Сотрудник цеха производства вакцины от коронавируса биотехнологической компании BIOCAD в Санкт-Петербурге.

Lancet "Спутник V" учинчи фаза тадқиқотлари натижаларини эълон қилди

571
(Янгиланган 13:46 08.02.2021)
Мустақил экспертлар томонидан тўпланган ва The Lancetда нашр этилган маълумотларга кўра "Спутник V" коронавирус касаллигининг оғир ҳолатларидан тўлиқ ҳимоя қилади

ТОШКЕНТ, 2 фев — Sputnik. Lancet илмий журнали Россиянинг коронавирусга қарши "Спутник V" вакцинаси клиник синовларининг учинчи босқичи натижаларини эълон қилди, деб хабар берди Россия тўғридан-тўғри инвестиция фонди (РТИФ).

Россия Соғлиқни сақлаш вазирлиги "Спутник V"ни 2020 йилнинг августида рўйхатдан ўтказган эди. Вакцина Гамалея номидаги эпидемиология ва микробиология илмий тадқиқот маркази Россия тўғридан-тўғри инвестиция фонди қўллаб-қувватлови ёрдамида ишлаб чиқарган. Вакцина синчковлик билан яхшилаб ўрганилган инсон аденовирусли векторлари платформасида яратилган.

У COVID-19 профилактикаси учун дунёда биринчи рўйхатга олинган препаратдир.

"Н.Ф. Гамалея ЭМИТМ ва РТИФ дунёдаги энг қадимги ва энг обрўли тиббий журналлардан бири бўлган The Lancetда "Спутник V" вакцинасининг юқори самарадорлиги ва хавфсизлигини тасдиқловчи III фаза клиник тадқиқотлари натижалари чоп этилганлигини эълон қилади", - дейилади фонд баёнотида.

РТИФ бош директори Кирилл Дмитриев чоп этилган материални пандемияга қарши курашдаги улкан воқеа, дея атади. "The Lancet журнали томонидан нашр қилинган маълумотлар "Спутник V" — нафақат дунёда биринчи қайд этилган вакцина, балки энг яхшилардан бири эканлигини тасдиқлади. Мустақил экспертлар томонидан тўпланган ва The Lancetда нашр этилган маълумотларга кўра "Спутник V" коронавирус касаллигининг оғир ҳолатларидан тўлиқ ҳимоя қилади", - деди у.

Инсоният учун вакцина

Н. Ф. Гамалея ЭМИТМ директори Александр Гинцбургнинг сўзларига кўра, "Спутник V" клиник синовлари натижаларига бағишлаб халқаро экспертлар томонидан берилган баҳоларнинг нашр этилиши пандемияга қарши глобал жавоб чораларида катта муваффақият саналади.

"Россия вакцинаси хавфсизлиги ва юқори самарадорлиги тақдим этилган ишончли илмий маълумотлар билан тасдиқланади ва мен Гамалея номидаги марказнинг бутун жамоасини ушбу ажойиб ютуқ билан муборакбод этишдан хурсандман. Инсон аденовируслари асосида шу вақтгача бир нечта вакциналар яратилган, ва ушбу восита келажакда янги препаратларни яратишда энг истиқболлилардан саналади", - дея ишонч билдирмоқда Гинцбург.

""Спутник V" билан қўшиб ҳисоблаганда дунёда фақатгина учта вакцина 90%дан ортиқ самарадорликка эга, аммо шу билан бир қаторда "Спутник V" хавфсизлик ва платформа ишончлилигида, транпортировка енгиллигида ва нарх борасида анча арзонлиги билан ушбу категориядаги вакциналарга нисбатан устуворликка эга", - деди Дмитриев.

"Спутник V" — бутун инсоният учун яратилган вакцина", — деб қўшимча қилди Дмитриев.

"Спутник V" ҳозирги вақтгача 16та давлатда рўйхатдан ўтказилди: Россия, Беларусь, Сербия, Аргентина, Боливия, Жазоир, Фаластин, Венесуэла, Парагвай, Туркманистон, Венгрия, БАА, Эрон, Гвинея Республикаси, Тунис ва Арманистонда. Шунингдек, Доривор воситалар бўйича Европа агентлиги ҳамда БССТ вакцинани рўйхатдан ўтказиш ташаббусини илгари суришган.

