Олимпийская чемпионка 1980 года по волейболу Лариса Павлова

Спортчи, чемпион ва гўзал: Лариса Павлованинг волейболдаги “олтини”

177
Лариса Павлова 1980 йилдаги Олимпия термасидаги ўзбекистонлик ягона волейболчи эди. Кўп йиллар давомида у "Автомобилист"да ўйнади.

Лариса Павлова 1980 йилдаги Олимпия термасидаги ўзбекистонлик ягона волейболчи эди. Кўп йиллар давомида у "Автомобилист"да ўйнади, кейинчалик эса спорт мутасаддиси сифатида ишлади.

Олимпиада йилидаги “Мисс Волейбол”

Бўлғуси чемпион ўспиринлигида катта опасидан ўрнак олиб, волейбол ўйнашга қизиқди. Опаси бир пайт маҳаллий "Спартак" жамоасида ўйнаган ва спорт устаси даражасигача кўтарилган. Кейин турмушга чиқиб ўйин майдонини тарк этди. Лариса эса севимли волейболига кўп йилларини бағишлаб унда ажойиб натижаларга эришди.

60-чи йилларнинг охирида, Павловлар оиласи Сахалин вилоятидан Тошкентга кўчиб ўтишганида, Лариса маҳаллий "Автомобилист" аёллар жамоасида ўйнай бошлади. Олимпиадагача бўлган ўн йиликда жамоа энг яхши натижаларга эришган. Унинг таркибида Павлова волейбол бўйича СССР кубогини қўлга киритди. Талаба бўла туриб, у 1977 йилги Бутунжаҳон ёзги Универсиадасида ғалаба қозонди. Умидли спортчи Иттифоқ даражасида кўзга ташланди.

Лариса Павлова
Из личного архива Ларисы Павловой
Лариса Павлова

"Давроқе, Олимпиада олдидан турне пайтида менга икки марта "Мисс Волейбол" сифатида танлашди. Бу подиум узра юриш талаб этиладиган ва ижодий чиқишлар қилинадиган классик гўзаллик танлови бўлмаган. Оммавий танловсиз баҳолашарди – балким, ташқи кўриниши ва харизма бўйича. Бу унвон менга СССР чемпионатида берилди,. кейин Руминиядаги турнирда ва мен бундай ҳушомад ҳақида бевосита мукофот топшириш маросимидан олдин билганман", - деб эслайди Лариса.

Олимпия ўйинларига танлашаётганда назорат-меъёр гуруҳлари ҳар бир ўйинчи бўйича маълумотларни мавсум давомида қайд қилишган: волейболчи нечта гол урди? у қандай услублардан фойдаланади? қандай хатоларга йўл қўяди? Ушбу ҳисоботлар натижаларига кўра СССР терма жамоаси мураббийлар кенгаши асосий жамоада ким ўрин эгаллашга лойиқлигини қарор қилган.

Волейбольный клуб Автомобилист Ташкент
Из личного архива Ларисы Павловой
Волейбольный клуб "Автомобилист Ташкент"

"Етакчи ўйинчилар доим кўзга ташланиб туришади ва менинг имкониятим борлигини билардим. Аммо Олимпия мавсуми бошланишидан олдин ҳаммаси шубҳа остида эди. Совет волейболчиларининг таркиби асосан машҳур “Уралочка”дан (Россияда энг номдор Екатеринбург аёллар жамоаси-таҳр.), Украина ва Беларусь жамоаларидан ташкил топган эди. Аммо мен, камтар бир ўзбек қизи Олимпиадани орзу қилар эдим. Бунинг устига, менда ўз республикамдан муваффақиятли чиққан волейболчи - икки карра Олимпиада чемпиони (1968 ва 1972 йиллар)Вера Дуюнованинг жонли намунаси бор эди", - деб эслайди Павлова.

Волейболистки
Из личного архива Ларисы Павловой
Волейболистки

СССР олимпия терма жамоасининг таркиби ўйинлардан бир ярим ой олдин Свердловск вилоятидаги ўқув-машғулот йиғинида қабул қилинди. Мамлакат шарафини ҳимоя қилиш "Уралочка"дан саккизта, ЦСКАдан учта ва ўзбекистонлик иқтидорли волейболчи қиз - Лариса Павловага ишониб топширилди.

Кўп миллатли мухлислар ва мураббийнинг сеҳрли насиҳати

Шундай қилиб, 1980 йил июл ойида Олимпиаданинг барча спортчи-қатнашчилари Олимпия шаҳарчасига жойлашдилар. Умумий байрам ҳисси барча ўйинлар давомида тарк этмади. Совет спортчилари ҳаммадан кўпроқ Болгариялик ҳамкасблари билан мулоқот қилишди - яхшиямки, тиллар жуда ўхшаш. Айниқса Павлова дастлабки назорат ўйинларидаги япониялик мухлисларни эслаб қолди. Ўша пайтда ҳам уларда саҳнага спортчиларга совға сифатида ўйинчоқларни ташлаш одат эди.

Ҳар куни Олимпия шаҳарчасида миллий тадбирлар, концертлар, дискотекалар, кино намойишлари ўтказиларди. Совет эстрадасининг барча юлдузлари шу ерда эди.

XXII летние Олимпийские игры (19 июля - 3 августа 1980 года). Дружеские рукопожатия советских и перуанских волейболисток. Малая спортивная арена Центрального стадиона имени В. И. Ленина.
© Sputnik / Владимир Вяткин
XXII летние Олимпийские игры (19 июля - 3 августа 1980 года). Дружеские рукопожатия советских и перуанских волейболисток. Малая спортивная арена Центрального стадиона имени В. И. Ленина.

