Добыча нефти в США

АҚШ Россиядан нефть харид қилишни тақиқламоқчи

376
(Янгиланган 17:44 14.09.2020)
Америкаликлар “Шимолий оқим-2”га оид янги санкциялар эълон қилишга тайёрланишмоқда, ўзлари эса Россия нефтининг энг йирик импортчиси бўлишди.

ТОШКЕНТ, 14 сен — Sputnik. Наталья Дембинская. Америкаликлар “Шимолий оқим-2”га оид янги санкциялар эълон қилишга тайёрланишмоқда, шу билан бирга ўзлари Россия нефтининг энг йирик импортчиси бўлишди. Етакчи таҳлилий нашрлардан бирининг таъкидлашича, бундай позиция риёкорона ва Россиядан нефть олишни тақиқласа бўларди. Фақат шундай бўлиши даргумон: бу ҳолда оғир нефтга мослашган нефтни қайта ишлаш заводлари бош кўтаради.

Энг йирик истеъмолчи

Конгресс “Шимолий оқим-2” лойиҳаси билан боғлиқ Европа компанияларига чекловлар жорий этмоқчи. Бу Германияда танқидларга сабаб бўлди, Берлин ҳатто контрсанкциялар билан таҳдид қилди.

АҚШ Давлат департаменти "Шимолий оқим — 2"га муносабатни қайта кўриб чиқишга чақирди

“The National Interest” (NI) Американинг нуфузли таҳлилий нашрининг ёзишича, бундай муносабатни тушунтирса бўлади: Вашингтоннинг иккиюзламачилиги аён. Бу йил АҚШ экспортнинг жами 12 фоизини харид қилиб, Россия хом нефти импортчилари орасида етакчи ўринни эгаллади.

Вячеслав Кулагин
© Sputnik / Владимир Трефилов

АҚШ Энергетика ахборот бошқармаси (EIA) маълумотларига кўра, биринчи ярим йилда Россиядан АҚШга тўққиз миллион тоннадан зиёд (68 миллион баррель) нефть маҳсулотлари етказиб берилган – бу 16 йил ичидаги рекорд.

Риёкорона ёндашув

Идоранинг аниқлик киритишича: расмиятчилик нуқтаи назаридан Қўшма Штатлар – иккинчи ўринди, чунки Нидерландия 12,9 миллион тонна сотиб олган. Бироқ бу мамлака – транзит маркази, у ердан нефть маҳсулотлари бошқа давлатларга жўнатилади. Америка эса нефтни ўзининг қайта ишлаши учун харид қилади ва бу ерда Вашингтон рақобатдан ташқарида.

Нашр мана бундай ечимни таклиф қилмоқда: қонунчилик даражасида Россиядан импортни тақиқлаш. Масалан, конгресс бу етказиб беришлар билан таъминлаётган компанияларга қарши молиявий санкциялар киритган бўларди.

Аммо буни амалда қандай амалга оширилиши мутлақо ноаён: ахир ўзларининг учинчи мамлакатларга қарши санкциялари туфайли америкаликлар Россия хом-ашёсига тўғридан-тўғри қарам бўлиб қолишди. Ва буни ўтган йили расман тан олишганди.

Муқобили йўқ

Россия АҚШга хом нефть етказиб берувчиларнинг олтинчиси, холос. 2020 йил февраль ойига келиб эса иккинчи ўринга чиқиб олди. Фақат Канададан ортда қолди. Венесуэланинг оғир нефтидан маҳрум бўлган ва Эрондан нефть импорти кескин тушиб кетишига дуч келган америкаликларнинг зудлик билан муқобил етказиб берувчиларни излашларига тўғри келди.

Муаммо шундаки, бир қатор нефтни қайта ишлаш корхоналари технологияси Пермь ҳавзаси ва Ғарбий Техаснинг енгил нефтидан фойдаланишга имкон бермайди. Мексика кўрфази ва Шарқий соҳил нефтни қайта ишлаш заводлари энг ёмон вазиятга тушиб қолди.

