Вертолеты Ми-35 для вооруженных сил Казахстана

Қозоғистон Ўзбекистонни “вертолёт пойгасида” қувиб ўтишга ҳаракат қилмоқда

2153
Қозоғистон Россиянинг яна 4та Ми-35 вертолётини сотиб олиб, машиналарнинг сонини 12 тагача кўпайтирди. Аввалроқ Ўзбекистон ҳам бу техниканинг 12тасини сотиб олишга келишиб олган, аммо хужум вертолётлари сони бўйича республика Марказий Осиёда етакчи ўринда қолмоқда.

Россияда ишлаб чиқарилган ноёб Ми-35 ҳарбий транспорт вертолёти ўнлаб мамлакатларнинг мудофаа қобилиятини мустаҳкамлайди. Кўплаб давлатлар учун бу вертолёт етиб бўлмас орзу бўлиб қолмоқда. МДҲ ҳудудида ваҳимали Ми-35 вертолётларини қонуний равишда Россия Федерациясидан ташқари фақат Қозоғистон, Озарбайжон ва Ўзбекистон фойдаланади.

Россия билан ҳарбий-техник ҳамкорлик доирасида Қозоғистон Республикаси Ҳаво мудофаа кучлари авиабазасига 4та янги Ми-35М ҳужум вертолётлари етиб келди, деб хабар қилди Sputnik Қозоғистон. Учувчилар ва муҳандислик-техник ходимлар қайта тайёргарликдан ўтди ва қўмондонликнинг энг мураккаб вазифаларини бажара оладилар. Россия қуроллари жанговар вазиятда панд бермайди, Ми-35М ишончли ва самарали (“35” - чуқур такомиллаштирилган афсонавий Ми-24). Янги бўлинма Қозоғистон Республикасининг армия авиациясини сезиларли даражада кучайтиради, унда июнь ойигача 18 дона вертолёт бўлган.

Аввалроқ, Қозоғистон (2016 ва 2018 йилларда) “Роствертол” ОАЖ томонидан ишлаб чиқарилган 8 дона РФ Қуролли Кучлари билан бир хил конфигурацияда бўлган Ми-35М вертолётларини олган эди. Армия авиацияси соҳасида Қозоғистон Марказий Осиёдаги қўшни давлатлар орасида бугунги кунда фақатгина 25 та ҳужум вертолётига эга Ўзбекистон (Global Firepower ranking маълумотларига кўра) билан рақобатлаша олади.

Россия Марказий Осиё давлатлари мудофаа қобилиятини мустаҳкамлашга, шу жумладан стратегик иттифоқчи ва яқин хориждаги ташқи сиёсатнинг устувор йўналишида бўлган Қозоғистонга кўмаклашмоқда. Қозоғистоннинг қурол етказиб берувчиларни диверсификация қилиш сиёсатига қарамай, Россия билан ҳарбий-техник ҳамкорлик стратегик шериклик даражасида. 2015 йилдаги келишувига асосан Козоғистон Республикаси Россияда ишлаб чиқарилган янги ҳарбий техникаларини РФнинг ички нархларида, шу жумладан Ми-35М вертолётларини сотиб олиши кўп нарсадан далолат беради.

Ҳимоя қобилиятининг сифатли оширилиши

Қуролли кучлар учун 4та янги Ми-35М вертолётлари, эҳтимол, кўп эмас. Шунга қарамай, ушбу бўлинма армия авиациясининг зарба бериш кучининг 20 фоиз ортиғига ошишини таъминлайди. Ми-35М вертолёти - бу зирҳли транспорт воситаларини ва душманнинг мустаҳкамланган позицияларини йўқ қилиш, қуруқликдаги кучларни жанговар кўмак билан таъминлаш, десантлаш (шахсий қурол билан 8 нафар ҳарбийни), ярадорларни эвакуация қилиш, ташқи илмоқ ва кабинада юкларни ташиш учун мўлжалланган мураккаб, юқори технологик жанговар комплексдир.