"Айниқса ҳотирамда, халқ артисти Геннадий Хазанов билан бўлган учрашувлар қолган: у Ўйинлар тимсоли эди ва у ҳар куни рафиқаси Злата билан бирга келар эди. Аммо биз маданий дастурларда кўп иштирок этмадик. Тўғри, мураббийимиз бизга буни тақиқламаган, биз бутун жамоа билан чалғимасликка қарор қилдик. Биз фақатгина бўлажак ўйинларни ўйлар эдик, ўз формамизни сақлашга ҳаракат қилдик. Ўйинлар иштирокчиларига барча томошалар бепул бўлган, бизни ҳатто Катта театрга ҳам таклиф қилишган. Аммо биз катта мақсадимизга эришишни кўнгилҳушликлардан афзал кўрдик”, - дейди спортчи.

Волейболчилар жамоасининг қўшнилари баскетболчилар эди, қизлар доим бир-биридан игна ва ипларни олиб туришарди, ўйинчилар рақамлари ва гербларини тикишда ёрдам беришарди.

Лужникидаги Олимпия байрами очилиш маросими билан бошланди. Барча жамоалар навбатма-навбат стадионга чиқиб келиб, шараф айланасидан юриб, кейин алфавит тартибида сафланишган. "Трибуналарда - СССРнинг бутун раҳбарияти. Бундай одамлар сизга меҳр билан қўл силташини кўриш жуда ёқимли эди", - деб эслайди Павлова.

Уй олимпиадасида Совет миллий терма жамоасининг бош мураббийи Николай Карполь ("Уралочка"нинг узоқ йиллик мураббийи - таҳр.) эди. Волейболчи ҳар бир ўйин олдидан у йиғилишларни қандай ўтказганини эслайди, ким, қаерда туришини ва нима қилишини тушунтирарди. У қизларга рақиб жамоанинг заиф томонларини излаш ва тўпни улар ёмонроқ қилаётган томонга йўналтириш муҳимлигини ўргатарди. У комбинацияланган стратегияни талаб қиларди: ундаги асосийси - бу боғловчи ўйинчи, у пасни қаерга узатиш яхшироқлигини кўриши керак.

"Николай Васильевич билан ишлаш жуда қизиқ эди. У доим, айниқса ватанимиз юрагидалигимиз учун ҳам ғалаба қозонишимиз кераклигини айтарди. Албатта у бизга бақирарди, лекин бу мураббийга мумкин. Аммо баъзида шундай ҳам бўлардики, биз чарчаганмиз, кучимиз кетган ... Николай Васильевич эса шунчаки айтиб қоларди: "Қизлар, сафга туринг!" ... Ва бўлди, шу заҳотиёқ қаердандир қувватимиз ошиб, куч келиб ва биз курашишга шай турардик", - дейди Олимпиада чемпиони.

Момент встречи женских волейбольных команд СССР - Перу на XXII Олимпийских играх в Москве.
© Sputnik / Владимир Вяткин
Момент встречи женских волейбольных команд СССР - Перу на XXII Олимпийских играх в Москве.

Волейбол жамоавий ўйин бўлиб, унда жамоанинг ҳар бир аъзоси ҳамма учун масъулдир.Ҳамма яҳлит монолит бўлиши керак, бир-бирини ярим нигоҳдан тушуниши керак. Бунда нафақат тактика, комбинациялар, ақлли узатмалар ва тўп қабул қилишлари, балки чидамлилик ҳам зарур.

"Менимча, волейбол энг заковатли ўйинлардан биридир. Бунда жамоа билан биргаликда ўйлаб, бир онда қарор қабул қилиш жуда муҳим. Олимпиада бизда шунчалик иштиёклар жумбушга келганки, уни умр бўйи эслаймиз. Рақобатчиларимиз жиддий эди, айниқса Германия ва Перу жамоалари. Биз ҳаммамиз камон ўқидай эдик. Биз бирга ўқ отдик ва ғалаба қозондик", - дейди маҳрурланиб Лариса Михайловна.

У кўзларида ёш билан, бўйнидаги муносиб олтин медал билан шоҳсупада турганидаги ҳис-туйғуларини эслайди: мадҳия янграмоқда, улкан стадион томошабинлари жилмайишиб қувонишмоқда, бутун жамоа хурсанд, мураббий йиғлаб кулиб турипти.

"Буни сўз билан ифодалаш қийин. Лаҳза ҳиссларини тушуниш учун бошдан кечириш керак. Туйғулар ҳаддан ташқари кўп, сен ватанинг шарафини ҳимоя қилганингдан мағрурланиб кетаяпсан. Демак, шунча йиллик меҳнатларинг зое кетмаган. Ҳозир ҳам узоқ ўтмишга шўнғиб, овозим титраётганини ҳис қиляпман. У ерда, Москвада биз битта жамоа эдик", - деб тан олади Павлова.

Ғалабадан кейинла Лариса Михайловна Тошкентга учиб кетди. Уни эри ва кичкина қизи кутишарди, улар учун чемпион давом этаётган ўйин-кулгини қурбон қилишга қарор қилди. Павлова республикага ўзининг ҳамкасби- сув полочиси Эркин Шагаев (у ҳам ўз турида ғолиб бўлган) ва чим устидаги хоккейчилар билан бирга келди. Ўз она юрти шон-шарафини улуғлаган янги ғолибларни аэропортда гуллар ва самимий сўзлар билан кутиб олишди. Уларнинг шарафига яна СССР мадҳияси янгради.

Трибунадаги спорт ва Атлантадаги янги дебют

Лариса Михайловна ўз спорт фаолиятини 1983 йилда тугатди ва тан олишича, аввалига янги ҳаётига қийин мослашган.

"Спортчи - бу болалигиданоқ ҳалоллик ва муносиб ўйин, тамойилларни ҳурмат қилиш ўргатиладиган махсус миллат. Ундан кейин дипломат бўлиш, бизнес билан шуғулланиш қийин. Менга болалар спорт мактабини бирданига бир нечта йўналиш бўйича бошқариш таклиф қилинган: теннис, камондан ўқ отиш, ўқ отиш ва ҳоказолар. Мураббийлар билан тенг шароитда мулоқот қилиш учун ҳар бир спорт турлари хусусиятларини кечалари билан ўрганиб чиққаним эсимда. Мен доим шундай тамоилга амал қиламан: Олимпиада чемпиони ҳамма нарсани билиши шарт, шунда у янги лавозимида обрўга эга бўлади. Ва ҳақиқатда, мен биринчи мураббийлик кенгашимни муваффаққиятли ўтказдим", - деб эслайди Павлова.

