Военные Узбекистана - Гурумсарай полигон - учения.

Калашников автомати қайси давлатларда ишлаб чиқарилади

2443
(Янгиланган 16:48 09.06.2020)
Калашников автомати – Россия сифатининг тимсоли ҳисобланади: юқори жанговар кўрсатчичларга эга, ҳар қандай шароитда муаммосиз қўлласа бўлади. Ҳарбий шарҳловчи Александр Хроленко Sputnik'га АК қаерда ишлаб чиқарилиши тўғрисида сўзлади.

Самарадорлик, соддалик ва ишончлилик жиҳатидан Калашников дунёдаги энг яхши автомат деб ҳисобланади, 55 мамлакатда армиянинг қуролланишига қабул қилинган ва турли вақт мобайнида 12 та давлатда лицензия асосида ишлаб чиқарилган. Бироқ, бугунги кунда дунёдаги 100 миллион Калашников автоматларидан ярми - қалбаки (контрафакт), лицензиясиз ёки ҳукуматлараро келишувсиз ишлаб чиқарилган. Муддати ўтган лицензия асосида ёки умуман ҳеч қандай ҳужжатсиз АК 10 дан ортиқ давлатда, шу жумладан НАТО - Болгария, Венгрия ва Руминияда ишлаб чиқарилади. Россия Федерациясида ишлаб чиқарилган Калашниковларнинг улуши дунёнинг қарийб 10 фоизини ташкил қилади ва яқин вақтгача Россия ҳар йили халқаро бозорда юз миллионлаб доллар йўқотган.

Озарбайжон 2011 йилда АК-74М автоматини лицензияли ишлаб чиқаришни бошлади. 2010 йилда “Рособоронэкспорт” билан шартнома имзоланган, 10 йилга мўлжалланган, ҳар йили 12 минг лицензияли АК-74 ишлаб чиқариш мўлжалланган – бу фақат миллий қуролли кучлари учун. Озарбайжонда ишлаб чиқариладиган 5,45 мм “Хазри” версияси тунда кўриш қурилмаси, лазер нишонга олиш тизими, ёруғлик ва нишонга олиш қурилмаларини ўрнатиш имконияти билан фарқланади. Биринчи босқичда Россия эҳтиёт қисмларидан йиғилган ва Озарбайжон Мудофаа Саноат Вазирлиги 2011 йилда 5 минг дона  АК-74М “Хазри” автомашиналарининг биринчи партиясини топширди.

Осиё ва Африка

Коронавирус пандемияси туфайли, Ҳиндистон ва Россия июн ойининг бошларида Корвадаги қўшма Россия-Ҳиндистон корхонасида АК-203 автоматини ишлаб чиқариш шартлари (тижорат нархи) бўйича келишувга эриша олмади, бироқ 670 - 750 минг дона Калашников автомати ҳамкорлик йўналишида муваффақиятга эга бўлади.

Лойиҳа АК-203 автоматини ишлаб чиқариш технологиясини тўлиқ Ҳиндистонга бериш ва учинчи давлатларга экспорт қилиш имкониятини кўзда тутади. Ҳиндистон бош вазири Нарендра Моди ўтган йилнинг март ойида АК ишлаб чиқариш учун ҳинд-рус қўшма корхонаси Indo-Russian Rifles Private Limited ташкил этиш тўғрисида маълум қилди. Ҳиндистон - Калашников “200” серияси ишлаб чиқариладиган биринчи узоқ хориж давлат бўлади.

Калашников автоматларининг лицензияланган ишлаб чиқариш Россия ва Африка мамлакатлари ўртасидаги ҳамкорликнинг истиқболли йўналиши ҳисобланади. Ёханнесбургдаги “Африка Аэроспейс анд дифенс 2016” қуроллари кўргазмасида муҳокама қилинганди.

Мисрда “Калашников” автомати асосида “Misr” автомати ишлаб чиқарилмоқда, у Миср армиси қуролланган. Misr - АКМнинг тўлиқ нусхаси, сифат ва кўрсаткичлар бўйича оригиналдан ортда қолади.

