Яхши қуролланган ва жуда хавфли: МиГ-31 осмондаги энг кучли овчи

1116
(Янгиланган 16:34 16.07.2020)
Бешинчи авлод жанговар самолётлари пайдо бўлишига қарамай, дунёда энг кучли - Россиянинг тўртинчи авлод оғир МиГ-31 қирувчи-тутувчи самолёти ҳисобланади.

МиГ-31 қирувчи-тутувчи самолёти 2,83 Мах ва 20 км баландликларда улкан ракета қуролларини ишлатишга қодир. Бу самолёт чет эллик мутахассисларда қаттиқ қизиқиш уйғотмоқда, чунки унинг аналоги йўқ.

МиГ-31 қирувчи-тутувчи самолётларининг иш етарли - Ғарб давлатлари ҳар ҳафта разведка ўтказиб, Россия ҳаво чегараларининг мустаҳкамлигини текширадилар. 14 июлда Қора ва Баренц денгизи устида Россия  давлат чегаралари йўналишида парвоз қилаётган нишонлар аниқланди. Объектларни аниқлаш ва тўхтатиб қолиш учун Шимолий флот ва Жанубий ҳарбий округнинг ҳаво мудофааси кучлари жангчилари осмонга кўтарилди.

Норвегия ҲҲКга қарашли Р-3С “Орион” разведка самолёти (Баренц денгизи) ва АҚШ ҲҲКга қарашли RС-135, MQ-9А “Рипер” ҳамда Р-8А “Посейдон” самолётлари (Қора денгиз) Россия қирувчилари кузатуви остида парвоз йўналишини ўзгартиришга мажбур бўлди.

Маълумки, МиГ-31 Россиянинг қутб чегараларини узоқ вақтдан бери ва ишончли ҳимоя қилмоқда, улар икки йилдан кўпроқ вақт давомида бортида кучли “Ханжар” гипертовушли ракеталар билан Қора денгиз ҳудудида (РФ жанубий ҳарбий округи) ҳушёрлик билан навбатчилик қилмоқда.

Аввалроқ (11 июл) АҚШнинг РC-135 разведка самолёти Япония денгизининг нейтрал сувлари орқали Россия давлат чегарасига яқинлашганди. МиГ-31 ва Су-35 самолётлари биргаликда РФ чегараларининг бузилишига йўл қўймади.

Америкалик мутахассислар МиГ-31 ни Россия ҳарбий космик кучларининг “энг яхши овчиси" деб аташади ва унинг жанговар имкониятларини синчковлик билан таҳлил қилишади. Military Watch таҳлилчилари Россиянинг МиГ-31 самолёти дунёдаги энг оғир ва тезкор замонавий қирувчи-тутувчиси  эканлигини таъкидламоқда. Эҳтимол, бу асосий нарса эмас.

Қудратли устунлик

Ғарбнинг махсус нашри мунтазам равишда “Foxhunter”нинг (МиГ-31 НАТОдаги номи) супер имкониятларига бағишланган мақолаларни чоп этади.

Military Watch журнали таъкидлашича: дунёда биронта ҳам қирувчи энг тезкор рақиб, шунингдек баллистик ва қанотли ракеталарини ва космик кемаларни тезда тўхтатиб қолиш ва йўқ қилишга қодир эмас.

"МиГ"лар гипертовушли  ракеталар билан бирга бир неча дақиқада аэродромдан кўтарилиб, самолёт ташувчилар, ҳарбий объектларамда рақибнинг қўмондонлик пунктларига (ёқилғи қуйишисиз парвоз - 3000 кмгача) зарба бериши мумкин. Уч ёки тўртта МиГ-31 қирувчиси ҳаво бўшлиғини 1000 км масофани (ичкарида - 300 км) назорат қилишга қодир.

МиГ-31БМ босқичли антенна қаторига эга радар билан жиҳозланган ва нишонларни 160 км дан 320 км гача (модификацияга қараб), паст, ўрта ва юқори баландликларда аниқлайди.