III фаза натижалари

Учинчи фаза клиник синовлари вақтида "Спутник V" юқори даражадаги самарадорлик, иммуногенлик ва хавфсизликни намоён этган.

Вакцинанинг самарадорлиги 91,6% ни ташкил қилди. Бу кўрсаткич биринчи ва иккинчи инъекция ёки плацебони олган 19 866 нафар кўнгиллилар анализлари асосида ҳисобланган.

Шу билан бир вақтнинг ўзида AstraZeneca самарадорлиги — 62,1%, Sinovac — 50,4%, Sinopharm — 79,3%ни ташкил этган. Ҳозирда "Спутника V"нинг иккита компонентидан биттаси билан комбинация AstraZeneca компаниясига унинг вакцинаси самарадорлигини 62,1% дан янада юқори даражага кўтаришга ёрдам бермоқда.

Ёши 60дан ошган кўнгиллиларнинг иштироки тадқиқотнинг муҳим фрагментларидан бирига айланди (вакцина гуруҳида энг кекса иштирокчининг ёши 87да, плацебо гуруҳида эса - 84 ёшда эди). Кекса ёшдагилар учун хавфсизлик кўрсаткичлари жуда юқори бўлди. 60 ёшдан ошган 2144 кўнгиллилар учун самарадорлик 91,8% ни ташкил этди ва 18-60 ёш оралиғидаги кўнгиллилар гуруҳида олинган статистик маълумотлардан фарқ қилмади.

Вакцина гуруҳида 98%дан ортиқ кўнгиллиларда гуморал иммун жавоб, 100%да эса - ҳужайрали иммун жавоб шаклланган.

Тадқиқотлар шуни кўрсатдики, "Спутник V" препарати билан эмланган кўнгиллиларда вирусни йўқ қилувчи антитаначалар даражаси коронавирус билан беморланган беморлардаги антитаначалар даражасидан 1,3-1,5 баробар кўплигини кўрсатган.

Бошқа вакциналар коронавирус билан беморланган одамларга нисбатан худди шундай ёки паст даражада антитаначалар билан таъминлайди, деб хабар қилди РИА Новостига РТИФ ходимлари.

"Спутник V" шунингдек, хавфсизлик жиҳатдан юқори кўрсаткичларни намоён этди. Нохуш ҳолатларнинг аксарияти (94%и) енгил шаклда кечган. Кучли аллергик реакция ва анафилактик шок ҳолатлари бўлмаган. Шу билан бирга, жиддий нохуш ҳолатлар даражаси вакциналанганлар гуруҳида бошқа вакциналарга нисбатан анча паст бўлган: "Спутник V" — 0,27% (эмланганлар сонига нисбатан фоиз ҳисобида), AstraZeneca — 0,66%, Pfizer — 0,58%, Moderna — 0,97%. Мониторинг бўйича Мустақил қўмита хулосалари вакцина билан боғлиқ нохуш ҳолатлар йўқлигини тасдиқлаган.

"Спутника V" устуворликлари

"Спутник V" — самарадорлиги 90%дан юқори бўлган учта вакциналардан биридир. Шу билан бирга у қатор афзалликларга эга:

— ўн йилликлар давомида ўз хавфсизлигини исботлаган, яхши ўрганилган ва юқори самарадорликка эга инсон аденовирусли векторлари платформаси;
— бошқа платформа асосида яратилган вакциналар билан солиштирганда нархи арзонлиги (бир дозаси ўн доллардан паст нархда, бу эса самарадорлиги 90%дан ортиқ бошқа вакциналар билан таққослаганда икки-уч карра арзон);

— плюс икки-саккиз градусдаги ҳарорат режимида транспортировкага нисбатан талаблар унчалик қатъий эмас, бу эса унинг бутун дунё бўйлаб логистикасини анча соддалаштиради.

Одам аденовирусларига асосланган вакциналарнинг хавфсизлиги 75 дан ортиқ халқаро нашрларда ва бутун дунё бўйлаб йигирма йил давомида ўтказилган 250 та клиник тадқиқотларда тасдиқланган (инсон аденовирусларидан вакциналарда фойдаланиш тарихи 1953 йилдан бошланган).

