Артист Театра на Таганке Владимир Высоцкий

Афсона билан видолашув: Висоцкий Олимпияда-80 вақтида қандай дафн этилди

863
(Янгиланган 19:06 28.07.2020)
Бундан қирқ йил олдин, 1980 йил 25 июлда, Олимпия ўйинлари кунларида, буюк совет қўшиқчи-шоири, актёри Владимир Висоцкий вафот этди. Нега совет ОАВлари хонанданинг ўлими ҳақида сукут сақлади ва афсона билан видолашув маросими қандай ўтди - Sputnik материалида батафсил.

Висоцкийнинг ўлими ҳақидаги спортчилардан сир сақланди

1980 йилда Москва Олимпиадасида олтин медални қўлга киритган совет ва Қозоғистон сув полоси бўйича ўйинчи Сергей Котенконинг сўзларига кўра, Висоцкий ҳал қилувчи ўйин арафасида вафот этди, бу фожиали хабар спортчилардан сир сақланди.

“Висоцкий ўлими ҳақида бир кундан кейин эшитдик. Бизга ҳеч ким ҳеч нарса айтмади, фақат негадир санъаткорнинг Олимпия шаҳарчасидаги концерти бекор қилинди. Шундан сўнг биз мотам вароғини кўрдик, ундан биз Владимир Семенович вафот этганлигини билдик”, - дейди Котенко.

У шоир билан боғлиқ қизиқарли воқеани эслайди. 1979 йилда жамоа Голландиядан Олимпиадан олдинги мусобақадан қайтаётганди: Шереметево аэропортида паспорт назорати пайтида йигитлар Марина Владини кўришади.

“Ўша вақтда уни ҳамма танирди: у жинси костюмида, гулдаста билан турганди. Владимир Семенович уни қучоқлайди, Слава Ободков (сув полоси бўйича СССРнинг кўп карра чемпиони - таҳр.) эса келиб, уларга шундай дейди: "Тўхтанглар, аввал менга дастхатингизни беринг, кейин эса ўпишасизлар”, - деб кулади спортчи.

Французская актриса Марина Влади (настоящее имя Марина Владимировна Полякова-Байдарова) и артист Театра на Таганке Владимир Высоцкий (второй справа)
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Французская актриса Марина Влади (настоящее имя Марина Владимировна Полякова-Байдарова) и артист Театра на Таганке Владимир Высоцкий в день празднования десятилетнего юбилея театра.

Спортчи Висоцкийнинг ижодини жуда яхши кўришини тан олади ва у Олмаотага келганида, ҳар доим унинг спектаклларига борган.

"Аммо, афсуски, биз Висоцкийни Олимпия шаҳарчасида кўрмадик", - деб қўшимча қилади Олимпия чемпиони.

1980 йилда Олимпия шаҳарчасининг ибодат залида хизмат қилган Россиянинг бош раввини Адольф Шаевич артист ҳаётининг сўнгги кунларига оид яна бир воқеа ҳақида Sputnik’га сўзлаб беради.

"1976-77 йилларда, Будапештда таҳсил олаётганимда, Таганка театри Венгрияга гастрол сафари билан келди. Ҳамкасбим Висоцкий олдига бориб, спектаклдан кейин учрашиш ташкил қилишга муваффақ бўлди. Биз вино сотиб олдик, аммо меҳмонхонанинг остонасида Владимир Семенович билан тўқнашдик: "Болалар, узр, ҳамма нарса бекор бўлди, Марина [Влади] тўсатдан келди ва мен аэропортга кетяпман. Учрашувимиз мана шундай амалга ошмай қолди! " - афсус билан эслайди Адольф Соломонович.

Нега совет матбуоти сукут сақлади

Ёзги Олимпиада-80 СССР учун бундай катта миқёсдаги биринчи спорт мусобақаси эди. Шунинг учун, "юқорида" умумиттифоқ кумирининг ўлими ҳақида сукут сақлашга қарор қилинди. Висоцкийнинг ўлими ҳақидаги маълумотни фақат иккита Совет газеталари - "Вечерняя Москва" ва "Советская култура" (бошқа версияларга кўра - "Советская Россия") эълон қилди ва “Вечерка”нинг некрологи лавозимидан айрилган эмиш.

Актер Владимир Высоцкий в роли Гамлета
© Sputnik / Мирослав Муразов
Актер Владимир Высоцкий в роли Гамлета.

Баъзи хотираларга кўра, "Вечерняя Москва" шоирнинг вафот этгани ҳақида эълон қилган ягона нашр бўлган экан. Газетанинг 1980 йил июлдаги сони Таганкадаги В.С.Висоцкий номидаги Давлат маданият маркази-музейида сақланади.