Бу заводлар олтингугуртли турига мўлжалланган, шу боис енгил нефтни илгари Венесуэладан сотиб олишган оғири билан аралаштириш керак. Бироқ ўтган йил январь ойида Дональд Трамп Каракасга қарши санкция киритди. Натижада Венесуэла экспорти 32 фоизга – суткасига 1,001 миллион баррелгача қулади.

Америка нефтни қайта ишлаш заводлари олдида хом-ашё етишмаслиги сабаб истиқболни тўхтатиш масаласи кўндаланг бўлди. Фалокатнинг олдини олиш учун америкаликлар бизнинг “Urals”га ўтишди ва фаол тарзда Россия мазутини сотиб ола бошлашди.

Ўтган йили АҚШ Россиядан 11 миллион тонна мазут импорт қилди. Бу 2018 йилга қараганда икки бараварга кўпроқ.

“Бу Венесуэланинг юқори олтингугуртли ёқилғиси коллапсини компенсация қилишга ёрдам берди”, - дея хулоса қилган Американинг “Vortexa” компанияси таҳлилчилари.

Кимёвий таркиби яқин бўлган Саудия Арабистони нефти ўрнини босиши мумкин эди, аммо саудияликлар ишлаб чиқаришни кўпайтиришдан бош тортди. Натижада, иқтисодиёт сиёсатни четга суриб қўйди - улар Россияга мурожаат қилишга мажбур бўлишди.

Мувофиқ хусусиятлардан ташқари Россия хом-ашёси нархи бўйича ҳам жозибадор. Молия вазирлиги маълумотларига кўра, “Urals” маркаси январь-июль ойида ўртача баррелига 40,34 доллар даражасида баҳоланган, ўтган йилнинг мос даврда 65,27 доллар эди.

Меркель АҚШнинг “Шимолий оқим-2”га қарши санкцияларини ноқонуний деб ҳисоблайди

Бу билан бирга кемада юк ташиш ҳақи сезиларли арзонлашди. Карантиндан чиқиш билан эса ёқилғига бўлган талаба ўсди – одамлар яна автомобилда юришни ва самолётларда учишни бошлади.

Умуман олганда, Америка нефтни қайта ишлаш заводларининг Россия оғир нефтини сотиб олишдан бошқа йўли қолмаганди. Бунга на давлатлараро муносабатларнинг ёмонлашиши, на Вашингтоннинг Москавага қарши киритган кўплаб санкциялари халал берди. Бунинг фонида барча кучлар билан “Шимолий оқим-2”ни бўғишга уринишлар мантиққа зид равишда бўлиб кўринади.

Манба: РИА Новости.

376
Газовый супер танкер

2020 йилда газ бозоридаги нархларга нималар таъсир қилмоқда?

121
(Янгиланган 09:47 22.09.2020)
Бу йил суюлтирилган ва қувурли газ бозори учун оғир келди: нефт нархининг пастлиги ва талаб миқдори ўсмаётгани СТГ бозорига инвестицилар киритишни тўхтатиб қўйди.

Газ бозори аста-секин тикланмоқда: Европа ва Осиё-Тинч океани биржаларида суюлтирилган табиий газ нархи минг кубометр учун 130 ва 150 долларни ташкил этмоқда, деб ёзади РИА Новости муаллифи Александр Собко.

Нархлар ўсишига ҳам таклиф томондан ҳам талаб томондан сабаблар бор. Ушбу йилнинг дастлабки 8 ойида ўтган йилнинг ушбу даврига нисбатан СТГ импорти ҳжми 1,3%га бўлса-да кўпроқ бўлди. Ҳиндистон ва Хитойда СТГ импорти ҳажми кескин ўсиши кузатилмоқда.

Оддий ҳисоб қилганда айни дамда СТГга бўлган талаб, қувурли газга талаб пасайишига қарамасдан (бу Россия – Европа ва Марказий Осиё – Хитой газ қувурлари ҳажмидан кўриниб турибди),  ўтган йилнинг ушбу давридаги  даражасида сақланиб қолмоқда. Лекин СТГ бозори ҳам ортиқча қувватга эга, чунки олдинги сармоялар тўлқинида қурилган корхоналар (асосан АҚШ) ишга туширилган.

