“Эҳтимол, бу руслар”: АҚШнинг мутлақ қуроли бузилди

1404
Мутахассислардан бири "Россия агентлари" тартибсизликларда иштирок этганини тахмин қилган, унинг устидан шахсан Дональд Трамп твиттерида кулган.

CNN телеканалининг хабар қилишича,  Америкада давом этаётган тўпалонларда рус агентларининг иштироки "эҳтимоли катта".

Бир кун олдин худди шу телеканал бир лавҳа узатди, унда мутахассислардан бири "Россия агентлари" тартибсизликларда иштирок этганини тахмин қилган, унинг устидан шахсан Дональд Трамп твиттерида кулган.

Америка президентининг энг нуфузли телевизион каналларидан бири билан муносабатлари, эслатиб ўтамиз, Эрон ва Исроил муносабатларидан ҳам бир оз ёмонроқ, гарчи яқин вақтгача улар бизнинг Фуқаролар урушимиздаги оқ ва қизиллар орасидагидан бир оз яхшироқ эди. 2016 йилда CNN Трамп президент бўлмаслиги учун ҳамма нарсани қилди, кейин эса "рашагейт"ни кўпиртириш учун қўлидан келганини қилди. Ўз навбатида Трамп CNNни фақат "CNN сохта янгиликлари" деб атайди ва уни очиқчасига ёмон кўради ва каналнинг рейтинги пасайганидан хурсанд.

Шу сабабли, айтганча, Америка президенти Атлантадаги тўполон иштирокчилари йўл-йўлакай CNN штаб-квартирасига ҳужум қилишгани, ойналарни синдиришгани ва иложи бор нарсаларини бузиб ташлашгани ҳақидаги хабарлардан айниқса мамнун бўлган. Трамп "истеҳзо" билан ўз твитерида ёзди: намойишчилар ўз ҳаракатларини қўллаб-қувватловчи ва оқлайдиган каналга ҳужум уюштирдилар.

Энди эса энг қизиғи. Гап шундаки, бугун CNNнинг туғилган куни, юбилей бор, у қирқ ёшга тўлади.

Ва бу канал дастлаб қандай бўлгани ва ҳозирда қанақалиги бизга умуман Америка дунё етакчисилигининг тарихини яққол сўзлаб беради.

Қирқ йил олдин ёш ва такаббур медиамагнат Тед Тёрнер биринчи бўлиб 24 соатлик узлуксиз янгиликларни тўғридан-тўғри кабел орқали обуначилар миясига қуядиган тармоқни яратди. Бу ахборот бизнесида катта қадам ва инқилоб бўлди. Бу, бугунги кунда сиз ва мен ичига киришиб яшаётган онлайннинг биринчи куртакларидан бўлган, десак муболаға бўлмайди.

У пайт, 1980 йилда бу қадам сезилди, лекин улар бунга унча катта аҳамият бермадилар, чунки умуман ғарбий ва америкача хусусан, фан ва бизнесдаги, сиёсатдаги ва ижтимоий технологиялардаги инқилоблар бир-бирига устма-уст жадал ҳаракатланган. Тёрнер кеча-кундуз янгиликлар чиқарарди, келаси йили NASA саккиз экипаж аъзосига мўлжалланган, кўп маротаба ишлатиладиган космик кемасини учиради (ҳа, бу 39 йил олдин бўлган, шу сабабли бугунги кундаги "худойим, ниҳоят космосдаги инқилоб рўй берди" каби қичқириқлар оддий “пиар-истерика” эканлигини эслатиб ўтамиз), худди шу пайт  IBM биринчи серияли шахсий уй компютерларини сотишни бошлади ва навбатда оммавий уяли телефони, унинг ортида эса ҳали бери ҳеч ким томонидан тан олинмаган келажакнинг қироли бўлмиш Интернет кўриниб турган эди.

Ўша пайтда Американинг ўзи ХХ аср руҳининг сўзсиз ифодаловчиси эди. У ёш эди, лекин у вояга етган (1980 йилда америкаликнинг ўртача ёши 30 ёш бўлган), нафақат чет эллик, балки ўз даҳоларидан ёрилаётган, ҳали ҳам классик маълумотли, либерал (ўша пайтга хос талқинда), технократик ва шу билан бирга динга чуқурроқ ёндошган, ихтирочи ва йиртқич бўлган.