Жанговар машина автоматик равишда 10 тагача нишонни кузатиб боради ва бир вақтнинг ўзида 200 км ёки ҳатто 300 км Р-33 ва Р-37 ракеталари билан йўқ қилиш учун 4 – 6 та устувор мақсадни танлайди. Масалан, МиГ-31М ва МиГ-31БМ олтита Р-33С ракетани олиб юриши мумкин. Бу бир вақтнинг ўзида 6 тагача нишонни яксон этишни англатади.

Military Watch маълумотларига кўра, МиГ-31 учун ишлаб чиқарилган Р-37 “ҳаво-ҳаво” ракетаси АВАКС самолётларини, ҳаво қўмондонлик пунктлари ва танкерларини 400 км масофада яксон қилишга қодир.

Шунингдек, МиГ-31 арсеналида ўрта ва қисқа масофага учадиган ракеталар, замонавий ва радиолокацияга қарши (кемага қарши) Х-31 “ҳаво-ер” ракеталари (AS-17 Krypton, НАТО таснифи бўйича) мавжуд бўлиб, улар 250 кмгача масофада ер усти ва сиртқи нишонларга зарба беришга қодир.

"Ханжар" авиацион комплекс гипертовушли ракетага эга бўлиб, рақибнинг барча мавжуд ва ҳаво ҳужумига қарши мудофаа тизимларини "шаффоф" қилиб, 2000 кмгача масофада нишонларни яксон қилади. Жанговар машина фаол ва пассив радио шовқинларни енгишга қодир. АҚШ МиГ-31 қирувчи самолётларини - учиб чиқиши ўзидаёқ ўта хавфли деб ҳисоблаши  бежиз эмас.

АҚШ ҳарбий-ҳаво кучлари Қозоғистон Республикаси чегараларида ҳам эҳтиёткорлик билан ҳаракат қилиш кераклиги мантиқан тўғри бўлади.

Military Watch нашри маълумотларига кўра, Қозоғистон ҳарбий-ҳаво кучлари Су-27 ва Су-30СМ қирувчи самолётлари билан бирга, қирувчи авиациясининг асосини ташкил қиладиган 32 дона оғир қирувчи-тутувчи самолётига эга.

Қозоғистон МиГ-31 самолётларининг бир қисми МиГ-31БМ даражасига модернизация қилинган ва олдинги ва узоқ масофали Р-33 ракеталарига қўшимча равишда Р-77 ракеталари билан жиҳозланган.

Эътибор беринг, барча супер имкониятлар билан бирга 2000 йил бошларида МиГ-31 қирувчи самолётининг экспорт версияси нисбатан арзон - 35 миллион долларни ташкил этганди. Менимча, бу самолёт халқаро қурол бозорида зўр муваффақият билан ҳайратда қолдириши мумкин эди, аммо Россия  ҳар бир иттифоқчи ёки шерикка МиГ-31ни беришни ишонмайди.

“Миг”га етиб бўлмайди

Эксплуатация вақтида қирувчи-тутувчи бир неча марта модернизация қилинди, тузилишига ўзгартиришлар киритилди ва замонавий ускуналар ва янада кучли қуроллар ўрнатилди.

Натижада, МиГ-31БМ самарадорлиги МиГ-31 га қараганда икки баравар ошди. Гарчи Совет Иттифоқи даврида, МиГ-31 дан ташкил топган авиаполк – ҳаво зарбасига қарши мудофаа тизимининг спецнази ҳисобланган (самолёт 1981 йилда қабул қилинган). Қирувчилар ҳаттоки Франц-Жосеф аэродромида ҳам жойлашган эди.

Британиянинг Air Forces Monthly журналига кўра, модернизация қилинганидан сўнг, МиГ-31 янги радиолокация режимлари ва янги ракеталардан фойдаланиш туфайли ўз самарадорлигини сезиларли даражада оширди. Янгиланган “Заслон-АМ” отишни бошқариш тизими янги процессор билан эски “Аргон-15А” ўрнини эгаллади, янгиланган радарларнинг қирувчи нишонни аниқлайдиган диапазони 130 мил (209 км)га этди ва 24 тагача ҳаво нишонини кузатиш имконияти таъминланди.

