Посол РФ в Узбекистане Владимир Тюрденев

"Дўст бошга кулфат тушганда билинади": Россия-Ўзбекистон муносабатлари Тюрденев нигоҳида

1123
(Янгиланган 13:31 22.12.2020)
Россиянинг Ўзбекистондаги элчиси Владимир Тюрденев 21 декабрь куни йил якунларига бағишланган матбуот-анжуманини ўтказди. Элчи билан бўлиб ўтган асосий тезислар бизнинг материалимизда

ТОШКЕНТ, 22 дек - Sputnik, Дилшода Раҳматова. Ўзбекистон пойтахти Тошкент шаҳрида куни кеча, 21 декабрь куни, Россиянинг Ўзбекистондаги Фавқулодда ва Мухтор элчиси Владимир Тюрденевнинг маҳаллий ва хорижий ОАВ вакиллари билан якуний матбуот-анжумани ўтказилди.

Таъкидлаш жоизки, Ўзбекистондаги Россия элчихонаси ва Россотрудничество ваколатхонаси вакилларининг ўзбек оммавий ахборот воситалари ходимлари билан Янги йил арафасидаги учрашуви аллақачон анъанага айланган. Бундай учрашувларда тугаб бораётган йил якунларига тўхталиб, Россия-Ўзбекистон ўртасида йил давомида рўй берган энг ёрқин воқеалар муҳокама қилинади ва журналистлар ўзларини қизиқтирган барча саволларга жавоб олишлари мумкин бўлади. Коронавирус пандемиясига қарамай, ушбу анъанага бу сафар ҳам содиқ қолинди.

"Дўст бошга кулфат тушганда билинади"

Элчининг таъкидларига кўра, Россия ва Ўзбекистон ўртасидаги олий даражадаги дўстона, самимий мулоқот барча йўналишларда: сиёсатдан тортиб, иқтисодгача, энергетика соҳасидан маданий соҳаларда кенг форматда иккиёқлама ҳамкорликни ривожлантиришга куч бермоқда. Ҳатто жаҳонда авж олган пандемия ҳам икки давлат ўз президентлари томонидан стратегик шерикликни кучайтириш ва икки ёқлама алоқаларни максимал диверсификация қилиш борасида белгилаб олинган йўлдан қайтмадилар.

Аксинча, умумий кулфат туфайли мамлакатлар ўртасидаги қардош алоқалар янада кўзга ташланди. Россия энг биринчи бўлиб Ўзбекистонга коронавирусни диагностика қилувчи тест-тизимларини мутлақо беғараз асосларда етказиб берди, россиялик шифокорлар ва Роспотребнадзор мутахассислари эса "қизил зоналарда" ўзбек ҳамкасблари билан елкама-елка туриб фидокорона меҳнат қилдилар ва касалхоналар ҳамда республика клиникаларидаги инсонлар ҳаётини сақлаб қолиш учун курашдилар.

Аммо бу бир томонлама йўл эмасди. Тошкент ҳам иккала давлат учун мураккаб бир шароитда Москвага индивидуал ҳимоя воситалари ортилган бир нечта партия инсонпарварлик ёрдамини бериб юборди. Россия элчиси шуларни ёдга олар экан, Ўзбекистон томонига бу учун яна бир карра миннатдорлик билдирди.

Мирзиёевнинг Россияга ташрифи нега ортга сурилди?

Тюрденевнинг маълум қилишича, пандемия туфайли қатор муҳим тадбирлар: хусусан, президент Шавкат Мирзиёевнинг Россияга ва бош вазир Абдулла Ариповнинг Москвага режалаштирилган давлат ташрифларини ортга сурилган. Арипов ташрифи давомида қўшма комиссиянинг иккиёқлама ҳамкорлик бўйича 2-йиғилишини ўтказиш кўзда тутилган эди.

"Бошқа томондан олиб қараганда, бу бизга ушбу тадбирлар давомида имзоланиши кўзда тутилган кенг кўламдаги ҳужжатлар пакети устида янада синчковлик билан ишлаш имкониятини яратади", - деб таъкидлади Россия элчиси.

