилиб айтганда, иммунитетимиз организмга вакцинада "такси" хизматини бажариб, ҳужайраларга коронавирус ташқи қобиқларининг генетик материалини етказиб берадиган аденовирусларни зарур миқдорда ўтказмаслиги мумкин, деган ҳавотир мавжуд эди (шуниси муҳимки, коронавируснинг ўзи организмга вакцина билан бирга тушмайди ва бу ҳолат коронавирус билан инфекцияланиш имкониятини тўлиқ йўққа чиқаради).

Одамлар тез-тез аденовируслар (оддий шамоллаш) билан оғришлари туфайли, уларда иммунитет шаклланган бўлиши мумкин, у амалда аденовирус вакцинаси самарадорлигини пасайтириши мумкин. Аммо Гамалея номидаги НИЦЭМ жамоаси томонидан тақдим этилган тадқиқотлар натижалари аксини исботламоқда: ундан олдин мавжуд бўлган иммунитет вакциналаш самарадорлигига таъсир ўтказмайди.

"Оптимал хавфсиз дозировка танланган бўлиб, у вакциналанганларда 100% самарали иммун жавобни таъминлайди, ҳатто яқинда аденовирус инфекцияси билан беморланганларда ҳам. Бу текширилмаган платформалар асосида яратилган янги вакциналар аҳамиятини пасайтиради", - дея изоҳ беришди илмий ташкилотда.

Бундай текширилмаган платформалар сифатида айрим ғарб компаниялари ишланмаларини мисол келтириш мумкин, улар инсон аденовирусларига нисбатан хавфлар туфайли бошланган эди. Бундай ишланмаларнинг айримлари, мисол учун мРНК технологияси (Moderna компанияси вакцинаси) ёки шимпанзе аденовируси (AstraZeneca компанияси вакцинаси), бунга қадар ҳеч қачон рўйхатга олинган вакциналарни яратишда қўлланилмаган. Бундай препаратлар узоқ муддатли синовларга муҳтож, сабаби уларнинг организм репродуктивлиги ёки юзага келиши мумкин бўлган онкологик касалликларни келтириб чиқарувчи юқори канцероген хусусиятларга таъсири хавфи мавжуд.

The Lancet журналида россиялик олимлар "Спутник V" асосини ташкил қилувчи платформа хавфсизлигига доир тадқиқотларга ҳаволаларни тақдим этишган. "Хусусан, 1953 йилдан бошлаб дунёда улар негизида яратилган вакциналар ва дорилар хавфсизлигини тасдиқловчи 250дан зиёд клиник тадқиқотлар ўтказилган ва 75та халқаро мақолалар чоп этилган", - дея тушунтиради Денис Логунов.

"Одам аденовируси векторларига асосланган препаратлар амалда 15 йилдан ортиқ вақтдан бери қўлланилиб келинмоқда. Хусусан, бу Хитойда 12 йилдан ортиқ вақтдан бери қўлланилиб келинаётган Эбола вирусига қарши вакцина ва саратонга қарши "Гендицин" препаратидир".

Икки векторли ноёб технология

Академик Александр Гинцбургнинг айтишича, иккита аденовирус - 5 ва 26 серотипдан - иккита алоҳида прививкада фойдаланиш "Спутник V" вакцинасининг ноёб хусусияти ҳисобланади.

Россиянинг янги COVID-19га қарши вакцинаси ҳақида батафсил >>>

Бугунги кунда кўплаб экспертлар томонидан икки босқичли вакцина коронавирусга қарши иммунитетни сезиларли кучайтиришга қодир омил сифатида тан олинган. Аммо иккита прививка учун биттаю битта векторнинг ишлатилиши ҳолатида иммун тизими ҳимоя механизмларини ишга туширади ва иккинчи уколда препаратни рад этишни бошлайди. "Спутник V"да иккинчи векторнинг қўлланилиши бу муаммони тўлалигича ҳал этади ва келтириб ўтилган нейтраллаштирувчи таъсирдан қочишга ёрдам беради.

Гамалея vs АстраЗенека

Икки марта эмланадиган вакцинани синовдан ўтказиш учун кўнгиллилар сони етарли эмаслиги ҳақидаги танқидларга жавобан, олимлар, ушбу тизим, масалан, номзод-вакциналарни ишлаб чиқишда етакчи бўлган AstraZeneca компаниясига қараганда кўпроқ одамларда синовдан ўтказилгани ҳақида эслатадилар. Британия фармацевтика гиганти ўз вакцинасининг иккита уколи самарадорлигини аниқлаш учун вакцинанинг 1 ва 2 фазаларида 4 марта кам бўлган кўнгиллилардан фойдаланган.