ХХ асрнинг 50-йиллари охирида Хитой Калашников автомашиналарини ишлаб чиқаришни ўзлаштирди ва узоқ вақт давомида Хитойнинг "Тип-56" модели Осиё мамлакатларига фаол равишда экспорт қилинди. Қўшни Вьетнам STL-1A белгиси остида АКМнинг модернизация қилинган версиясини чиқармоқда ва бу АКМ ва АК-103 симбиозидир.

Шарқий Европа

Венгрия Калашников автоматини ишлаб чиқариш учун лицензияни олган биринчи мамлакат бўлди, АК-55 (совет моделининг тўлиқ нусхаси) 1955 йилда ишлаб чиқаришни бошлади. Совуқ уруш даврида Венгрия томонидан лицензия асосида ишлаб чиқарилган АКМ – AM-63 (модернизация қилинган АК-55) ва AMD-65 версиялари – ҳозиргача Венгрия армияси қуролланган.

Калашников автоматларининг Болгарияда ишлаб чиқариши 1960 йилларда “Арсенал” қурол заводида (ҳозирги Arsenal компанияси) бошланган ва 30 йилдан ортиқ вақт давомида Болгария автомати совет даврининг тўлиқ нусхалари бўлган. Сўнгра фақат “ўзининг” АКМ ва АК-74 модицификация ишлаб чиқариш бошланган, улар фақат фарнитура ва НАТО калибри (5.56х45 мм ўлчамдаги патрон) билан фарқ қилади. Яқин вақтгача Болгариянинг "Arsenal" компанияси кўп миқдорда автомат ишлаб чиқарган, ҳатто Калашников автоматини АҚШга ҳам сотган.

Польша совуқ уруш йилларида АК лицензияли ишлаб чиқаришни йўлга қўйди, 1990 йиллар бошида Польша армияси KbK vz.88 Tantal автомати (модификация АК-74М) билан қуролланди. Кейинчалик Tantal асосида KbKs wz.96 Beryl 5,56 мм автомати яратилди, у ҳозир ҳам Польша армияси аскарларининг қуроли ҳисоблади.

Руминия Калашников автоматининг РМ md.65 ва РА md.86 версиялари ишлаб чиқарганди. Охирги версия Руминия АКдан лицензия сотиб олишдан бош тортгандан кейин пайдо бўлди, бу автомат 5.45 мм калибрга мослаштирилган ва ҳозирги вақтгача Руминия армияси қуролланган.

Сербия қуролли кучларининг M70 автомати ҳам АКМ конструкциясига асосланган. M70AB3/B3 озгина модернизация қилинган версияда сербиялик Zastava Arms компанияси томонидан ишлаб чиқарилади.

Финляндия АК клонларининг энг сифатлигиси ҳисобланади. Финляндия армиясининг Rk.62 Valmet автомати 1962 йилда серияли ишлаб чиқариш бошланган, у асосий АК схемасини тўлиқ сақлаб қолди (фақат “газ трубка” ва “ствол коробка қопқоғи” нишонга олиш мосламаси ўзгартирилган). Финляндия Sako Rk.62 модернизация қилинган версияни Rk.95TP номида ишлаб чиқаради.

Ноаниқ Америка

2010 йилдан бошлаб Венесуэла 7,62 мм калибрли патрон учун "юзинчи серияли" АК-103 русумли Калашников автоматларининг лицензияли ишлаб чиқарилишини бошлади - бу нолдан яратилган қонуний ишлаб чиқаришнинг ёрқин намунасидир.

Россия лицензияси истеъмолчига (армияга) ҳақиқий сифат (жанговар самарадорлик), мудофаа саноати - халқаро бозорда муносиб ва ​​доимий даромадни (обрўсини йўқотмасдан) кафолатлайдиган ягона маданиятли усулдир.