"Жуда қисқа: шу вақтда, шундай ҳаёт йилида театр ва кино актёри Владимир Семёнович Висоцкий вафот этди. Дўстлар ҳамдардлик билдирмоқда. Мана Висоцкийнинг ўлими ҳақидаги расмий матбуотда бўлган маълумот", - деб таърифлайди газета некрологи Александр Михайлов, захирадаги ФХХ генерали, у 1980 йилда Олимпиаданинг очилиш ва ёпилиш маросимларининг хавфсизлигини таъминлаш штабида ишлаган.

Қайғули хабар атайлаб сир сақланган бўлишига қарамай, кўплар кумирнинг ўлими ҳақида миш-мишлар орқали билиб олишди.

"Бугундан ҳаммасини эслайман. Эрталаб Олимпия шаҳарчасидаги ресторанда нонушта қилгани келдим ва шу заҳотиёқ бу хабарни етказишди. Радио тинглашни бошладик, барча телеканаллар кўриб чиқдик: батамом сукутнат. Кейинчалик куннинг ўрталарида барибир расмий хабар қилишди”,  - дейди Шаевич.

Кадр из телевизионного фильма Место встречи изменить нельзя. В роли Глеба Жеглова — Владимир Высоцкий
© Sputnik / РИА Новости
Кадр из телевизионного фильма "Место встречи изменить нельзя". В роли Глеба Жеглова — Владимир Высоцкий.

Зубовский бульвардаги Олимпия ўйинларининг асосий матбуот марказида (ҳозир бинони "Россия сегодня" халқаро ахборот агентлиги эгаллайди – таҳ.) қўшиқчининг ўлими 25 июль куни кечқурун эълон қилинди.

"Кечқурун Алла Пугачева матбуот марказида концерт берди. У чиқди ва биринчи навбатда Висоцкийнинг вафоти ҳақида эълон қилди. Унинг хотирасига "Мен бахтсизлигимни баҳор музида олиб юрдим ... " деган қўшиқни куйлади" - дейди бош муҳаррир Ольга Серова, 1980 йил ёзида университетда биринчи курсдан сўнг матбуот марказида амалиёт ўтаганди.

Висоцкий билан видолашув маросимига 600 нафар дружинник жалб қилинди

"Висоцкий тунда вафот этди (шифокор Анатолий Федотовнинг сўзларига кўра, у кечаси соат учдан бешгача вақт мобайнида вафот этган), эрталаб КГБ бу ҳақда аллақачон билган. Соат 11 да Москва шаҳар партия қўмитасига махсус хабарнома юборилган", - деб эслайди Михайлов.

Эртаси куни Москва КГБ бўлими ташаббуси билан “Моссовет”да йиғилиш бўлиб ўтди. Захирадаги ФХХ генералининг сўзларига кўра, мажлисни ўша пайтда Москва Советининг Ижроия қўмитаси раиси Владимир Промислов (1963-1986 йилларда раис) олиб борди. Учрашув қатнашчилари нафақат дафн маросимини ташкил қилиш, балки унинг хавфсизлигини таъминлаш масалаларини ҳам ҳал қилишди.

Церемония прощания с Владимиром Высоцким в здании Театра на Таганке 28 июля 1980 года
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Похороны популярного советского актера театра и кино, поэта и певца Владимира Высоцкого (1938-1980 гг.). Гражданская панихида и церемония прощания в здании Театра на Таганке 28 июля 1980 года.

"Юрий Петрович Любимов (1964-1984 йилларда - Таганка номидаги Москва театрининг бадиий раҳбари – таҳр.) КГБдан Висоцкий билан видолашув маросимида тартибни таъминлаш мақсадида ўз кучларини жалб қилинишини сўради. Биз олимпия объектларидан 600 нафарга яқин дружинник чақиришга мажбур бўлдик", - деб таъкидлайди Михайлов.

Булар комсомол округ қўмиталари орасидан сайланган комсомол ишчилар отрядлари аъзолари эди. Улар кулранг шим ва кўк кўйлак кийишган. Дружинниклар ва милиция билан бирга тартибни таъминлади, шоир билан видолашмоқчи бўлган одамлар навбатини назорат қилишди.

"Висоцкийни ҳамма яхши кўрган ва дафн маросими пайтида ҳеч қандай провокация бўлмаслигига ҳаракат қилди. Жуда кўп одамлар бор эди. Хонанда билан видолашмоқчи бўлган одамларнинг навбати - “Котельническая набережная”даги баланд қаватли бино орқасигача чўзилиб кетди", - дейди Михайлов.

Очередь к зданию Театра на Таганке, где проходила церемония прощания с Владимиром Высоцким 28 июля 1980 года
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Очередь к зданию Театра на Таганке, где проходила церемония прощания с Владимиром Высоцким 28 июля 1980 года.

Ўшанда "Таганка" га 100 мингдан ортиқ одам келди, гувоҳларнинг сўзларига кўра, театр кириш эшигигача навбат тўққиз километрга етди.