Аммо шундай оғир шароитларда ҳам икки давлат раҳбарлари юзма-юз учрашиш имкониятини топдилар - 24 июн куни Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёев, Россия президенти Владимир Путиннинг таклифига биноан, Улуғ Ватан урушидаги ғалабанинг 75 йиллигини хотирлаш учун Қизил майдонда бўлиб ўтган ҳарбий парадда қатнашди.

"Албатта, Буюк Ғалаба юбилейи бу йил халқларимизни бирлаштирган энг муҳим ришта бўлди. Москвадаги учрашувда Шавкат Миромонович Владимир Владимировични 9 май куни Тошкентда очилган, Ўзбекистон президентининг совет халқи хизматига бўлган чуқур шахсий муносабатини акс эттирувчи муҳташам Ғалаба боғига ташриф буюришга таклиф этди. Ёдгорлик мажмуаси экспозицияси билан танишиш шарафига муяссар бўлдим ва тан оламан, у менда унутилмас таассуротлар қолдирди. Мени наздимда, янги боғ, энг аввало ёш авлод учун - виждонга мувофиқ яшаш, ҳақиқат ва адолат чўққисини сақлаш, бу қадриятларни ўз фарзандлари ва набираларига етказишда ориентир бўлиб хизмат қилади", - деди Тюрденев.

ЕОИИ: чуқурроқ фикрлаш фурсати келди

11 декабрь куни Евроосиё иқтисодий иттифоқи саммити давомида Ўзбекистонга ташкилотда кузатувчи-давлат мақоми берилиши мамлакат ҳаётида муҳим воқеага айланди. Дипломат Ўзбекистоннинг ЕОИИга кузатувчи мақомида қўшилишига изоҳ берар экан, скептиклар ҳавотирларини йўққа чиқарди.

Элчи таъкидига кўра, кузатувчилик мақоми бу ўтиш даври бўлиб, мамлакатга истиқболдаги интеграллашув бўйича позициясига аниқлик киритиб олиш ва ижобий қарор қабул қилинадиган тақдирда, унга тайёргарлик кўриш имконини беради.

Тюрденевнинг айтишича, кузатувчи мақомида Ўзбекистон иттифоқнинг тўлақонли аъзолари эга бўлган бирорта имтиёзга эга бўлмаса-да, аммо бу Тошкентга ЕОИИни ички томондан ўз иқтисодиёти учун бирорта мажбурият ёки хатарларсиз ўрганиш учун кўпроқ имконият беради.

"Ҳа, республикада овоз бериш ҳуқуқи йўқ, худди савдо имтиёзлари бўлмагани сингари. Аммо мамлакат учун ўз иқтисодиётига зарарлар ҳам йўқ бунда. Бу ўз танловига янада синчковлик билан қараш ва ўз танловини амалга ошириш учун имконият. Аммо, агар вазиятга баҳо берадиган бўлсак, Ўзбекистоннинг асосий товар айланмаси айнан ЕОИИ давлатларида мужассамлашган, муҳим траспорт магистраллари Иттифоқ ҳудудидан ўтади, миграция масаласи ҳақида эса гапирмаса ҳам бўлади. Аммо, нима бўлган тақдирда ҳам бу тезкор жараён эмас, бу шунчаки биринчи қадам", - деб таъкидлади Тюрденев ЕОИИга кузатувчи сифатида қўшилиш Ўзбекистонга қандай имтиёзлар беради, деган саволга жавобан.

Дипломат шунингдек, ушбу воқеадан кейин айрим скептиклар томонидан "ЕОИИга интеграллашувдан сўнг мустақиллик бой берилади", дея билдирилган гап-сўзлар реал кўрсаткичлар фонида жуда кулгили эканлигини қўшимча қилди.

"Иттифоққа қўшилган бирорта давлат ўз мустақиллигини йўқотмаган, бой бермаган, аксинча, у янада кўпроқ имкониятларга эга бўлган. Бундан ташқари, бу тенгҳуқуқли иттифоқ бўлиб, у ёки бу иштирокчининг кўламидан қатъи назар барча учун шартлар баробардир", - деб қўшимча қилди Владимир Тюрденев.

