Добыча сланцевой нефти в США

Пулсиз қолишди: сланец нефтига инвестициялар минимумгача қулади

305
(Янгиланган 18:48 15.10.2020)
Нефть нархи тушиши, катта қарзлар ва молиялаштиришнинг етишмаслиги бирин-кетин АҚШ сланец саноатида банкротликни келтириб чиқарди.

ТОШКЕНТ, 15 окт — Sputnik. Наталья Дембинская. Нефть нархи тушиши, катта қарзлар ва молиялаштиришнинг етишмаслиги бирин-кетин АҚШ сланец саноатида банкротликни келтириб чиқарди. Лекин баттари, афтидан, ҳали олдинда: соҳага инвестиция киритилиши бу йил икки бараварга қулаши мумкин. Нега АҚШни нефть қазиб олишда етакчиликка олиб чиққан сланецчилар бугун зўрға кун кўришмоқда – РИА Новости материалида.

Паст нархлар

Нефть котировкаларининг баҳорги қулаши аввало АҚШда бурғулаш фаоллигини сусайтирди. Хомашё деярли 50 фоизга арзонлашди. Техасда бунга умуман тайёр эмас эканлар. Натижада “Parsley Energy” 150 та қудуқни ёпди, “Continental Resources” нефть қазиб олишни учдан бирга, “Texland Petroleum” эса тўлиқ қисқартирди.

Апрелда энг йирик сланецчилардан бири “Whiting Petroleum” банкрот бўлди, ортидан хизмат кўрсатувчи “Hornbeck Offshore Services” компанияси. Майда Калифорниянинг “California Resources” ва сланец гиганти “Chesapeake Enеrgy” инвесторларга ўз фаолиятини тўхтатгани ҳақида маълум қилди. Таҳлилчилар огоҳлантиришдики, бу тез орада соҳани қамраб олувчи банкротликлар тўлқинининг бошланиши. “Pickering Energy Partners” прогнозига кўра, бу йил ушбу сектордаги қарийб 40 фоиз компаниялар барбод бўлиши мумкин.

Ҳозирги котировкалар аввалгидек сланецчиларга фойда олишга имкон бермаяпти. Уларда маҳсулот таннархи баррелига 50-60 доллар. 40 етарлича эмас. Соҳа ҳам инвесторлар учун унчалик жозибали эмас.

Халқаро энергетика агентлиги (ХЭА) баҳолашига кўра, бу йил сланец қазиб олишга инвестиция киритиш икки баравардан зиёд – 45 миллиард долларгача қулайди. 2019 йилда салкам 100 миллиард эди.

ХЭА “World Energy Outlook” маърузасида максимум 2014 йилда бўлгани ёдга олинган: 125 миллиард. Бу ўн йилликда 30 фоизга камайиши кутилмоқда – йилига 85 миллиард атрофида.

“Rystad Energy” халқаро консалтинг агентлиги прогнозларига кўра – бу йил 67 миллиард атрофида.

Аччиқ умидсизлик

Таъкидлаш жоизки, инвесторлар сланецчиларга нисбатан бугун совугани йўқ. 2018 йилнинг охиридаёқ инвестициялар етишмаслиги туфайли аксарият компаниялар бюджетини миллиардларча қисқартиришига тўғри келди. Ҳаммаси жуда оддий: даромад йўқ.

АҚШнинг дунёдаги энг йирик нефть ишлаб чиқарувчига айланиши айнан сланецчиларнинг хизматидир. Аммо улар доимо янги қудуқ қазишлари лозим, чунки қазиш участкалари тез тугамоқда. Қарзга ботишга тўғри келади.

Инвесторлар сланец “ўн йиллиги” якунларига кўра тушунишди: бу бизнес аввалгидек рентабелликдан йироқ, компаниялар ҳозиргача чиқимга нефть қазиб олмоқда. 10 йил ичида соҳанинг 40 та етакчи вакиллари ишлаб олганга қараганда 200 миллиард кўпроқ сарфлашди.

Атиги бир нечтаси даромад кўрадиган аҳволда, дея хулоса қилади таҳлилчилар. Минглаб қудуқлар сланец конларидан инвесторларга ваъда қилганга қараганда камроқ хомашё қазиб олади. Натижада компаниялар акциялари сотилиб кетади. Муаммоларни ўйинчиларнинг ўзи ҳам кўряпти. “Соҳа сўнгги декадада инвесторларнинг ишончини буткул йўқотди”, - дея таъкидлайди Ли Тилман, АҚШ нефтгаз “Marathon Oil” компанияси бош директори. У мамлакатда қазиб олиш бўйича тўртинчи ўринда туради.