Ми-35М кўп мақсадли, ҳужум вертолёти хусусиятларга эга: максимал тезлик - соатига 300 км гача, узоқлик масофаси - 550 км, динамик баландик - 5400 метр, юк кўтариши - 2400 кггача. У оғир шароитларда эксплуатация қилинишга мослашган, тоғлар ва чўлда самарали ишлашга қодир, улкан жанговар кучи ва ҳайратланарли даражада чидамлиликка эга.

Ми-35М бурун қисмида 23 мм диаметрли икки тўпли артиллерия ускунаси билан қуролланган (ўқ-дори комплекти - 450 та ўқ). У турли хил конфигурацияларда 8тагача танкга қарши ракета, икки блок бошқарилмайдиган 122 мм ракета ёки 80 мм калибрли тўрт блокгача кўтариши мумкин. Ми-35Мнинг гиростабилизацияли оптик-электрон станциясига эга сўнгги аниқлаш-нишонга олиш тизими ўз ичига тепловизион ва телевизион каналларни, лазерли масофа ўлчагич, ва пеленгаторни олади. Бортдаги қурол оператори 240 даража атрофида тасвирни кўради, рақибни аниқ йўқ қилиш учун кўпроқ имкониятга эга.

Олдинги афсонавий Ми-24 билан таққослаганда, янги вертолёт замонавий борт радиоэлектрон тизимни, рақамли навигация ва индикацияни, янада кучли турбо-двигателларни (2та 2200 от кучли), жанговар чидамлиликни ошириш учун композит материалдан тайёрланган асосий ротор ва рол роторларга эга бўлди. Шикастланишлардан тизимли ҳимоя радиолокацион станция нурланиш детекторлари, иссиқлик тузоқларини учириш ва ИК-диапазонда тўсиқлар яратиш мосламалари,экипаж кабинасини ва вертолётнинг ҳаётий тизимларини самарали зирҳлаш, муҳим тизимларни кўп маротабали заҳиралаш билан таъминланади. Юқори технологияли ускуналар экипажга юкни сезиларли даражада камайтиради, куннинг исталган вақтида бошқариладиган ва бошқарилмайдиган қуроллардан фойдаланиш, ер усти нишонларини кундузи 10-25 метр, кечаси эса 50 метр баландликдан ҳужум қилиш имконини беради, жиҳозланмаган жойлардан учади ва қўнади. Ушбу даражадаги жанговар техника – хавфсизликнинг замонавий чақириқларига ишончли жавобдир.

Геосиёсат ва минтақадаги хавфсизлик

Қозоғистон МДҲда ҳарбий ривожланиш бўйича етакчилардан бири бўлиб, Россия билан стратегик ҳамжиҳатликда Қуролли Кучлар салоҳиятини оширишни режали давом этмоқда. Ҳарбий қудратнинг дунё рейтингида Қозоғистон Республикаси 63-ўринни эгаллайди, Марказий Осиёда у фақат дунёнинг Топ-50 рўйхатига кирувчи Ўзбекистондан ортда туради холос.

Аввалроқ, Қозоғистон президенти Қосим-Жомарт Токаев Мудофаа вазири Нурлан Ермекбаевга миллий армияни самарали ва рақобатбардош қурол билан жиҳозлаш, ҳарбий таълим сифатини ошириш ва халқаро ҳарбий-техникавий ҳамкорликни кучайтириш ҳақида кўрсатма берган эди. Республиканинг мудофаа қобилиятининг ўсиши рақамлар ва фактларда ўз аксини топмоқда. Уч йиллик мудофаа бюджети (2020 - 2022), ҚР Мудофаа вазирлигининг маълумотларига кўра (https://sptnkne.ws/CN4k) жами 961 миллиард тенгени (2,55 миллиард доллар) ташкил этади. 2020 йилга 331,9 миллиард тенге тўғри келади, шундан 313,6 миллиард Қуролли кучларни сақлашга ва 18,3 миллиард мутахассислар ресурсларини ривожлантириш ва тиббий таъминотга сарфланади. Қуролли кучларни молиялаштириш барқарор.