CNN бу йиртқич Американинг воқеликка таъсирини кучайтириш учун кучли воситага айланди - ва у ўзининг тўлақонли кучини ўзининг ўн биринчи йилида, бутун сайёра "Форс кўрфазидаги уруш" деб номланган энг катта шоуни томоша қилаётган пайтда намоён бўлди. Бизнинг ҳайратда қолган кўзларимиз олдида Америка юқори технологик самолётлари юқори технологик тарзда Евросиёнинг энг қудратли армияларидан бирининг қаршилигини қоғоздан ясалган  шаклни яксон қилгандай яксон қилиб ташлади. Ўшанда дунё кўрган шоу бутун авлодининг қалбига АҚШнинг енгилмас ва тўхтатиб бўлмас куч эканлигига, қолган одамзоддан фарқли ўлароқ олдинга каттагина жадал қадам ташлаган мамлакат сифатида ишонч уйғотди. Гўёки дунёнинг қолган қисми энди АҚШнинг ортидан эргашиб, унинг ғазабини қўзғатмаслик, АҚШга бўйсуниш ва унинг шавқатига умид қилишга абадий  мажбурдир. Ва ҳар бир инсон, хоҳ у кениялик иқтисодчи бўлсин ёки россиялик қўшиқчининг бирдан бир орзуси, бу ўзгарувчан дунёда, қандай бўлмасин эгилмасдан – ҳар қандай америкаликнинг отаси ёки бобоси бўлиш истаги билан чегараланади.

Ироқнинг ҳарбий қудрати сўниши ортидан Совет Иттифоқи ҳам сайёра харитасидан йўқ бўлиб кетди ва унинг парчалари АҚШга ҳар қандай шаклда бўлмасин, содиқликка қасам ичди -  бу маълум маънода Америка ХХ асрнинг омадли якуни бўлди. Ушбу ғалабанинг сўзсиз қаҳрамонларидан бири Тед Тёрнерга, фақатгина Жейн Фонда даражасидаги Голливуд юлдузига уйланиб, у билан қуёш ботадиган тарафга кетиш қолганди, холос. Тёрнер айнан шуни қилди ҳам.

... Аммо бари гап шундаки, аслида ҳаракатларнинг омадли якуни бўлмайди. Аслида, якуний титрлар ҳам бўлмайди, аслида ҳар қандай ғалаба ва ҳар қандай зафар тантанаси вақтинчалик ва ҳар доим улардан кейин янги боб бошланади.

ХХ асрда дунёни забт этган Америка билан, эҳтимол, ҳудди шундай "Омадли якун синдроми" (хэппи-энд синдроми - таҳр.) рўй берди. Яъни, у ҳақиқатан инсоният тарихи узра титрлар ўтиб бўлганига ва бундан кейин ҳеч қандай давоми кутилмаганлигига ишонган.

Ҳақиқат шундан далолат берадики, СССР парчаланиб кетганидан сўнг, Америка давлат ташкилотлари кескин равишда "Россия бўйича мутахассислар" тайёрлашни тўхтатиб қўйди: бизга энди йўқ ва ҳеч қачон бўлмайдиган йўналиш бўйича мутахассисларни нимани кераги бор?

Бироқ, Америка дипломатиясининг ўзи ҳам, фахрийларнинг фикрига кўра, ғалати чўққига шўнғиди: АҚШ дипломатик мактаблари муросани изловчи ва манипуляция усталари ўрнига, бир аниқ сўз билан таъриф берилгани каби, "муҳокама қилинмайдиган буйруқларни етказувчи юқори маошли фельдегерь (курьер-таҳр)" ларни чиқара бошладилар, ва буларнинг наздида, кимки Америка босимига қаршилик билдирса, унда босимни кучайтириш керак, холос.

Американинг "ҳақиқатни пульт орқали бошқарувчи воситаси"нинг бутловчи қисмларидан бўлган CNN, Голливуд ва "рангли технологиялар", ва янги асрда эса Facebook ва Twitter ҳам ушбу синдромнинг қурбони бўлди. Бир нечта давлатни қасддан ёлғон айбловлар билан қатл этилиши ва Американинг ҳақиқатни бошқариш марказларининг тегишли кўмаги ёрдамида ўтказилган "твиттер-инқилоблар" амалга оширилганидан сўнг, кўпчилик ўзи учун ишонч ҳосил қилганга ўхшайди: махсус технологик тайёрланган одамлар томошабиннинг миясига оммавий равишда сингдираётган ҳақиқатдан бошқа ҳақиқат йўқ. Яхши камера ва фейсбукдаги аудиториясининг кўмагига эга стример (журналист ёки канал), орқасида кўриниб турган Америка элчихонаси ва Америка бомбардимончилари – бу янги мутлақ суперқурол.