Инвесторлар учун сланецчилар “тиррақи бузоқ” экан, дея қайд этади “FactSet” бозорда молиявий маълумотларга ихтисослашган халқаро компания. 2007 йилдан буён америка сланец ишлаб чиқарувчилари акциялари индекси 31 фоиз йўқотди. Бу пайтда эса S&P 500 80 фоизга ўсди.

Жирканч сир

ХЭА прогнозига кўра, йил охирига келиб айнан АҚШ дунёда нефть етказиб беришни қисқартиришга энг катта ҳиссани қўшади. АҚШнинг еттита асосий сланец ҳавзаларида - Перм, Игл-Форд, Баккен, Ниобром, Анадаркс, Аппалачи ва Хайнесвиллда нефт қазиб олиш кунига 7,632 миллион баррелгача тушади. Хусусан, сланец ишлаб чиқаришнинг ярмидан кўпини ташкил этадиган Перм ҳавзасида 4,5 миллионгача, Игл-Фордда 1,3 миллионгача.

Истиқболдан бутун Америка нефть саноати пул тиккан технологиянинг ўзи маҳрум қилади. Инвесторлар соҳаси етакчиларидан бирининг сўзларига кўра, қатламни гидравлик усулда ёриш мамлакатда углеводород захираларни жиддий қисқартирди. Бу қазиб олиш ва АҚШнинг энергетик мустақиллигини тиклаш умидларини кўмади.

“Quantum Energy Partners” хусусий инвестиция компанияси Уил Ванлох тан олдики,  қатламни гидравлик ёришлар “Шимолий Америкада захираларнинг катта қисмини йўқ қилди”.

“Бу сланецнинг жирканч сири, - дея маълум қилди Ванлох “Financial Times” нашрига. Қудуқлар тез-тез бир-бирига жуда яқин бурғуланишини таъкидлади. – Сўнгги беш йилда фақат ер остини бўшатдик”.

Янада кўпроқ

“Financial Times”нинг ёзишича, биринчи чоракда энг йирик мустақил сланец компаниялари 26 миллирад доллар миқдорда рекорд даражадаги зарарни қайд этган. Муқаррарликка – банкротликка ҳозирланиш даркор, дея таъкидлайди нашр.

Устига устак 2016 йилги нефть инқирозига қараганда баттарроқ бўлади. Ўшанда 70 та компания молиявий қурби етмаслик тўғрисида эълон қилган эди, аммо улар кичик эди ва ўзларидан кейин умумий ҳисобда 56 миллиард доллар қарз қолдиришди. Энди эса гигантлари қуламоқда. Июнь ойида ўйиндан яна бир энг йирик сланец ишлаб чиқарувчи “Extraction Oil & Gas” чиқди.

“Haynes and Boone” юридик фирма маълумотларига кўра, саккиз ой ичида 51 миллирад долларли қарз билан 36 та фирма банкротлик тўғрисида ариза топширган. 25 та йирик компаниянинг умумий қарзи эса 150 миллиард.

Таҳлилчилар прогнозларига кўра, келгуси йил охирига қадар 250 та компания синади, агар нефть нархи керакли даражагача кўтарилмаса. Лекин пандемия яна авж олмоқда, бу талаб тушишидан дарак беради. “Deloitte” консалтинг аудитор компаниясининг яқиндаги тадқиқотларига кўра, АҚШдаги учдан бир сланец ишлаб чиқарувчилар аллақачон тўлашга қодир эмас.