Америка Қўшма Штатлари, баъзи маълумотларга кўра, 1970-йилларда АК техник ҳужжатларини олган. Муддати тугаганидан кейин ҳужжат қонуний кучини йўқотди, аммо бу ҳеч қачон Болгария қурол заводининг рухсати билан АҚШда Калашников автомати ишлаб чиқаришнинг самарали бўлишига тўсқинлик қилмади.

2014 йил бошида “Калашников” концерни RWC билан АҚШ ва Канадага 5 йил давомида қурол етказиб бериш тўғрисида шартнома имзолади ва йилига 80 мингдан 200 минг донагача экспорт ҳажми (фуқаролик қуролларининг 90 фоизи айнан АҚШ учун мўлжалланган).

Ғарбий санкциялар фақатгина америкаликларнинг турли хил (қурол ва ов қуроллари, ўқ-дорилар) “Калашников” маҳсулотларига бўлган қизиқишни кучайтирди. Харидорлар Россияда ишлаб чиқарилган АКларни 1500 доллар эвазига олишни истайдилар, улар учун бу сифат кафолати.

Калашниковнинг тарихи деярли барча қитъаларда давом этмоқда.

 

2443

Рус вакцинасини йўқ қилиш: катта сиёсатнинг кичик ўлжаси

591
(Янгиланган 16:13 18.09.2020)
Россиянинг коронавирусга қарши вакцинани ишлаб чиқаришда етакчилик Ғарб учун нафақат ёқимсиз сюрприз, балки ҳам сиёсий, ҳам молиявий сабабларга кўра ғазабни келтирадиган чақирувга айланди.

Бир томондан, тубдан ортда қолган, нодемократик Россиянинг мураккаб илмий ва  технологик соҳаларда бундай ютуқларни амалга оширишга ҳаққи йўқ эди. Бошқа томондан эса – астрономик катталикдаги мўмай ютуқ турибди, у Ғарб фармацевтика концернлари ёнидан сузиб ўтиб кетиши деган фикрнинг ўзи, у ерда жиғилдон қайнашини келтириб чиқариши мумкин. Масалан, Ҳиндистонга 100 миллион дозани етказиб бериш тўғрисидаги келишувнинг ўзи эътиборга лойиқ.

Россия рус олимларининг илмий иш натижаларини обрўсизлантириш учун кўплаб уринишларга дуч келганлиги ажабланарли эмас: катта сиёсат, катта пул.

Бироқ, акулалар ёнида, хўжайин столидан қандайдир егулик олиб турадиган - ёпишқоқ-балиқлар учун ҳар доим жой топилади.

Дунёдаги энг қадимий ва нуфузли тиббиёт журналларидан бири The Lancet да “Спутник- V” вакцинасининг синов натижалари тўғрисида нашр этилган мақола атрофида шунга ўхшаш воқеа пайдо бўлди.

Мақола яшин тезлигида танқидга учради.

Жаҳон ОАВлари томонидан тарқатилган катта янгилик – бу очиқ мактуб бўлди, унда Америка Темпл университети биология профессори Энрико Бусси "эҳтимол, рус тадқиқотчилар йўл қўйган хатолар” борасидаги қўрқувлар юзасидан фикр билдирган. Уни 25 га яқин Ғарб олимлари қўллаб-қувватлади.

The Lancet россиялик тадқиқотчиларга берилган саволларга жавоб беришни таклиф қилди, бу ўз навбатида бажарилди.

Гамалея маркази нашрга “Спутник-V” вакцинасини ўрганиш бўйича тўлиқ клиник протоколни тақдим этди. Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев мақола чоп этди, унда танқидчиларнинг асосий даъволари юзасидан батафсил изоҳ берган.

Шу ўринда муаммо нафақат маҳаллий тадқиқотчилари эътибор қаратган илмий ишларда эмас.  

Гап шундаки, жанжал кўтарган мактубнинг муаллифи ўзи жуда диққатга сазовор одам. Би-би-си материалида Энрико М. Буччи "сохта фанга қарши таниқли курашувчи" деб номланган. Бироқ, "илмдан ишбилармон" характеристикасини қўллаш тўғри бўлар эди.