Бироқ, ҳақиқат, бу ҳали ҳам мавжудлигини исботлади - ва унга қанча босим ўтказилмасин, у қасос олиш учун йўл топади.

"CNN дунёси" учун қиёмат, қатъий айтганда, 2016 йилда содир бўлди – унда Америка оммавий ахборот воситалари соҳасидаги тўлиқ ҳукмронлигига қарамай (Клинтон фойдасига 15% дан 85% нисбатида), Трамп сайловда ғолиб бўлди.

Одатда "чуқурликдаги давлат" бўлган АҚШ учун бу шунчаки исталмаган номзоднинг ғалабаси бўлибгина қолмади. Бу "бахтли якун даври"нинг мафкуравий пойдеворига, бошқариладиган воқелик ғоясига, CNN ва The New York Times бирлашмасининг мағлубиятсизлиги ақидасига зарба бўлди.

Дарвоқе, эҳтимол, "чуқурликдаги давлат", аслида, масофадан бошқариш пулти орқали воқеликни тўлиқ бошқариш мумкинлиги ишончидан воз кеча олмаганлиги сабабли, америкача воқелик руслар томонидан келтирилган уйдирма зарарга маҳкам ёпишиб олди. Айнан руслар бу америкача пультни бузди ва шунинг учун биз ютқаздик.

Тасодифга кўра, айнан CNN ушбу сеҳрли версиянинг асосий медиа тарғиботчисига айланди.

Ва унинг ўзи "АҚШда совуқ фуқаролик уруши" деб номланган ҳодисада фаол иштирок этди ва энди эса уни совуқ деб атаб ҳам бўлмайди.

... Дарвоқе. Эндиликда Американинг ўттизта йирик шаҳарлари талон-тарож тутуни исканжасида қолган, сайёра узра эса биринчи хусусий космик кеманинг (ҳукумат буюртмаси ва давлат пуллари ҳисобига учирилган) чақириқлари қаҳрамонона тарқалаётган бир пайтда, биз "медиа" ва собиқ жаҳон гегемони ҳудудида ҳақиқий воқеликнинг ўзаро алоқаси қандай ривожланиши мумкинлигини тасаввур қилишга уриниб кўришимиз мумкин.

Вазият шундайлигича давом этади деган версиялар ҳам бор. Ҳийла айнан шундаки, ҳақиқий "омадли якун" булмагани каби, ҳақиқий "қиёмат қайин" ҳам бўлмайди. Апокалипсис (қиёмат қойин - таҳр.) ҳар доим ҳам ҳалокатли бўлиши шарт жмас. Эҳтимол, бу дунёда сиёсий ва иқтисодий, ва балким ҳарбий етакчиликнинг йўқолишини англатар. Бу шунчаки барча келиб чиқадиган ижтимоий оқибатлар билан бирга мамлакатнинг омадсиз қисмларини ўзига хос "учинчи дунё"га шўнғишидир (АҚШ бўйлаб 40 миллион ишсизлар кезиб юрибди ва бу, айтишларича, чегара эмас). Бу жамиятнинг мамлакатни фалокатдан сўнг қашшоқ ҳудудларга ва алоҳида бой оролларга бўлинишидир, ва бу ороллардан, эҳтимол, лойиҳа жиҳатидан мукаммал ракеталар учирилади. Қаердадир бутун бошли шаҳарлар ловия бўтқасига ўтадилар, бошқа жойда эса улкан бюджетли мукаммал блокбастерларни суратга олишади.

CNN асосчиси, 81 ёшли Тёрнернинг, эҳтимол, ёдида қолган ва шунчаки қачондир "Спейс Шаттл"ни учирган Америка энди бўлмайди.

Бироқ, унинг ёдида қолгани ҳам амримаҳол: бир неча йил олдин у деменциядан азоб чекаётганини тан олган.

Манба: РИА Новости.

1404
Президент США Дональд Трамп

Бу мамлакат жарликка қараб кетмоқда. Президент дўстини қамоқдан сақлаб қолди

724
(Янгиланган 19:00 12.07.2020)
Куни кеча Америка президенти Дональд Трамп сиёсий технолог Рожер Стоунни қамоқдан озод қилишга қарор қилди.