Модернизация қилинган МиГ-31БМ қирувчи самолёти дунёнинг энг ривожланган мамлакатлари учун ҳали ҳам эришиб бўлмайдиган технологик чўққи ҳисобланади.

Масалан, Пентагон ва Boeing 14 июл куни гўё дунёдаги энг оғир ва тезкор F-15EX русумидаги қирувчи самолётларни қуриш бўйича шартнома имзоладилар. Эълон қилинган тезлик – 3 Махгача, жанговар юк 3,2 тоннагача ва узунлиги 7 метргача бўлган гипертовушли ракеталарни учириш имкониятига эга (ҳозирча бундай ракеталар йўқ)

Аммо, Россиянинг МиГ-31БМ максимал тезлиги 3 Мах ҳисобланади. Юк кўтариши - 5 тоннагача, парвоз оғирлиги 46,7 тоннагача.

“МиГ” 50% пўлатдан, 33% алюминий қотишмалар ва 16% титандан иборат мустаҳкам корпус узоқ муддатли динамик ва кучли ҳароратли босимларга бардош бера олади.

Америкаликлар Россиянинг ўтган аср охиридаги  технологияларга "етиб олишга" аниқ ҳаракат қилмоқдалар. Шу билан бирга, Россия Федерацияси бир неча йиллардан бери узоқ масофага учадиган МиГ-41 самолётини ишлаб чиқмоқда ва у яқин космосда вазифаларни бажаришга қодир бўлган МиГ-31 қирувчи-тутувчисининг муносиб вориси бўлади.

1116
Президент США Дональд Трамп на военной авиабазе Рамштайн, Германия

Трамп АҚШ ва бутун дунё манфаати учун Германиядан қўшин олиб чиқмоқда

489
АҚШ Мудофаа вазири Марк Эспернинг айтишича, Германиядан қўшинларни олиб чиқиш Россияни ушлаб туришни ўз ичига олган стратегияга зид эмас.

АҚШ Мудофаа вазири Марк Эспернинг айтишича, Германиядан қўшинларни олиб чиқилиши Россияни тийиб туриш стратегиясига киради.

Вазирнинг бу вазиятдаги ҳолати оддий губернатор ҳолатидан ёмонроқ, чунки унинг тасарруфида эълон қилинаётган позицияни қўллаб-қувватлаш учун фақат битта аргумент мавжуд. Расмий равишда қараладиган бўлса, АҚШ амалда "қўшинларни шарққа, Россия чегараларига яқинроқ жойга кўчиради". Муаммо шундаки, яқинроқдан ўрганилса, ушбу тезис юз бераётган воқеаларнинг америкаликлар учун ноқулай бўлган аксини фош қилиб, чангга айланади.

Германияни деярли 12 минг аскар тарк этади. Аммо уларнинг аксарияти - 6,4 минг киши АҚШга, уйларига қайтади. Қолганлари бошқа Европа мамлакатларига, шу жумладан Италия ва Белгияга қайта тақсимланади. Москва ёнига – Польшага эса - фақат бир минг аскар юборилади.

Эспернинг сўзларини қўллаб-қувватлашга унча етарли бўлмаган математика. Бундан ортиқ бўлмаслиги тайин, чунки ГФРдаги Америка контингенти атрофидаги маш-машалар, НАТО ва Россия ўртасидаги қарама-қаршиликдан анча йироқ.

 

2018 йил июн ойида Washington Post  газетаси Пентагон томонидан ўтказилган Европада қўшинларнининг кенг кўламли қайта жойлаштириш нархлари ва таъсири таҳлили ҳақида айтиб берган эди. Газетанинг таъкидлашича, Трамп ўша йилнинг бошидаёқ ушбу ғояга қизиқиш билдирган. Аммо бунга АҚШ президентининг ҳохиши фақатгина мудофаа учун катта пул тўлашни истамаган НАТО бўйича иттифоқчиларининг норозилиги билан боғлиқ эди. Биринчидан, бу ерда гап аввало Берлинга тегишли, у кўп йиллар давомида Шимолий Атлантика альянси низомида талаб қилинганидек ҳарбий харажатларни ялпи ички маҳсулотнинг икки фоизигача оширишдан қочаётганди.