Аденовирусли векторлар — бу оддий шамоллашнинг генетик модификацияланган вирусларидир, улар инсон организмида кўпайишга қодирмас. "Спутник V" вакцинасидан фойдаланганда, организмга коронавируснинг ўзи келиб тушмайди, вакцина унинг ташқи оқсил қобиғи ҳақида генетик маълумотга - яъни "тож"ни ҳосил қилувчи "тикон"ларга эга бўлади, холос.

Бу эса вакцинасия оқибатида касалликни юқтириб олиш имкониятини йўққа чиқариб, шу билан бирга муқаррар иммун жавобни шакллантириш имконини беради.

Экспертлар учинчи фаза натижаларини олқишлашмоқда

Ғарб мамлакатларидаги экспертларнинг аксарияти "Ланцет"да чоп этилган маълумотларни ижобий қабул қилиб, Россия вакцинасининг самарадорлиги, хавфсизлиги ва логистикадаги қулайлигини қайд этдилар.

"Бу ерда тақдим этилган натижалар жуда аниқ, илмий тамойиллар эса ишончли келтирилган. Бу дегани, яна бир вакцина тобора авж олаётган коронавирус инфекцияси пандемиясига қарши курашда сафга қўшилиши мумкин", — дея баёнот қилишди британиялик олимлар -  Иан Джонс (Рединг Университети) ва Полли Рой (Лондон гигиена ва тропик тиббиёт мактаби).

"Вакцина касалликнинг оғир ҳолатлари ёки ўлим олдини олишда 100% самарадор, ва бу энг муҳим параметр — биз енгил шамоллашни ҳаммамиз осонликча енга оламиз, аммо асосийси, касалхонага тушмаслик ва касаллик жиддий тус олиб кетмаслиги", - дейди АҚШдаги Вистар университети вакциналар ва иммунотерпаия маркази тиббиёт доктори Хильдегунд Эртл.

Эртл таъкидига кўра, "Спутник V"нинг ҳатто битта инъекциясидан сўнг касалликдан ҳимоя даражаси 87,6%ни ташкил этган. Шу боис, у АstraZeneca ёки Johnson&Johnson вакциналарига қараганда самарадор. "Спутник V" ни бошқа самарадор вакциналардан фарқли ўлароқ музлатгичда сақлаш мумкин, бу эса COVID-19 глобал пандемиясига қарши курашда улкан аҳамият касб этади.

Дэвид Ливермор, Шарқий Англии университети тиббий микробиология профессори "Спутник V" инсон аденовируси асосида яратилган ва самарадорлик даражаси мРНК технологияси асосида яратилган Pfizer ва Moderna вакциналари сингари 90%га етган биринчи вакцина эканлигини қайд этди.

"Айни вақтда дунёга COVID-19га қарши чўнтакбоп яхши вакциналар керак", - деб хотима қилди Ливемор.

571
Теглар:
Спутник Лайт, Спутник V, вакцина
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси (1380)
Ракетный комплекс Искандер-М

Яхши раққосга "Искандер"лар ҳалал бермоқда

828
Юқори технологияли ва юқори аниқликдаги қурол-яроғ тизимларидан жанговар фойдаланиш - мутахассис-операторлардан тегишли тайёргарлик, ишончли разведка ва зарба контури ташкил қилиш, шунингдек, сиёсий донишмандлик ва қабул қилинган қарорлар учун жавобгарликни талаб этади.

Бошқа координатлар тизимида энг тўкис ракеталар ҳам "бошқа тизимдан" бўлиб қолиши, старт олмаслиги, нишонлар ёнидан учиб ўтиши ёки "10 фоизга" портлаши мумкин.

1in.am нашрига берган интервьюсида Тоғли Қорабоғда яқинда рўй берган жанговар ҳаракатлар якунларига баҳо берар экан, Арманистон Республикаси бош вазири Никол Пашинян Россия қуролининг ишончлилиги ва жанговар қобилиятига шубҳа билдирди. Унинг сўзларига кўра, "Искандер" тезкор-тактик мажмуа ракеталари ё умуман портламаган, ё "10 фоизга" портлаган (бу борада аниқлик киритилмаган). Шу билан бирга, Пашинян армияда - унинг тузилмалари ҳамда қурол-аслаҳалар борасида сезиларли ислоҳотларни амалга оширмоқчилигини маълум қилган.