305
Теглар:
нефть, иқтисод, Америка

"Русларда ўнлаб, бизда эса иккита": АҚШ қай борада Россияга етолмайди

436
(Янгиланган 22:45 30.10.2020)
Америкага Шимолий қутбда ишлашга қодир музёрарлар етишмаяпти ва Россия бу борада ундан устун ҳолатда. Музёрарлар ва уларнинг йирик давлатлар манфаатларини илгари суришдаги роли ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 30 окт — Sputnik, Андрей Коц. Америкаликлар Арктикани шиддат ила бой беришмоқда. Сенатнинг Қуролли Кучлар бўйича қўмитаси аъзолари Рожер Уиикер ва Дан Салливан АҚШ учун шундай бир ноумид хулосага келишди. Сенаторлар фикрича, мамлакатга Шимолий қутбда ишлашга қодир музёрарлар етишмаяпти ва Россия бу борада Қўшма Штатлардан устунроқ ҳолатда. Музёрарлар ва уларнинг йирик давлатлар манфаатларини илгари суришдаги роллари ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

Ёлғиз музёрар

Уикер ва Салливан дейдиларки: Москва 40та кемадан иборат дунёдаги энг йирик музёрарлар флотига эга. Таққослаш учун: АҚШ соҳил хавфсизлиги хизматида атиги иккита — PolarStar ва Healy музёрарлари бор. Жумладан, иккинчиси, бортда юз берган ёнғиндан сўнг таъмирланмоқда. Битта соз музёрар эса иқтисодий ва ҳарбий томонлама қолган барча давлатларда устун держава учун камлик қилиши аниқ.

Ахир Арктика устидан назорат бой табиий ресурсларга йўл очади ва Евроосиё шимолида мунтазам ҳарбий иштирокни таъминлайди.

Экспертларнинг эслатишича, жорий йил ёз мавсумида Россия ҲДФ томонидан совуқ уруш давридан буён биринчи марта Аляска қирғоқларидан унчалик олис бўлмаган масофада йирик ҳарбий машғулотларни ўтказилди. Бундан ташқари, Москва, Собиқ Иттифоқ парчаланганидан кейин Артикадаги ўз ҳолича ташлаб қўйилган 50га яқин ҳарбий объектларини қайта тиклади. У ерларда яна қўшин ва қуролларини жойлаштирди. Ўз навбатида, Хитой ҳам муз классидаги иккита кемани барпо этмоқда ва минтақани иқтисодий "Қутб ипак йўли" сифатида кўз остига олаётганини ҳатто яширган ҳам эмас. Арктика ҳаёт байрамида америкаликлар аниқ камбағал қариндош кўринишини олган.

Ҳали июнь ойида президент Дональд Трамп кўпсонли музёрарлар флотини яратиш зарурати ҳақида хабар қилди. Америка ҳукумати олтита янги кема, жумладан, мамлакатда 40 йилдан буён қурилмаган оғир классдаги кемалар қурилиши бўйича дастурни ишга туширди. Конгресс бош музёрарни аллақачон молиялаштирди — у 2024 йилда денгиз синовларига чиқиши керак. Ўз навбатида, Соҳил хавфсизлиги қўмондонлиги иккинчи кема учун маблағ сўради.

Ҳозирча эса, дейди сенаторлар, Polar Star хизмат муддатини камида 2023-йилгача узайтиришга тўғри келади. Кема аср бошида деярли ўз ресурсини ишлатиб бўлганини ҳисобга оладиган бўлсак, АҚШга Арктикада етакчиликни таъминлаб бериш вазифасига унинг тишлари ўтмаслик қилиши аниқ кўринади.

Муз армадаси

Россия муз классидаги кемалар қурилишини ҳеч қачон тўхтатмаган. Хусусан, 21 октябрда 22220 "Арктика" лойиҳасидаги бош атом музёрар ишга тушилилган эди. Ҳар бири 175 мегаватт бўлган иссиқлик қувватига эга иккита РИТМ-200 реактор қурилмалари билан жиҳозланган кема 2,8 метр қалинликка эга музни бир ярим-икки узел тезликда енгиб ўтади. Океан билан бир қаторда дарёлар ўзанларида ҳам ишлай олади. "Атомфлот" - "Сибирь", "Урал", "Якутия" ва "Чукотка" лойиҳасидаги қўшимча тўртта кемани олишни режалаштирмоқда. Биринчи икки кемани 2021- ва 2022-йилларда эксплуатацияга киритиш режалаштирилган.

""Арктика" музёрарининг сувга туширилиши — бу маҳаллий верфда, шунчаки, жуда йирик, боз устига ғарб технологиялари ва эҳтиёт қисмларидан ҳоли, оригинал кема яратилишини англатмайди, — деди Sputnik радиоси эфирида ҳарбий-сиёсий тадқиқотлар маркази директори Алексей Подберезкин. — Асосийси — сиёсий мазмун. Музёрарларнинг янги серияси яқин йилларда қурилади, ва Россия Шимолий денгиз йўли бўйлаб вазиятни нафақат чуқур сув ҳавзаларида, балки, энг муҳими, саёз сувли ҳудудларда ҳам назорат қила олади. Эндиликда биз йил давомида Жануби-Шарқий Осиё ва Осиё-Тинч океани минтақасида Европага транспорт коридорини таъминлай оламиз".