Кейинчалик у Давлат спорт қўмитасининг бўлимларидан бирида ишлади,  Иттифоқ парчаланганидан кейин эса кўп йиллар давомида Ўзбекистон Миллий Олимпия қўмитасининг вице-президенти лавозимини эгаллаб, ҳар йили спортнинг турли хил турлари: сузиш, бокс, қиличбозлик, югуриш мусобақаларини ташкил этишга ёрдам берди.

Бутун республика учун жуда муҳим лойиҳа - "Пахтакор" жамоаси хотирасига бағишланган футбол мусобақаси (1979 йилда авиаҳалокатда клубнинг деярли бутун таркиби фожиали тарзда ҳалок бўлган). Тадбир МОҚ шафелигида болалар спорт оромгоҳларида ўтказилади. Ҳозирда Лариса Павлова МОҚнинг фахрий аъзоси, шунингдек, Тошкент волейбол федерацияси раисининг ўринбосари.

Волейболчининг ҳаётида яна битта Олимпия ўйинлари бўлган - 1996 йилда Атлантада. Лариса Михайловна у ерга ишчи гуруҳи таркибида мутасадди сифатида борган.

"Агар сиз ўзингиз мусобақада қатнашмаётган бўлсангиз-да ва уни шунчаки томоша қилсангиз, у бутунлай бошқача ҳис қилинади. Бир томондан, мен жамоамиз аъзоларига ёрдам беришим керак эди, уларни яхши кайфиятга етаклашим керак эди. Кимгадир меҳр билан, кимгадир қаттиқроқ муносабатда бўлиш керак эди – бу спортчининг ҳиссий ҳолатига боғлиқ эди. Худди биз билан бир пайт Москвада бўлгани каби. Ўша Ўйинларда мен турли мамлакатлар маданиятидан яхшигина завқландим: уларнинг ҳар бири ўзларининг этник хусусиятларини намойиш этишган ва мен уларни эркин муҳитда кўришимга имкон бўлди. Айниқса, спортчиларни қўллаб-қувватлашга келган Ўзбекистоннинг рақс гуруҳлари ва етакчи хонандаларимиз эсда қолишди", - Павлова ўз таассуротлари билан ўртоқлашди.

Ўша йили Ўзбекистон терма жамоаси суверен давлат сифатида биринчи марта барча спорт турлари бўйича чиқиш қилди. Собиқ спортчи ўзининг миллий мусиқасини бошқа қитъада жонли равишда тинглашдан ва болаликдан кўнгилни илиқлайдиган рақсларни томоша қилишдан хурсанд бўлган.

"Менда 1980 йилда қолиб кетган ҳис-туйғулар қисман қайтди, аммо адреналин ва ўз ғалабамдан бахтиёрлик йўқ эди. Иштиёқларнинг шиддати бўйича Москва Олимпиадаси мен учун қадрлироқ", - дея иқрор бўлади чемпион.

Атлантадаги Ўйинлардаги фаолияти учун Ўзбекистоннинг биринчи Президенти Ислом Каримов Павловани "Соғлом авлод учун" ордени билан тақдирлади.

Оилавий қувонч ва адабий режалар

Лариса Михайловнанинг қизи Елена ҳам  Қозоғистон тарихидаги энг муваффақиятли волейболчиларидан бири бўлди. Волейболчи қиз Европанинг энг яхши клубларида ўйнади, унинг турмуш ўртоғи Асхат Житкеев эса дзюдо бўйича Олимпиада ўйинларининг кумуш медали совриндори. Житкеевлар Олма-Отада яшайдилар ва тўрт фарзандни тарбияламоқда. Дарвоқе, улар спорт сулоласини давом эттирмоқдалар: катта қизи теннис, ўғли дзюдо ва футбол билан шуғулланадилар. Лариса Михайловна тез-тез қариндошлариникига бориб туради. Айнан карантин вақтида, ишда танаффус бўлганида, у Қозоғистонга кетди. Машҳур бўлишига қарамай, у ҳатто ижтимоий тармоқларда ҳам рўйхатдан ўтмаган - у ўзини набираларига бағишлашни, уларга донолиги ва кучини беришни афзал кўради.

Лариса Павлова
Из личного архива Ларисы Павловой
Лариса Павлова

У Олимпиададан неча йиллар ўтиб ҳам, Японияга сафари пайтида уни танишганини эслайди.

"Бу мамлакатда Олимпия чемпионларига ҳурмат жуда бошқача. Биз қизим ўйнаган маҳаллий жамоанинг таклифига биноан келдик. Биз спорт мажмуаси бўйлаб айланиб юрган эдик, тўсатдан ҳамроҳлик қилаётган таржимон: "Лариса-сан, ана у ердасиз!", деди ва бизнинг СССР терма жамоамизнинг Японияга сафари пайтида олинган фотосуратлари қўйилган стендга ишора қилди", - дейди Павлова.

Энди Олимпия чемпиони хотираларини ёзишни орзу қилмоқда.

"Кўпчилик танишларим айтишяпти, чунки менинг тажрибам бой, таниқли одамлар билан кўп учрашганман. Ҳаёт воқеаларга бой, кўп нарсага ўргатган. Масалан, бир пайт мен туғрисўз ва бир сўзли эдим, бунга одамлар хафа бўлишарди. Вақт ўтиши билан мен дипломатияга ўргандим, яъни одамга гарчи у унга зид бўлса ҳам, ўз фикримни етказим, лекин шу билан бирга у одам билан яхши муносабатда қолишни. Бугунги кунда, 70 ёшимда, мен кўп нарсаларга бошқача қарайман", - хулоса қилади Лариса Михайловна.