Бир йил олдин, ушбу мавзу жамоат эътиборида яна пайдо бўлди. Унда АҚШнинг Германиядаги элчиси Ричард Гренелл ўз мамлакатининг ҳарбий контингентининг бир қисмини Германиядан Польшага олиб чиқишга тайёрлигини очиқдан-очиқ билдирган, чунки "немислар ўз савдо балансининг профицитини ички мақсадларига сарфлаётган бир пайтда, Америка солиқ тўловчилари Германиядаги 50 мингдан ортиқ америкаликлар учун тўлашда давом этишини кутиш ҳақоратлидир".

Бу баёнот Польшада энг жўшқин ва ва бағоят ҳурсанд муносабат билан кутиб олинишига сабаб бўлди. Бутун ўтган йил давомида Польша сиёсатчилари ва ОАВлари айнан  уларнинг мамлакати ГФР ўрнига Америка ҳарбий кучларининг Европадаги асосий марказига айланишини жуда орзу қилиб келдилар. Гап ядро қуролларини ҳам кўчириш истиқболларини муҳокама қилишгача борди ҳам. Аммо таъкидлаш жоизки, бу гаплар ўзидан ўзи пайдо бўлмади, балки воқеаларнинг бундай ривожланишига йўл қўйган АҚШ амалдорлари томонидан қўзғатилди.

Умуман олганда, агар далилларни сиёсий баёнотлар, режалар ва тахминлардан тозаласак, унда рўй бераётганларнинг моҳияти жуда оддийлигини кузатса бўлади.

АҚШ кўп йиллар давомида дунёдаги энг йирик иқтисодиётлардан бири бўлган Германияни ҳарбий харажатларини кескин оширишга мажбур қилишга уриниб келган, чунки агар бу муваффақиятли амалга ошганида, маблағларнинг катта қисми океан ортига оқиб келган бўларди. Америкаликлар таҳдидлар, босим ва шантаж усулларигача боришган. Бироқ, уларнинг барча саъй-ҳаракатлари муваффақиятсиз бўлди: Вашингтон немис ҳукуматини ўз позицияларидан силжита олмади.

Кўринишидан, Дональд Трамп рўй бераётган воқеалардан ниҳоятда чарчаган, АҚШ бу вазиятда мутлақо ютқазганига ўхшамаслиги учун энди мамлакат мудофаа вазири ва бошқа амалдорлар давлат раҳбарининг Германиядаги ҳарбий кучларни олиб чиқиб кетиш тўғрисидаги қарорини қўллаб-қувватлаш операциясини амалга оширмоқдалар.

Аммо аслида бу рўй берди ҳам. Улар бой берди.

Улар немислардан ўзлари хоҳлаётганига мажбурлай олмадилар. Ўз иқтисодиётига қўшимча сармоялар киритолмадилар. Европадаги ҳарбий контингент қисқартирилади ва буларнинг барчаси Россиянинг тобора кучайиб бораётган таъсири ва кучи фонида. Германияни қўшинларнинг олиб чиқиб кетилиши кўринишидаги жазолаш кўринишидан жуда суст: ГФР ҳақиқатан ҳам ҳарбий тузилмага хизмат қиладиган иш жойларини ва маълум воситалардан маҳрум бўлади, аммо бу йўқотишларни, мамлакат Вашингтон талабларига рози бўлган тақдирда вужудга келадиган йўқотишлар билан солиштириб бўлмайди.

Умуман олганда, Польшадаги қўшимча мингта ҳарбий АҚШга ўз юзни сақлаб қолишга ва Россияни ушлаб туриш йўлини давом эттиришини жар солиб туришга имкон берадиган ягона нарсадир.