Ҳарбий қурилиш соҳасида, Қозоғистон Мудофаа вазирлиги ўсиб бораётган халқаро терроризм таҳдидларини, нотинч Афғонистон ва тўртта ядровий давлатнинг қўшничилигини ҳисобга олишига тўғри келмоқда. Қозоғистон ҳарбий доктринасининг мудофаа хусусияти тинчликка содиқлик ва қуролли кучлар ёрдамида миллий манфаатларни ҳимоя қилиш қобилиятини эълон қилади. Республика ўз армиясидан ҳарбий можаролар ва минтақадаги кескинлик ўчоқларини бостириш ва кейинчалик инқирозни тинч йўл билан “йўқ қилиш” учун фойдаланиши мумкин.

Яққол кўриниб туриптики, Қозоғистон Республикаси армия авиациясини Ми-35М вертолётлари билан қайта жиҳозлаш тенденцияси келгуси йилларда ҳам давом этади, чунки дунёда ундан яхшироғи ишлаб чиқарилмаган.  Қозоғистоннинг жанубий қўшниси бўлган Ўзбекистон ўз вертолёт паркини айнан шу Россия вертолётлари билан янгилаётгани бежиз эмас. Эслатиб ўтамиз, ундан олдинги Ми-24 бугунги кунгача дунёдаги энг кенг тарқалган ҳужум вертолёти бўлиб қолмоқда (3500 дан ортиқ нусхаси ишлаб чиқарилган), 63 дан ортиқ мамлакат миллий армияларида хизмат қилмоқда. АҚШда эса мунтазам равишда ҳарбий машқлар пайтида Россиянинг Ми-24-га қарши тактикасини машқ қиладилар.

2153
Президент США Дональд Трамп

Бу мамлакат жарликка қараб кетмоқда. Президент дўстини қамоқдан сақлаб қолди

852
(Янгиланган 19:00 12.07.2020)
Куни кеча Америка президенти Дональд Трамп сиёсий технолог Рожер Стоунни қамоқдан озод қилишга қарор қилди.

Буни АҚШ тарихидаги бурилиш нуқтаси деб ҳисоблаш мумкин – бу билан Америка сиёсий ҳаёти “англосаксон модели”нинг қай бир маънодаги чегараланган расмий режимидан, боши анчадан бери фуқаролар урушидан чиқмаётган Жанубий Американинг бирон бир банан республикаси ёхуд Яқин Шарқ давлатига тобора ўхшаб қолмоқда.

Стоун - Америка президентининг эски ҳамкори. “Трампнинг Россия учун фаолияти” бўйича тергов доирасида у “конгресс олдида сохта гувоҳлик бергани”, шунингдек, прокуратура гувоҳларига таъсир кўрсатишга ҳаракат қилгани ва “адолатга тўсқинлик қилгани”га, яъни Америка прокурорлари Оқ уйда Россия агентларини қидиришга қаратилган “жодугарларга қарши ов”га қаршилик кўрсатгани учун 40 ойлик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Стоун унга ва унинг оиласига кучли тазйиқ ўтказилганига қарамай, президентга туҳмат қилишдан бош тортгани учун “Трамп учун жафо чеккан” деб ном қозонди.

Нега Трампнинг қарорини босқичли деб ҳисоблаш мумкин.