Флаги стран ЕАЭС. Архивное фото
Пресс-служба правительства / Сабыр Аильчиев

На Россия, на ЕОИИнинг бошқа аъзолари янги аъзоларнинг интеграллашуви уларнинг иқтисодиёти ва ишлаб-чиқариш жараёнларига у ёки бу тарзда салбий таъсир кўрсатишидан манфаатдор эмас, дея ишонтирди дипломат. Бу сингари минтақавий лойиҳаларга қўшилиш - иттифоқ аъзолари онгли равишда амалга оширадиган муросалар мажмуидир.

"Хусусан, ЕОИИ - бу фақатгина Россия эмас, балки ўз иқтисодий шартларига эга бўлган яна бир нечта давлатлардир. Дейлик, Қирғизистонни оладиган бўлсак, у ЕОИИга қўшилганда, унинг иқтисодиёти даражасини Ўзбекистон билан таққослаш анча мушкул эди. Демак, бу босқичда ҳамма бир нарсани: яъни ҳар қайси томон манфаат кўриши керак бўлган бундай интеграллашувдан нима олишлари мумкинлиги борасида аниқ тушунчага эга бўлишлари керак", - дея хулоса қилди Тюрденев.

Ўзбекистон ва рус тили: ёшлар орасида қизиқиш тобора ортмоқда

Ўзбекистонлик талабалар - Россия ОТМларида таҳсил олаётган ёшлар орасида етакчи ўринларни эгалламоқда. Уларнинг сони бугун 30 мингдан ошган. Ўтган саралаш кампаниясида ҳукумат томонидан берилган 228 ўринли квоталарга 4 000 дан ортиқ киши даъвогарлик қилган, бу эса квоталар сони кўпайтирилиши лозимлигига ишора қилмоқда. Ҳозирги кунда ушбу йўналишда ишлар олиб борилмоқда, деди Тюрденев.

Шахзод Шаймарданов (в центре) на вручении краевой именной стипендии в губернатором Красноярского края Александром Уссом (слева) и председателем Законодательного собрания края Дмитрием Свиридовым (справа)
Пресс-служба Сибирского федерального университета

Шу билан бир қаторда, Ўзбекистонда Россия олий таълим муассасалари филиаллари сони ҳам йилдан-йилга ортиб бормоқда. М.В.Ломоносов номидаги МДУ, Г.В.Плеханов РИУ, И.М.Губкин номидаги нефт ва газ РДУ, МИФИ, МИСиС, МГИМО ва бошқа таниқли Россия ОТМлари қатори яқинда А.И.Герцен номидаги ПДУ ва Россия халқлар дўстлиги университети ваколатхонаси билан кенгайди.

Россия таълими оммалашуви билан бир қаторда Ўзбекистонда рус тилини ўрганишга бўлган қизиқиш ҳам тобора ортмоқда.

"Шу муносабат билан рус тилида таълим сифатини оширишга қаратилган узоқ муддатли "Класс" лойиҳасининг бошланишини жуда долзарб лойиҳа деб биламан. У Россия Таълим вазирлиги ва Ўзбекистон Халқ таълими вазирлиги ҳамкорликдаги ҳаракатлари ва россиялик бизнесмен ва меценат Алишер Усмоновнинг "Санъат, фан, спорт" хайрия фонди молиявий қўллаб-қувватлови асосида амалга оширилмоқда. Ушбу дастур доирасида россиялик мутахассисларнинг илк гуруҳи республиканинг 14 та регионида педагогларни ва ўқувчиларни дастлабки синовлардан ўтказдилар", - деди Тюрденев.

2021 йилдан бошлаб россиялик ўқитувчилар гуруҳлари (йилига 100 кишидан) Ўзбекистон мактабларига мунтазам равишда юборилади. Лойиҳа доирасида жами 30 минг маҳаллий педагоглар турли шаклдаги ўқувлардан ўтадилар.

Тилни билиш борасида тўсиқларнинг мавжуд эмаслиги илм-фан соҳасида ҳамкорлик учун яхши истиқболларни очади.