Буни АҚШ тарихидаги бурилиш нуқтаси деб ҳисоблаш мумкин – бу билан Америка сиёсий ҳаёти “англосаксон модели”нинг қай бир маънодаги чегараланган расмий режимидан, боши анчадан бери фуқаролар урушидан чиқмаётган Жанубий Американинг бирон бир банан республикаси ёхуд Яқин Шарқ давлатига тобора ўхшаб қолмоқда.

Стоун - Америка президентининг эски ҳамкори. “Трампнинг Россия учун фаолияти” бўйича тергов доирасида у “конгресс олдида сохта гувоҳлик бергани”, шунингдек, прокуратура гувоҳларига таъсир кўрсатишга ҳаракат қилгани ва “адолатга тўсқинлик қилгани”га, яъни Америка прокурорлари Оқ уйда Россия агентларини қидиришга қаратилган “жодугарларга қарши ов”га қаршилик кўрсатгани учун 40 ойлик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Стоун унга ва унинг оиласига кучли тазйиқ ўтказилганига қарамай, президентга туҳмат қилишдан бош тортгани учун “Трамп учун жафо чеккан” деб ном қозонди.

Нега Трампнинг қарорини босқичли деб ҳисоблаш мумкин.

Умуман олганда, Ғарбий (Америка) бошқарув тизимининг улкан устунлиги элита ичидаги можароларнинг барча иштирокчилари бир неча асосий қоидаларга риоя қилишида эди. Биринчидан, ички сиёсий можароларда рангли инқилоблар технологиясини қўллаш мумкин бўлмаган. Иккинчидан, элита ичидаги можароларни ҳал қилишда, аслида миллий хавфсизликни ҳимоя қилиши керак бўлган давлат тузилмаларидан фойдаланиб бўлмасди. Учинчидан, бутун тизим барқарорлигини ва унга сайловчиларнинг ишончини сақлаб қолиш мақсадида суд қарорлари ҳурмат қилиниши керак бўлган. Бу ички сиёсий кураш оқ қўлқопларда ва олийжаноблик тамойиллари асосида олиб борилишини англатмаган, аммо қандайдир даражада ўзаро ҳурмат, шунингдек, қариндошларни таъқиб қилишдан воз кечиш ва сиёсий мухолифларни жисмоний йўқ қилишга (ёки қаматишга) уринишдан воз кечиш ҳақиқий фуқаролик урушларидан ҳимояни таъминлаган ва кейинги ғолибга сайловлардан кейин вайронага айланган ва қонга буланган эмас, аксинча, ҳақиқатан кучлик мамлакатни бошқаришини кафолатлаган.

2016 йилда сиёсий рақибларни таъқиб қилиш бўйича тақиқдан воз кечилди: Трамп кампаниясининг шиори “Уни қаманг!” бўлди (Ҳиллари Клинтон назарда тутилган), демократлар эса, ўз навбатида, Трамп ва унинг бутун оиласи ўз ватанларига хиёнат қилганлиги ва Путинга ишлашда айбланиб (аниқ сохта айблов билан) панжара ортига кетишини очиқчасига орзу қиладилар.

2016 йилги сайловлар билан бир вақтда, ички сиёсий курашда махсус хизматлардан бевосита ва кенг миқёсда фойдаланиш бўйича (олдинлари камдан-кам ҳолларда бузилган) тақиқдан ҳам бутунлай воз кечилди: ФБР ва ЦРУ бошлиқлари Трамп ғалаба қозонган тақдирда “кафолат” яратиш йўлида очиқчасига иш олиб борди ва бу “кафолат” “рашагейт”да ва “украинагейт” учун навбатдаги импичментга уринишда қўлланди, ва бу иккала мутлақо ақлсиз амалиётдан Америка жамиятининг бир қисми ларзага келди: жамият ўз хавфсизлик кучларига сўзсиз ишонишга ва уларнинг сиёсий фитналигига оид ҳар қандай шубҳаларни асоссиз назариялар сифатида чиқариб юборишга одатланиб қолди.