2016 йилда Буччи илмий ишларни текшириш, тўғрилик ва ҳаққонийликни ўрганишга ихтисослашган Resis Srl компаниясига асос солган.

Бу замонавий илм-фаннинг жуда долзарб мавзуси. Сўнгги йилларда тадқиқотчилар нашр этган мақолаларда кўп хатолар,  шу жумладан қўпол хатолар устида ушланмоқда. Гап фақат суиистеъмол ёки фирибгарлик тўғрисида эмас, кўпинча ҳаққоний камчиликлар мавжуд бўлиб, улар фош этилганда, олимларнинг, ҳатто бутун илмий муассасаларнинг обрўсига таъсир қилади.

Айнан мана шундай муаммоларнинг олдини олиш учун, муаллифлар ва тадқиқот тузилмалар тез-тез ўзларининг матнларини мустақил равишда текшириб кўриш мақсадида – чоп этишдан аввал - бу каби ишларга ихтисослашган фирмаларга мурожаат қилишади.

Хусусан, мазкур фаолият учун Германиянинг Фриц Липманн институти Буччи компаниясини ёллаган, бу ерда бир мунча вақт олдин нашр этилган ишлардаги хунук хатолар туфайли катта жанжал кўтарилди.  Nature журнали бир йил олдин ушбу воқеа батафсил маълумот берган.

Бундай бизнес маълум ахлоқий чекловларни келтириб чиқаради, буни профессор Буччи яхши англаб етади. 2019 йил декабрда Nature журнали ўзида илмий ишнинг софлиги ва ҳаққонийлигига бағишланган материал нашр этилди, у ерда Буччи ҳаммуаллифлик қилган. У ерда ҳам Энрико Н. Буччининг манфаатлар тўқнашуви борлиги очиқ ойдин қилиб кўрсатилган.

Оддий қилиб айтганда, тижорат компанияси эгаси у ихтисослашаётган фаолият тўғрисида омма олдида гапирганда, бу аслида ўз компаниясининг рекламасига айланади.

Аммо, албатта, Россия вакцинасини "фош қилиш" ҳақида гап кетганда, бундай майда-чуйда нарсалар аҳамият касб этмайди.

Ғарб Россия ишланмаларининг етакчилигига путур етказиш ёки ҳеч бўлмаганда уларни  заифлаштириш умидида яна бир зарба бериш мақсадида Буччининг очиқ (ва маъноси бўйича ўзини ўзи реклама қилиш) мактубидан фойдаланди.

Профессорнинг ўзи эса шундай катта миқёсда, орзу ҳам қилмаган даражада пиарни олди. Аслида, бу "хайпга жиловлаш" деб номланади, бу тамойил бўйича юзлаб ва минглаб медиа-шахслар ҳаракат қилади.

Шубҳасиз, бу жуда жозибадор янги тижорат шартномалар шаклида унга натижа беради. Катта сиёсатнинг лойқа сувида хайпни овлаш жуда фойдали бўлиши мумкин.

Аммо бу умуман фанга, хусусан тиббиётга ва дунё бўйлаб юз минглаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолишга ҳеч қандай алоқаси йўқ.

591
Алексей Навальный

Германия Алексей Навальнийни жим туришга мажбур қилади

541
(Янгиланган 18:24 16.09.2020)
Алексей Навальний комадан ўзига келганидан сўнг олинган биринчи суратини ижтимоий тармоқларда жойлаштирди, у ижобий динамикага қарамасдан соғлиғида ҳамон муаммолар сақланиб тургани маълум қилган.

Душанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас блогер “Новичок” билан заҳарлангани ҳақида хулосалар борасидаги танқидларни тўхтатишни талаб қилди, чунки Франция ва Швеция айрим мустақил лабораториялари бундесвер мутахассисларининг хулосаларини тасдиқлашди.