Шу сабабли талабнинг барқарор сақланиб қолишига ҳам таклиф томонидан содир бўлаётган муваффақиятсизликлар: масалан Австралияда Prelude сузувчи заводи техник сабабларга кўра ҳали ҳам ишга тушгани йўқ. Ундан ташқари суюлтирилган газ ишлаб чиқарувчи Gorgon LNG корхонасининг ҳам битта линияси тўхтатилган.

АҚШ ҳам ҳам муаммолар кам эмас. Яқинда содир бўлган нархлар қулаши туфайли, даромадлар  ҳатто операцион харажатларни қоплашга ҳам етмади. Езда газ етказиб бериш ҳажми заводлар қуватининг тенг ярмигача бўлган миқдорга қадар қулади. Ҳозир экспорт аста-секин тикланиб олиши керак, лекин нархлар ўсиши билан бир қаторда бўронлар мавсуми тезда олдинги ҳажмларга қайтишга халал бермоқда. Яқин вақт ичида Америка экспорти ўсиши яна нархларга босим ўтказа бошлайди.

Яъни котировкалар қайта тикланиши ҳозирча унчалик мустаҳкамдек туюлмаяпти. Устига устак газ сақловчи омборлар ҳам тўлиб кетган. Лекин айрим прогнозлар СТГнинг Осиё бозориди нархи 200 $ гача кўтарилишини башорат қилмоқда. Ушбу нархлар барча ишлаб чиқарувчилар кўнглини хотиржам қилади. Лекин ушбу даражадаги нархлар йил давомида бўлиши керак, фақат  қишги эмас.

Лекин 2020 йил анча мураккаб, бошқа йилларга ўхшамаган, келди, барча келажак, истиқбол билан қизиқмоқда. Ушбу борада энг қизиғи: бу йил ҳозирга қадар сўнгги 20 йил ичида биринчи маротаба суюлтирилган газ ишлаб чиқарувчи заводга бирорта ҳам йирик сармоя киритилмади. Йил охирига қдар кутилаётган прогнозлар 0дан 2та заводгача. Эслатиб ўтамиз, ўтган йилда ушбу соҳада рекорд даражасидаги инвестицион қарорлар қабул қилинган эди. Бу 2016-2018 йилларда содир бўлган “жимжитликдан” кейин амалга ошган эди. “Жимжитлик” эса ўз навбатида 2011-2015 йиллардаги фаол инвестициялардан кейин амалга оширилган эди.

Нега бундай бўлмоқда? Оддий жавоб аниқ: барча нефть-газ компаниялари даромадлари жиддий камайган шу сабабли ҳам ўз саромояларини камайтирмоқда. Лекин инвестициялар бор-йўғи 3/1 қисмга камайди, шундан бирор нима ҳама СТГ соҳасига киритилиши керак эди.

Жавобнинг бир қисми шундан иборатки – СТГ сўнгги йилларда парадокс тартибида ривожланмоқда. Бир томондан бир ортиқча газни кўрмоқдамиз, иккинчи томондан эса – келажакда содир бўладиган кучли рақобатни. (Катар, АҚШ, Россия, Шарқий Африка), буларнинг барчаси юқори нархлар шаклланишига ва инвестицияларга йўл очилишига  йўқ қўймайди. Шу билан бир вақтда газ бозори жуда истиқболли ҳисобланади,чунки инсоният энг экологик тоза ва “яшил” равишда ривожлангнанида ҳам, газга талаб доимо ортиб боради. Ушбу бозор ривожланишининг драйвери - унда ушбу соҳасда ишлайдиган транс-миллий нефт-газ компанияларининг “кетаётган” нефтдан “келаётган” СТГ соҳасига ўтиши бўлди.

Натижада – нефт қиммат бўлган вақтда нефт-газ компаниялари умумий ҳамёндан олиб суюлтирилган газ корхоналарига пул тикишди. Ҳозир бўлса, нефт нархи тушганидан сўнг, ТМКда бунинг учун маблағ йўқ.

Ундан ташқари уларнинг айримлари бирдан “яшиллар” сафига ўтиб қолганини хабар қилишмоқда. Ўз соҳасига содиқ қолган компанияларда ҳам вазят осон эмас. Маслан ҳозир ExxonMobil компаниясининг молиявий аҳволи яхши эмас.