“Бу ҳақиқатан ҳам халқ видолашуви эди. Одамлар нафақат театрни қуршаб олишди, хонандани сўнгги марта кўриш учун кўплаб фуқаролар уй томлари, автобус бекатлари, чироқ устунларига чиқиб олишди", - дейди Михайлов.

"Бу кескин фарқ бўлди. Ярим бўшаб қолган Москва - бутун оломон “Ваганковское” қабристонида. Ажойиб бирдамлик ҳисси", - дейди 1980 йилда Олимпиада ўйинларида қатнашган Темирбулат Билялиев.

Вынос гроба с телом Владимира Высоцкого из здания Театра на Таганке
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Гроб с телом Владимира Высоцкого выносят (слева направо) Валерий Янклович — актер и друг Владимира Высоцкого, Юрий Любимов — художественный руководитель Театра на Таганке, Вениамин Смехов — актер Театра на Таганке.

Висоцкийнинг қабри мухлислар учун зиёрат масканига айланди

Дафн маросимидан кейин Висоцкийнинг қабри мухлислар учун зиёрат масканига айланди.

"Зиёратчиларни ўзига тортиши кўп ҳолларда қабристонда ўзини тутиш қоидалари бузилишига олиб келди. Ҳаваскор қўшиқчилар пайдо бўлди, қабр олдида хонанданинг ашулаларини тинглаш учун одамлар ўзи билан магнитафонлар олиб келишди. Аммо қабристон - концерт ўтказиш жойи эмас", - дейди таъкидлайди Михайлов.

"Ўлимидан сўнг беш-олти йил Висоцкий қабрини зиёрат қилиш давом этди. Унинг хотира кунларида кўплаб одамлар келишган эди", - деб қўшиб қўйди 1984- 1992 йилларда Ваганьковский қабристонидаги черковда хизмат қилган проториерей Николай Соколов.

Афсуски, хонанданинг ўлимида пул ишламоқчи бўлганлар ҳам бор эди. Висоцкийнинг суратлари ва ёзувлари қора бозорда сотишди.

"Биз, албатта, милиция кучи билан бу чайқовчиларни ҳайдадик", - дейди Михайлов.

Памятник поэту и автору-исполнителю песен, актеру Владимиру Высоцкому на Ваганьковском кладбище в Москве
© Sputnik / Юрий Абрамочкин
У памятника поэту и автору-исполнителю песен, актеру Владимиру Высоцкому на Ваганьковском кладбище в Москве.

Висоцкийнинг онаси Нина Максимовнанинг сўзларига кўра, ўғли ўлимидан кейин унинг квартирасига кўп одамлар келган ва кўплаб шахсий буюмлар, фотосуратлар, кассеталар йўқолган - меҳмонлар уларни эсдалик сифатида олишган.

"Висоцкий вафотидан бир-икки йил ўтгач, ўзини қўшиқчининг яқин дўсти деб айтган киши АҚШга кетмоқчи бўлади. Божхона уни Висоцкийнинг иш ёзувлари билан 40 ёки 60 дона кассетасини олиб қўйди. Яъни бу ёзувлар хонанданинг бутун ижодий жараёнини ўз ичига олади: у қандай қилиб матнга мусиқа танлаши, ўнлаб вариантлар", - деб эслайди Михайлов.

КГБ Висоцкийнинг ижодий мероси чет элга олиб кетишидан хавфсираган

Михайловнинг айтишича, Висоцкий рафиқаси Марина Влади шоирнинг муаллифлик ҳуқуқининг меросхўри бўлган ва марҳум эрининг хотирасига қандай муносабатда бўлаётганига диққат билан кузатган.

"КГБда тушунишган: тезроқ ҳаракат қилиш керак, акс ҳолда Влади Висоцкийнинг бутун архивини йиғиб, Францияга олиб кетади. Висоцкийнинг ижоди билан боғлиқ ҳамма нарса СССРда қолиши муҳим эди. 1981 йилда"Современник" нашриётида Владимир Семеновичнинг шеърлари тўпламини чоп этилди. Адади оз бўлса-да, аммо актёрнинг ижодига давлатнинг муносабати кўрсатилганди", - деб таъкидлайди захирадаги ФХХ генерали.

1986 йилда Висоцкий вафотидан кейин РСФСРда хизмат кўрсатган артист унвонига сазовор бўлди ва 1987 йилда эса "Учрашув жойини ўзгартириб бўлмайди" (Место встречи изменить нельзя) фильмида Глеб Жеглов роли учун СССР Давлат мукофотига сазовор бўлди. Ўша йили у ҳақида биринчи фильм - Эльдар Рязановнинг "Владимир Висоцкий билан тўрт учрашув" фильми чиқди. 1988 йил 25 январда Таганка театрида Юрий Любимов томонидан саҳналаштирилган "Владимир Висоцкий" спектаклининг премьераси бўлиб ўтди.