Умуман олганда, Ғарбий (Америка) бошқарув тизимининг улкан устунлиги элита ичидаги можароларнинг барча иштирокчилари бир неча асосий қоидаларга риоя қилишида эди. Биринчидан, ички сиёсий можароларда рангли инқилоблар технологиясини қўллаш мумкин бўлмаган. Иккинчидан, элита ичидаги можароларни ҳал қилишда, аслида миллий хавфсизликни ҳимоя қилиши керак бўлган давлат тузилмаларидан фойдаланиб бўлмасди. Учинчидан, бутун тизим барқарорлигини ва унга сайловчиларнинг ишончини сақлаб қолиш мақсадида суд қарорлари ҳурмат қилиниши керак бўлган. Бу ички сиёсий кураш оқ қўлқопларда ва олийжаноблик тамойиллари асосида олиб борилишини англатмаган, аммо қандайдир даражада ўзаро ҳурмат, шунингдек, қариндошларни таъқиб қилишдан воз кечиш ва сиёсий мухолифларни жисмоний йўқ қилишга (ёки қаматишга) уринишдан воз кечиш ҳақиқий фуқаролик урушларидан ҳимояни таъминлаган ва кейинги ғолибга сайловлардан кейин вайронага айланган ва қонга буланган эмас, аксинча, ҳақиқатан кучлик мамлакатни бошқаришини кафолатлаган.

2016 йилда сиёсий рақибларни таъқиб қилиш бўйича тақиқдан воз кечилди: Трамп кампаниясининг шиори “Уни қаманг!” бўлди (Ҳиллари Клинтон назарда тутилган), демократлар эса, ўз навбатида, Трамп ва унинг бутун оиласи ўз ватанларига хиёнат қилганлиги ва Путинга ишлашда айбланиб (аниқ сохта айблов билан) панжара ортига кетишини очиқчасига орзу қиладилар.

2016 йилги сайловлар билан бир вақтда, ички сиёсий курашда махсус хизматлардан бевосита ва кенг миқёсда фойдаланиш бўйича (олдинлари камдан-кам ҳолларда бузилган) тақиқдан ҳам бутунлай воз кечилди: ФБР ва ЦРУ бошлиқлари Трамп ғалаба қозонган тақдирда “кафолат” яратиш йўлида очиқчасига иш олиб борди ва бу “кафолат” “рашагейт”да ва “украинагейт” учун навбатдаги импичментга уринишда қўлланди, ва бу иккала мутлақо ақлсиз амалиётдан Америка жамиятининг бир қисми ларзага келди: жамият ўз хавфсизлик кучларига сўзсиз ишонишга ва уларнинг сиёсий фитналигига оид ҳар қандай шубҳаларни асоссиз назариялар сифатида чиқариб юборишга одатланиб қолди.

Рангли технологиялардан фойдаланишнинг дастлабки белгилари ва ҳокимиятни эгаллаш учун тартибсизликларнинг “синови” бундан бир неча йил олдин ҳам қайд этилган, аммо фақатгина 2020 йилда “кўча”дан фойдаланиш тақиқига барҳам берилди: Американинг деярли барча йирик шаҳарларида бўлиб ўтган тартибсизликлар яққол аксил-президент ҳусусиятга эга бўлди ва улар демократчи-сиёсатчилар томонидан очиқчасига қўллаб-қувватланган қотиллик ва вандализмлар билан ҳамоҳанг бўлди.

АҚШ сиёсатида “Анфан террибл” (шўх, эрка-таҳр.) мақомига эга Трампнинг ўзи ҳам ўз шахсий твиттерида махсус хизматлар, демократлар, судьялар ва ОАВларга қарши оловли чиқишларида обрўсида туриб, бир қатор “қизил чизиқлардан” кечиб ўтмагани ғоят ҳайратлантирди. У кўчадаги намойишларни бостиришда ўзига содиқ махсус кучларни, сиёсий таъқиблар учун прокуратурани жалб қилмади ва ҳаттоки қамоқда сақланаётган ўзининг судланган тарафдорларини қутқариш учун ўзининг авф этиш имкониятларидан фойдаланишни рад этди, чунки улар Трампга хиёнат қилишдан бош тортдилар, ва бу ерда генерал Флинни (миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчи ва Трамп сайлов штабининг асосий мутахассиси) ва сиёсий технолог Рожер Стоунни эслаш кифоя.