Рангли технологиялардан фойдаланишнинг дастлабки белгилари ва ҳокимиятни эгаллаш учун тартибсизликларнинг “синови” бундан бир неча йил олдин ҳам қайд этилган, аммо фақатгина 2020 йилда “кўча”дан фойдаланиш тақиқига барҳам берилди: Американинг деярли барча йирик шаҳарларида бўлиб ўтган тартибсизликлар яққол аксил-президент ҳусусиятга эга бўлди ва улар демократчи-сиёсатчилар томонидан очиқчасига қўллаб-қувватланган қотиллик ва вандализмлар билан ҳамоҳанг бўлди.

АҚШ сиёсатида “Анфан террибл” (шўх, эрка-таҳр.) мақомига эга Трампнинг ўзи ҳам ўз шахсий твиттерида махсус хизматлар, демократлар, судьялар ва ОАВларга қарши оловли чиқишларида обрўсида туриб, бир қатор “қизил чизиқлардан” кечиб ўтмагани ғоят ҳайратлантирди. У кўчадаги намойишларни бостиришда ўзига содиқ махсус кучларни, сиёсий таъқиблар учун прокуратурани жалб қилмади ва ҳаттоки қамоқда сақланаётган ўзининг судланган тарафдорларини қутқариш учун ўзининг авф этиш имкониятларидан фойдаланишни рад этди, чунки улар Трампга хиёнат қилишдан бош тортдилар, ва бу ерда генерал Флинни (миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчи ва Трамп сайлов штабининг асосий мутахассиси) ва сиёсий технолог Рожер Стоунни эслаш кифоя.

Қўрқув, ёки заифлик, ёки Трампгача бўлган сиёсий тизимни сақлаб қолиш истаги билан тушунтириш мумкин бўлган Трампнинг “Жанубий Америка қоидаларига мувофиқ ўйнашни” истамаслиги, кўпчилик орасида, шу жумладан президентнинг ўзини ҳимоясиз ва алданган деб ҳис қилган юқори мартабали ёки таниқли тарафдорлари орасида катта умидсизликни ва ҳатто нафратни келтириб чиқарди. Мана энди президент, жуда кеч бўлса ҳам, улар томон ёндошди.

"Америка овози"нинг хабар беришича: "АҚШ президенти Дональд Трамп, унинг узоқ йиллик дўсти ва маслаҳатчиси жазони ўташ учун қамоқхонага кетишидан бир неча кун олдин Рожер Стоунга чиқарилган ҳукмни юмшатди. Оқ уйнинг баёнотида шундай дейилади: “Рожер Стоун анча жабр кўрди ... Унга ва бу ишдаги бошқа кўплаб инсонларга ҳам адолатсиз муносабатда бўлишди. Рожер Стоун энди озод!”

Трампнинг узоқ вақтдан бери душмани, республикачи сенатор Митт Ромни, бу қадам Америка сиёсатининг “эски қоидалари” нуқтаи назаридан қандай қабул қилинишини тушунтирди:

“Мисли кўрилмаган тарихий коррупция: АҚШ президенти, президентни ҳимоя қилишда сохта гувоҳлик бергани учун судда хукм чиқарувчиларнинг қарори билан маҳкум қилинганга ҳукмни юмшатди”.

Сенатор Ромни шакл нуқтаи назаридан ҳақ, лекин моҳияти бўйича ноҳақ - агар Трамп сайлов штаби вакиллари сиёсий репрессияларга дуч келган, бошидан охиригача сохта бўлган “Америка сайловларига Россиянинг аралашуви” бўйича тергов бўлмаганида эди, унда президент ҳеч қандай шов-шувли қарор чиқармаган бўларди. Энди эса АҚШни банан республикасига айланишининг барча унсурлари тўпланди: махсус хизматлар сиёсий буюртмаларни бажармоқда, судлар эса сиёсий қарорлар қабул қилмоқда.

COVID-19 сабаб барча черков хизматларини бекор қилган, аммо шу билан бирга ирқчиликка қарши курашни рўкач қилиб оммавий вандализмага руҳсат берган демократик партия тарафдори бўлган мэрдан бошлаб, АҚШ президентигача бўлган ҳар бир амалдор “дўстларга - ҳамма нарса, душманларга – қонун” тамойили билан яшамоқда. Сиёсий рақиблар ва уларнинг оддий тарафдорларини ёмонлаш ва одам қаторидан чиқариш шунчалар кўпайдики, бу вазият 2013 йилдаги Украинани ўхшата бошлаяпти. Кўчаларда тўқнашувлар бўлиб ўтди, шу қаторда оммавий ғалаёнлар ва баъзи шаҳарларда бутун бошли кварталлари ёқиб юборилди. Унча ёқимли бўлмаган ушбу манзарада мамлакатни парчаланиб кетишига нима етмаяпти? Албатта, можаронинг иккала томони ҳам яхшилик ва ёмонликнинг сўнгги жанги сифатида қабул қилаётган президентлик сайловлари, унда нафақат шартли Трамп ёки Байден учун, балки барча иштирокчилар учун асосий ставка - уларнинг ҳаёти ва эркинлиги.