Висоцкий ҳаёти давомида нафақат СССРнинг кўплаб шаҳарларида, балки АҚШ, Болгария, Франция, Канада ва бошқа давлатларда 1000 дан ортиқ концерт берди.

Французская актриса театра и кино Марина Влади (настоящие имя и фамилия — Марина Владимировна Полякова-Байдарова)
© Sputnik / Анатолий Гаранин
Французская актриса театра и кино Марина Влади (настоящие имя и фамилия — Марина Владимировна Полякова-Байдарова), последняя жена Владимира Высоцкого.

"Влади Франция Коммунистик партиясининг сиёсий бюросининг аъзоси эди. Шу муносабат билан Висоцкий ҳақида юзага келадиган барча саволлар автоматик равишда олиб ташланарди. Яъни унинг даҳсизлиги ва иммунитети (бизда бундай қоида бор эди) Висоцкийга ҳам тегишли эди. Шунинг учун у нисбатан эркин ҳаракатланиш ҳуқуқидан фойдаланган. Худо сақласин, агар Влади Франция Коммунистик партиясининг бош котиби Жорж Маршега мурожаат этса ва у Брежневни қўнғироқ қилса”, - деб тушунтиради Михайлов.

Владимир Висоцкий 42 ёшида вафот этди. Ўлимнинг расмий сабаби - ўткир юрак-қон томир этишмовчилиги. Владимир Семенович ҳаёти давомида 100 дан ортиқ шеърлар ва 600 та қўшиқ ёзди, уларнинг аксарияти СССРда тақиқланган. Театрда ишлаб, қўшиқлар ёзган вақтда Висоцкий, шунингдек, фильмларда ҳам суратга тушди ва 30 га яқин фильмларда бош ролларни ижро этди.

Висоцкий 1979 йил июлида Ўзбекистонга охирги марта гастрол билан келганди.

863
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (22)

“ШО-2” Германия ва АҚШ ўртасидаги муносабатлар тақдирини белгилайди

416
(Янгиланган 18:02 20.01.2021)
Жо Байден ўз инаугурацияга АҚШнинг асосий ҳамкори бўлган Германиядан унчалик ёқимли бўлмаган совғани олди.

Бу янги администрация ҳал қилиниши керак бўлган, эҳтиёткорлик билан ўралган ва лента билан боғланган асосий муаммолар тўпламини акс этади.

АҚШ “Шимолий оқим 2” (ШО-2) қурилишида иштирок этган Россия "Фортуна" қувур ётқизиш кемасига қарши санкциялар жорий қилди. Шунингдек, Германия ОАВларига кўра, Американинг Берлиндаги элчихонаси Германия ҳукуматига янги чеклов чораларини жорий этиш режалари тўғрисида хабар берди.

Германия ҳукумати ўзининг кучсизлигидан, ҳақоратли тарзда "буни афсус билан маълумот учун қабул қилганликлари" ҳақида муносабат билдирди, яъни расмий равишда ташвиш билдирилгани ҳам йўқ.

Бу содир бўлган воқеалар бундан бир неча кун олдин содир бўлган яна бир муҳим воқеанинг давоми эди.

АҚШ собиқ давлат котиби ва Жо Байденнинг ташқи сиёсат бўйича маслаҳатчиси Николас Бернс сайловда бир вақтнинг ўзида, янги администрация "Германия ҳукумати ва бошқа иштирокчи давлатлар билан ишонч ва оқилоналик билан суҳбат" ўтказиши учун АҚШ газ қувурига қўйилган санкцияларини бир вақтнинг ўзида музлатиб қўйиш ва унинг қурилишини тўхтатиб туриш ғоясини илгари сурди.

Шубҳасиз, Бернс ўз ташаббуси билан ҳаракат қилмаган, аксинча Вашингтоннинг таклифини айтди.

Бироқ, немислар унга қўл силтаб эътиборсизлик билдиришди. Бундестаг Энергетика қўмитаси раҳбари Клаус Эрнст Германия энергетика сиёсатининг АҚШ билан муҳокама қилинишини "умуман ноўрин" деб айтди. Унинг таъкидлашича, "ШО-2"нинг қурилиши - бу фақат Европанинг иши, у барча зарур рухсатномаларга эга ва шу сабабли тезда тугатилиши керак".

Сўнгги ўн йилликда Дональд Трампнинг президентлигида носозлик юз берган ва демократлар уни қайта тикламоқчи бўлган - Американинг ташқи сиёсати кўпинча глобалист сифатида тавсифланади. У иккита асосий ва бир хил даражада муҳим таркибий қисмлардан иборат - процессуал-институционал ва мафкуравий.