Қўрқув, ёки заифлик, ёки Трампгача бўлган сиёсий тизимни сақлаб қолиш истаги билан тушунтириш мумкин бўлган Трампнинг “Жанубий Америка қоидаларига мувофиқ ўйнашни” истамаслиги, кўпчилик орасида, шу жумладан президентнинг ўзини ҳимоясиз ва алданган деб ҳис қилган юқори мартабали ёки таниқли тарафдорлари орасида катта умидсизликни ва ҳатто нафратни келтириб чиқарди. Мана энди президент, жуда кеч бўлса ҳам, улар томон ёндошди.

"Америка овози"нинг хабар беришича: "АҚШ президенти Дональд Трамп, унинг узоқ йиллик дўсти ва маслаҳатчиси жазони ўташ учун қамоқхонага кетишидан бир неча кун олдин Рожер Стоунга чиқарилган ҳукмни юмшатди. Оқ уйнинг баёнотида шундай дейилади: “Рожер Стоун анча жабр кўрди ... Унга ва бу ишдаги бошқа кўплаб инсонларга ҳам адолатсиз муносабатда бўлишди. Рожер Стоун энди озод!”

Трампнинг узоқ вақтдан бери душмани, республикачи сенатор Митт Ромни, бу қадам Америка сиёсатининг “эски қоидалари” нуқтаи назаридан қандай қабул қилинишини тушунтирди:

“Мисли кўрилмаган тарихий коррупция: АҚШ президенти, президентни ҳимоя қилишда сохта гувоҳлик бергани учун судда хукм чиқарувчиларнинг қарори билан маҳкум қилинганга ҳукмни юмшатди”.

Сенатор Ромни шакл нуқтаи назаридан ҳақ, лекин моҳияти бўйича ноҳақ - агар Трамп сайлов штаби вакиллари сиёсий репрессияларга дуч келган, бошидан охиригача сохта бўлган “Америка сайловларига Россиянинг аралашуви” бўйича тергов бўлмаганида эди, унда президент ҳеч қандай шов-шувли қарор чиқармаган бўларди. Энди эса АҚШни банан республикасига айланишининг барча унсурлари тўпланди: махсус хизматлар сиёсий буюртмаларни бажармоқда, судлар эса сиёсий қарорлар қабул қилмоқда.

COVID-19 сабаб барча черков хизматларини бекор қилган, аммо шу билан бирга ирқчиликка қарши курашни рўкач қилиб оммавий вандализмага руҳсат берган демократик партия тарафдори бўлган мэрдан бошлаб, АҚШ президентигача бўлган ҳар бир амалдор “дўстларга - ҳамма нарса, душманларга – қонун” тамойили билан яшамоқда. Сиёсий рақиблар ва уларнинг оддий тарафдорларини ёмонлаш ва одам қаторидан чиқариш шунчалар кўпайдики, бу вазият 2013 йилдаги Украинани ўхшата бошлаяпти. Кўчаларда тўқнашувлар бўлиб ўтди, шу қаторда оммавий ғалаёнлар ва баъзи шаҳарларда бутун бошли кварталлари ёқиб юборилди. Унча ёқимли бўлмаган ушбу манзарада мамлакатни парчаланиб кетишига нима етмаяпти? Албатта, можаронинг иккала томони ҳам яхшилик ва ёмонликнинг сўнгги жанги сифатида қабул қилаётган президентлик сайловлари, унда нафақат шартли Трамп ёки Байден учун, балки барча иштирокчилар учун асосий ставка - уларнинг ҳаёти ва эркинлиги.

Бузилиб бўлган сиёсий тақиқларни қайта санаб ўтиш - сайловда ютқазган шахс ўтмишдаги имконсиз нарсани амалга ошириши кутилаётган сценарий фойдасига аҳамиятли далилдир: у шунчаки сайлов натижаларини тан олмайди ва ҳокимият учун кураш энди кўчада, қўлларда қурол билан олиб борилади. Буни Трамп ҳам, Байден ҳам амалга ошириши мумкин. Кўп йиллар олдин Америка ички сиёсий курашида “қизил чизиқлар”ни белгилаб қўйган Америка доно элиталари айнан шундай сценарийнинг олдини олишга ҳаракат қилишган. Аммо империя якунида одоб-ахлоқ қоидалари бузилиши одат тусига кирган, бу қоидабузарликларнинг оқибатлари ўзини тез орада намоён қилади.