Ушуб компания иккита йирик СТГ лойиҳаларига пул тикиш режаси бор эди. Булар: АҚШдаги Golden Pass LNG (Qatar Petroleum билан ҳамкорликда) ҳамда Мозамбикда Rovuma LNG. Айни дамда уларнинг иккаласи ҳам орқага сурилган. Америкадаги завод бўйича қарор қабул қилиш камида 1 йилга, Мозамбир заводи 2023 йилга қадар ортга сурилган. Папуа-Янги Гвинеядаги заводини кенгайтириш режаси ҳам орқага суриладиган бўлди.

Американинг қолган корхоналари ҳам қарор қабул қилишга шошилмаяпти, ахир бугунги кунда СТГни узоқ муддатли шартномалар билан кафолатлаш жуда мушкул иш. Шарқий Африкада ҳам ишлар яхши кетмаяпти. Мозамбик, Танзания шельфида жойлашган корхона қурилишига ҳудудда ҳаракат қилаётган жангарилар гуруҳлари доимий равишда халал бериб келмоқда. Танзанияда завод қуриш ҳақидаги режалар умуман унутилган.

Бундан хулоса шуки, биз ўрта муддатли келажакда таклиф дефицитини кўришимиз мумкин. Айнан шундай бўлиши эҳтимоли муайян бўлиб турган вақтда, Қатар бир неча йирик оррхоналар қуришга қарор қилди. Расмий инвестқарор ҳали қабул қилинмаган бўлса-да, дастлабки ишлар олиб борилмоқда. СТГнинг паст таннархи Қатарга тайёр маҳсулот нархи қандай бўлишидан қатъий назар завод қуриш имконини беради.

Вазиятга номаълумлик киритаётган факторлардан яна бири бу – нарх ҳосил бўлиш механизмидир. Ривожланган спот бозори мавжуд бўлишига қарамасдан, охирги вақтларга қадр  нефт нархига боғлиқ бўлиши СТГ ишлаб чиқрувчилрига ўзиини ўзи қоплаш кафолатини бераётган эди.

Қиммат нефт ва СТГсоҳасидаги рақобат туфайли сўнгги йилларда ушбу боғлиқлик коэфиценти доимо пасайиб келди. Ҳозир нефт жуда арзон, лекин харидорлар олдинги юқори коэфицентларга қайтиши амри маҳол. Нефт 45 доллар бўлганда, энг сўнгги боғлиқлик коэфицентига (0,11) мувофиқ, СТГ – миллион БТЕ учун бор йўғи 5 доллар ёки 1 минг метр 3 учун – 180 $ бўлиб қолмоқда. Шу билан бирга харидорларни спот нархлар кщпроы қизиқтирмоқда. Устига-устак, Қатарнинг узоқ муддатли СТГ шартномалари тугаши билан ушбу давлатдан янада кўпроқ ҳажмда СТГ биржа бозорига чиқади.

Эслатиб ўтамиз, Осиёнинг ривожланаётган бозорлари,  катта миқдорда табиий газ истеъмол қилиши мумкин, фақат  минг кубига 200 долларгача ёки ундан камроқ бўлган паст нархларда,. Сўнгги 15 йилда ушбу бозор ҳажми 2 баравар ошиши ҳам ана шунга боғлиқ.  

Ушбу омиллар СТГ бозорида ўзига хос ривожланиш парадокслари келтириб чиқармоқда. Табий газ ва СТГ жуда истиқболли ёнилғи бўлиб қолмоқда, лекин рақобат кучли бўлган бозорда. Бундай шароитда талаб фақат паст нарх бўлганда ўсади.