Спорт, ва ҳусусан волейбол, нафақат формани сақлашга, балки ўзаро муносабатларни, аниқ режаларни шакллантиришга ва пировардида режалаштирилган мақсадга эришишга ёрдам беради.

177
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (19)

Олимпия намози: Спорт мажмуаси қурилиши учун Жоме масжиди бузилишига сал қолган

533
(Янгиланган 19:38 31.07.2020)
Мусулмон спортчилар учун зиёратнинг асосий жойи ва имомлар "танланиши" ҳақида Sputnik мақоласида ўқинг.

ТОШКЕНТ, 31 июл - Sputnik, Мария Науменко, Лев Рижков. 1980 йилги Москва Олимпиада арафасида мураккаб вазифа ҳал қилиниши керак эди: Халқаро Олимпия Қўмитаси қоидаларига биноан, Ўйинлар иштирокчилари учун ибодатхоналар ва масжидлар жиҳозланиши керак эди.

Олимпия шаҳарчаси диний маркази қандай ишлагани ва айрим уламолар баъзида зериккани ҳақида - Sputnik мақоласи.

Спортчилар суратга тушгани киришарди

"Совет спортчилари борасида ҳеч қандай муаммо бўлмаган. Мен дуо олгани келган ёки ва бирор ибодат маросимида қатнашган спортчиларимизни кўрмадим. Буларнинг ҳаммаси чет эл делегациялари учун қилинганди", - деб эслайди Толмачидаги Авлиё Николай черкови бошқарувчиси, протоиерей Николай Соколов. Унга 1979 йилда Олимпия шаҳарчасида диний хоналарни ташкил қилиш топшириғи берилган эди.

Москвадаги Олимпия шаҳарчасининг маданий марказида ҳар бири 100 квадрат метрдан иборат учта зал ажратилган. Улардан бирида христиан динини эътиқод қилганлар учун ибодат хоналари (католиклар, православлар ва турли протестант оқимлари эргашувчилари), иккинчисида - Ислом, учинчисида  эса - Иудаизм ва Буддизм эътиқодчилари ибодат қилган.

Баъзи диний тузилмалар вакиллари чет элдан таклиф қилинган. Маросимларни бажариш учун 20 нафар дин вакиллари танлаб олинган эди. Улардан бири Россиянинг амалдаги бош раввини Адольф Шаевич эди. 

Унинг таъкидлашича, спортчилар ибодат хонасига фақат суратга тушиш учун кирганлар - "ҳеч қачон спортчилар ибодат қилиш учун йиғилмаган".

"Кирганларнинг барчаси ҳайрон қоларди. Улар Совет Иттифоқида дин таъқиб қилинишини биларди, Олимпия шаҳарчасида эса бутун бир диний марказ пайдо бўлган. Бизнинг ўзимиз учун ҳам бундай қарорнинг қабул қилиниши ҳайратланарли ва кутилмаган ҳол бўлди", - дейди Шаевич.

Бутуниттифоқ Евангелие христиан-баптистлар Кенгашининг собиқ раҳбарларидан бири Вальтер Мицкевич ҳам махсус ажратилган ибодат хоналари спортчилар орасида машҳур бўлмаганини тасдиқлайди.

1980 йилда Олимпия шаҳарчасида хизмат қилган Мицкевич: "Бу жуда зерикарли навбатчилик эди. Бизга камдан-кам одамлар келарди: гоҳида бирор чет эллик югуриб келиб тиз чўкиб ибодат қиларди. Биз улар билан кўп ҳам алоқа қилмасдик", - дейди 1980 йилда Олимпия шаҳарчасида хизмат қилган Мицкевич.

Священнослужители в здании Культурного центра Олимпийской деревни во время XXII летних Олимпийских игр
© Sputnik / Сергей Гунеев
Священнослужители в здании Культурного центра Олимпийской деревни во время XXII летних Олимпийских игр

Аммо дин вакилларига хорижий ОАВлар алоҳида қизиқиш билдирган.

"Ўнлаб журналистлар - японияликлар ва норвегияликлар келишарди. Улар суратга олишарди, умуман Иттифоқда дин ишлари қай аҳволда бўлгани ҳақида саволлар беришарди. Уларнинг кўпчилиги Олимпия шаҳарчасида яшашган ва доим маданий марказ атрофида юришарди", - деб эслайди Шаевич.

Эрталабки ибодатдан кейин телевизор кўргани борардик

"Биз хонани мен иккита буддист ламаси билан бўлишганмиз. Ҳар кунни эрталаб мен ўзимнинг ярмимда ибодат қилиш билан бошлардим, улар ўзлари томонида, кейин эса бирга телевизор кўргани борардик. Ягона нарса – марказда тез-тез ибодат қилгани келиб турган католик спортчилар муайян сони бўлгани”, - дейди Адольф Шаевич.

"Мусулмонлар эрталаб бу ерга келишади-да, кейин хонани қулфлаб кетишарди - улар учун стадионга ёки бошқа жойга бориш янада қизиқарлироқ эди", - дея қўшиб қўяди Мицкевич.

Вальтер Артурович эслашича, католик руҳонийлари Москвага Литвадан келган, у доим уларнинг маросимларини қизиқиш билан кузатган.

"У ерда учта католик бор эди. Оёғини учигача қора либос кийган. Улар ҳар куни эрталаб ва ҳар доим ибодат қилишар ва Исо Масиҳнинг Голгофа азобларини эслашарди", - дейди Мицкевич.

Шаевичнинг сўзларига кўра, барча конфессиялар вакиллари бир-бири билан дўстона муносабатда бўлишган ва ҳар куни мусобақада кўрганлари билан ўртоқлашарди.