Ҳар қандай ҳарбий ва фуқарлик қурилиши муваффақияти сири - айнан атом музёрарларида. Россия "Арктика"дан ташқари, 75 минг от кучига эга икки реакторли ядро энергетик қурилмали икки кема ("Ямал", "Ғалабанинг 50 йиллиги"), қуввати 50 минг от кучига эга бир реакторли ускунага эга икки музёрар ("Таймир", "Вайгач"), 40 минг от кучига эга реактор агрегатига эга "Севморпуть" ("Шимолий денгиз йўли" маъносида, тарж.) атом лихтеровози (юкларни лихтерларда ёки баржаларда, контейнерларда ташиш учун ихтисослашган кема) ва бешта техник хизмат кўрсатиш кемасига эга.

"Совет Иттифоқи" ледоколи эксплуатация захирасида турибди. Бу ҳатто дизель-электрик кемаларни ҳисобга олмаган ҳолда жуда улкан арктика флотилиясидир.

Шулардан энг янгиси суперзамонавий "Илья Муромец" бўлиб, у 2017 йилда Шимолий флот таркибидан ўрин олган. У қалинлиги бир метргача бўлган тўлиқ муз майдонида ишлашга қодир. Ўзининг асосий вазифаси - арктика сувларидан кемаларни ўтказишдан ташқари, кема арктика қўшинлари гуруҳи учун юкларни етказиб беради. Лойиҳа борт қурол-аслаҳалари хусусан, кема тезотар артиллерия ускуналари АК-630, АК-230, АК-306лар монтажини ҳам кўзда тутади.

Назарий жиҳатдан музёрарни зарба берувчи жанговар кемага айлантириш мумкин - бунинг учуе уни кемаларга қарши ракеталар билан жиҳозлашнинг ўзи кифоя қилади.

Ҳамиша етакчи бўлган

Россия муз классидаги кемалар қурилишида ҳамиша бошқа давлатлардан олдинда бўлган. Замонавий типдаги илк музёрар - 1864 йилда туширилган "Пайлот" винтли қутқарув буксири эди. Махсус бурун қисми унга муз устига чиқишга ва ўз вазни билан музни синдиришга имкон берган. Ушбу конструкция халқаро эътирофга сазовор бўлган. 1871 йилнинг қишида Германия ҳукумати Гамбургс порти акваторияси ва Эльбани муздан тозалаш мақсадида Россиядан ушбу музёрар чизмаларини харид қилади. Сабаби, экстремал даражадаги паст ҳарорат минтақадаги савдони бутунлай сиқувга олган эди. Шундан сўнг, Дания, Швеция ва АҚШ тадбиркорлари ҳам немислардан ўрнак олишади.

Жаҳондаги биринчи ядровий музёрар кема ҳам СССРда барпо этилган — унга "Ленин", дея ном берилган эди. Атомоход 1959-йилда Денгиз флоти вазирлиги ихтиёрига топширилган. Ушбу гигант шимолий кенгликларда навигацияни анчайин узайтирди. Фақатгина олти йиллик эксплуатация даврида "Ленин" 82 минг денгиз милидан ортиқ масофани босиб ўтган ва мустақил равишда 400дан ортиқ кемаларни ўтказган эди. 1989-йилда музёрар Мурманскдаги абадий стоянкадан жой олди, у федерал аҳамиятга эга маданий мерос ёдгорликлари ягона реестрига киритилган.

Россия — лихтеровоз-музёрарни эксплуатация қилувчи ягона давлатдир. 61,88 минг тонна сув сиғимига эга бўлган "Севморпуть" - 1988 йилдан буён ишлатилиб келинаётган дунёнинг энг йирик юк ташувчи кемасидир. У бир метргача қалинликка эга бўлган муз остидан мустақил равишда тешиб ўтишга қодир. Бугунги кунга келиб, у атом кучли қурилмага эга бўлган амалдаги ягона юк кемаси саналади.