Бузилиб бўлган сиёсий тақиқларни қайта санаб ўтиш - сайловда ютқазган шахс ўтмишдаги имконсиз нарсани амалга ошириши кутилаётган сценарий фойдасига аҳамиятли далилдир: у шунчаки сайлов натижаларини тан олмайди ва ҳокимият учун кураш энди кўчада, қўлларда қурол билан олиб борилади. Буни Трамп ҳам, Байден ҳам амалга ошириши мумкин. Кўп йиллар олдин Америка ички сиёсий курашида “қизил чизиқлар”ни белгилаб қўйган Америка доно элиталари айнан шундай сценарийнинг олдини олишга ҳаракат қилишган. Аммо империя якунида одоб-ахлоқ қоидалари бузилиши одат тусига кирган, бу қоидабузарликларнинг оқибатлари ўзини тез орада намоён қилади.

Манба: РИА Новости

724

Туркия АҚШ қирувчиларида С-400ни синовдан ўтказмоқда: ортга қайтиш йўқ

836
(Янгиланган 19:14 09.07.2020)
С-400 "Триумф" зенит-ракета тизимининг янги синови орқали Анқара республиканинг мудофаа қобилиятини ва ҳақиқий суверенитетини мустаҳкамлаш бўйича қатъий позицияни намойиш қилмоқда

С-400 "Триумф" зенит-ракета тизимининг янги синови орқали Анқара республиканинг мудофаа қобилиятини ва ҳақиқий суверенитетини мустаҳкамлаш бўйича қатъий позицияни намойиш қилмоқда - Россия томонидан ишлаб чиқарилган дунёдаги энг яхши қуролларни сотиш ёки уларни АҚШнинг ҳарбий-техникавий ҳамкорликдаги аллақандай имтиёзларига ўрнига алмаштиришсиз.

4 июлдан бошлаб Туркия Мюртед авиабазасида турли баландлик ва масофаларда учаётган F-16 ва F-4 қирувчи самолётларига қарши Россиянинг С-400 зенит-ракета тизимларини (ЗРТ) янги синовларини ўтказмоқда. Анқара Вашингтоннинг Россия ҳаво ҳужумига қарши мудофаа ва ракеталарга қарши тизимларини ишлатиш билан боғлиқ кўплаб огоҳлантиришларини эътиборсиз қолдирди.

“Триумф”ни АҚШда ишлаб чиқарилган F-16 Viper ва F-4 Phantom II қирувчи самолётларида синовдан ўтказиши бежиз эмас. Ўтган йили АҚШ хавотирларига қарамай, турк мутахассислари С-400ни Американинг F-16 қирувчи самолётларига қарши - Анқара узра турли баландликларда синаб кўришди. “Триумф”нинг кўп босқичли синовлари 2020 йил ноябргача давом этади.

С-400ларни етказиб бериш ўтган ёзда бошланиб, Анқара ва Вашингтон муносабатларида зиддиятларга олиб келди. Америкаликлар турк ҳамкорларидан келишувдан воз кечиб, Patriot тизимларини сотиб олишларини талаб қилишди, Туркияни F-35 қирувчисининг қўшма ишлаб чиқариш дастуридан четлатиш билан таҳдид қилишди. Анқара ҳарбий-сиёсий босимга бардош берди, ён босишни рад этди ва бир неча бор “Триумф” альянсга таҳдид солмаслигини таъкидлади.