Россия ва Ўзбекистон ёш олимларининг 15 та тасдиқланган йўналиш бўйича қўшма тадқиқотлари дастурини амалга ошириш тўғрисидаги битимни имзолаш жараёни якуний босқичда турибди. Космик маконни тинч мақсадларда ўрганиш ва улардан фойдаланиш соҳасида ҳамкорлик тўғрисида ҳукуматлараро битим матнини келишиш бўйича ишлар якунланган. Ҳужжат яқин истиқболда олий даражада бўлиб ўтадиган учрашувлар вақтида имзоланиши кутилмоқда.

 

1123

"Русларнинг нозик жойига урамиз": НАТО нимани режалаштирган

1694
(Янгиланган 21:30 22.01.2021)
Ҳарбий контингентни ошириш, армия инфратузилмаси қурилиши ва халқаро миқёсда янада жипслашиш - 2021 йилда НAТО Россия ғарбий чегараларига босимни кучайтиради.

ТОШКЕНТ, 22 янв — Sputnik, Андрей Коц. Ҳарбий контингентни кўпайтириш, армия инфратузилмасининг қурилиши ва халқаро миқёсда янада жипслашиш - 2021 йилда НAТО Россиянинг ғарбий чегараларига босимни кучайтиради. Май-июнь ойларида альянс совуқ уруш давридан буён энг йирик Defender Europe 2021 манёврларини ўтказади. Бунга жавобан Россия ва Беларусь кўламдорлиги жиҳатдан қолишмайдиган "Ғарб-2021" ҳамкорликдаги машғулотларни сентябр ойида ўтказишни режалаштирган. Буларнинг барчаси нима билан тугаши мумкинлиги ҳақида — РИА Новости материалида ўқинг.

Жанг майдони — Европа

Defender Europe 2021да, аввалгидек, Шарқий Европа ва Болтиқбўйида мудофаа ва ҳужум ҳаракатлари машқ қилинади. Машғулотлар афсонасига кўра, НАТО қўшинларига Калининград вилоятига штурм уюштириш, Россия ғарбий вилоятларини блоклашга, шунингдек, "русларнинг ёппасига ҳужумини" қайтаришга тўғри келади. Ўтган йилгилардан фарқли равишда, 2021-йилда алоҳида эътибор Шарқий эмас, балки Жанубий Европага қаратилади. Манёврлар Черногория, Косово ва Албанияда режалаштирилган. Болгария ва Руминияда Ҳаводан ҳужумга қарши машғулотлар ўтказилади ва "ер - ер" синфидаги ракеталардан ўт очиш амалга оширилади. Венгрия эса бошланаётган "урушнинг" орқа томони сифатида хизмат қилади.

Aмерикаликлар Европага кучларнинг асосий қисмини кўчиради, жумладан 1-отлиқлар ва 82-ҳаво-десант дивизиялари бўлинмаларини. Aтлантика океанидан юзлаб турли мақсадлар учун мўлжалланган ҳарбий техникалар олиб ўтилади. Бундан ташқари, Флорида штатидан 53-пиёда бригадаси етказиб берилади. Машғулотлардан сўнг америкаликлар баъзи қуролларни яна Европада "унутиб қўйишлари" ҳам истисно эмас, бу биринчи бор содир бўлмаяпти, ахир. Мутахассислар фикрига кўра, шу тариқа Пентагон йилдан-йилга минтақадаги ҳужум имкониятларини ошириб бормоқда.

Defender Europe 2021га жавобан Россия ва Беларусь сентябр ойида "Ғарб-2021" манёврларини ўтказади. Душанба куни Беларусь Мудофаа вазири Виктор Хренин маълум қилганидек, "қўшма машқлар юқори даражадаги шаҳарлашган шароитда бирлаштирилган ҳужум бўлинмалари томонидан қўшма ҳаракатларнинг янги усулларини синовдан ўтказиш"га, шунингдек, "янги ва модернизация қилинган қурол ва техника намуналари самарадорлигини баҳолаш"га имкон беради.

Минскда, стратегик манёвралар "кучли иттифоқчилик муносабатлари ва Беларусь ва Россиянинг мудофаа идораларининг Иттифоқ давлат ҳарбий хавфсизлигини таъминлаш бўйича қарашлари бирлигини" акс эттиришини қайд этишди.