"Россиянинг "Sputnik V" вакцинасининг иккита инъекциялари кўринишида ўтказилган клиник синовларнинг 1 ва 2 фазаларида иштирок этганлар сони AstraZenecaда иккита инъекция киритилган субъектларга нисбатан 4 баробар кўп бўлди",  - дея тушунтиради РФПИ бош директори Кирилл Дмитриев.

Ягона хавфсиз технология

Ўтган ҳафтада АҚШ озиқ-овқат маҳсулотлари ва доривор воситалари бўйича назорат бошқармаси жорий эпидемиологик ҳолатда номзод-вакциналарни рўйхатдан ўтказишни тезлаштириш жараёнидан фойдаланилиши эҳтимоли ҳақида эълон қилди, бу эса ўн минглаб кўнгиллиларда учинчи фаза бўйича клиник тадқиқотлар ўтказилиши заруратидан воз кечилишини англатади.

Буюк Британия ҳукумати ҳам худди шундай ёндашувни қўллаш тўғрисида гап очган эди. Шу билан бирга ушбу давлатлардаги регуляторлар фақатгина ўз самарадорлиги ва хавфсизлигини исботлаган вакциналар тезлаштирилган тартибда рўйхатдан ўтказилиши мумкинлигини қайд этишган.

Бизнинг мутахассисларимиз фикрича, бу талабларга жавоб берувчи препаратлар сони унчалик ҳам кўп эмас.

"Бугунги кунда ушбу мезонларга мос бўлган ягона технология - инсон аденовируслари векторлари асосидаги платформадир. У бир неча ўн йилликлар давомида кўпсонли тадқиқотлар натижасида ўз хавфсизлигини исботлаган", - дейди Кирилл Дмитриев.

The Lancetдаги мақола - бу "узил-кесил жавоб"

Россия тўғридан-тўғри инвестициялари фонди бош директори Кирилл Дмитриевнинг тушунтиришича, The Lancetдаги клиник синовлар натижаларининг чоп этилиши жорий йил август ойида "Sputnik V" вакцинаси рўйхатга олингач "Россияга қарши қаратилган саволлар раундида қатъий жавобдир".

Иммунолог Россия вакцинаси ҳақида: "у милтиқ каби, отишга шай" >>>

"Эндиликда, ўз навбатида, Россия ҳам халқаро ҳамжамиятга баъзи саволларни йўллаши мумкин. Шимпанзе аденовируси ёки мРНК асосида яратилган вакциналарнинг узоқ муддатли самарадорлигини исботловчи ва уларни қўллаш канцероген хатарлар ва  бепуштликка олиб келмаслиги ҳақидаги расмий маълумотларни чоп этишга чақирамиз. Шу билан бирга нега AstraZeneca нохуш салбий таъсирлар юзага келганида, юридик даъвони рад этишга бу қадар оёқ тираб турибди, шу ҳақда тушунтириш берилса, ёмон бўлмасди", - дея таъкидлайди эксперт.

1628
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси (1349)
Корабли НАТО в Балтийском море во время учений

Янги совуқ  уруш: Америка денгиз пиёдалари нега Шимолда тўпланмоқда

271
(Янгиланган 15:21 25.01.2021)
Россияни жиловлаб туриш баҳонасида АҚШ ва Норвегия Арктикада янги совуқ урушни ва қуролланиш пайгасини бошлаб юборишган.

ТОШКЕНТ, 25 янв — Sputnik, Николай Протопопов. АҚШ армияси Норвегияда, Россия чегараларига яқин жойда тўпланмоқда. Январ ойида ушбу қирғоқда мингга яқин АҚШ денгиз пиёдалари олиб келинган эди. Шу билан бирга америка сиёсатчилари ва генераллари тинимсиз равишда Арктикада танглик ошиб бораётганини ҳақида баёнот бермоқда. Аслида ушбу тангликни уларнинг ўзлари яратмоқда. Пентагон Норвегияни  нималарга тайёрлаётгани ҳақида РИА Новости мақоласида.