“Айрим” – лабораториялар, чунки улар ҳақида маълумот ҳам махфийлаштирилган. Идора раҳбарининг истаги ижобат бўлиши эҳтимолдан йироқ. Аммо тескари натижа эҳтимоли катта, чунки ҳозирда Алексей Навальний ўзи Германия ҳукуматига катта зарар етказди.

New York Times нашри Германия хавфсизлик хизмати юқори лавозимли вакилига таянган ҳолда, у соғайгандан кейин “ўз фаолиятини давом эттириш учун” Россияга қайтишни хоҳлаётганини маълум қилди.

Агар газетанинг инсайди ҳақиқатга яқин бўлса, унда Навальний учун фақат хурсанд бўлиш мумкин, чунки бундай истак унда шубҳасиз когнитив функциялар сақланиб қолганидан далолат бермоқда – чунки шифокорларнинг изоҳларига кўра, унинг оғир аҳволда бўлганида бунга кафолат йўқ эди.

Сўнгги бир неча ўн йилликлар ичида аввал таниқли бўлган кўплаб ижтимоий ва сиёсий арбоблар Россияни тарк этиб, баланд овоз билан эшикни ёпдилар. Натижа ҳар доим бир хил эди: улар ижтимоий қудратни тезда йўқотиб, ҳеч ким қизиқмайдиган умумий эмигрантлар массасига қўшилишди. Кремлга қарши муросасиз курашчилар позицияси билан бир қаторда улар бу мақом билан боғлиқ молиявий имкониятларни ҳам йўқотишди - рус мухолифатчилар орасида Михаил Ходорковскийга ўхшаган чинакам бой одамлар кам.

Натижада, энди улар фақат Прага, Рига ёки Лондондаги камтарона квартиралардан ижтимоий тармоқларга заҳрини сочиш билан шуғулланиш тўғри келади. Ахир энг ачинарли ҳолатларда эса, Пётр Павленский билан содир бўлганидек, янги келган мамлакатда "қонли гебни" (режим) ва "жазолаш психиатрияси" тош тегирмонига тушиш мумкин.

Айтганча, дарсни ўзлаштиришди. Ҳар йили "Мен Россияни абадий тарк этаман, у менсиз нобуд бўлсин" мавзуси камроқ ва секинроқ эшитилмоқда.

Алексей Навалний учун эса бундай ёндашув айниқса ачинарли бўларди. У нафақат Россиядаги энг таниқли мухолифат етакчисига айланди, балки ўз тарафдорларидан маблағ ундириш учун жуда самарали тизимни ҳам яратди. Ўтган йиллар давомида бу унга кўплаб ёқимли бонусларни ва умуман олганда жуда юқори турмуш даражасини таъминлади - қиммат хорижий курортларда оилавий таътилдан тортиб, қизининг Стэнфорд университетида таҳсил олишигача.

Блогерда "ортиқча меҳнат билан орттирилганлар"дан заррача ҳам воз кечиш ва дунёнинг чеккасида қадимги Солсберида шинам ҳаёт ўрнига, гўёки Британия махсус хизматлари томонидан заҳарланган иккинчи Скрипалга айланиш истаги йўқлиги ажабланарли эмас - барчаси ГРУ қотилларидан мўъжизавий равишда қочиш афсонасини қўллаб-қувватлаш учун.

Аммо бу ерда Алексей Навальнийнинг шахсий манфаатлари билан унинг касаллик ҳақида Ғарб томонидан тасвирланган сурати ўртасида принципиал қарама-қаршилик пайдо бўлади. Хавфсизлик нуқтаи-назаридан немислар томонидан қўйилган ташхис уни ватанга қайтишига йўл қўймайди. Аммо блогер ўжарлик билан ортга қайтмоқчи, тўғри уни ўлдиришга оз қолган аждарнинг оғзига бориб тушиш, ҳеч қандай “Новичок” билан заҳарланиш ва Россия ҳукумати томонидан ҳаётига таҳдид солинишига ишонмаслигини англатади.