"Биз деярли барча руҳонийлар билан гаплашардик: православлар, мусулмонлар билан. Биз, аслида, битта меҳмонхонада яшаганмиз, алоқалар жуда яхши эди, таассуротларимиз билан алмашардик. Асосан спорт ҳақида гаплашардик", - дейди Шаевич.

Маданият маркази вестибюлида катта япон телевизорлари турарди. Бундан ташқари, экранлар ресторанларда хам бор эди - улар орқали мусобақалар намойиш этиларди. Раввин катта спорт мухлиси бўлгани учун мусобақанинг боришини кузатишга барча имкониятлардан фойдаланганини таъкидлайди.

Шаевич, ўйинлардан кейин "идорага ҳисобот бериш" керак бўлганлигини эслайди. Ва у СССР Вазирлар Кенгаши ҳузуридаги Дин ишлари бўйича кенгашда: "ҳеч қандай диний тадбирлар бўлмади, ҳеч ким ибодат китобларини (дуолар тўпламлари - таҳр.) сўрамади ва келмади ҳам", деб ҳисобот берган.

"Олимпия шаҳарчасида ибодат хоналарининг ҳеч қандай рекламаси йўқ эди. Бу ерда ибодатхона борлигини тушунишлари учун катта ҳарфлар билан "Ибодат хонаси" деб ёзиб қўйиш керак эди. Бундай нарсалар йўқ эди. Одам бу жойни Худо билан, руҳонийлар билан мулоқот жойи эканлигини қандай тушуниши мумкин?! Шунинг учун, шаҳарчага келиб, қаерга боришни билмайсиз", - дея шикоят қилади Мицкевич.

Протестант руҳонийсининг сўзларини Москвадаги XXII Олимпиада ўйинларида шаҳсий биринчиликда бронза медалини қўлга киритган совет от спортчиси Юрий Сальников ҳам тасдиқлайди.

Ирландские спортсмены, члены национальной олимпийской команды во время службы в Олимпийской деревне
© Sputnik / Сергей Гунеев
Ирландские спортсмены, члены национальной олимпийской команды во время службы в Олимпийской деревне

"Мен шаҳарчада ибодат хоналарини кўрмадим ва у ерга боролмадим. Мен ҳам чўқинтирилганман ва Худога ишонаман. Агар шаҳарчада ибодат хоналари борлигини билганимда, у ерга албатта борган бўлардим. Буни чин дилдан айтяпман", - дейди Сальников.

"Москвада ибодатдаги ҳар қандай спортчи ибодат хонасига кириши мумкин эди, бу таъқиқланмаган эди. Аммо Олимпиада Ўйинларида иштирок этаётганини ва буни устига ибодатдалигини расман маълум қилиш - бу ақл бовар қилмайдиган иш эди. Ҳамма жим эди", - дейди православ руҳонийси Николай Соколов.

Кинозал ва сувенир дўконлари: Олимпиада-80 руҳонийлари ҳордиқ чиқариши

Вақт ўтиши билан руҳонийлар ўзларига ҳар хил овунишларни ихтиро қилишларига тўғри келарди.

Мицкевич: "Ҳеч ким келмаганида вақт жуда оғир ўтади. Мен кинотеатрга тез-тез бориб турардим, у ерда энг яхши совет филмлари намойиш этиларди, зал эса доим бўш эди", - дейди Мицкевич.

Яна Вальтер Артурович "ажойиб сартарошхоналар ва турли хил сувенир дўкончалари" бор Олимпия шаҳарчасида айланиб юришни яхши кўрарди.

"Мен магазинлардан мамнуният билан черковлар, диққатга сазовор жойлар тасвирлари бор, Ивановнинг "Масихнинг одамларга кўриниши" расми туширилган откриткаларини сотиб олдим", - деб эслайди Мицкевич.

Шунингдек, Олимпия шаҳарчасида кечқурунлари доим дискотекалар ва совет эстрадаси юлдузлари иштирокида концертлар уюштириларди.

"Бизнинг етакчи санъаткорларимиз ташриф буюрарди: Лев Лещенко, Владимир Винокур, Эдита Пьеха, Людмила Зыкина. Одатда уларнинг концертларига тушиш осон эмас эди. У ерда мен Иосиф Давыдович Кобзон билан танишиб олдим. У шаҳарчанинг диний марказида раввин ҳам борлигидан ҳайрон қолди”, - дейди Адольф Шаевич.

"Зыкина ибодат хонасига келиб: "Ҳа, албатта, Худо бор, Худо бўлмаслигининг иложи  йўқ ... Одамларга Худо тўғрисида эшитиши учун кўпроқ имконият бериш керак", дегани ҳеч эсимдан чиқмайди. Бизнинг зиё аҳли, маданиятимиз вакили: “одамларга ахлоқ, маънавий ҳулқни ўргатиш керак”, деган сўзларини эшитиш ёқимли эди", - деб эслайди Мицкевич.

Жоъме масжиди бузилиб кетишига оз қолди

1980 йилда Москва жоъме масжиди Яқин Шарқдан келган мусулмон спортчилар ва расмий делегацияларнинг зиёратгоҳига айланди.

Бироқ, Ўйинлар арафасида, диний арбоблар ушбу бино учун курашишларига тўғри келди. "Олимпийский" спорт мажмуасини қуриш учун тарихий биноларнинг деярли бутун квартали бузилди. Бундай тақдир масжидга ҳам таҳдид солган. Олдин ҳам ҳолатлар бўлган: масалан, Олимпия шаҳарчасини қуриш пайтида православ черкови бузиб ташланган.

"Менинг отам Абдулқодир Валитов барча идораларга хатлар ёзди. Сиз халқаро спорт тадбирини ўтказяпсиз. Араб мамлакатларидан меҳмонлар келса, уларни қаерга олиб борасиз? Маъносида," - дейди Отрадноедаги "Ярдям" масжиди имоми Исмоил-ҳазрат Валитов.