Мафкура учун - ЛГБТ-ривожланишидан тортиб, экологик сабабларга кўра, инсониятнинг гўшт истеъмол қилишдан воз кечишгача бўлган   энг либерал ва илғор ғояларнинг катта мажмуа жавоб беради. Бунда тарафдорларнинг радикализми "ягона ҳақиқий таълимот"га риоя қилиш талаблари ва рози бўлмаганларни таъқиб қилиш тобора кучаймоқда.

Институционал қисм жамоатчиликка яхши маълум ва у миллатлараро ташкилотлар, ҳужжатлар ва процедуралар тизимидан иборат. Шу тариқа АҚШ кўп йиллар давомида дунёга мақбул ўйин қоидаларини ўрнатиш ва ўз глобал етакчиликни абадий ўрнатиш деган машҳур фикр бор.

Бир нарса кўнгилдагидек кетмагани анчадан бери аён бўлиб қолди. Кўплаб давлатлар ўзларига нисбатан олдиндан адолатсиз эканлиги маълум бўлган тизимда ўйнашни ва ғалаба қозонишни ўрганди. Россия ва Жаҳон савдо ташкилотининг қоидаларини ўз фойдасига муваффақиятли татбиқ этиши истиснолардан кўра, аниқ мисол бўлади. Буни Дональд Трамп тўрт йил давомида такрорлаб келди, иккиланмасдан АҚШни кўплаб халқаро шартномалар ва ташкилотлардан чиқишга олиб келди: аслида улар Америка учун аввал ўйлаганидек фойдали эмас.

Шуни англаш қийин эмаски, улардан бири Германия АҚШнинг бир нечта имтиёзли шериклари кўпроқ бонусларга эга - ва аллақачон аниқ бўлиб қолганидек, улардан қандай қилиб яхши фойдаланишни билишади.

Германия ўз суверенитетини аста-секин, жимгина тиклаш ва Америкадан ўз манфаатлари йўлида фойдаланиш схемасини барбод қилган, бор ҳақиқатни, шошмашарлик билан айтган Трамп айнан шунинг учун Берлин учун жуда ноқулай эди.

Айнан шунинг учун ҳам ГФР ҳукумати Байденни эйфория билан АҚШ янги президенти сифатида қабул қилди: бу немислар учун муносабатларни анча қулай форматни қайтаришини ваъда қилмоқда - тарғибот риторикасининг тўлиқ мос келиши ва Германия учун қулай кун тартибини зимдан муваффақиятли ўтказиши мумкин.

Бу "Шимолий оқим-2" билан содир бўлмоқда. Сўнгги ойларда қувур линияси қурилишини океанорти санкцияларининг босимидан иложи борича ҳимоя қилиш чоралари кўрилди. Ўша "Фортуна"нинг эгалари ўзгартирилди. Мекленбург-Ворпоммерн парламенти лойиҳанинг операцион фаолиятини қўллаб-қувватлаш учун фонд яратди.

Энг қизиғи шундаки, ушбу тузилма ёрдамида Германия ҳукумати иккита қуённи битта ўқ билан ўлдиришга уринмоқдалар: қурилишни ўзи қўллаб-қувватлашдан ташқари, унинг, чунки янги ташкилот "Мекленбург-Ғарбий Померания" иқлим ва атроф-муҳитни муҳофаза қилиш фонди "деб номланган ва "Германиянинг иқлим мақсадларига эришиш"ни тарғиб қилиш бўйича ахборот ва мафкуравий таъминотини ҳам амалга оширмоқдалар. Шу тарзда экологик кун тартиби узатилмоқда, чунки мамлакат ичкарисида "ШО-2"га қаршилик қилиш яшиллар фаолроқ ишлатмоқда.

Жо Байден жамоаси жуда қийин аҳволга тушиб қолди. Улар, Трамп қилганидек - стратегик шеригига қарши қаттиқ чоралар кўриш билан бутун дунёга катта жанжал кўтара  олишмайди. Бу шунчаки Ғарб бирлигини тиклаш бўйича асосларга зид, демократлар улар билан ҳокимиятга қайтмоқда. Бундан ташқари, умуман олганда, Берлин Вашингтонга содиқ ғайрат ва чуқур мафкуравий иттифоқни намойиш этади, бу уларнинг Россияда Алексей Навальний ҳибсга олинишига нисбатан синхрон-ғазабланган реакция билан яна бир бор намоён бўлди.

Пардалар ортидаги “базм”ларда ишлашнинг одатий усуллари ва босимнинг аста-секин ўсиб бориши бир неча ойга чўзилиб кетиши билан таҳдид қилмоқда: немислар халқаро-бюрократик тортиш-туртиш ва сансалорлик бўйича катта усталари ҳисобланади. Ўша вақтга қадар "ШО-2" қуриб битказилади, америкаликларга эса мушт силкитиш учун кеч бўлади.