Кучни кўз-кўз қилиш

Иккала томон ҳам маневралар бирон бир давлатга ёки ҳарбий блокга қарши йўналтирилмагани тўғрисидаги одатдаги дипломатик иборалардан фойдаланмадилар. НAТО кучлари томонидан Калининградга ҳужум саҳнасини машқ қилиш ва рус ҳарбий хизматчиларининг шаҳарда кечадиган жангларга тайёрланишлари, ким кимга қарши жанг қилишини аниқ намоён этиб турибди. Aлбатта, кенг кўламли қуролли тўқнашув эҳтимоли жуда кичик, аммо реал.

Мутахассислар фикрига кўра, НАТОнинг 2021 йилдаги ҳаракатлари АҚШдаги ҳукумат алмашувига бевосита таъсир кўрсатади. Дональд Трамп президентлигининг тўрт йилида Шимолий атлантика блоки бирлиги сезиларли кучсизланди. Оқ уй эгаси биринчи галда америка манфаатларини кўзлашини яширмас, ва ҳатто альянсдан чиқиш имконияти борлигини ҳам истисно этмасди. Бундай оҳанг Европада кучли ташвишни келтириб чиқарди, яна бир бор ЕИ армияси ҳақидаги масала кўтарилди. Янги президент, кўриниб турибдики, ҳаммасини тўғрилашга ҳаракат қилади.

"Россия ва НАТО ўртасидаги муносабатлар бу йил ёмонлашиб боради, — деб ҳисоблайди Геосиёсий масалалар Академиясининг биринчи вице-президенти Константин Сивков. — Байден альянсни қайта тикламоқчи ва сафарбар шай ҳолатга келтирмоқчи. Бунинг учун эса ташқи душман керак. Хитой жуда узоқ бўлгани учун, Россия бу рольга ҳаммадан яхши мос келади. Вашингтонга ташқи душман образи америка жамиятини жипслаштириш учун ҳам керак".

Пул ишлаш

Бироқ, мутахассисларнинг фикрича, аслида НAТОнинг Россияга қарши аниқ тажовузкор режалари йўқ. Aмерикаликлар учун альянснинг кейинги кенгайтирилиши - бу пул ишлашнинг ва Европани ўзига янада кучлироқ боғлашнинг усулидир. Вашингтон Трампгача бўлган даврга қайтади ва Кўхна дунё ишларига аралашувни кучайтиради.

"Мени наздимда, 2021-йилда НАТО ҳарбий ташкилотдан аллақандай глобал корпорацияга айланаётганини намойиш этади, — дея тушунтиради америкачи-сиёсатшунос Сергей Судаков. — Альянснинг муҳим масаласи аввалгидек ҳамон долзарб — бу молиялаштириш. Мусиқани пулини тўлаган буюради. Бюджетнинг учдан икки қисмини АҚШ таъминлайди, ва бу ҳеч кимга сир эмас. Биз ҳаражатлар уч миллион доллардан ошиб тушганини яхши биламиз. Ва энг аввало - Вашингтон туфайли. Европа давлатлари АҚШдан поставкаларга умид қилишади - ҳатто сухой паёкларгача. Буни американинг улкан мудофаа бюджети қўллаб-қувватлайди — НАТО манфаатларида ҳаракат қиладиган корпорациялар жуда улкае миқдорда даромад кўришади".

Эксперт Шимолий Aтлантика альянсининг бугунги фаолиятини бир чўнтакдан бошқасига пул ўтказишга қиёслади. Вашингтон НAТОга пул ажратади, иттифоқчилар бу маблағларга Aмерика техникаси ва қуролларини сотиб олиш учун фойдаланади ва шу билан доира ёпилади.

Байден давридаги AҚШ Европа учун ҳарбий маҳсулотлар учун асосий бозорлардан бири бўлиб қолади. Демак, океан ортидан Россияга қарши риторика кучайишини кутишимиз керак. Aммо аксарият мутахассислар шунга аминки: Вашингтон ва Брюссел дунёда қудрати бўйича иккинчи ўринда турадиган армия кучини синаб кўришга журъат этолмаса керак.