Энг ёмони, Навальний ватанга эпикриз билан қайтиши керак бўлади. Германия томони эса, Москвага унинг ташхисини тасдиқловчи ҳар қандай маълумотни беришдан бош тортмоқда. Россия Бош прокуратураси немис ҳамкасбларига блогернинг касаллиги ҳақидаги барча воқеаларни текшириш учун яна бир сўров юборди, аммо Берлин ёрдамига умид қилиб бўлмайди. Блогер ўзи билан бирга олиб келадиган “Шаритэ” клиникасидан кўчирма, Россиянинг ваколатли органларига жуда кўп қизиқарли маълумотларни бериши мумкин.

Умуман олганда, Алексей Навальнийнинг Россияга қайтиш истаги немисларни ниҳоятда ёқимсиз ва қийин аҳволга солиб қўймоқда, чунки шу ҳафтада қалаштириб ташланган уйдирмани ниҳоят ағдариш билан таҳдид қилмоқда.

Айтганча, британияликларда бу ҳолат янада бежиримроқ ишланганди. Скрипал заҳарланиш шоуси нафақат унинг кўлами ва тафсилотлари, шу жумладан уйларнинг бузилиши билан ҳайратга солди, "жабрланувчи"ни ҳам жуда тўғри танладилар: кураторлар айтганини тўлиқ бажарадиган ҳеч кимга қизиғи йўқ ва кераксиз собиқ жосус. Аммо шуниси аҳамиятлики, ҳатто Лондон Скрипалга ҳеч бўлмаганда минимал ҳаракат эркинлигини беришга журъат этмади ва унга журналист ёки дипломатлар билан суҳбатлашишга бирор марта имкон бермади.

Алексей Навальнийни бутун оиласи билан асосий россиялик мухолифачисининг ширин ҳаётидан ихтиёрий равишда воз кечишга ишонтириш немислар учун жуда мураккаб вазифа бўлиб чиқиши мумкин.

Блогер учун ёмон янгилик шундаки, унинг Россияга қайтиши бу “бўтқани дамлаган” Берлин учун жуда ёқимсиз оқибатлар билан хавф солмоқда, чунки у ерда бу масалани ҳал қилиш учун улар "ишонтириш" ва "ихтиёрий" сўзларини ишлатишни ўз ичига олмайди услубларга мурожаат қилишлари мумкин.

541
Узбекские милиционеры рядом с патрульной машиной

Қашқадарёда мактаб директори ўз жонига қасд қилди. У вафотидан олдин хат ёзиб қолдирган

535
Шунингдек, маълумотларга кўра, текширишда марҳумнинг яқин қариндошлари мурдани суд-тиббиёт экспертизаси кўригидан ўтказмаслик мақсадида юрак ҳуружидан вафот этгани важи билан жасадни кўмиб юборишганлиги аниқланган

ТОШКЕНТ, 18 сен - Sputnik. Бош прокуратура матбуот-хизмати ижтимоий тармоқларда тарқалган Қашқадарё вилоятида мактаб директори ўз жонига қасд қилганлиги, вафотидан олдин хат ёзиб қолдирганлиги ҳақидаги хабарлар юзасидан расмий баёнот эълон қилди.

Мактубда келтирилишича, директор суиқасд олдидан хат ёзган ва унда барча ҳамкасбларидан коррупцияга йўл қўймасликни ўтиниб сўраган.

"Ҳозирда мазкур ҳолат юзасидан Китоб тумани прокуратураси томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда", - дейилади Бош прокуратура хабарида.

Шунингдек, маълумотларга кўра, текширишда марҳумнинг яқин қариндошлари мурдани суд-тиббиёт экспертизаси кўригидан ўтказмаслик мақсадида юрак ҳуружидан вафот этгани важи билан жасадни кўмиб юборишганлиги аниқланган.

Ҳозирда туман халқ таълими, ички ишлар бўлимлари ҳамда махалла ва оилани қўллаб-қувватлаш маркази туман бўлимининг мутасадди ходимлари ҳаракатлари юзасидан хизмат текширувлари тайинланган.

Текшириш ҳаракатлари давом этмоқда.

535