Арманистон Республикаси Мудофаа вазирлигида бош вазирнинг "Искандерлар" ҳақидаги турлича талқин қилиниши мумкин бўлган гапларига изоҳ беришдан бош тортишди. Эҳтимол, Пашинян етарлича маълумотга эга бўлмаган, ёки маслаҳатчиларидан бири томонидан унга янглиш маълумотлар етказилган. Россия ракета мажмуалари тактик-техник характеристикалари ва обрўси шу даражада юқорики, профан(ҳар қандай соҳадан бехабар бўлган шахсга нисбатан ишлатилади - тарж.)лар ҳимоясига у муҳтож эмас. Россия томонидан жаҳон қурол бозорининг учдан бир қисми назорат қилиниши ҳам бежиздан эмас. 2020 йилда Россияда қурол-аслаҳалар экспорти ҳажми 13 млрд. долларни ташкил этди. Ушбу рақам ва фактлар аксарият мамлакатлар машаққатли меҳнатидан топган маблағлари эвазига, тўлиқ баҳосида харид қиладиган мудофаа маҳсулотларининг сифатидан далолат беради.

Моҳир қўлларга тушган "Искандер" ТТРМ (тезкор-тактик ракета мажмуаси) Кавказ тоғлари ва денгизларда (ўқув машқларида), жанговар ҳолатларда эса — Сурия ва Африка шимолида нишонларни муваффақиятли забт этади.  Бундай қуролни ўнлаб мамлакатлар сотиб олишни хоҳлаган, ва улардан айримларигина "Искандер-Э"нинг экспорт модификациясини қўлга киритиш имкониятига эга бўлган. Арманистонга омад кулиб боқди, сабаби квазибалликтик маневрларни амалга оширадиган, душман томоннинг ҳаводан ҳужумига қарши тутқич бермас, учиш масофаси ва аниқлилиги бўйича таққослаш мумкин бўлган ракеталар мавжуд эмас.

Квазибаллистик васваса

Россия ўзининг юқори технологик имкониятларини барча мамлакатлар билан баравар баҳам кўрмайди. Шу фонда Пашиняннинг интервьюси очиқ кунда чақнаган чақмоқдек бўлди. "Искандер-М" мажмуаси 2006 йилда Россия армияси қуроллари сафига қабул қилинган, ўз синфида сайёрадаги "энг яхши" деб тан олинган ва шу боис "80-йиллар қуроли" сифатида баҳоланиши - масхаралашдек туюлади.

Арманистон бош вазирининг Россия ОТРМга нисбатан очиқчасига айбловли баёноти бир нечта тахминлар ва хулосалар чиқаришга имкон беради. Бу ерда соҳадан бехабарлик ёки дезинформация энг ёмон сценарий бўлмаслиги мумкин (бу жуда оддий кўринмоқда). Эҳтимол, Россия қуролларини оммавий равишда обрўсизлантириш - "стратегик танлов масала", Арманистон армиясини таркибий ва сифат жиҳатидан ислоҳ қилиш бўйича аллақандай дастурнинг бир қисми бўлиши мумкин, саволлар мана шундагина туғилади. Яқин келажакда Ереван қандай қуролларга эга бўлишни ният қилмоқда, қайси стандартларга мувофиқ мудофаа қобилиятини кучайтирмоқчи? Ва, энг муҳими, ҳарбий қурилишнинг янги босқичи қандай пировард мақсад билан бошланмоқда?

Қорабоғдаги кузги жанглардан сўнг хулосалар чиқарилган ва режалар тузилган деб тахмин қилиш мантиқан тўғри. Бироқ, эскитдан қолган: "Ғалабанинг ҳар доим кўп оталари кўп бўлади, мағлубият эса ҳамиша етимдир", деган нақл бор. Пашиняннинг интервьюсидан хулоса қилиш мумкинки, Мудофаа вазирлиги ва Бош штабда "уруш тўғрисида бутун ҳақиқатни исботлаш, аниқлаш, кўриш" бўйича кўплаб таҳлилий ишлар олиб борилмоқда, шу билан бирга 1000 дан ортиқ жиноий ишлар қўзғатилган. Бу ерда нима кўпроғини тушуниш қийин - ҳақиқатни излаш ва стратегияни тузатишми ёки кейинги репрессиялар учун "айбдорларни тайинлаш". Ва мағлубиятнинг асосий "оталари" жавобгарликдан қочишлари учун, уларнинг сони объектив равишда нолларсиз сонлар билан чеклантирилган.