Бундан ташқари, Миср ва Саудия Арабистонининг СССРдаги элчилари ҳам масжид учун туришди. Натижада, ҳукумат бузиш ҳақидаги қарорини бекор қилди.

  • Москва Жоме масжиди (эски биноси) ва унинг ёнида 1980 йилда қурилган Олимпия спорт мажмуаси
    © Sputnik / Руслан Кривобок
  • Москва Жоме масжиди ва унинг ёнида 1980 йилда қурилган Олимпия спорт мажмуаси
    © Sputnik / А. Родионов
  • Москва Жоме масжиди эски биноси.
    Юрий Сомов
  • Москва Жоме масжиди эски биноси (2015 йилда янгиланган).
    © Sputnik / Юрий Сомов
  • Московская соборная мечеть открылась после реконструкции
    Москва Жоме масжиди янги биноси ва Олимпия спорт мажмуаси.
    © Sputnik / Глеб Киселев
1 / 5
© Sputnik / Руслан Кривобок
Москва Жоме масжиди (эски биноси) ва унинг ёнида 1980 йилда қурилган Олимпия спорт мажмуаси

"Олимпиада пайтида чет эл делегациялари ва маълум кунларда мусобақалари бўлмаган иштирокчилар Москва жоъме масжидига келишарди. У ерда барча мусулмонлар билан бирга намоз ўқиганлар. Буни мен ўз кўзим билан кўрганман", - деб эслайди Россия мусулмонлари Диний бошқармаси раисининг маслаҳатчиси Харис Саубянов.

Валитовнинг яна бир ўғли Ислом-ҳазратининг таъкидлашича, масжидга Совет спортчилари ҳам келишган.

Руҳонийлар Олимпия шаҳарчасига қандай тайинланишган

Олимпия шаҳарчасида аккредитациядан ўтиш учун Дин ишлари бўйича Кенгаш "синахта дин хизматчиларини: православ ва католик руҳонийларини, лютеран пасторлари, раввин, имом, буддистни танлаши ва тайёрлаши керак эди. Аммо Мицкевич ва Шаевич таъкидлашларича, улар Олимпия шаҳарчасида хизмат қилиш учун махсус танловдан ўтмаганлар.

"Айнан Олимпиада туфайли мен Москва раввини бўлдим. 1980 йилда мен раввинлик дипломини олдим, Будапештда ўқишдан қайтдим. Мен СССРда Совет ҳукумати даврида маълумот олган биринчи раввин бўлдим. Мен асли Биробиджандан (РФ Еврей автоном вилоятининг пойтахти - таҳр.) бўлганлигим сабабли, мени у ерга юбормоқчи бўлишди. Аммо Олимпиада бўлди ва бу даврга мени Москвада қолдириб, ўйинларда ишлашимга рухсат беришди", - дея шарҳлади Адольф Соломонович.

Москвага минглаб ибодат китоблари юборилди

АҚШ Олимпиада-80га бойкот эълон қилди ва америкалик спортчилар Москвага келмади. Аммо АҚШдан Ўйинларга ибодат хонаси учун Иудаизм бўйича адабиётлар махсус юборилди.

"Биз айнан Олимпиада учун Америкадан раввин Артур Шнайердан бир неча минг ибодат китобларини, Мусонинг Бешлик Китоби, Тавротнинг нусхаларини олдик. Иттифоқда, Ўйинлар муносабати билан бизга кўп сонли диний нашрларни қабул қилишга рухсат берилди. Мен улардан бир қисмини Олимпия шаҳарчасига олиб келдим. Православлар ва мусулмонлар ҳам, менимча, чет элдан кўплаб китобларни олган", - дейди Адольф Соломонович.

Московская соборная мечеть
© Sputnik / Борис Приходько
Московская соборная мечеть
533
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (19)
Алина Хам

Олимпиада олдидан менга ҳатто фамилиямни ўзгартиришни таклиф қилишган - Алина Хам

342
(Янгиланган 19:36 30.07.2020)
Ёшлигидан спорт билан чиниққани Алинага тақдирнинг барча қийинчиликларини енгиб ўтишга ёрдам берди: мураккаб йилларда йилларда турли соҳаларда ишлаб оиласини боқди.

Москвадаги Ўйинларнинг бронза медали совриндори, СССРда аёллар хоккейининг асосчиларидан бири Алина Хам 40 йил ўтгач, 1980 йилнинг жазирама ёзини, шиддатли жангларни ва жаҳон байрами муҳитини эсга олди.

Биринчилар ва жасурлар

Алина болалигидан спорт билан шуғулланган - атлетика ва сузиш билан шунчаки завқ учун. Ҳаммаси илгари таниқли бўлган боксчи Мириман Ким уларнинг Андижондаги мактабига жисмоний тарбия ўқитувчиси сифатида ишга кирганида ўзгарди. У мактаб негизида гандбол бўйича жамоасини яратди, унга Алина ҳам қабул қилинди. Уч йилдан сўнг, мураббий ўзи учун ҳам, ўзининг қўл остидагилари учун ҳам мутлақо янги ўйинни – чим устида хоккейини очиб берди.

"Меҳнат" ("Труд") эркаклар жамоаси аллақачон республикада ўйнаётган эди, аммо қизлар учун бу дебют бўлди, уларнинг мураббий учун эса бу мутлақо янги номаълум йўл эди. Ким ўз шаҳрида янги саҳифадан "Андижанка" жамоасини яратди.

"Бизни ҳаммамизни, гандболчиларни хоккейни ўрганишга таклиф қилишди. Бизга чавганлар ва форма берилди, бир 22 кишилик биринчи таркибга айландик. Мураббий биз билан бирга ўрганди. Ахир Мирон Дмитриевичнинг ўзи ҳам чим устида хоккей ҳақида ҳеч нарса билмасди. У эркаклар жамоаси мураббийлари билан маслаҳатлашарди, аммо унинг ўзи ҳам ташкил топганига атиги бир неча йил бўлган эди. Бундан ташқари у Москвага ҳам малака оширгани борар эди: спорт қўмитаси унга қоидалар ва ҳакамлик тизимига оид ўқув қўлланмаларни берди, пойтахтлик мураббийлари эса ўз тажрибалари билан ўртоқлашди”, - дейди Алина Егоровна.