Викинглар уйига меҳмонга

Америкаликлар “денгиз кучларининг Шимолий Каролинадан Норвегияга олиб келишига “оддий ротация” сабаб деб, бир неча йилдан буён Россия чегаралари яқинида ўз ҳарбий контингентни доимий сақлаб турмоқда.

Уларнинг вазифаси – НАТОдаги ҳамкасабалари билан биргаликда ҳаракат қилишни машқ қилиш ва норвегиялик инструкторлар қўли остида совуқ шимол иқлимида жанговар ҳаракатлар олиб боришни ўрганишдир.

Феврал ойида Америка, Норвегия, Голландия ва Англия аскарлари – жами 10 мингга яқин, Joint Viking 2021 номли кенг кўламли ҳарбий ўқув-машғулотларида иштирок этади. НАТОчилар қўшинларни катта масофага тезда етказиш, барча даражада техкор ахборот алмашиш тизимини синаб кўришни машқ қилишади ва бир неча операциялар ўтказишади.

JointViking ҳарбий ўқув-машғулотлари ҳар йили бўлиб ўтади. Унда НАТО қўшинлари – бронетехника, артиллерия, авиация, ҳарбий кемалар ва сув ости кемалари иштирокида, аксарият ўрмон ва тоғлардан иборат бир неча юз квадрат километр майдонда, юқори интенсивли жанговар ҳаракатларни машқ қилишади.

Ҳарбий эксперт Александр Жилин айтишига кўра, АҚШ ўз ҳарбий доктринасига кўра, уларнинг армияси, асосан, хорижда жанг қилишни ўрганмоқда.

“Шу сабабли ҳам америка ҳарбийлари доимий равишда турли давлатларда пайдо бўлиб, у ерда разведка, аэродромларни текшириш, денгиз йўлларини текшириш билан шуғулланишади, дейди Жилин. –Бошқа давлатлар ҳарбийлари билан олиб биргаликда ўтказиладиган машғулотларга алоҳида эътибор берилади, чунки АҚШ ҳар доим бировлар қўли билан жанг қилади”.

Эксперт хулосасига кўра, Пентагон вазиятни атайлаб танг қилмоқда. Чунки АҚШ ва НАТО Арктикага даъво қилишда давом этишмоқда.

“Денгиз пиёдалари ўқув-машғулотларида ҳужум операциялари машқ қилинмоқда, ҳимоя эмас – дейди Жилин. – Жумладан Россияга қарши ҳаракатлар ҳам. НАТОнинг Европадаги ҳаракатлари умумий таҳлил қилинганда - улар Москва учун танглик ҳудудлари ташкил қилишга қаратилганини кўриш мумкин. Бизнинг армиямиз ҳам Норвегияда содир бўлаётган воқеаларга бефарқ қараб тура олмайди. Ваҳима йўқ, лекин куч ва ресурсларни сарфлашга тўғри келмоқда – биз вазиятни тўлиқ назорат остига олишимиз керак, ҳеч қандай провокацияга йўл қўймаслигимиз керак”.

Шимолий плацдарм

“Валдай” таҳлилий клуби эксперти Артем Куреев айтишига қараганда, Арктика шароитида жанг қилишни ўрганиш учун америкаликларнинг Аляскада жойлашган ривожланган инфратузилмаси бор. Лекин шунга қарамасдан улар Норвегияда машқ қилишни хуш кўришади.

“Аслида ушбу машғулотлар НАТОда етакчиликни сақлаб туриш учун керак. Норвегия – НАТОнинг энг “эски” аъзоларидан биридир. Осло Россияни ўзига душман деб билади. Совуқ уруш йиллари вақтида норвегияликлар Арктикада СССРга қаршилик кўрсатиш учун инфратузилма яратиб, ундан ҳозиргача фойдаланиб келишмоқда. Агар вазият ҳақиқатдан ҳам кескинлашса, Шимолий Норвегия дарҳол Россиянинг Мурманск шаҳри йўлида бош плацдармига айланади”.

Ҳарбий денгиз флоти ва Денгиз пиёдалари корпусининг янги стратегиясига кўра, Вашингтон Арктикадан бошқа давлатларни сиқиб чиқариб, у ерга ўзи ўрнашиб олишни истайди. "АҚШ ҳарбий-денгизчиларисиз Арктика ҳудудида тинчлик ва фаравонликка Россия ва Хитой халал беради”, - дейилган АҚШ ҲДФнинг янги 10 йиллик доктринасида.