Интервью матнининг миллий хавфсизлик масалаларига бағишланган каттагина қисмида "КХШТ мажбуриятлари Арманистоннинг халқаро тан олинган чегараларида шакллантирилиши" ҳақидаги реверансдан сўнг Ташкилот билан муносабатлар ҳеч қаерда бирорта қатор билан бўлса ҳам ёдга олинмаган. КХШТ (ОДКБ) эса - Арманистон учун урушдан кейинги нотинчлик ва Қорабоғдаги заиф тинчлик шароитида ягона ишончли суянчдир. Тез-тез ишлатиладиган "инқилоб" ва "Конституция" сўзлари ўз-ўзидан ҳеч нарсани тартибга солмайди, мамлакат хавфсизлигини кафолатламайди. Армия - ҳар қандай давлатнинг тинчлиги, барқарорлиги асосидир, аммо аниқ режасиз "муҳим ислоҳотлар" ҳақидаги фикрлар деструктив (ҳалокатли) кўринишга эга. Худди Россия қуролининг паст салоҳияти, миллий армиядаги енгиб бўлмас коррупция ва Ҳарбий техник ҳамкорлик линияси бўйича туташ поставкаларга шама тариқасида билдирилган саёз фикрлар сингари.

Тутқич бермас ва жуда кучли

"Искандер-М" ракета мажмуаси 500 км масофада юқори аниқлик билан душманнинг жуда муҳим объектлари (ҳарбий базалари, қўмондонлик пунктлари ва алоқа узеллари, ракета мажмуалари, аэродромлардаги самолёт ва вертолётлари)ни йўқ қилишга мўлжалланган (Арманистон 300 км масофадан нишонга олишга қодир "Искандер-Э" ТТРМ экспорт варинатларига эга.

Мажмуанинг асосий афзалликлари: стратегик мобиллик, ҳарбий навбатчиликни яширин тарзда олиб бориш ва ракета зарбаларини бериш имконияти, автоматик ҳисоб ва учиш топшириғини киритиш, оловли ва радиоэлектрон қаршилик шароитларида ҳам жанговар вазифаларни катта эҳтимол билан бажаришга қодирлик.

Жанговар самарадорлик икки турдаги - баллистик ва қанотли ракеталардан фойдаланиш эвазига оширилган. Маршдан биринчи ракетанинг учирилиши - саноқли дақиқаларни олади, пусклар ўртасидаги интервал — бир дақиқа. Ракетанинг учиш тезлиги — соатига 7200 кмдан ортиқ (яъни учиш 3-4 дақиқани олади). Траекториянинг дастлабки ва якуний участкаларида бошланғич массаси 4 тоннага тенг бўлган 9М723К1 ракетаси сониясига 2000 м дан юқори тезликда ҳаракатланади, квази-баллистик (ҳисобланмайган) эгри чизиқ бўйлаб ҳаракат қилади ва 30g гача бўлган ортиқча юк билан манёвларни амалга оширади (бу эса мавжуд бўлган барча ҳаводан ҳужум мудофааси ва ракеталарга қарши мудофаа тизимлари ёрдамида ракетани тутиб олишни йўққа чиқаради).

"Искандер"нинг ҳар бир пуск установкаси мобил ва автономдир. У исталган жойда ва исталган вақтда, ҳатто разведка сунъий йўлдошлари ёки авиациялардан мустақил равишда ҳаракатлана олади. Нишонга тўғрилаш учун дастур, инерциал навигация тизими ГЛОНАСС сунъий йўлдошлари сигналларидан фойдаланилади. Ракеталарни парвоз вақтида қайта йўналтириш мумкин, бу эса ҳаракатчан нишонларга ҳужум қилиш имконини беради, хусусан, душман ҲДК га ҳам. Финал участкада ақлли ўз-ўзини йўналтириш оптик головка активлаштирилади, у ноёб аниқликни таъминлайди. 9М728 ёки Р-500 боеголовкалари нишондан 1 метрдан ошиқ оғмайди. "Искандер"нинг юқори аниқликка эга ракеталари кичик қайтариш сатҳларига, парвозда мураккаб траекторияларга эга (газодинамик ва аэродинамик руллар ёрдамида бошқарилади). Мажму икки типдаги ракеталарга эга: аэробаллистик 9М723 — 50 км бўлган баландликда квазибалликстик траекториялар бўйича учади, қанотли 9М728 ёки Р-500 — кичик баландликларда нишонга боради.