1976 йилда айнан "Андижанка"дан СССРда аёллар чим устидаги хоккейи спорт тури сифатида вужудга келди. Вилоятда яна тўртта жамоа пайдо бўлди - уларга собиқ гандболчи қизлар ва кўпкураш спортчи-қизлари жалб қилинди. Кейинчалик бутун Иттифоқ бўйлаб аёллар клублари очилди.

Янги хоккейчи-қизлар ҳар куни мактаб дарсларидан кейин машғулотлар ўтказишган. Баъзан очиқ майдонда, баъзан қўл тўпи залида. Кейин жамоа сунъий қопламали стадионга таклиф қилинди. Қизлар Москва ва Ленинграддаги мусобақаларда қатнаша бошладилар.

"Биз учун бу мусобақалар мотивацияли машғулотларидек, маҳоратни ошириш усули каби бўлган", - деб эслайди Алина Хам. Дарвоқе, у жамоанинг бошланишиданоқ бутун йўлни босиб ўтган икки хоккейчилардан бири. Кўпчилиги бир-икки ойдан кейин чиқиб кетишарди. Бунинг сабаблари кўп бўлган: баъзи қизларни бу спорт тури уларни илҳомтирмаслигини тушунди, кимдир ўқиши, оиласи ёки менталитети туфайли.

"Андижанка"нинг биринчи таркибига асосан татар, рус қизлари ва битта корейс қизи – мен, кирганмиз. Кейин Андижон туманидан битта қобилиятли ўзбек қизини - Мухаббат Ҳайдаровани топдилар. У рус тилида деярли гапирмасди, қатъий ахлоқли патриархал оилада тарбияланган. Мусобақаларда ҳар доим шими устидан юбка кийиб қатнашар эди. Бу қоидаларга зид эди, жамоа танбеҳлар оларди. Аммо кейинчалик бу қиз жамоага киришиб узоқ вақт ўйнади. Лекин жароҳати туфайли Олимпиадага чиқолмади”, - деб эслайди Алина Егоровна.

Миллати, аниқроғи, фамилиясига келсак. Олимпиададан олдин Алина Хамдан фамилиясининг охирги ҳарфини ўзгартиришни илтимос қилишган.

“Улар мени “Хам” кулгили эшитилади ва аҳмоқона изоҳларни қўзғатади деб ишонтиришган. Аммо менинг ғазабим келди: менинг фамилиям - бу менинг  бир қисмим. Ғалати фамилиялар камми? Натижада спортчи Хам ғурур билан майдонга чиқарди ва ҳатто ғалати фамилияли машҳурлар рўйхатига кирди. Майли, мен ўз келиб чиқишим билан фахрланаман!” - дейди аёл.

Москвадаги Ўйинларга мураббийлар штаби бутун Иттифоқдан 15 хоккейчини танлаб олди. Бошқа жамоалардан иккита-учтадан спортчи бўлган бўлса, "Андижанка"дан бирданига тўрттаси олинди: Алина Ҳам, Валентина Заздравных, Нелли Горбаткова ва Лейла Ахмерова.

Афсуски, ўзбек жамоасининг мураббийи тўрт йиллик асосий мусобақада қатнашмади - унинг номзоди кўриб чиқилган, аммо охир-оқибат улар жамоани бошқа мутахассисга топширдилар. Кейинчалик жамоадагиларнинг аксарияти Ким СССР учун олтин медални қўлга кирита олиши мумкинлигини айтишган.

Дарё бўлиб оққан "Фанта", оталарча ғамхўрлик ва Япония совғалари

Олимпиада қатнашчилари Москвага келиб, шаҳар атрофидаги кўп қаватли биноларга жойлашдилар. Ҳаммани жинсига қараб қатъий тақсимладилар: ҳатто спортчилар орасида эр-хотинлар бўлса ҳам, улар алоҳида биноларга жойлаштирилган ва бир-бирларини олдига боришларига рухсат берилмади. Алина Егоровнанинг эслашича, бинонинг ҳар бир кириш жойида бештадан милиционер навбатчилик қилган.

"Биз, спортчиларни, КГБ зобитлари яширинча кузатиб турган. Ўйинлар бойкот қилингани сабабли, қаттиқ назорат бўлган: балким чет эллик меҳмонлар бирор нарса қилишар, балким аврашар? Хавфсизлик ходимлари ҳамма жойда биз билан бирга юришарди, биз машғулотларга борадиган автобусларда ҳамроҳ бўлишарди.  КГБ йигитлари спорт кийимини кийиб, диққатни жалб қилмаслик учун, оммага қўшилиб кетарди. Менда парадда гуруҳдаги қизларимиз билан кетаётганимиз, ён томонларимизда эса қўриқчиларимиз тушган фотосурат ҳам бор. Кийимларимиз бир хил бўлган ва ташқаридан биз худди бир дўстона компаниядай кўринганмиз”, - дейди Олимпиада-80 совриндори табассум билан.

Спортчилар тез фурсатда давлат хавфсизлик хизмати ходимлари билан умумий тил топдилар, ҳатто улар учун Олимпия шаҳарчасида импорт нарсаларни сотиб олишди, ахир у ерга спортчилар, меҳмонлар ва ходимлардан ташқари ҳеч ким кира олмасди.

"Ахир, улар ҳам эсдаликка таъқиқланган нарсаларни хоҳлаганлар: йигитлар бизга пул беришарди, биз дўконга бориб, сотиб олиб келардик", - деб эслайди Алина Егоровна.

Олимпия шаҳарчасида мўл-кўллик ҳукм сурган эди: "Фанта" ва "Кока-Кола" дарёдай оққан, импорт китоблар ва кийимлар - жуда арзон нархда. Ҳар бир спортчига маҳаллий ресторанларда овқатланиш учун 22 рублдан талон берилган.