Аммо, бу воқеадаги энг қизиғи, Трамп айнан нима сабабдан Германиядан контингентни олиб чиқишга қарор қилганида. Ахир унга вазиятни яна ҳам чўзиб ўтиришга ҳеч нарса тўсқинлик қилмаган ва салбий оқибатлари ҳам камроқ бўларди.

Бу ерда, муаммо ечимини Америка президентнинг шахсияти ва у миллий етакчи сифатида ўз олдига қўйган мақсадларда излаш керак.

Ажабтовурлигига қарамай, Дональд Трамп аслида АҚШда тўпланиб қолган тизимли муаммоларни, шу жумладан радикал чоралар билан ҳал қилишни режалаштирган. Қолаверса, АҚШ ўз иқтисодий манфаатлари давлат обрўси билан очиқчасига зиддиятларга тўғри келиб қолган тузоққа тушиб қолди.

Аслида, президентнинг норозилиги бежиз эмас: Америка нафақат Европанинг мудофаа функцияларини ўз зиммасига олди, балки у асосан ўзи бу учун пул тўлайди, чунки Эски Дунёнинг энг катта ва энг бой иқтисодиётлари унинг бўйнига қулайгина ўрнашиб олган.

Шубҳасиз, бу ерда уларнинг ҳеч бири, шу жумладан Германия, Россиядан ўзларига нисбатан ҳарбий таҳдиди ҳақиқатига аниқ ишонмаслиги бу ерда катта рол ўйнайди. Агар америкаликлар Москва билан ҳарбий ва сиёсий ўйин ўйнашларни давом эттиришни истасалар, Европа ўзининг НАТО бўйича катта ҳамкорига қўмаклашиб туришга тайёр, аммо ўз амбициялари учун Вашингтон ўзи тўлаши керак.

АҚШнинг глобал супердержава сифатида мақоми аксарият Америка элиталарининг жуда муҳим мавқега эга, бунинг учун улар ҳар қанча маблағ тиқишга тайёр. Шу жумладан, олдиндан муваффақиятсиз ҳисобланган лойиҳаларга ҳам.

Аммо Дональд Трамп бундай позициядан йироқроқ. У бир неча бор ва очиқчасига дунё етакчисилиги АҚШ ва унинг иқтисодиётига маълум фойда келтириши кераклигини тақидлаган. Агар бу иш бермаса, унда супердержава мақоми бефойда ва қимматга тушадиган бемаъниликдир, уни қўллаб-қувватлашга сарфланадиган маблағларни эса янада муҳимроқ соҳаларга йўналтирилиши керак.

Германиядан контингентнинг бир қисмини олиб чиқиш қарори, Трампнинг сўзлари принципиал масалалар бўйича асли ҳаракатларга зид эмаслигига яна бир мисолдир.

Берлинни ўз позициясини ўзгартирмаслигини англаган, у ўзини ишбилармон каби тутди ва харажатларни камайтириш жараёнини бошлади. Ҳарбийларни кўчириш АҚШга анча қимматга тушади, аммо бу ҳар ҳолда бу уларни Германияда ушлаб туришдан кўра фойдалироқ бўлади. Шунинг учун Дональд Трампнинг қарори иқтисодий нуқтаи назардан самарали ва АҚШнинг миллий манфаатларига жавоб беради деб ишонч билан айтишимиз мумкин.

Айни пайтда, бу қарор, шубҳасиз, АҚШнинг заифлигини, зиммасига олинган молиявий мажбуриятлари бутун юкини кўтаришга қодир эмаслигини намойиш этиш орқали ўзининг дунё бўйлаб гегемонияси йўқ қилишни давом эттирмоқда. Бу эса бутун дунё манфаатларига жавоб беради.

489
Американский высотный самолет-разведчик Lockheed U-2

"Уни тутиб бўлмайди": АҚШ Россиянинг қайси қуролини умуман кузатувга ололмади

2330
(Янгиланган 20:22 06.08.2020)
Ҳаракатланаётган поезд олдида йўл очиш, локомотивни тезда таъмирлаш, қўшинларни бутун мамлакат бўйлаб кўчириш – 6 август, пайшанба куни ҳарбий темир йўлчилари ўзларининг касб байрамини нишонламоқда.