121
Президент РФ В.Путин вручил государственные награды в Кремле

Александр Бастрыкин: неонацизм ва реваншизм ҳозирча, афтидан, Европани чўчитмаяпти

660
Сентябрь ойида Россия Тергов қўмитасида нацизмни оқлаш ва тарихни сохталаштириш билан боғлиқ бўлган жиноятларни тергов қилиш бўлими ташкил этилди

Алоҳида бўлинмага нима сабабдан эҳтиёж туғилди, бу сингари ишларни тафтиш қилишнинг қийин томонлари нимада, терговчилар қандай билимларга эга бўлишлари керак ва нега Россия чет элдаги ҳарбий шараф рамзлари таҳқирланишига муносабат билдиришга мажбурлиги ҳақида Тергов қўмитаси раиси Александр Бастрыкин РИА Новостига берган интервьюда гапириб ўтди.

— Александр Иванович, яқинда Тергов қўмитасида нацизмни реабилитация қилиш ва Ватан тарихини сохталаштириш билан боғлиқ жиноятларни тергов қилиш билан шуғулланувчи янги бўлинма ташкил этилди. Бу хабар ОАВ ва ижтимоий тармоқларда қизғин муҳокамаларни юзага келтирди. Айтингчи, бундай бўлинмани ташкил этиш зарурати нега юзага келди?

— Барчага маълумки, Нюрнберг ҳарбий трибунали ҳукми Иккинчи жаҳон уруши сабабларига баҳо беришда муҳим босқич бўлган эди. Иккинчи жаҳон урушини бошлашда ва олиб боришда жавобгар бўлган нацист жиноятчиларининг кирдикорлари жиноий деб тан олинганини барча ёдда сақламоғи лозим. Шунга қарамай, бугун давом этаётган ахборот уруши шароитида мамлакатимиз ичида каби, чет элда ҳам нацизмни реабилитация қилишга бўлган уринишлар сони ортиб бормоқда, шунингдек, биз фашизм устидан қозонилган ғалабада бизнинг мамлакатимиз ўйнаган ролга сохта баҳолар берилаётганига гувоҳ бўляпмиз. Адолатни қайта тиклаш мақсадида бу сингари ҳолатларга қарши кураш фаолиятини фаоллаштириш лозим. Шунингдек, жамиятимизнинг Ватан ҳимоячилари хотирасига ҳурмат бажо келтириш ва тарихий ҳақиқатни ҳимоя қилишга бўлган интилиши ўзининг қонуний аксини топди ва эндиликда Россия Федерацияси Конституциясида мустаҳкамлаб қўйилган.

— Бу сингари ҳаракатлар ҳозир қандай жазоланмоқда?

— Россия Жиноят кодексининг нацизмни реабилитация қилиш тўғрисидаги моддаси нормалари (Россия ЖК 354.1-моддаси) ҳозирда нацизм рамзлар ва фашизм мафкурасини тарқатишга уринмоқчи бўлганларга нисбатан қўлланилмоқда. Сўнгги мисоллар сифатида "Ўлмас полк" онлайн акциясида содир бўлаётган воқеаларга муносабатимиздир: Россиянинг бир қанча субъектлари аҳолиси интернет-сайтда нацистлар ва Ватан хоинлари фотосуратларини жойлашган. Жиноят ишларининг бир қисми якуний босқичда, айрим фигурантлар судга тортилган, улардан бири, Пермьда яшовчи Даниил Симанов устидан аллақачон суд ҳукми ўқилди ва у 200 соатлик мажбурий ишларга жалб этилиши кўринишидаги жазони олди. Суд томонидан тайинланган жазо жиноятнинг ижтимоий хавфлилигига тўлиқ жавоб беради, деб ҳисоблайман, Симановга нисбатан эълон қилинган ҳукм ҳам шундан далолат беради. Шу сабабли, жиноят қонунининг ушбу нормасини жазолаш инструменти сифатида қўлланилаётгани тўғрисидаги айрим луқмалар ва концлагерлар билан боғлаб унчалик тушунарли бўлмаган чизиқларни ўтказилиши фақатгина таажжубни келтириб чиқармоқда.

— Бундай тергов ишларининг қийин томонлари нимада?