Россия Туркияга С-400нинг тўртта дивизионини етказиб бериш бўйича 2,5 миллиард долларлик биринчи шартномасини ўтган йил ноябрь ойида якунлади. 2020 йил июнь ойида Анқара ва Москва “Триумф”ларнинг иккинчи тўпламини (полкини) етказиб бериш бўйича принципиал келишувга эришдилар. Шунда Туркия Республикаси мудофаа саноати котибияти раҳбари Исмоил Демир шундай баёнот берди: “С-400 тизими фойдаланиш учун сотиб олинмоқда. Нуқта”. АҚШ эса ҳануз Турк заминида “Триумф”ни йўқ қилиш йўлини изламоқда: улар уни сотиб олишни, Америка комплекслари билан алмаштиришни таклиф қилишмоқда, ва янги санкциялар билан таҳдид қилишмоқда.

“Триумф” абадий

Туркияда С-400нинг синовлари аниқланиш масофасини текшириш, кузатув барқарорлиги, йўқ қилиш самарадорлиги ва бошқа жанговар параметрларни аниқлаш учун ўтказилади. Анқара яқинида, Мюртед авиабазасида жойлаштирилган рус зенит-ракета тизимлари бир неча бор ҳақиқий аеродинамик нишонларда, шу жумладан F-35 ва F-22 самолётларида синовдан ўтказилмоқда. Маълум бўлишича, махфий ва гўёки радарлар учун кўринмас бешинчи авлод Америка қирувчилари, уч марта “Триумф”лар аниқлаш ва зарба бериш радиусида кўринган. Қора денгиз ва Туркия ҳудуди орқали Яқин Шарққа ротация ва кўчирилиши пайтида, АҚШ ҳарбий-ҳаво кучларининг F-35 ва F-22 йўналишлари Мюртед авиабазасидан 200 километр наридан ўтказилади.

Fighter Jets World нашри хабарига кўра, Туркия ҳаво мудофааси мутахассислари радиолокацион станциялари имкониятларини турли хил режим ва баландликларда синаб кўришмоқда. Туркия томони Россиянинг С-400 тизимларини Америка бешинчи авлод қирувчи самолётларида синови тафсилотларини ошкор қилмаяпти. Аммо, ҳарбий эксперт Виктор Баренецнинг маълумотларига кўра, ушбу текширув иштирокчиларидан бири “Рособоронэкспорт” вакили билан суҳбатда шундай деди: “Америка самолётлари радар экранларида шифтдаги пашшадек кўринади”. Шикоятлар йўқлиги ва янги етказиб бериш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда, Анқара “Триумф”дан тўла қониқди, деб тахмин қилиш мантиқан тўғри бўлади.

Олдинроқ Туркия мудофаа вазирлиги С-400ни жойлаштириш муваффақиятли кечганини, Россия тизими F-16 Fighting Falcon қирувчи самолёти радиолокацион станция қоплаш чегарасида - 600 километрдан ошиқ масофада аниқлаганини, ниҳоятда паст баландликларда барча нишонлар аниқланганини хабар қилган эди. "Триумф" дунё қурол бозоридаги энг машҳур 4-авлод қирувчи-бомбардимончисини топибгина қолмай, тизим нишонга зарба бериш ҳудудига киришидан олдин ракеталарни юборишга доимо тайёр. Яъни, жанговар навбатчилик режимида F-16 Fighting Falcon самолёти 400 километр масофада автоматик равишда йўқ қилинади. Эслатиб ўтаман, битта енгил F-16 қирувчи самолётининг нархи 50 миллион долларга, “кўринмас” F-35 эса икки баравар қиммат.

Янги имкониятлар даври

Мюртед авиабазасидаги “Триумфал”(яъни тантанали-таҳр.) синовлар Америка қирувчи авиацияси мавқеига катта путур етказди. Шундай бўлса-да, Анқара билан ҳаддан ташқари тортишиш Вашингтоннинг фойдасига зарар. Туркия ҳудудидаги Инжирлик авиабазасида Америка ядро қуроллари сақланади, бу АҚШ Ҳаво кучларининг қайноқ минтақадаги асосий таянч пунктидир. Геосиёсий жиҳатдан Туркия АҚШ ва НАТО учун жуда муҳимдир, шунинг учун иттифоқдаги ўйин қоидаларига ҳеч қандай хавфларсиз таъсир ўтказиши мумкин. Анқарани Москва билан кутилмаган яқинлашиши, Ғарб ҳамкорларининг диктати ва ташқи босимини янада заиф қилади.