АҚШ ҲДФ вазири Кеннет Брейтуэйт айтишига кўра, Пентагон Арктикада “Узоқ Шимолда Москванинг кенгайишини олдини олиш ва Россия қирғоқлари яқинидаги акваторияни назорат қилиш учун”  Арктикада доимий равишда жанговар сув усти ва сув ости кемаларини, шунингдек кучли қуруқлик қўшинларини жойлаштириш ҳам режалаштирилган.

Норвегия мудофаа вазири Франк Бакке-Йенсен, айтишига қараганда - давлати хавфсизлик сиёсатининг асосий йўналиши – Арктика ва Россиянинг ҳудуддаги фаоллигидир. Ушбу йўналишда трансатлантик алоқалар – ҳал қилувчи аҳамиятга эга. Узоқ Шимолда Норвегия НАТО бўйича ҳал қилувчи иттифоқчиларнинг кучайиши тарафдоридир.

“АҚШ ҲДФ, денгиз пиёдалари, махсус кучлар, ҳарбий ҳаво кучлари ва космик кучлари билан биргаликда Арктикада ҳамкорлар билан стратегик алоқаларни ривожлантирамиз, - деди вазир. – Бу Узоқ Шимолда иттифоқчи ҳарбий-денгиз ва ҳарбий-ҳаво кучларининг доимий ўқув-машғулот олиб боришини назарда тутади. Норвегия ушбу тадбирларда иштирок этиб, иттифоқчилар билан оператив ҳамкорликни ривожлантириш ниятида".

Барча фронтлар бўйлаб

Айтиш жоизки, АҚШ Шимолда жиддий ўрнашиб олган ва бунда Норвегиянинг аҳамияти жуда катта бўлди. Ўтган йилнинг сентябрида Тромсе портига Seawolf классига мансуб сув ости кемаси етиб келган эди. Унинг асосий миссияси – Россия сув ости кемалари йўналишини кузатишдир.

Бироз олдин бўлса АҚШ Россияни Шимолда “жиловлаб туриш” учун 2011 йилда тарқатиб юборилган Иккинчи флотини қайта тиклаган эди.

Совуқ урушнинг яна бир белгиси – 1960 йиллардан қурилган Норвегияннг Олавсверн ер ости ҳарбий базаси фаолияти қайта тикланмоқда. Олавсверн – Россия чегарасидан 350 км масофада жойлашган бўлиб, ундан сув ости ва сув усти кемаларини таъмирлаш, ўқ-дориларни сақлаш учун фойдаланилади. Совуқ уруш даврида бу ерда жойлаштирилган ҳарбий кемалар Совет Иттифофи ҲДФга Норвегия денгизи ва Шимолий Атлантикага чиқиш йўлини тўсиб қўйиши мумкин деб ҳисобланган.

Пентагон Арктикада ҳарбий-ҳаво кучларини оширишга жиддий қарор қилган. Ўтган йил Америка ва Норвегия ҳарбий кучларининг кенг кўламли ўқув-машғулотлари бўлиб ўтди. Бирданига 6та B-52 Stratofortress - стратегик бомбардимончи самолётлар Шимолий полюс устидан учиб ўтиб Норвегия стратегик қирувчилари билан биргаликда синов парвозлари амалга оширди.

Февралда эса Пентагон Техасдан Норвегиядаги Эрланд авиабазасига 4та товуш тезлигидан тез учадиган B-1BLancer стратегик бомбардимончиларини жойлаштирди.

271

"Русларнинг нозик жойига урамиз": НАТО нимани режалаштирган

1923
(Янгиланган 21:30 22.01.2021)
Ҳарбий контингентни ошириш, армия инфратузилмаси қурилиши ва халқаро миқёсда янада жипслашиш - 2021 йилда НAТО Россия ғарбий чегараларига босимни кучайтиради.

ТОШКЕНТ, 22 янв — Sputnik, Андрей Коц. Ҳарбий контингентни кўпайтириш, армия инфратузилмасининг қурилиши ва халқаро миқёсда янада жипслашиш - 2021 йилда НAТО Россиянинг ғарбий чегараларига босимни кучайтиради. Май-июнь ойларида альянс совуқ уруш давридан буён энг йирик Defender Europe 2021 манёврларини ўтказади. Бунга жавобан Россия ва Беларусь кўламдорлиги жиҳатдан қолишмайдиган "Ғарб-2021" ҳамкорликдаги машғулотларни сентябр ойида ўтказишни режалаштирган. Буларнинг барчаси нима билан тугаши мумкинлиги ҳақида — РИА Новости материалида ўқинг.