436

Лондон тан олди: Россияга қарши жирканч уруш олиб борилмоқда

969
(Янгиланган 17:53 29.10.2020)
НАТО SCL компаниясини 2015 йилда ёллаган, ўшанда компания Украинада “Оранжевая революция” уюштириб Ющенконинг “сирли заҳарланиши” ёрдамида ғалаба қозонган эди.

Британия Россияга қарши ахборот ва кибер уруш олиб бораётганини расман тан олди. Албатта бу ҳеч ким учун янгилик ёки оламшумул воқеа бўлмади – бугун дунёда бунга ишонмайдиган кишининг ўзи кам қолган. Лекин лорд Марк Седвиллнинг ушбу фактни тан олиши – расмий Лондоннинг Россияга қарши диверсион ҳаракатларини тасдиқлади. Бугунга қадар улар буни очиқчасига бўйин олишга бироз ийманиб туришарди.

Седвиллнинг ўзи бундай операциялар билан яқиндан таниш бўлса керак, чунки у яқин-яқинга қадар Британия бош вазирининг миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси эди. Бир вақтнинг ўзида у Уайтхоллнинг барча бюрократик аппаратини ҳам бошқариб турарди. The Times нашри хулосасига кўра, Седвилл расмий дипломатик карьерасидан ташқари Британия разведка хизмати - МI-6 офицери ҳам бўлган.

“Сиз буни кўрмаётган бўлсангиз, бу - биз ҳеч нарса қилмаяпмиз дегани эмас. Британия Россия раҳбарияти ва уларнинг манфаатларига нисбатан қатор яширин ҳужумлар ўтказди. Шунингдек Лондон Россия олигархларининг мулки ва банк рақамларига “ов” қилмоқда”, - деди собиқ амалдор ва бўлажак лорд.

Олигархлар мулки борасида – бу ғоя Россияга ҳам маъқул. Путин бир неча бор россиялик бизнесменларни огоҳлантирган ва “капитални у ишлаб топилган жойда сақлашга” чақирган эди. Ғарбий давлатларнинг бундаё баёнотлари бизнесменларга яна бир туртки бўлади. Капитални Россияда сақлаган ишончлироқ – Британия махсус хизматлари ҳам буни тасдиқламоқда.

Россияга қарши киберҳужамлар ва қўпорувчилик кампаниялари борасида эса – лорд Седвилл бироз маккорлик қилди. Унинг айтишича Лондон, гўёки, Россияга қарши зимдан ҳужумларни Солсберидани Скрипаллар заҳарланишидан сўнг “жавоб” сифатида бошлаган. Ҳа, албатта, ишондик, унга қадар  МI-6 Россия томонига “умуман қарамаган”.

Эслатиб ўтамиз “Скрипаллар иши”2018 йилнинг 4 март куни содир бўлди, Британия махсус хизматларининг Россияга қарши фаолияти эса бундан анча олдин бошланган.

Британиянинг психиологик ва ахборот ҳужумлари амалга оширувчи Strategic Communications Laboratory (SCL Group) фирмасини эсга олсак. Улар ҳеч қачон Британия, АҚШ ва умуман НАТОнинг махсус хизматлари буюртмаларини бажарганини яширмаган.

Хусусан, ўша 2018 йилнинг март ойида ушбу компания шўъбаси бўлган Cambridge Analytica шов-шувли можаро марказида бўлган эди. Компанияни АҚШ президент сайловига аралашишда айблашган эди.

Ўшанда компания вакиллари, бўлажак буюртмачи билан суҳбат қилаяпмиз деб ўйлаб, журналистларга ижтимоий тармоқларда қалбаки аккаунтлар қайд этиш, Интернетда дезинформация тарқатиш, аудиторияни таргетлаш - хуллас кенг кўламли ахборот уруши олиб бораётганларини тан олишган эди.

2015 йилда НАТО SCL компаниясини Россияга қарши “уруш” учун ёллаган эди. Ўшанда компания Киевда 2004 йилда бўлиб ўтган “Оранжевая революция” намойишларини ташкил қилганини тан олган эди. У революцияда “қўзғолончилар” Ющенконинг “сирли заҳарланиши” ёрдамида ғалаба қозонишган эди.

Кейинчалик Киев тан олишига қараганда аслида ҳеч қандай заҳарланиш бўлмаган. Шу ерда ўз ўзидан савол туғилади: балким ушбу “мутахассислар” Скрипалларнинг ва россиялик айрим шахсларнинг ҳам сирли заҳарланишларга алоқадор?