Натижада Жо Байден президентликнинг илк кунлариданоқ янги администрация ўз ишида қатъиян қабул қилиниши мумкин бўлмаган трампизм ва ғоявий жиҳатдан тўғри, аммо қатъий самарасиз либерал глобализмни танлашга мажбур бўлади.

Бироқ, Германияда ўзига хос қийинчиликлари бор. Кеча “Газпром” сиёсий босим туфайли "ШО-2" газ қувури учун хавф туғдириши ҳақида огоҳлантирди, бу эса лойиҳанинг тўхтатилиши ёки ҳатто бекор қилинишига олиб келиши мумкин. Бу биринчи навбатда мустақилликка интилиш ва геосиёсий жиҳатдан мустаҳкамланиш борасидаги Навальнийни заҳарлаш иши кўринишидаги Россияга қарши картасини ўйнашни яхши фикр деб билган Берлин учун огоҳлантириш - Россиянинг бундай нарсаларга қанчалик оғриқли жавоб қайтариши мумкинлигини яна бир бор унутди.

416
Теглар:
Жо Байден, Дональд Трамп, газ, санкциялар, Навальний, Германия, АҚШ, Россия, Шимолий оқим-2
Мавзу бўйича
АҚШ “Шимолий оқим-2”га қарши санкцияларни узайтирди
Байдендан “Шимолий оқим-2” борасида нималарни кутиш мумкин?
“Шимолий оқим – 2” учун ҳал қилувчи жанг бошланди
АҚШ нима учун "Шимолий оқим-2"га тўсқинлик қилмоқда - видео
“Шимолий оқим-2” қувурларини ётқизиш учун кема иш жойига яқинлашди
АҚШ яна "Шимолий оқим - 2" масаласига киришди
АҚШ “Шимолий оқим-2”га қарши янги санкциялар жорий этди
Атомная подводная лодка ВМФ России. Архивное фото

Путин “матрёшкаси” ёки Россиянинг янги сув ости кемаси ҳақида нималар маълум бўлди

1268
(Янгиланган 09:44 20.01.2021)
Россиянинг ядровий энергия ёрдамида ҳаракатланувчи, континентлараро стратегик торпедоси АҚШ мудофаа тизимини чил-парчин қилди. Энди уларни икки океан ҳам "ҳимоя гумбазлари" ҳам ҳимоя қила олмайди.

Россияда махсус атом сув ости кемаси қурилиши якунига етмоқда. Қисқа вақт ичида унинг гидравлик синовлари бошланиши керак. Россия ҳарбий-денгиз флотига (ҲДФ) ушбу кема 2027 йилга қадар фойдаланишга топширилиши керак.

“Ульяновск” (09853 проект) туридаги субмариналарини қуриши Севмаш заводида 2017 йилда бошланган эди. Лекин кейинчалик кема конструкцияси замонавий тизим ва механизмлар билан тўлдирилган. Military Watch Magazine нашрига кўра, ушбу кемалар совет даврида қурилган “Борей” стратегик атом сув ости крейсерларининг кичрайтирилган нусхасидир.

"Ульяновск" сув ости кемаси "Хабаровск" ва "Белгород"дан фарқли ўлароқ, "Посейдон"  - термоядровий торпедолар билан жиҳозлангандир. Яқин келажакда Россия шимолий флот таркибида камида иккита ана шундай торпедолар ташувчи кемалар бўлишини режалаштирган.

Денгиз худоси 

"Посейдон"  - кўп мақсадли океан системаси бўлиб, у НАТОнинг Шарқий Европа ҳудудига кенгайиши ва Пентагоннинг зарба бериш потенциалини оширишга қарши жавобдир.

"Посейдон"  - Россиянинг энг махфий лойиҳаларидан бири бўлиб, eшбу тизим ҳақида аниқ маълумот жуда кам тарқалган. У ҳақида бироз олдин чоп этилган эҳтимолий хусусиятлари ҳам мутахассисларга Россиянинг у ядровий ушлаб туриш тизими ҳақида тасаввур бериши мумкин.

Океанская многоцелевая система Посейдон
Пресс-служба Минобороны РФ
Полигонные испытания комплекса "Посейдон"

"Ульяновск" — серияли субмарина бўлиб,  "Хабаровск" концепциясининг давомчисидир. “Ульяновск” икки корпусли компоновкага эга бўлиши мумкин. Сув ости кемасининг узунлиги 113 метрга етиши, тўлиқ сув сиғими— ўртача 10 минг тоннани ташкил қилиши, сувга шўнғиш хусусияти 500 метргача бўлиши, сув остида ҳаракатланиш тезлиги 30 узелгача бўлиши мумкин. Кема 120 сутка давомида чекланмаган масофага автоном сузишда бўлиши мумкин. Экипаж – 100 киши.