Жанг майдони — Европа

Defender Europe 2021да, аввалгидек, Шарқий Европа ва Болтиқбўйида мудофаа ва ҳужум ҳаракатлари машқ қилинади. Машғулотлар афсонасига кўра, НАТО қўшинларига Калининград вилоятига штурм уюштириш, Россия ғарбий вилоятларини блоклашга, шунингдек, "русларнинг ёппасига ҳужумини" қайтаришга тўғри келади. Ўтган йилгилардан фарқли равишда, 2021-йилда алоҳида эътибор Шарқий эмас, балки Жанубий Европага қаратилади. Манёврлар Черногория, Косово ва Албанияда режалаштирилган. Болгария ва Руминияда Ҳаводан ҳужумга қарши машғулотлар ўтказилади ва "ер - ер" синфидаги ракеталардан ўт очиш амалга оширилади. Венгрия эса бошланаётган "урушнинг" орқа томони сифатида хизмат қилади.

Aмерикаликлар Европага кучларнинг асосий қисмини кўчиради, жумладан 1-отлиқлар ва 82-ҳаво-десант дивизиялари бўлинмаларини. Aтлантика океанидан юзлаб турли мақсадлар учун мўлжалланган ҳарбий техникалар олиб ўтилади. Бундан ташқари, Флорида штатидан 53-пиёда бригадаси етказиб берилади. Машғулотлардан сўнг америкаликлар баъзи қуролларни яна Европада "унутиб қўйишлари" ҳам истисно эмас, бу биринчи бор содир бўлмаяпти, ахир. Мутахассислар фикрига кўра, шу тариқа Пентагон йилдан-йилга минтақадаги ҳужум имкониятларини ошириб бормоқда.

Defender Europe 2021га жавобан Россия ва Беларусь сентябр ойида "Ғарб-2021" манёврларини ўтказади. Душанба куни Беларусь Мудофаа вазири Виктор Хренин маълум қилганидек, "қўшма машқлар юқори даражадаги шаҳарлашган шароитда бирлаштирилган ҳужум бўлинмалари томонидан қўшма ҳаракатларнинг янги усулларини синовдан ўтказиш"га, шунингдек, "янги ва модернизация қилинган қурол ва техника намуналари самарадорлигини баҳолаш"га имкон беради.

Минскда, стратегик манёвралар "кучли иттифоқчилик муносабатлари ва Беларусь ва Россиянинг мудофаа идораларининг Иттифоқ давлат ҳарбий хавфсизлигини таъминлаш бўйича қарашлари бирлигини" акс эттиришини қайд этишди.

Кучни кўз-кўз қилиш

Иккала томон ҳам маневралар бирон бир давлатга ёки ҳарбий блокга қарши йўналтирилмагани тўғрисидаги одатдаги дипломатик иборалардан фойдаланмадилар. НAТО кучлари томонидан Калининградга ҳужум саҳнасини машқ қилиш ва рус ҳарбий хизматчиларининг шаҳарда кечадиган жангларга тайёрланишлари, ким кимга қарши жанг қилишини аниқ намоён этиб турибди. Aлбатта, кенг кўламли қуролли тўқнашув эҳтимоли жуда кичик, аммо реал.

Мутахассислар фикрига кўра, НАТОнинг 2021 йилдаги ҳаракатлари АҚШдаги ҳукумат алмашувига бевосита таъсир кўрсатади. Дональд Трамп президентлигининг тўрт йилида Шимолий атлантика блоки бирлиги сезиларли кучсизланди. Оқ уй эгаси биринчи галда америка манфаатларини кўзлашини яширмас, ва ҳатто альянсдан чиқиш имконияти борлигини ҳам истисно этмасди. Бундай оҳанг Европада кучли ташвишни келтириб чиқарди, яна бир бор ЕИ армияси ҳақидаги масала кўтарилди. Янги президент, кўриниб турибдики, ҳаммасини тўғрилашга ҳаракат қилади.