— Бир қарашда жиноятнинг бу таркибида ҳаммаси равшан ва оддийдек. Аммо бу ундай эмас, бу оддийликнинг ҳам ўзига хос хусусияти бор. Жиноят содир этиш ҳолатларини аниқлашда шунчаки у ёки бу гапнинг тарихий воқеаларга мос келмаслиги фактини аниқлашдан иборат эмас. Маъно айнан шахс ноқонуний ҳатти-ҳаракатларининг мотиви ва мақсадини аниқлашдир, ва бу ҳаракатлар СССР фаолияти ҳақида қасддан ёлғон маълумотларни тарқатишда ўз ифодасини топади.

Шу нуқтаи-назардан, нацизмни реабилитация қилиш тўғрисидаги модда бўйича дастлабки терговнинг баъзи хусусиятлари, унинг ўзига хослиги, шунингдек, орттирилган тергов тажрибаси Тергов қўмитаси тузилмасида алоҳида бўлинма таркиб топишига олиб келди.

Аммо, алоҳида тергов қилинадиган фактлар ҳам кўникма ҳамда билим ўзаро уйғунлигини талаб этади. Ахир бу муаммонинг аҳамияти, бу қанчалик қайғули бўлмасин, ўсиш тенденциясига эга.

— Лекин тарихнинг чуқур таҳлилини талаб қилувчи бошқа бунданда мураккаброқ жиноятлар бўлиши мумкин-ку. Ходимларингиз бундай ҳолатларни ҳам тергов қила оладими?

— Янги бўлинма таркибига бу сингари жиноятларни тергов қилишда тажрибага эга Тергов қўмитаси терговчилари киритилади. Бу ходимлар, ўз навбатида, нафақат юриспруденция, халқаро ҳуқуқ, балки тарих бўйича ҳам кенг билимларга эгалар. Улар нациятлар жиноятлари ҳақидаги ишларни текшириш давомида уруш ва урушдан кейинги даврдаги кўплаб миқдордаги архив материалларини таҳлил қилганлар, зарурат туғилганида олимларни ҳамкорликка чорлаганлар.

Бундан ташқари, бундай ишлар бўйича биз томонимиздан зарур суд экспертизаларини, жумладан, тарихий экспертизаларни ўтказиш таъминланади. Дунё миқёсида ўрнатилган ва тан олинган тарихий фактларнинг лексик конструкцияларига баҳо беришга алоҳида эътибор қаратилади. Ушбу ишнинг бутун ҳажми жиноятни малакалаш белгиларини аниқлашга қаратилган бўлиб, уларсиз жиноий жавобгарликка тортиш мумкин эмас. Терговчи, шу жумладан, Нюрнберг ҳарбий трибунали қарорига асосланган халқаро ҳуқуқнинг амалда мавжуд нормаларига таянади. Ва албатта, бу йўналишдаги ишлар, фуқаролар томонидан амалга ошириладиган илмий-тарихий фаолиятга ўз таъсирини ўтказиши мумкин эмас. Нацистларни қаҳрамонлаштириш, уларнинг инсониятга қарши жиноятларини оқлаш, халқимиз хотирасини таҳқирлаш бу бошқа, бу учун жиноий жавобгарлик бор, буни пухта илмий фаолият билан таққослаб бўлмайди. Янги бўлинма жиноятларни бевосита тергов қилишдан ташқари мувофиқлаштириш маркази ролини бажаради, у минтақавий тергов органларига жиноий ишларни текширишда услубий-таҳлилий ёрдам кўрсатади.

Бундан ташқари, ушбу фаолият йўналишида терговчиларнинг мавжуд тажрибаси умумлаштирилади ва бундай фактларни баҳолашда бирлаштирилган ҳуқуқий ёндашув таъминланади. Шуни таъкидлашни истардимки, ишнинг бу йўналиши билан бир қаторда бизнинг бошқа жиноятларни тергов қилиш билан боғлиқ устувор вазифаларимиз доимо диққат марказда бўлиб қолмоқда.

— Бошқа мамлакатларда бу сингари жиноятлар ёки нацистлар мафкурасини тарқатиш билан боғлиқ жиноятлар учун жиноий таъқиб борми?