"Искандер-М" ТТРК чет элнинг энг яхши тезкор-тактик мажмуалари(LORA, Lance, ATACMS, Pluton)дан аниқлилик, ракеталарни пускка тайёрлаш бўйича тезкорлик ва бошқа характеристикалар жиҳатдан анча устун. Унга ўхшашлик жиҳатдан энг яқини — исроилнинг LORA тезкор-тактик мажмуасидир, аммо у ҳам масофа ва аниқлилик бўйича "Искандер"дан ортда қолади (шу билан бирга "Лора" ракеталари олдиндан тахмин қилиш мумкин бўлган баллистик траектория бўйлаб ҳаракатланади). Америкаликлар ортда қолмоқда — 2020 йилда ATACMS "антиквар" мажмуасини модернизациялашдан воз кечишди ва энди-энди учиш масофаси 300 км гача бўлган M270 MLRS ва HIMARS зал билан ўт очиш реактив тизимлари учун юқори аниқликдаги зарба берувчи ракетани яратишни бошладилар.

Россия Федерациясининг обрўли мутахассислари прогнозларига кўра, "Искандер"ларнинг чет эл аналоглари 2025 йилгача пайдо бўлмайди.

828

Бунақаси Россияда ҳали бўлмаган: мудофаа қандай танк устида ишламоқда

1862
Қўшинлар сафида ғилдиракли танклар қандай ўринни эгаллаши мумкинлиги ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 24 фев — Sputnik, Андрей Коц. Бақувват, юқори тезликка эга ва яхши ҳимояланган - "Бумеранг" бирлашган зирҳли платформа асосида Россияда илк ғилдиракли танк яратишмоқчи. Истиқболли шасси характеристикалари унга "Спрут-СД" самоходкасидаги сингари силлиқ стволли пушкага эга қурол-аслаҳа мажмуасини ўрнатишга имкон беради, деб тушунтиради "Ҳарбий саноат компанияси" бош директори Александр Красовицкий.

Қўшинлар сафида ғилдиракли танклар қандай ўринни эгаллаши мумкинлиги ҳақида - РИА Новости материалида ўқинг.

Сурияда асқотади

Красовицкийнинг сўзларига кўра, унификациялаштирилган "Бумеранг" ғилдиракли платформаси ишланмаси якунланишига оз қолган — у асосида қурилган К-16 бронетранспортерининг давлат синовлари йил якунига қадар режалаштирилган. Муҳандисларнинг таъкидига кўра, конструкцияда фан ва техниканинг энг замонавий ютуқларидан фойдаланилган.

Келгуси режалар — истиқболли БМП К-17, махсус техника ва бошқа намуналарни синовдан ўтказиш. "Ҳарбий-саноат компанияси" бош директори "Бумеранг" платформасида ғилдиракли танкнинг қисқа муддатда яратилиши - саноат учун муаммо эмас.

Гарчи бундай техника Совет Иттифоқида ишлаб чиқилган бўлса-да, Россия армиясида тўлиқ айланадиган башняда кучли қурол билан жиҳозланган ғилдиракли танклар - зирҳли машиналар оиласининг норасмий номи шундай - йўқ эди. Гарчи ушбу машиналар ҳимоя жиҳатдан гусеницали транспорт воситаларига ён берсада, аммо тезлик, манёвр қила олиш ва ход захираси жиҳатдан уларни сезиларли даражада ортда қолдиради.