Ульяновск 6та “Посейдон” торпедолари, “Калибр-ПЛ" қанотли ракеталари, "Циркон" гипертовуш ракеталар  ва "Пакет-ПЛ" ўз-ўзини ҳимоя қилиш мажмуаси билан жиҳозланган бўлиши мумкин.

Россиянинг кўп мақсадли океан тизими душманнинг аваташувчи гуруҳларини, қирғоқдани нишонларни, ҳарбий базаларини ва қирғоқбўйидаги бошқа стратегик объектларини йўқ қилиши мумкин.

Путин “матрешка”си

09851 ва 09853 лойиҳаларига мансуб сув ости торпедолари ташувчилари – яширин ва жуда қудратли бўлиши мумкин. Улар жаҳон океанининг  исталган қисмида 4 ой давомида сув остида яширин жанговар хизмат олиб бориши мумкин. Ўз навбатида “Посейдон” аппаратлари - янада яширин ва янада автоном, жанговар вазиятда эса – умуман  йўқ қилиб бўлмайдиган даражада ҳимояланган.

Россиянинг кўп мақсадли океан сув ости жанговар тизими – атом сув ости кемаси ва континентлараро термоядровий торпедолар, қандайдир маънода рус матрешкасини эслатади. Душманлар уни безовта қилмагани  маъқул, жиддий сабаб бўлмаса - у ишга тушмайди.  

"Посейдон" – ядровий двигателга эга бўлган сув ости аппаратининг узунлиги 20 метр, диаметри 1,8 м ва оғирлиги 100 тоннани ташкил қилади. У чекланмаган масофадаги нишонга зарба бериши, сув остига 1км чуқурликкача яшириниши, 100 узел (185 км/соат) тезликда ҳаракатланиши мумкин.

Ундан ташқари сув ости аппаратининг ўз сунъий онги бўлади ва ўз ташувчисидан бир неча минг км узоқликда мустақил ҳаракат қилиши мумкин. Қандай тезлик ва чуқурликда ҳаракатланишни аппаратнинг ўзи вазиятга қараб ҳал қилади. Унинг максимал тезлиги ҳар қандай хавфдан қочиб  қаолиш имконини беради. Унинг турган жойини  гидроакустик воситалар ёрдамида аниқлашнинг иложи йўқ.

“Посейдон” 10 км масофагача денгиз туби релльефига мувофиқ ҳаракат йўналишини белгилаши, нишонга етиб борганидан сўнг ҳам жанговар боши ишга туширилишини ойлаб кутиши ёки базага қайтиши мумкин.  "Посейдон" жанговар қисмининг қуввати  — 100 мегатонна тротилни ташкил қилади. Унинг “жанговар бошидаги” кобальт секция – душман ҳудудини максимал даражада радиоактив ифлослантириш учун мўлжалланган.

Бундай тафсилотлар Россияга билан “куч нуқтаи назаридан” гаплашишни режалаштирган “ҳамкорлар” учун атайлаб хабар қилинмоқда. Атом субмариналари ва стратегик торпедоларининг ушбу хусусиятлари, душман сувда ва қуруқликда мустаҳкам “ҳимоя гумбази” яратган ҳолда ҳам жавоб зарбаси бериш имконятини сақлаб қолиш учун яратилган.

Режалаштирилаётган 4та субмариналар – бу жаҳон океанида 24та “Посейдон” дегани. Forbes баҳо беришига кўра ушбу торпедолар ҳар қандай рақибнинг қирғоқ мудофаасини нольга тенглаштириши, авиаташувчи гуруҳларини йўқ қилиши мумкин. Ушбу тизим АҚШнинг ғарбий ёки шарқий қирғоғига мисли кўрилмаган миқдорида зарар етказиши мумкин. Бундай хусусиятга эга бўлган ҲДФ дунёда бошқа йўқ.

ҲДФ стратегиясида рус революцияси

Вашингтон ўзининг ҲДФ ва хорижий ҳарбий базалар тармоғига ишонган ҳолда тажовузкор ташқи сиёсати олиб бормоқда ва бутун дунёни назорат қилишни режалаштирган.

Россия стратегик кўп мақсадли субмариналари яратишига сабаб, АҚШ ўз сув ости кемаларида 2,5 км масофага зарба бера оладиган “Томогавк”  ракеталарини жойлаштириши сабаб бўлган, деб ҳисоблайди экспертлар.

 “Посейдон”лар пайдо бўлиши Американи жиддий уйловга солган. Уларни ҳозир - жанг вақтида ушбу қуроллардан фойдаланиш халқаро ҳуқуқ нормаларини бузмайдими, деган савол қийнамоқда. Бу жавобсиз саволдир.