— ГФР Жиноят кодексида аксил-конституциявий ташкилотларнинг тарғибот материалларини тарқатганлик учун жавобгарлик кўзда тутилган, "мазмуни миллий социализм мафкураси билан боғлиқ бўлган" материалларни тарқатганлик учун малакалаш белгисига кўра кучайтирилган жавобгарлик белгиланади. Исроилда холокостни рад этганлик учун жиноий жавобгарлик мавжуд. Беларус Республикасида ҳам нацизм реабилитацияси учун жиноий жавобгарлик бор. Айтганча, ҳозирда ГФР ерлар адлия бошқармаси Марказий идораси билан Людвигсбургдаги национал-социализм жиноятларини тергов қилиш бўйича ҳамкорлик алоқаларини ўрнатмоқдамиз.

Шу билан бирга, биз Литва, Латвия ва Эстонияда фаолияти Нюрнберг трибунали томонидан жиноий деб топилган СС бўлинмалари собиқ ҳарбий хизматчилари ташкилотлари қай тарзда рағбатлантирилаётганини кўряпмиз. Украинада ўқувчиларни тинч аҳолининг оммавий қатл этилишига алоқадор бўлган нацистлар қабрига гулчамбарлар қўйишга олиб боришади, гитлер Германияси билан ҳамкорлик қилганлар қаҳрамонлар сифатида кўрсатилмоқда. Европада реваншистлар ва неонацистлар бош кўтармоқда, жумладан, улар Австрия, Италия, Испанияда фаоллашмоқда. Ҳозирча бу сингари ҳолатлар, чамаси, бу давлатлар раҳбариятини чўчитмаяпти, аммо келгусида улар жамоатчилик онгига зарарли таъсир кўрсатиши мумкин.

— Чет элдаги воқеалар қайсидир маънода Россияга тегадими?

— Нацизмни реабилитация қилиш ва Россиянинг ҳарбий шон-шарафи рамзларини таҳқирлашга уринишлар чет элларда қайд этилмоқда. Амалдаги жиноий қонунчилик бизни бу сингари жиноятларга муносабат билдиришга мажбур этади. Тергов қўмитаси томонидан Украина миллий хотира институти раиси Владимир Вятровичга нисбатан очилган жиноий иш бўйича текширувлар давом этмоқда - у Халқаро ҳарбий трибуналнинг "ўқ мамлакатлар" асосий ҳарбий жиноятчиларини суд қилиш ва жазолаш тўғрисидаги ҳукмида белгиланган фактларни мунтазам равишда рад этишда айбланади, Латвия Республикаси фуқароси, "СС Латвия легиони" ветерани Висвалдис Лацисга нисбатан дастлабки тергов олиб борилмоқда. Маълум бўлишича, 2017 йилнинг ноябрида Ригада унинг муаллифлиги остида "Латвия легиони ҳақиқат нури шуъласида" китоби чоп этилган бўлиб, матнда у "СС Латвия легиони" полиция батальони томонидан тинч аҳолига қарши амалга оширилган ҳарбий жиноятларни маъқуллаган. 2020 йилнинг апрелида Лацис вафот этди, аммо фигурантнинг вафоти муносабати билан жиноий ишнинг тўхтатишга фақатгина унинг яқин қариндошлари розилиги мавжуд бўлганидагина йўл қўйилади. Яъни уни оқламайдиган асослар бўйича. Шу боис, жиноий иш бўйича текширув давом эттирилмоқда.

Жорий йил Чехия Республикасида Россиянинг ҳарбий шон-шарафининг рамзи бўлган Совет Иттифоқи маршали Иван Конев ёдгорлиги бузилиши бўйича жиноий иш қўзғатилди ва тергов қилинмоқда.

Яқинда Литва Республикасининг Жежмаряй шаҳрида қизил аскарлар биродарлар қабристони яқинида жойлашган, шаҳарни озод қилишда ҳалок бўлган Қизил Армия аскарлари ёдгорлиги таҳқирланиши бўйича яна бир ҳолат қайд этилди. Шубҳасизки, ушбу ҳолатлар Россия ТҚ терговчилари учун муносабат билдиришга асос бўлди - айни вақтда ушбу ҳолат юзасидан процессуал текширув ўтказилмоқда.

— Пировардида нимага эришмоқчисизлар?