1694
Медработник демонстрирует вакцину ЭпиВакКорона в процедурном кабинете

"ЭпиВакКорона"дан нимани кутса бўлади. COVID-19га қарши пептидли вакцина ҳақида

346
(Янгиланган 19:06 22.01.2021)
Ҳозирда вакцина 3 мингдан зиёд кўнгиллиларда синовдан ўтказилмоқда. Хабар беришларича, унинг салбий таъсирлари жуда кам, шу боис, вакцина, катта ёшдаги инсонларга ҳам тўғри келади. У ҳақда нималарни билиш лозим, кимлар вакцина билан эмланмоқчи - РИА Новости материалида.

ТОШКЕНТ, 22 янв — Sputnik, Татьяна Пичугина. "ЭпиВакКорона"нинг иммунологик самарадорлиги юз фоиз, дея таъкидлашмоыда Новосибирскдаги "Вектор" марказида. Бу - COVID-19 қўзғатувчиси - SARS-CoV-2нинг оқсил-тиканли майда фрагментларидан иборат синтетик препаратдир. Ҳозирда вакцинани уч мингдан зиёд кўнгиллиларда синовдан ўтказишмоқда. Шу билан бирга у фуқаролик оборотига киритилган. Хабар беришларича, унинг салбий таъсирлари жуда кам, шу боис, вакцина, катта ёшдаги инсонларга ҳам тўғри келади. У ҳақда нималарни билиш лозим, кимлар бу вакцина билан эмланмоқчи - РИА Новости материалида ўқинг.

"ЭпиВакКорона"нинг таркиби нимадан иборат?

SARS-CoV-2 коронавирусининг учта қисқа ташувчи-оқсилга уланган оқсил-тиконли фрагментларидан. Ушбу фрагментларни пептидлар деб аташади, шу туфайли вакцина ҳам пептидли-вакцина номини олган. Оқсил-ташувчи коронавирус РНКасини ўраб олган нуклеокапсидли оқсилни ўз ичига олган. Иммун жавобни кучайтирувчи модда — адъювант сифатида — алюмин гидроксиди ўртага чиқади. Шунингдек, ёрдамчи бирикмалар ва сув ҳам бор. Барча таркибий элементлар синтетикдир.

Вакцина таркибига қандай пептидлар кирган?

РИА Новостига "Вектор" давлат илмий марказида хабар беришларича, вакцина пептидлари энг аввало В-ҳужацрали эпитопларни ўз ичига олган, Т-хелперли эпитоплар манбаси сифатида оқсил-ташувчи хизмат қилади. Бу нимани англатишини тушунтирамиз.

SARS-CoV-2 бу - нуклеокапсид - қобиққа ўралган РНК молекуласи кўринишига эга. Буларнинг барчаси ташқи томондан корона сингари йирик оқсил-тиконлар билан безатилган липид халтачасининг ичида жойлашган. Коронавирус ҳақида шу туфайли ҳам гапирилади.

Оқсил-тиконлар вирус бўлакчасига инсон ҳужайрасига ёпишиб олишга ва ичкарига киришга ёрдам беради. Кўпсонли тадқиқотларда, ушбу тиконлар организмда энг кўп иммун жавобни чақириши ўз исботини топган. Биологлар атамасида оқсил-тинкон - бу антигендир.

Ушбу оқсил молекуласи жуда йирик бўлиб, уларда алоҳида участкалар - эпитоплар мавжуд. Иммун тизим ҳужайралари уларни танийди ва инфекцияга қарши кураш механизмини фаоллаштиради.

"В-эпитоплар ва Т-эпитоплар мавжуд. Биринчилари антиген детерминантлар деб аталади. Бу антитаначалар билан боғланувчи антиген молекулалар участкаларидир. Аммо бу участкалар даставвал В-лимфоцитлар рецепторлари билан боғланади ва уларни антитаначаларни ишлаб чиқаришга қодир бўлган плазма ҳужайраларга айлантириш жараёнини ишга туширади", - деб ҳикоя қилади профессор Екатерина Колесанова, В.Н.Орехович номидаги биотиббий кимё ИТИ пептидли инженерия лабораторияси раҳбари.