"Ғилдиракли танклар улар учун мос грунтга эга мамлакатларда кенг тарқалган, — дея ҳикоя қилади РИА Новостига ҳарбий эксперт Алексей Леонков. — Масалан, Африкада. Шу боис, жумладан, ЖАРда асосий талаб айнан ғилдиракли танкларгадир. Уларнинг асосий афзалликлари — тезлик ва таъмирлашлар орасидаги босиб ўтадиган масофадир. Агар асосий жанговар танк, қўпол қилиб айтганда, ўн минг километрдан сўнг синса, пушкали бронеавтомобил белгиланган юз минг километрни босиб ўтади".

Экспертнинг сўзларига кўра, бу сингари танклар Россия армиясига темир йўл ўтказиш имконияти анча заиф бўлган марказий осиё йўналишида асқотган бўларди: ғилдиракли бронемашиналарни автотрассалар бўйлаб ўтказиш анча осон. Бундан ташқари, бундай техника худди ўша - Сурияни патруллашда ёрдам бериши мумкин. Ҳозир у ерда ҳарбий полиция "Тигр" зирҳланган автомобиллари ва БТР-82Ада ҳаракатланмоқда.

Леонковнинг таъкидлашича, истиқболли танк, худди бронетранспортер сингари, сувли тўсиқларни енгиб ўтишга қодир, юриб ва сузиб кетаётган вақтида зарба бера олади. Қудратли қурол-аслаҳага эгалиги туфайли уни рейдларда каби, умумқўшин операцияларида — масалан, флангаларда, разведкада, дозорда ва жанговар мудофаада ҳам қўллаш мумкин.

Йирик калибр

Ғилдиракли транспорт воситаларининг йўлга нисбатан юмшоқроқ таъсири ҳам муҳимдир. Пўлатдан ясалган танк траклари ҳатто энг мустаҳкам асфальтни ҳам барбод қилиши ҳеч кимга сир эмас. Айнан шу учун оғир зирҳли транспортни махсус транспортер-шатакчиларда ташишни афзал кўришади. Юк ортиш ва тушириш анчагина вақтни олади, ғилдиракли танк эса ҳеч қандай кечикишсиз ёки махсус тайёргарликсиз маршдан жангга киришишга шай.

Истиқболли танкнинг ҲДҚ учун яратилган худди "Спрут-СД" самоходкасидаги сингари 125 миллиметрли пушкасига жанговар бўлимнинг асосий қуроли сифатида қаралади. Ўқлантирувчи автомат ва 40 снарядли жанговар комплектга эга стабиллаштирилган тизим асосидаги силлиқ стволли 2А75 Т-72 ва Т-90 танкларининг 2А46М қуролларига ўхшаш. Самоход тегишли калибрдаги барча турдаги аслаҳа захиралари ҳамда бошқарилувчи танкларга қарши ракеталар ёрдамида ўт очади. Жанговар бўлимнинг қўшимча ёрдамчи аслаҳаси — 7,62 миллиметрли калибрга эга қўш ПКТ пулемет установкасидир.

Бундай аслаҳалар билан таъминланган пушкали "Бумеранг" дунёдаги энг қудратли ғилдиракли танкка айланиши мумкин. Ғарб ва Шарқ мамлакатларида ушбу синфга мансуб жанговар техникаларнинг аксарияти 105 миллиметр калибрга тенг қуролларга эгадир. Ғилдиракли такнлар НАТОга аъзо бир нечта мамлакатлар ва Осиё минтақасида қуроллар сафида туради. Бу Stryker платформаси асосида ишланган американинг M1128 MGS, Франциянинг AMX-10RC, японларнинг MCV, италиянинг Centauroсидир. Мудофаа вазирлиги 2010 йилларнинг бошида Рим билан қуруқликдаги қўшинлар учун Centauro партиясини харид қилиш бўйича музокаралар ўтказган. Машиналарнинг бир нечтаси ҳаттоки Россияга синовлар учун олиб келинган ҳам, аммо иш шу билан якунланган: италия ғилдиракли танклари Россиянинг жанговар техника ишончлилигига қўйиладиган талабларга жавоб бермаган.

Танкларга ва дронларга қарши

Истиқболли "Бумеранг" ғилдиракли платформасини илк бор Ғалаба парадида 2015 йилда намойиш қилишган эди. Бу база асосида ишланган техника совет даврида, қолаверса кейинчалик РФда яратилган БТР оиласига мансуб бронетранспортерлардан йирикроқ ва қудратлироқдир.