— Бизнинг вазифамиз — тирик ва жон фидо қилган халоскор-жангчилар, тинч аҳоли, нацистлар қурбонларининг эзгу номини ҳимоялаш. Уруш сабоқларини ёдга олиш ва билиш - айни ҳозир фожиалар ва хатоларнинг олдини олиш имконига эга бўлиш демак. Шуларни ҳисобга олган ҳолда биз томонимиздан яқинда Тергов қўмитасининг қидирув ва архив ишларини мувофиқлаштириш бўйича штаби ташкил этилди, унинг таркибига ҳудудларида "Муддати йўқ" лойиҳаси бўйича архив, тарих-разведка ва  қидирув ишлари ўтказилиши режалаштирилган бошқа идоралар ва жамоат ташкилотлари вакиллари, Россия Тергов қўмитаси марказий аппарати ва тергов органлари бўлинмалари раҳбарлари ва ходимлари киради.

Уруш очишда масъулиятни нацист жиноятчилари ва антигитлер коалицияси давлатлари зиммасига бирдек ағдариш, Нацист жиноятчилари ва уларнинг шерикларини оқлашга уриниш - бу шунчаки тарихни сохталаштириш, деб бўлмайди. Бу ҳаракатлар ғайриқонуний ва бир вақтнинг ўзида ахлоқ чегараларидан чиққан, бу дунёни бир қарашда аён бўлган ва юридик жиҳатдан ўз исботини топган ёвузликдан халос этганлар хотирасини таҳқирлашдир. Айнан шу учун ҳам бих тарихий ҳақиқатни бузиб кўрсатилишига, хусусан, жиноий-ҳуқуқий чоралар билан ҳам қаршилик кўрсатишимиз шарт.

660

Ўзбекистонда 1,5 миллион бола мактабга қатнаб ўқий бошлади - ХТВ

15
(Янгиланган 10:35 22.09.2020)
Мактаб фаолияти тикланмаган ўқувчиларнинг таълим олиши эса "Онлайн-мактаб" лойиҳаси доирасидаги телевизион дарслар орқали таъминланмоқда.

ТОШКЕНТ, 22 сен - Sputnik. Ўзбекистон бўйича анъанавий таълим жараёнлари бошланган мактаблар сони 4 379 тага етди, деб хабар бермоқда Халқ таълими вазирлиги матбуот хизмати.

Қайд этилишича, ҳудудлардаги эпидемиологик вазият, таълим даргоҳи ва соғлиқни сақлаш тизимининг вазиятга тайёрлигидан келиб чиққан ҳолда 21 сентябрдан бошлаб республика бўйича жами 4 379 та (43,9 фоиз) мактаб тўлақонли равишда ишламоқда.

Мазкур мактабларда 2,1 миллион нафар (34 фоиз) ўқувчи таҳсил олаётган бўлиб, улардан 1,5 миллион нафари (72 фоиз) анъанавий, қолган 595 минг нафари (28 фоиз) онлайн шаклда таълим олмоқда.

Мактаб фаолияти тикланмаган ўқувчиларнинг таълим олиши эса "Онлайн-мактаб" лойиҳаси доирасидаги телевизион дарслар орқали таъминланмоқда.

Деновда очилган 9 та мактаб яна фаолиятини тўхтатди >>>

Аввалроқ Тошкент шаҳар Халқ таълими бош бошқармаси 14 сентябрдан бошлаб 139 та мактаб ўз фаолиятини анъанавий шаклда бошлагани тўғрисида хабар берганди. Дарслар бошланганидан бир кун ўтиб, яъни 15 сентябрь куни Шайхонтоҳур туманидаги 40, 262-сонли мактабларда анъанавий ўқув жараёни коронавирус инфекцияси бўйича эпидемик вазият барқарор бўлгунга қадар вақтинчалик тўхтатилганди. Орадан икки кун ўтиб тумандаги яна бир мактабда анъанавий ўқув жараёни вақтинча тўхтатилди.

Кейинроқ Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси 2020 йил 21 сентябрда фаолиятини анъанавий тарзда бошлайдиган мактаблар рўйхатини келтириди. Фарғонада 162 та, Самарқандда эса 38 та мактабда анъанавий дарслар бошланган.

15