Манба: РИА Новости

852

Туркия АҚШ қирувчиларида С-400ни синовдан ўтказмоқда: ортга қайтиш йўқ

839
(Янгиланган 19:14 09.07.2020)
С-400 "Триумф" зенит-ракета тизимининг янги синови орқали Анқара республиканинг мудофаа қобилиятини ва ҳақиқий суверенитетини мустаҳкамлаш бўйича қатъий позицияни намойиш қилмоқда

С-400 "Триумф" зенит-ракета тизимининг янги синови орқали Анқара республиканинг мудофаа қобилиятини ва ҳақиқий суверенитетини мустаҳкамлаш бўйича қатъий позицияни намойиш қилмоқда - Россия томонидан ишлаб чиқарилган дунёдаги энг яхши қуролларни сотиш ёки уларни АҚШнинг ҳарбий-техникавий ҳамкорликдаги аллақандай имтиёзларига ўрнига алмаштиришсиз.

4 июлдан бошлаб Туркия Мюртед авиабазасида турли баландлик ва масофаларда учаётган F-16 ва F-4 қирувчи самолётларига қарши Россиянинг С-400 зенит-ракета тизимларини (ЗРТ) янги синовларини ўтказмоқда. Анқара Вашингтоннинг Россия ҳаво ҳужумига қарши мудофаа ва ракеталарга қарши тизимларини ишлатиш билан боғлиқ кўплаб огоҳлантиришларини эътиборсиз қолдирди.

“Триумф”ни АҚШда ишлаб чиқарилган F-16 Viper ва F-4 Phantom II қирувчи самолётларида синовдан ўтказиши бежиз эмас. Ўтган йили АҚШ хавотирларига қарамай, турк мутахассислари С-400ни Американинг F-16 қирувчи самолётларига қарши - Анқара узра турли баландликларда синаб кўришди. “Триумф”нинг кўп босқичли синовлари 2020 йил ноябргача давом этади.

С-400ларни етказиб бериш ўтган ёзда бошланиб, Анқара ва Вашингтон муносабатларида зиддиятларга олиб келди. Америкаликлар турк ҳамкорларидан келишувдан воз кечиб, Patriot тизимларини сотиб олишларини талаб қилишди, Туркияни F-35 қирувчисининг қўшма ишлаб чиқариш дастуридан четлатиш билан таҳдид қилишди. Анқара ҳарбий-сиёсий босимга бардош берди, ён босишни рад этди ва бир неча бор “Триумф” альянсга таҳдид солмаслигини таъкидлади.

Россия Туркияга С-400нинг тўртта дивизионини етказиб бериш бўйича 2,5 миллиард долларлик биринчи шартномасини ўтган йил ноябрь ойида якунлади. 2020 йил июнь ойида Анқара ва Москва “Триумф”ларнинг иккинчи тўпламини (полкини) етказиб бериш бўйича принципиал келишувга эришдилар. Шунда Туркия Республикаси мудофаа саноати котибияти раҳбари Исмоил Демир шундай баёнот берди: “С-400 тизими фойдаланиш учун сотиб олинмоқда. Нуқта”. АҚШ эса ҳануз Турк заминида “Триумф”ни йўқ қилиш йўлини изламоқда: улар уни сотиб олишни, Америка комплекслари билан алмаштиришни таклиф қилишмоқда, ва янги санкциялар билан таҳдид қилишмоқда.