"Россия ва НАТО ўртасидаги муносабатлар бу йил ёмонлашиб боради, — деб ҳисоблайди Геосиёсий масалалар Академиясининг биринчи вице-президенти Константин Сивков. — Байден альянсни қайта тикламоқчи ва сафарбар шай ҳолатга келтирмоқчи. Бунинг учун эса ташқи душман керак. Хитой жуда узоқ бўлгани учун, Россия бу рольга ҳаммадан яхши мос келади. Вашингтонга ташқи душман образи америка жамиятини жипслаштириш учун ҳам керак".

Пул ишлаш

Бироқ, мутахассисларнинг фикрича, аслида НAТОнинг Россияга қарши аниқ тажовузкор режалари йўқ. Aмерикаликлар учун альянснинг кейинги кенгайтирилиши - бу пул ишлашнинг ва Европани ўзига янада кучлироқ боғлашнинг усулидир. Вашингтон Трампгача бўлган даврга қайтади ва Кўхна дунё ишларига аралашувни кучайтиради.

"Мени наздимда, 2021-йилда НАТО ҳарбий ташкилотдан аллақандай глобал корпорацияга айланаётганини намойиш этади, — дея тушунтиради америкачи-сиёсатшунос Сергей Судаков. — Альянснинг муҳим масаласи аввалгидек ҳамон долзарб — бу молиялаштириш. Мусиқани пулини тўлаган буюради. Бюджетнинг учдан икки қисмини АҚШ таъминлайди, ва бу ҳеч кимга сир эмас. Биз ҳаражатлар уч миллион доллардан ошиб тушганини яхши биламиз. Ва энг аввало - Вашингтон туфайли. Европа давлатлари АҚШдан поставкаларга умид қилишади - ҳатто сухой паёкларгача. Буни американинг улкан мудофаа бюджети қўллаб-қувватлайди — НАТО манфаатларида ҳаракат қиладиган корпорациялар жуда улкае миқдорда даромад кўришади".

Эксперт Шимолий Aтлантика альянсининг бугунги фаолиятини бир чўнтакдан бошқасига пул ўтказишга қиёслади. Вашингтон НAТОга пул ажратади, иттифоқчилар бу маблағларга Aмерика техникаси ва қуролларини сотиб олиш учун фойдаланади ва шу билан доира ёпилади.

Байден давридаги AҚШ Европа учун ҳарбий маҳсулотлар учун асосий бозорлардан бири бўлиб қолади. Демак, океан ортидан Россияга қарши риторика кучайишини кутишимиз керак. Aммо аксарият мутахассислар шунга аминки: Вашингтон ва Брюссел дунёда қудрати бўйича иккинчи ўринда турадиган армия кучини синаб кўришга журъат этолмаса керак.

1923
Единая карта оплаты

Биринчи февралдан қоғоз кўринишидаги ойлик йўл чипталари сотувга чиқарилмайди

4
Шунингдек, 2021 йил 1 февралдан бошлаб имтиёзли электрон ойлик йўл чипталари учун белгиланган кунлик тарифлар ишга туширилади.

ТОШКЕНТ, 25 янв — Sputnik. 2021 йил 1 февралдан бошлаб барча турдаги (талаба, ўқувчи, нафақа ҳамда аҳоли учун) мўлжалланган қоғоз кўринишидаги ойлик йўл чипталари  сотувга чиқарилмайди. Бу ҳақда “Тошшаҳартрансхизмат” матбуот хизмати хабар қилди.

Шунингдек, 2021 йил 1 февралдан бошлаб имтиёзли электрон ойлик йўл чипталари учун белгиланган кунлик тарифлар ишга туширилади.

Шу билан бирга, электрон ойлик йўл чипталарини биринчи бор харид қилаётган йўловчиларнинг транспорт карталарида 30 кунлик тариф автоматик тарзда ёқилади.

Таъкидланишича, сотиб олинган электрон ойлик йўл чипталаридаги тарифлар биринчи тўловни амалга оширган кундан бошлаб, тарифда белгиланган кунга қадар амал қилинади.

Барча турдаги транспорт карталари 3 йил муддат фойдаланиш учун тақдим этилади.

"Ҳар ой янги электрон ойлик йўл чипталари ҳарид қилиш лозим бўлмайди. Фақатгина ўзингизга қулай тарифларни юклаб олиш кифоя бўлади", - дейилган хабарда.

4