ТОШКЕНТ, 6 авг - Sputnik, Андрей Коц. Ҳаракатланаётган поезд олдида йўл очиш, локомотивни тезда таъмирлаш, қўшинларни бутун мамлакат бўйлаб кўчириш – 6 август, пайшанба куни ҳарбий темир йўлчилари ўзларининг касб байрамини нишонламоқдалар. Уларнинг жанговар техникаси ҳар доимгидек ноодатий бўлган. Рельсдаги зирҳли маҳлуқлар ҳақида - РИА Новости материалида.

Захира йўлида

Гарчи зирҳли поездлар XIX асрда пайдо бўлган бўлса-да, улар ҳали ҳам Россия армияси захирасида мавжуд. Биринчи чечен кампанияси пайтида, СП-1 ва СП-2 махсус поездлари Назран-Грозний участкасида таъмирлаш-тиклаш гуруҳларини ҳимоя қилган. Уларнинг ҳар бирининг платформаларида иккитадан БМП-2 мавжуд. Шунингдек, ушбу майдончаларда қум ва шпалдан ясалган бошпаналар, автоматлар ва автоматик гранатомётлар учун ўт очиш нуқталари жиҳозланган.

Иккинчи чечен кампаниясида бешта махсус поезд иштирок этди. Экипажларга темир йўл йўналишларини муҳандислик разведкаси, фугаслардан тозалаш, қўшин эшелонларини жанговар кузатуви ва мудофааси юклатилган. Ва бугунги кунда "Байкал", "Терек", "Амур" ва "Дон" зирҳли составлари, зарурият туғилса, йўлга чиқишга тайёр. Хусусан, 2015 йилда улардан иккитаси бир нечта ҳарбий округларда моддий-техник таъминот қўшинларининг машқларида иштирок этган.

Подготовка к транспортировке ракетного экраноплана проекта 903 Лунь
© Foto : Courtesy of Press service of the Southern Military District

Бироқ, яқин вақтгача рельслардаги энг қўрқинчли маҳлуклар - 1980-йилларнинг охирларида хизматга қабул қилинган РС-22 қитъалараро баллистик ракеталари билан жиҳозланган жанговар темир йўл ракета тизимлари (БЖРК) эди. Ушбу ядровий ушлаб туриш воситалари ривожланган темир йўллар тармоғи туфайли жуда ҳаракатчан эди, уларни йўлдошлардан кузатиш жуда қийин бўлган. БЖРК биринчилардан бўлиб ядровий қуролсизлантириш дастурининг бир қисми сифатида хизматдан чиқарилди.

2013 йил апрел ойида Мудофаа вазирининг ўринбосари Юрий Борисов "Баргузин" номли янги авлод БЖРК лойиҳаси ҳақида маълум қилди. 2014 йил декабрига келиб, Мудофаа вазирлиги комплексга қандай ракета ўрнатилиши бўйича қарор қабул қилди: бу РС-24 “Ярс”. Битта поездга – олтита ракета. Улар оддий юк вагонига сиғади, бу эса фуқаролик поездлари оқимида БЖРК-ни самарали ниқоблаш имконини беради.

Бироқ, 2018 йилда лойиҳа музлатилганлиги маълум бўлди ва бўш қолган маблағлар шахтада жойлаштириладиган "Авангард" ракета мажмуасини яратишга сарфланди. Шунга қарамай, ракета поездлари бўйича ишланмалар сақланиб қолди ва Россия уларни ишлаб чиқаришни тиклашга доим қодир.

Биринчи "Хунхуз"лар

БЖРКнинг катта набиралари деб 1915 йилда император армияси таркибига киритилган биринчи рус зирҳли поездларини атаса бўлади. Унда қўшинлар таркибига бешта махсус поезд киритилди. Биринчи жаҳон урушининг энг яхши зирҳли поездлари деб “Ҳунхуз” типидаги тўртта поезд ҳисобланади.