SCL уларни Британия мудофаа вазирлиги ва Донецк халқ республикасини Киев ҳукумати томонидан Донецк Халқ Республикасининг обрўсини тўкиш ва бузиш учун ёлланган эканини ўзлари тан олишди.

Эслатиб ўтамиз, ушбу воқеалар Солсберидаги ҳодисадан анча олдин содир бўлган. Хавфсизлик бўйича маслаҳатчи бўлиб ишлаган лорд Седвилл улардан албатта хабардор. У ўзича “жентлменлар” сўзига ҳали ҳам ҳамма ишонади деб ўйласа керак.

Бизнинг давримизда кибер-қурол ва кибер-кузатувдан барча фойдаланишини ҳамма яхши тушунади. Ушбу қуроллар нафақат рақибларга нисбатан, ҳатто итифоқчиларга нисбатан ҳам қўлланилади. Америка махсус хизматлари томонидан Ангела Меркелнинг телефони йиллар давомида эшитиб келинганининг ўзи қанча шов-шув бўлганди. Улар Скрипалларга қадар Россия ортидан кузатишга ҳаракат қилмаётганликлари ҳақида ўйлаш ҳам кулгули.

Айрим хорижий махсус хизматлар русларни “тинглаётгани” ҳақида баралла айтишмоқда. Масалан Голландия ОАВлати уларнинг AIVD махсус хизмати хакерлари  2014 йилнинг ёзида россия давлат муассасалари сайтларини бузиш жараёнида бир Москва ОТМнинг сайтини бузиб уни доимий кузатиб турган ва бунинг натижасида Cozy Bear хакерлар тармоғини фош қилишган. Эътибор беринг, ўша вақтлар “рус хакерлари” ҳақида ҳали ҳеч қандай хабарлар йўқ эди, Голландияликлар эса рус серверларни бузишни бошлаган ва бу билан фахрланишмоқда ҳам.

Энди бўлса Британия лордлари, Кремл ички серверини бузишга уринаётганини гўёки Портон-Даун яқинида кимдир заҳарланганига жавоб қилиб кўрсатишга уринмоқда. Бу ҳақида Седвиллнинг The Times нашрига берган интервьюсида айтилган.

Лондон мақтанишига кўра, “Скрипаллар иши”га жавобан улар Россиянинг Британиядаги барча шпионлар тармоқларини йўқ қилиб ташлашган. Қизиқ, унда Британия нашрларининг биринчи полосаларида “Қироличани кузатишга уринаётган Путин шпионлари” ҳақидаги мақолалар қаердан пайдо бўлмоқда?

The Sunday Express ёзишига кўра “ГРУ хакерлари” Елизавета II нинг Портон-Даундаги хуфия лабораторияга ташриф буюриши ҳақидаги хабарларни олишга уринишган. Афсуски нашрда “аллақаочон йўқ қилинган шпионлар тармоғи”га қиролича ташрифининг графики қандай наф келтириши мумкинлиги ҳақида ҳеч нарса дейилмаган. Эҳтимол рус хакерлари қиролича лабораторияга қайси рангли либосда келиши билан қизиққан? Балким уларга ҳарбий лабораторияда 94-ёшли қиролича учун ишлаб чиқарилаётган “абадият эликсири”нинг рецепти керак бўлиб қолгандир? Нима бўлганда ҳам, Британия нашрига масаланинг бу томони қизиқ эмас, асосийси - Россияга қаратилган қандайдир айблов бўлса бас.  

Ғарб махсус хизматлари Россияга нисбатан қандайдир яширин, жирканч уруш олиб бораётганини, албатта, кўпчиллик билади. Дезинформация, доимий киберҳужумлар, шпионаж, очиқча дживерсиялар – буларнинг барчасида Британиянинг қўли бор.  

Лекин шу кунга қадар ушбу яширин урушни олиб бораётган компаниялар ўзларининг ундаги иштирокини инкор қилиб келишаётган эди. Уларга нисбатан айбловлар - Россия ва Путин томонидан ўйлаб топилган “уйдирмалар” деб келинаётган эди.

Энди бўлса Москва,  навбатдаги провокация ёки “заҳарлаш” ҳақида сўз кетганда, лорд Сэдвиллнинг ростгўйлиги туфайли, қайси манбаага ҳавола беришни яхши билади.

969