“Триумф” абадий

Туркияда С-400нинг синовлари аниқланиш масофасини текшириш, кузатув барқарорлиги, йўқ қилиш самарадорлиги ва бошқа жанговар параметрларни аниқлаш учун ўтказилади. Анқара яқинида, Мюртед авиабазасида жойлаштирилган рус зенит-ракета тизимлари бир неча бор ҳақиқий аеродинамик нишонларда, шу жумладан F-35 ва F-22 самолётларида синовдан ўтказилмоқда. Маълум бўлишича, махфий ва гўёки радарлар учун кўринмас бешинчи авлод Америка қирувчилари, уч марта “Триумф”лар аниқлаш ва зарба бериш радиусида кўринган. Қора денгиз ва Туркия ҳудуди орқали Яқин Шарққа ротация ва кўчирилиши пайтида, АҚШ ҳарбий-ҳаво кучларининг F-35 ва F-22 йўналишлари Мюртед авиабазасидан 200 километр наридан ўтказилади.

Fighter Jets World нашри хабарига кўра, Туркия ҳаво мудофааси мутахассислари радиолокацион станциялари имкониятларини турли хил режим ва баландликларда синаб кўришмоқда. Туркия томони Россиянинг С-400 тизимларини Америка бешинчи авлод қирувчи самолётларида синови тафсилотларини ошкор қилмаяпти. Аммо, ҳарбий эксперт Виктор Баренецнинг маълумотларига кўра, ушбу текширув иштирокчиларидан бири “Рособоронэкспорт” вакили билан суҳбатда шундай деди: “Америка самолётлари радар экранларида шифтдаги пашшадек кўринади”. Шикоятлар йўқлиги ва янги етказиб бериш истиқболларини ҳисобга олган ҳолда, Анқара “Триумф”дан тўла қониқди, деб тахмин қилиш мантиқан тўғри бўлади.

Олдинроқ Туркия мудофаа вазирлиги С-400ни жойлаштириш муваффақиятли кечганини, Россия тизими F-16 Fighting Falcon қирувчи самолёти радиолокацион станция қоплаш чегарасида - 600 километрдан ошиқ масофада аниқлаганини, ниҳоятда паст баландликларда барча нишонлар аниқланганини хабар қилган эди. "Триумф" дунё қурол бозоридаги энг машҳур 4-авлод қирувчи-бомбардимончисини топибгина қолмай, тизим нишонга зарба бериш ҳудудига киришидан олдин ракеталарни юборишга доимо тайёр. Яъни, жанговар навбатчилик режимида F-16 Fighting Falcon самолёти 400 километр масофада автоматик равишда йўқ қилинади. Эслатиб ўтаман, битта енгил F-16 қирувчи самолётининг нархи 50 миллион долларга, “кўринмас” F-35 эса икки баравар қиммат.

Янги имкониятлар даври

Мюртед авиабазасидаги “Триумфал”(яъни тантанали-таҳр.) синовлар Америка қирувчи авиацияси мавқеига катта путур етказди. Шундай бўлса-да, Анқара билан ҳаддан ташқари тортишиш Вашингтоннинг фойдасига зарар. Туркия ҳудудидаги Инжирлик авиабазасида Америка ядро қуроллари сақланади, бу АҚШ Ҳаво кучларининг қайноқ минтақадаги асосий таянч пунктидир. Геосиёсий жиҳатдан Туркия АҚШ ва НАТО учун жуда муҳимдир, шунинг учун иттифоқдаги ўйин қоидаларига ҳеч қандай хавфларсиз таъсир ўтказиши мумкин. Анқарани Москва билан кутилмаган яқинлашиши, Ғарб ҳамкорларининг диктати ва ташқи босимини янада заиф қилади.

С-400 сотиб олгани сабабли Вашингтон Туркиянинг F-35 дастуридаги иштирокини музлатиб қўйди (Анқара “жазоланди”, аммо дастурдан чиқарилмади). Ушбу чеклов киритилганидан кейин Туркия ташқи ишлар вазири Мевлут Чавушўглу Россиядан сўнги Су-35 ва Су-57 қирувчи самолётларини сотиб олиш мумкинлигини маълум қилди. МАКС-2019 авиакўригида бундай “тарихий ҳодиса”нинг эҳтимоллигини Ҳарбий-техник ҳамкорлик Федерал хизмати раҳбари Дмитрий Шугаев ҳам тасдиқлади. Вазият ривожланмоқда, аммо дастлабки натижаларни бугуннинг ўзида сарҳисоб қилиш мумкин.