Аммо ҳаммаси ҳам бу қадар оддий эмас. Антиген пуфак-эндосома таркибида В-лимфоцит ичига кириб, у ерда қисқа фрагментларга ажралади. Эндосомалар билан иккинчи синф гистомослик бош комплексини ташкил қилувчи оқсиллар боғланади. "Бу оқсиллар антигеннинг айрим фрагментларини ушлайди, улар хўжайин-организми оқсиллари фрагментларига ўхшамайдиган, одатда узунлиги 14-20 аминокислота қолдиқлари кўринишида бўлади. Ўзимизники-бегонага ажратиш жараёни шу ҳолатда рўй беради", - деб давом этади эксперт.

Сўнгра гистомослик бош комплекси оқсиллари антиген фрагментлари билан биргаликда В-лимфоцитлар сатҳида пайдо бўлади. Ва бу ерда уларни махсус иммун ёрдамчи-ҳужайралар Т-хелперлар таниб олади. Улар В-лимфоцитлар билан боғланади ва уларни фаоллаштиради. "Вакцина антитаначалар ишлаб чиқилишини чақириши учун, унда антиген қўзғатувчининг В- сингари, Т-хелпер эпитоплари бўлиши керак", - дея қайд этади профессор Колесанова.

Вакцина қандай ишлайди?

Эмлаш натижасила оқсил-ташувчи барча учта пептидни инсон В-лимфоцитига етказиб беради. Улар В-лифоцитни фаоллаштиради ва ҳимоя антитаначалари - иммуноглобулинлар ишлаб чиқила бошлайди. Ҳар бир В-эпитоп ноёб иммуноглобулин синтези учун жавоб беради. Биринчи галда M (IgM) синфидаги антитаначалар ҳосил бўлади, кейинроқ - IgG синфидаги, аммо охиргилари қонда энг узоқ қолиш ва иммунитет борлигини далиллаш хусусиятига эга.

"Вектор"да эмлаш туфайли пайдо бўладиган антитаначалар коронавирус оқсил-тиконига ўхшашлигини тасдиқлашмоқда. Иммунлашган кўнгиллилардан олинган қон зардоблари вирусни йўқ қилувчи фаолликни намоён этмоқда. Бу эса, антитаначалар коронавирусни нафақат таниш, балки уни йўқ қилишга қодирлигини англатади.

"ЭпиВакКорона" таркибидаги коронавирусми ёки қандайдир бошқа вирус?

У ерда ҳеч қандай вирус ёки уларнинг қисмлари йўқ. У аденовирусли "Спутника V" вакцинасидан шуниси билан фарқ қилади. "ЭпиВакКорона"да РНК, ДНК, ҳеч қандай тирик компонентлар, консервантлар ва антибиотиклар ҳам йўқ. Таркиби Роспотребнадзор сайтида, шунингдек, интернетда жойлаштирилган вакцина кўрсатмасида батафсил ёзилган.

"ЭпиВакКорона"да коронавирус оқсилларига ўхшаш оқсиллар фрагментлари - пептидлар мавжуд. Уларни сунъий равишда синтезлашган ва ташувчи-оқсилга улашган. "Вектор" томонидан рўйхатга олинган RU2738081 патентга мувофиқ, уни синтезлашга ичак таёқчаси ёрдам беради.

Эмлаш қандай амалга оширилади?

Вакцина суспензия кўринишида чиқарилади ва шприц ёрдамида елка мушакларига киритилади. Пептидли препаратлар тезкор ва кучли иммунитет жавобини ҳосил қилмайди, шу боис, "ЭпиВакКорона"ни икки марта 21 кунлик орқалиқ билан тенг дозаларда киритишади.

Салбий таъсирлари қандай?

I-II фаза синовларида қатнашган кўнгиллилар укол жойида тез ўтиб кетувчи камроқ оғриқ бўлгани ҳақида айтишган. Бошқа салбий таъсирлар кузатилмаган.