Россия “Посейдон”лари АҚШ олдин эга бўлган, икки океан ҳимоясидан маҳрум қилади. Термоядровий заряд билан жиҳозланган ақлли сув ости дронларининг борлигини ўзи америкаликларни тинчликка мажбурлайди, келишувчанлигини оширади. Бунга жавобан эса Вашингтон, улкан молиявий харажатлар қилиши, “қиёмат куни торпедоларига” қарши мутлақ янги ҳимоя тизими яратиши керак бўлади. Лекин бунга америкаликларнинг технологик қолоқлиги халал беради.

Келажакда эса, ядровий торпедолар йирик ҳарбий кемаларга, ёки гидрографик ва савдо кемалари кўринишидаги яширин кемаларда ҳам ўрнатилиши мумкин.

"Посейдон" тизими бугунг кунда мавжуд бўлган ҳеч қандай қуролланишни чекловчи тизимлар остига тушмайди ва улкан экспорт потенциалига эга. Халқаро қурол бозорида унга келишилган “жанговар бош” ўрнатган ҳолда ҳаридорларга етказиб бериш мумкин.

Ҳиндистон ва Хитой ушбу қуролни кўп ўйлаб ўтирмасдан сотиб олган бўларди. Хитой мутахассслари ана шундай технологиялар сув остида катта чуқурликда изланишлар ўтказиш учун идеал восита бўлиши мумкинлигини маълум қилишди. Дарҳақиқат “Посейдон” корпуси уни 14 кмгача денгиз тубига тушириш имконини беради.

Нима бўлгандан ҳам, Россиянинг ядровий энергия ёрдамида ҳаракатланувчи, стратегик континентлараро  аппаратининг келажаги порлоқдир. Москва эса - ҳар қандай ноқулай ҳамкорлар билан “инсонпарварлик кучи” нуқтаи назаридан музокаралар олиб боришга тайёр.

1268
Министр иностранных дел Узбекистана Абдулазиз Камилов

Камилов Осиё давлатларини туризмни рағбатлантиришга чақирди

39
Тадбирда Осиёда минтақавий интеграцияни чуқурлаштириш борасида амалга оширилаётган масалаларга алоҳида эътибор қаратилди.

ТОШКЕНТ, 21 янв - Sputnik. Ўзбекистон Ташқи ишлар вазири Aбдулазиз Камилов "Янги хавфсиз ва соғлом туризм" мавзусида видеоконференция шаклида бўлиб ўтган Осиё ҳамкорлик мулоқоти (ОҲМ)га аъзо давлатлар Ташқи ишлар вазирлари кенгашининг XVII йиғилишида иштирок этди.

Тадбирда тузилма бош котиби Порнчаи Данвиватан(Pornchai Danvivatanning ) ҳисоботи тингланди, ОҲМнинг бошқа ташкилотлар ва халқаро муносабатларнинг субйектлар билан алоқалари бўйича меъёрий қоидалар тасдиқланди ҳамда ташкилий масалалар кўриб чиқилди.

Делегациялар раҳбарлари туризм соҳасидаги ҳамкорликнинг бугунги ҳолати ва келгусидаги ривожланиш истиқболларини муҳокама қилдилар. Хусусан, коронавирус пандемияси шароитида хорижий сайёҳларнинг хавфсизлиги ва соғлиғини таъминлашга қаратилган янгича ёндашувларни ишлаб чиқишнинг муҳим жиҳатлари, уларни ҳаётга татбиқ этиш механизмлари ҳақида сўз юритилди.

Ташқи ишлар вазири Камилов ўз нутқида COVID-19га қарши курашишдан жаҳон иқтисодиётини қайта тиклаш, жумладан туризм соҳасини рағбатлантиришга фаол тайёргарлик кўриш босқичига ўтиш учун қатъий чоралар қабул қилиш ва саъй-ҳаракатларни бирлаштириш зарурлигини таъкидлади.

Ўзбекистон ТИВ раҳбари тадбир қатнашчиларига Ўзбекистонда туризм соҳасини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш борасида амалга оширилаётган комплекс чора-тадбирлар ҳақида маълумот берди. Хусусан, сайёҳлик қайта йўлга қўйилганидан кейин республикага келган хорижий сайёҳлар "туризмни янги шаклда" – янада хавфсиз, янада ранг-баранг ва янада индивидуал ҳолда кўришлари мумкин бўлади.

Тадбирда Осиёда минтақавий интеграцияни чуқурлаштириш борасида амалга оширилаётган масалаларга алоҳида эътибор қаратилди. Шу нуқтайи назардан, Марказий ва Жанубий Осиё ўртасида ўзаро боғлиқликни мустаҳкамлашнинг муҳимлиги қайд етилди.

Тадбир якунида Осиёда ҳамкорлик мулоқоти бўйича ташқи ишлар вазирлар кенгаши XVII йиғилишининг Aнқара декларацияси қабул қилинди.

39