Агар Туркия ҳаридининг жанговар салоҳиятини объектив баҳолайдиган бўлсак, унда республиканинг мудофаа қобилиятининг сифат жиҳатидан кўтарилиши сезиларли: битта "Триумф" батареяси 72тагача нишонга қаратилган ракетага эга ва бир вақтнинг ўзида 36та нишонга зарба бера олади. Ракеталар турли хиллиги С-400-га қирувчи-бомбардимончиларни, дронларни, қанотли ракеталарни, тактик ва баллистик ракеталарни 5 метрдан 30 километргача баландликда (2км дан 400км гача масофада) самарали ва фарқли равишда уриб тушуришга имкон беради. "Триумф" тизими турли масофали зенит-ракета тизимларини бирлаштира олади ва ҳаводан мудофаа тизимларининг муҳим тармоғини бошқаришга қодир (турк мутахассислари Россиянинг “Панцир-C1”, “Тор-М1” ҳаво мудофааси тизимларига ҳам эҳтиборини қаратиши лозим). Ҳаво мудофаасининг бузиб бўлмас гумбази Туркияга ҳаво кучларининг ривожланишидаги баъзи кечикишларни қоплашга имкон беради.

Шак-шубҳасиз технологик мукаммаллик ва ҳарбий қудратга эга бўлган Туркиядаги рус “Триумфи”, битта ҳам ўқсиз кўп қиррали дунёни кучайтиради, архаик ҳарбий блок ва унинг ўзини тайинлаган гегемонларини жойига қўяди. Шу билан бирга, янги имкониятлар даври яқинлашмоқда ва Анқарада Россиянинг С-500 “Прометей” зенит-ракета тизимини сотиб олиш муҳокама қилинмоқда. Россиянинг узоқ масофали ҳаво мудофаа тизимлари халқаро бозорда ва жанговар позицияларда Ғарбнинг унчалик мукаммал бўлмаган аналогларини сиқиб чиқаришда давом этмоқда.

839
Президент Узбекистана Шавкат Мирзиёев прибыл в Турцию с визитом

Ўзбекистон ва Туркия ўртасида яна бир ҳужжат кучга кирди

24
Ҳужжатга биноан, икки давлат ваколатли органлари ўртасида ахборот алмашишнинг янгиланган тартиби назарда тутилмоқда. Битим солиқларни ундиришда кўмаклашишга оид янги норма билан тўлдирилмоқда

ТОШКЕНТ, 13 июл — Sputnik. Ўзбекистон ва Туркия ўртасида 1996 йил 8 майдаги Даромадларга икки томонлама солиқ солишга йўл қўймаслик тўғрисидаги ҳукуматлараро битимга ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги баённома 9 июлдан эътиборан кучга кирди.

Ҳужжат Ўзбекистон президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2017 йил 25-октябрда Туркияга ташрифи давомида имзоланган.

Ҳужжатга биноан, икки давлат ваколатли органлари ўртасида ахборот алмашишнинг янгиланган тартиби назарда тутилмоқда, шунингдек, Битим солиқларни ундиришда кўмаклашишга оид янги норма билан тўлдирилмоқда.

Тузатишлар “солиқ шаффофлиги”ни таъминлашга қаратилган бўлиб, бу икки мамлакатнинг жисмоний ва юридик шахслари томонидан солиқларни тўлашдан бўйин товлашга қарши курашиш самарадорлигини оширишга ёрдам беради.

Ушбу ўзгартириш ва қўшимчалар шартномавий-ҳуқуқий базани такомиллаштириш ва битим қоидаларини икки мамлакатнинг амалдаги солиқ қонунчилигига мувофиқлаштириш зарурияти билан белгиланади.

24
Теглар:
Ўзбекистон, Туркия