Уларнинг ҳар бири "О" серияли паровоз ва икки ўқли платформадан иборат бўлган. Улар Австриянинг 12 та қўлга олинган саккиз миллиметрлик Шварцлозе пулемёти ва 1904 йилда ишлаб чиқарилган 76,2 миллиметрлик тог тўпига эга минора билан жиҳозланган. Қалинлиги 1,2-1,6 сантиметр пўлат тунука билан қопланиши 94 кишидан иборат экипажни ўқотар қуролдан ҳимоя қилишга етарли эди.

Бош зирҳли поезд 1915 йил 24 сентябр куни эрта тонгда тўғридан-тўғри Австрия окоплар чизиғига етиб бориб, бўронли ўт очган. Шошиб қолган душман чекинди ва рус пиёда қўшинлари дарҳол ҳужумга ўтдилар. Бироқ, австрияликлар тезда ўзларига келиб, иккинчи ҳимоя чизиғида “Хунхуз”ни ишдан чиқаришди.

Россия армияси йирик операцияларда зирҳли составлардан фаол фойдаланган, хусусан, Брусилов ҳужумида.

Фронт йўлларида

Зирҳли поездлар фуқаролар урушида жангларда иккала томонда ҳам иштирок этишган. Иккинчи Жаҳон урушида ўнлаб турли хил лойиҳалар бўйича қурилган, енгилларидан тортиб ўта оғирларигача, икки юздан ортиқ зирҳли поездлар темир йўлларда жанглар оборган. Улардан энг машҳури, шубҳасиз, Севастополни ҳимоясида қатнашган “Железняков”дир.

У ҳақиқий қуруқликдаги маҳлуқ бўлиб, тўртта платформада жойлашган бешта 76 миллиметрлик тўп, иккита 82 миллиметрлик миномёт, ўн тўртта 7,62 миллиметрлик Максим пулеметлари ва иккита 12,7мм зенитли ДШК билан қуролланган эди. Зирҳ қалинлиги 30 миллиметрга етган, тезлиги эса соатига 50 километрни ташкил этган, бу эса “Железняков”га зарбани самарали ушлаб туришга ва ҳужумдан тезда чиқиб кетишга имкон берган.

Немислар уни "яшил шарпа" деб аташган. Тинч ҳолатда экипаж камуфляж рангларини ўзгартириб, составни қайта бўяшган. Йўлга "Железняков" фақат синчков разведкадан сўнг чиқарди. Ҳужум чизиғида у душман истеҳкомларига кучли зарба бериб, дарҳол позициясини ўзгартирарди. "Железняков" тош қояларда ёки туннелларда ўйилган тор чуқурчаларда яширинар эди. Гитлерчилар тутиб бўлмас зирҳли поездни кузатишга муваффақ бўлишди. Авиация у яширинган туннелга ҳужум қилиб иккала чиқиш йўлини тўсиб қўйди.

1942 йил 1 майда шакллантирилган 31-чи зирҳли поездлар дивизиони Волгадан Берлингача жанглар олиб борди. Унинг асосий зарба кучи "Козьма Минин" ва "Илья Муромец" составлари. Уларнинг ҳар бири 76 миллиметрлик тўртта тўп, иккита реактив снаряд учириш ускунаси, 12 тадан ДТ пулемети ва тўрттадан 25 миллиметрлик автомат зенит қуроллари билан жиҳозланган бўлган. Зирҳ қалинлиги 4,5 сантиметрга етган.

Бўлинма Курск жангида 61-чи армиянинг ҳужумини ҳимоя қилиб турган, Ғарбий Украинани озод қилган ва немисларга Польшада зарбалар берган. Унинг ҳисобида – артиллерия дуэлида вайрон қилинган битта немис зирҳли поезди, 42 та миномёт батареяси, 24 та алоҳида қурол нуқтаси, 14 та дзот, 94 та пулемёт пункти, 15 та самолёт ва юзлаб душман аскарлари.