Рўйхатдан олингандан кейинги синовлар (III фаза) иштирокчилари томонидан ташкил этилган #ЭпиВакКорона норасмий Telegram-каналида оз миқдордаги салбий ҳолатлар ҳақида айтилади: булар ноқулайлик, укол қўйилган жойнинг бир сутка давомида қизариб туриши, елкадаги кучли оғриқ. Юқори ҳарорат, кучли тана оғриғи ҳеч кимда кузатилмаган, ёки бу оғриқлар ва эмлаш ўртасидаги боғлиқлик тасдиқланмаган.

"ЭпиВакКорона" самарадорлиги қандай?

"Иммунологик ва профилактик самарадорлик бор. Биринчиси - бу ўзига хос антитаначаларнинг ишлаб чиқилиши. I-II фаза клиник синовлари якунига кўра, ўзига хос антитаначалар барча кўнгиллиларда ҳосил бўлган. Профилактик самарадорлик — бу эмланганларнинг касалликдан ҳимоясидир. Вакцина рўйхатдан олингандан кейинги клиник синовлар устидан тадқиқотлар давом этмоқда, маълумотлар февралда чоп этилади", — дея изоҳ беради Роспотребнадзор матбуот-хизмати.

I-II фаза клиник тадқиқотлари ҳали якунланмаган, дея аниқлик киритишди "Вектор" ДММда. Фақатгина оралиқ натижалари бор.

Ҳозирда плацебо гуруҳи билан иккиламчи кўр-кўрона рандомизирлашган тадқиқот ўтказилмоқда. Одамларни тасодифий тарзда гуруҳларга бўлишмоқда. Ким вакцина оляпти, ким — физэритма - на кўнгиллилар, на шифокорлар билади. Уч минг нафар иштирокчидан 2897таси вакцина қилинди, чорак қисми плацебо олган. Синовлар энг сўнгги кўнгилли эмлангандан сўнг 180 кундан кейин якунланади.

Бир вақтнинг ўзида ёши 60дан катта 150 кўнгиллиларда синовлар ўтказилмоқда. Бу гуруҳ бўйича дастлабки маълумотлар феврал ойида эълон қилинади.

Коронавирусга қарши пептидли вакцинани яна ким ишлаб чиқади?

Пептидли вакциналар бутун дунёда тажриба босқичида турибди. Уларни ишлаб чиқиш ва текшириш жуда машаққатли, шу боис, улар мРНК, векторли ва инактивирланган/ўлдирилган вакциналардан ортда қолмоқда. Россия бу масалага ўз кучи билан ечим топиш учун етарлича ресурс ва малакали кадрларга эга.

БССТ рўйхатида 19 январь ҳолатига, "ЭпиВакКорона"дан ташқари, — яна иккита пептидли номзод-вакциналар бор.

Уларни одамларда синашмоқда.

346
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси

Сурхондарёда ҳаракатлаётган поездга келиб урилган “Дамас” ҳайдовчиси вафот этди

16
“Дамас” автомобили светофорнинг қизил чироғига қарамай, темир йўл кесишмасидан ўтмоқчи бўлган Кейин йўловчи поезднинг ён томонига урилган.

ТОШКЕНТ, 24 янв — Sputnik. Сурхондарё вилоятидаги Тангимуш ва Оқжар станциялари оралиғидаги темир йўл кесишмасида йўл-транспорт ҳодисаси юз берди. Бу ҳақда ИИВ Транспортда хавфсизликни таъминлаш бош бошқармаси хабар қилди.

ДТП с участием 5 машин в Учтепинском районе Ташкента
Пресс-служба ГУБДД МВД Узбекистана

“Дамас” автомобили светофорнинг қизил чироғига қарамай, темир йўл кесишмасидан ўтмоқчи бўлган ва “Тошкент-Термиз” йўналиши бўйлаб ҳаракатланиб келаётган 080 йўловчи поездининг ён томонига урилган.

ЙТҲ натижасида автомашина ҳайдовчиси 25 ёшли С.Х. олган жароҳатлари туфайли касалхонага етказилган. Бироқ унга кўрсатилган тиббий муолажаларга қарамайдан ҳайдовчи вафот этган.

Поезд воқеа жойида 13 дақиқа туриб, ҳаракатини давом эттирди. Поезд йўловчилари орасида қурбонлар ва жароҳат олганлар йўқ.  

16