С-400 сотиб олгани сабабли Вашингтон Туркиянинг F-35 дастуридаги иштирокини музлатиб қўйди (Анқара “жазоланди”, аммо дастурдан чиқарилмади). Ушбу чеклов киритилганидан кейин Туркия ташқи ишлар вазири Мевлут Чавушўглу Россиядан сўнги Су-35 ва Су-57 қирувчи самолётларини сотиб олиш мумкинлигини маълум қилди. МАКС-2019 авиакўригида бундай “тарихий ҳодиса”нинг эҳтимоллигини Ҳарбий-техник ҳамкорлик Федерал хизмати раҳбари Дмитрий Шугаев ҳам тасдиқлади. Вазият ривожланмоқда, аммо дастлабки натижаларни бугуннинг ўзида сарҳисоб қилиш мумкин.

Агар Туркия ҳаридининг жанговар салоҳиятини объектив баҳолайдиган бўлсак, унда республиканинг мудофаа қобилиятининг сифат жиҳатидан кўтарилиши сезиларли: битта "Триумф" батареяси 72тагача нишонга қаратилган ракетага эга ва бир вақтнинг ўзида 36та нишонга зарба бера олади. Ракеталар турли хиллиги С-400-га қирувчи-бомбардимончиларни, дронларни, қанотли ракеталарни, тактик ва баллистик ракеталарни 5 метрдан 30 километргача баландликда (2км дан 400км гача масофада) самарали ва фарқли равишда уриб тушуришга имкон беради. "Триумф" тизими турли масофали зенит-ракета тизимларини бирлаштира олади ва ҳаводан мудофаа тизимларининг муҳим тармоғини бошқаришга қодир (турк мутахассислари Россиянинг “Панцир-C1”, “Тор-М1” ҳаво мудофааси тизимларига ҳам эҳтиборини қаратиши лозим). Ҳаво мудофаасининг бузиб бўлмас гумбази Туркияга ҳаво кучларининг ривожланишидаги баъзи кечикишларни қоплашга имкон беради.

Шак-шубҳасиз технологик мукаммаллик ва ҳарбий қудратга эга бўлган Туркиядаги рус “Триумфи”, битта ҳам ўқсиз кўп қиррали дунёни кучайтиради, архаик ҳарбий блок ва унинг ўзини тайинлаган гегемонларини жойига қўяди. Шу билан бирга, янги имкониятлар даври яқинлашмоқда ва Анқарада Россиянинг С-500 “Прометей” зенит-ракета тизимини сотиб олиш муҳокама қилинмоқда. Россиянинг узоқ масофали ҳаво мудофаа тизимлари халқаро бозорда ва жанговар позицияларда Ғарбнинг унчалик мукаммал бўлмаган аналогларини сиқиб чиқаришда давом этмоқда.

836
Футбол

“Бунёдкор” клуби футболчиси коронавирус юқтириб олганликда гумон қилинмоқда

143
“Бухоро” — “Бунёдкор” учрашуви номаълум муддатга қолдирилди. “Бунёдкор” клуби футболчиларидан бири вирус юқтириб олганликда гумон қилинмоқда.

ТОШКЕНТ, 12 июл — Sputnik. Coca-Cola Суперлига 9-туридан ўрин олган “Бухоро” — “Бунёдкор” учрашуви номаълум муддатга қолдирилди. Бу ҳақда Профессионал футбол Лигаси (ПФЛ) расмий сайти хабар қилмоқда.

“Бунёдкор” клуби футболчиларидан бири вирус юқтириб олганликда гумон қилинмоқда. Шундан келиб чиқиб, футболчи алоҳида изоляцияга олинган”, - дейилган хабарда.

Қайд этилишича, “Бунёдкор” базаси дезинфекция қилинади ва жамоа аъзолари текширувдан ўтади. Ҳаммаси жойида бўлган тақдирда, футболчилар шифокорлар назорати остида машғулотларни давом эттиришга рухсат этилади.

Шунингдек, “Бунёдкор” билан 7 июль куни баҳс олиб борган “Навбаҳор” футболчилари ҳам текширувдан ўтказилади. Таъкидланишича, ҳозирда “Навбаҳор”нинг барча футболчилари ўзини яхши ҳис қилмоқда.

“Бухоро” — “Бунёдкор” учрашуви 14 июль куни бўлиб ўтиши режалаштирилган эди.

Ўзбекистонда коронавирус билан боғлиқ 12 855 та ҳолат аниқланган. Шулардан 7723 нафари тузалиб кетган. Вирус қурбонлари сони 59 нафарга етган.

143
Теглар:
коронавирус, футбол