Урушдан кейин

1970-йилларда, ХҲР билан муносабатлар кескинлашуви туфайли СССР Совет-Хитой чегараси бўйлаб Транссибирь магистралини патруллаш ва ҳимоя қилиш учун тўртта зирҳли БП-1 поездини қуришга қарор қилди.

Янги техника, ҳозирда айтилганидек, модулли бўлган. Зирҳли тепловоз саккизта платформада иккита ПТ-76 сузувчи танки, саккизта БТР-40ЖД зирҳли транспортёри, шунингдек иккита Зу-23-2 зенит қуроллари жойлашган майдончани тортиб келган.

Шунингдек, бешта БТЛ-1 русумидаги жанговар модул: маневрли тепловоз ва Т-54, Т-55 ёки Т-62 танклари ўрнатилган иккита тўрт ўқли платформалардан иборат бўлган. Бунга қўшимча одатий қуролларга эга пиёдалар бўлинмаси. Бу поездлар мустақил равишда ҳам ҳаракат қилишлари мумкин эди.

Дарвоқе, бу поездлар жангларда қатнашишига тўғри келмади. Пекин билан алоқалар яхшиланди ва БП-1 захирага юборилди.

2330

Баррикада ва шовқинли гранаталар: сайловдан сўнг Минскда тартибсизликлар авж олди

0
(Янгиланган 14:13 11.08.2020)
Президент сайловидан сўнг икки кундан бери Беларусда норозилик намойишлари ўтказилмоқда. Энг катта намойиш Минскда бўлиб ўтди.

Душанба, кунинг иккинчи ярмида беларуслар яна пойтахт кўчаларига чиқишди. Норозилик намойишлари республиканинг барча вилоят марказларида ўтказилди.

Пойтахтнинг Пушкин майдонида намойишчилар ахлат қутилардан баррикаларни қуриб олишди. Намойишчилардан бири полиция томон портловчи қурилмани улоқтиришга ҳаракат қилади, бироқ қурилма унинг қўлида портлаб кетди. Олган жароҳатлардан эркак вафот этди.

Милиция намойишчиларни тарқатиш учун ёруғлик-шовқин гранаталар қўллади. Кўплаб намойишчилар қўлга олинди.

Милиция ички қўшин ва “Альфа” бўлинмаси ёрдами билан намойишчиларни тарқатиб юборди. Айни вақтда коммунал хизматлар кўчаларни тозаламоқда.

Эслатиб ўтамиз, 9 август куни мамлакатда президентлик сайлови бўлиб ўтди. Дастлабки маълумотларга кўра, президент Александр Лукашенко 80,08 фоиз овоз тўплаган. Унинг асосий рақиби Светлана Тихановская 10,09 фоиз овозга эга бўлди.

0
  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    People attend a rally following the presidential election in Minsk, Belarus August 11, 2020. The opposition rejected official election results handing President Alexander Lukashenko a landslide re-election victory.

  • © AP Photo / Sergei Grits

    Police run to block protesters during a mass rally following presidential elections in Minsk, Belarus, Monday, Aug. 10, 2020. Thousands of people have protested in Belarus for a second straight night after official results from weekend elections gave an overwhelming victory to authoritarian President Alexander Lukashenko, extending his 26-year rule. A heavy police contingent blocked central squares and avenues, moving quickly to disperse protesters and detained dozens.

  • © AFP 2018 / Sergei Gapon

    Жароҳатланган намойишчи

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Минск полицияси намойиш вақтида.

  • © AFP 2018 / Sergei Gapon

    Минск кўчаларидаги тартибсизликлар.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минск кўчаларидан бирида намойишчилар

  • © AP Photo / Sergei Grits

    Президент сайловидан сўнг намойишлар.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг намойишлар.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минскда ҳуқуқ тартибот орган ходимлари.

  • © Sputnik / Viktor Tolochko

    Минскда намойишчи.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Президент сайловидан сўнг Минскда норозилик намойишлари ўтказилмоқда.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Минскда ўтган тунда намойиш ва тартибсизликлар давом этди.

  • © REUTERS / Vasily Fedosenko

    Намойишга чиққан аёл