Шосседа 750 от кучига эга ЯМЗ-780 двигател машинани соатига 100 километр тезликда елдира олади. Мотор бўлими — олд қисмда, бу эса десантга танкнинг орқа қисмидан машина ичига кириш ва чиқиш имконини беради. "Бумеранг" оиласига мансуб машиналарнинг зирҳланиш даражаси кўп қаватли бўлиб, таркибида лой ҳам аралашган. Бу эса гомоген ҳимоядан анча ишончлироқдир.

Ҳозирча "Бумеранг" оиласининг энг қудратли машинаси - масофадан бошқариладиган "Бумеранг-БМ" универсал жанговар модулига эга ғилдиракли К-17 пехота жанговар машинаси саналади. Қуроли - 30 мм автоматик 2А42 пушкаси (селектив боепитание ва 500 тагача снарядлар захирасига эга), танкларга қарши - "Корнет" танкларга қарши бошқариладиган ракета қўш пуск установкасига эга.

Аммо бундан ҳам жиддийроқ вариантлар бор. К-17 учун эҳтимолий жанговар модуллардан бири — АУ-220М "Байкал" бўлиб, у дақиқасига 120та ўқ уза оладиган 57-миллиметрли пушкага эга. Бу машина эга бўлган снарядлар қуввати ғарб мактабининг барча замонавий пехота жанговар машиналарига қарши кураш учун етарли саналади. Бундан ташқари, 57 миллиметрга эга калибр учувчисиз учиш аппаратларини, хусусан, кичик ўлчамдагиларини ҳам 12 километргача бўлган масофада самарали йўқ қилишга қодир.

1862

Бутина америка турмаларидаги қийноқлар ҳақида гапирди

579
(Янгиланган 18:07 27.02.2021)
Бутинанинг айтишича, уни карцерга ўтказиб, у ерда тўрт ой давомида ушлаб туришган, гарчи халқаро стандартлар бўйича карцерда 15 кундан ортиқ ушлаш мумкин бўлмаган.

ТОШКЕНТ, 27 фев — Sputnik. Америка қамоқхонасидан озод қилинган россиялик, жамоатчилик палатаси аъзоси Мария Бутина "НТВ" учун суратга олинган фильмда америка турмасида бошидан кечирганлари ҳақида сўзлади.

"Рўй берган воқеаларни холокостга қиёслаш мумкин, ахир бу миллатингиз туфайли таъқиб эди-да. Ҳозир эса россиялик ватандошларимизни ҳам худди шундай миллати ва фуқаролиги учун таъқиб қилишмоқда", - деди у.

Бутинанинг айтишича, уни карцерга ўтказиб, у ерда тўрт ой давомида ушлаб туришган, гарчи халқаро стандартлар бўйича карцерда 15 кундан ортиқ ушлаш мумкин бўлмаган.

"Тунда ҳар 15 дақиқада светни ёқишиб: "Are you окay?" (Яхшимисан?) деб сўрашади. То уларга жавоб бермагунингга қадар сени уйғотаверишади", - деди Бутина.

Бундан ташқари, Бутинани аллақандай препаратлар қабул қилишга мажбур этмоқчи бўлишган.

"Улар одамни урмайди, шунчаки руҳан қийнашади, психотроп препаратлар ичишга мажбур этишади, чунки улар таъсирида тергов қилиш осонроқ", - дейди Мария.

Бутинанинг айтишича, кунига беш маҳалдан назоратчилар унинг камерасига келиб, контрабанда борлиги гумони остида уни яланғоч қилиб ечинтиришган.

Россияликнинг сўзларига кўра, камерада деярли ҳеч қачон свет ўчирилмаган. Боз устига, назоратчилар ҳамиша баланд чийилдоқ овоз чиқишини таъминлаб берганлар.

"Яъни улар ҳамиша шу чийилдоқ овоз билан ҳам мўртлашиб қолган руҳиятингизга таъсир ўтказишади. Иродангизни тамомила синдиришади", - деб хотима қилди Бутина.

Бутина 2018 йилнинг июлида қўлга олинган ва "ноқонуний чет эл агенти бўлиш мақсадида тил бириктирув" айблови билан 18 ойга қамалган. 2019 йилнинг октябрида Бутина озодликка чиқарилган ва Россияга депорт қилинган эди.

579