“Бу жуда катта пул эди, биз тошиб кетгунча ердик. Овқатлар ҳар хил эди, мен ҳатто ўзбекистонлик ошпазни ҳам учратдим. Яна мен ватанимдан маҳсус Москвага етказиб бериш учун ўстирилган катта гилос ва ўрикларни едим. Уйда мен бунчалик меваларни кўрмаганман. Қизларимиз билан, Тошкентга қайтгач, ўзимиз еб, қариндошларимизга ҳам баҳам кўришимиз учун, мазали пишлоқ ва колбасаларни сотиб олдик ва уларни ўз манзилларимизга юбордик”, - дея эслайди хоккейчи.

Ҳиндистоннинг қуритилган суварак қўшилган экзотик таомларидан, бундай урф-одатларга одатланмаган совет қизлари даҳшатга тушишди.

Маданий дастур ҳам, айниқса вилоятлардан келганларни, ҳайратда қолдирди.

“Пахмутовани биринчи марта кўрганимни эслайман, унинг бўйи қанчалик кичкина эканлигига ҳайрон бўлдим! Бу телевизор экранидан унчалик сезилмасди. Баскетболчи Ульяна Семёнова менда аксинча таассурот қолдирди. Ўша пайтда у аллақачон Олимпия чемпиони ва икки карра жаҳон чемпиони эди, шунинг учун у машҳур одам мақомида эди. Унинг бўйи 208 см эди! Мен-ку кичкинагина, нозикина эди”, - давом этади Алина Егоровна.

Очилиш маросимида хотин-қизлар хоккей жамоалари охирги бўлиб чиқишди. Ҳаммага оппоқ костюмлар берилди, мусобақаларда эса қизлар оқ-қизил форма ва гетрада қатнашдилар. Қаҳрамонимизда эса Япониядан ноёб совға эсдаликка қолди. Япониялик спортчиларнинг ўзлари Москвадаги ўйинларга бойкот эълон қилишди, аммо ишбилармонлар ўз маҳсулотларини сотиш ва реклама қилиш учун олиб келишди. Олимпиаданинг барча иштирокчиларига ёрқин кроссовкалар совға қилинди.

Хоккейчилар одатий оёқ кийимида ўйнашга қарор қилишди, лекин Алинага юмшоқ кроссовкалар жуда ёқиб қолди ва очилиш ўйинида у майдонга шу кроссовкаларда чиқди. У ўйнаб бўлгач, кийиниш хонасига япон компаниясининг вакили кирди, Хам исмли спортчини чақирди ва ... унга очиқчасига яна бир жуфт кроссовка солинган қутини топширди. Маълум бўлишича, бундай совға мусобақа бошида фақат шу кроссовкада ўйнайдиганларга берилган. Эртаси куни Алинанинг дўстларининг барчаси японияликларнинг янги кроссовкаларини кийиб чиқишди, аммо иккинчи жуфт оёқ кийим бу сафар берилмади.

Довюрак дебют

СССР терма жамоаси учун ушбу турнир биринчи катта мусобақа бўлган. Ҳамма ҳали тажриба камлигини биларди, лекин бойкот туфайли Москвага ушбу спортнинг кўплаб йирик жамоалари келмаганлиги сабабли ғалаба қозониш имкониятлари бор эди.

СССР, Ҳиндистон, Голландия ва Германия терма жамоалари медаллар учун кураш олиб боришлари кутилган. Аммо ҳиндистонликлар ҳайратланарли даражада суст ўйнашди, немис ва голландиялик аёллар эса курашни тарк этишди. Аммо Зимбабве терма жамоаси ҳаммани ҳайратда қолдирди.

Олимпиада “олтини” тақдирини охирида киритилган ва ўтказиб юборилган голлар ўртасидаги фарқ ҳал қилди. Чехия билан ўйин дуранг билан якунланди ва СССР терма жамоаси фақат бронза учун курашишига тўғри келди.

"Биз жуда хафа бўлдик! Биз айниқса ўз уйимизда, мухлисларимиз кўзи олдида олтинни қўлга киритишни жуда хоҳлардик", - дейди Хам.

Аммо бу, айниқса “Андижанка”да Мириман Ким тайёрлаган тўрт нафар тарбияланувчиси учун катта муваффақият бўлди.

Чим устида хоккей бўйича мусобақалардан кейин қизлар яна футбол ва баскетболга боришга муваффақ бўлишди. Атмосфера завқли ва унутилмас эди.

"Лужники бўйлаб юрасан - трибуналар томошабинларга тўла, ҳамма қичқириб қарсак чалмоқда ва сенга ва бир-бирларига қўл силтамоқда. Ҳаётимда бошқа ҳеч қачон бундай ажойиб воқеа бўлмаган. Ўйинларга бойкоти уфайли Москвага келмаганлар жуда афсусда бўлган, мен эса ушбу тадбирнинг бир қисми бўлиш бахтига муяссар бўлдим", - дейди хоккейчи.

Уйда совриндорларни қаҳрамонлар сифатида кутиб олишди. Спортчиларни трап олдида республиканинг биринчи шахслари кутиб олишди, кейин уларга тантанали қабул уюштиришди. Спорт қўмитасининг ваъда қилинган мукофот пулидан ташқари, қизларга биттадан квартира ҳам тақдим этилди.

Оилавий бурч ва илдизларга қайтиш

Ота-онасининг илтимосига биноан, Алина Хам спортдаги карерасининг юқори босқичида тиббиёт факултетига ўқишга кирди. Улар оила ўз шифокорига эга бўлишини жуда хоҳлашган, уларга бу касб жуда ёққан. Яна бир мунча вақт спортчи хоккейни ўқиш билан тенг олиб бориб, ўйнашни давом эттирди, аммо Лос-Анжелесдаги ўйинлар бойкот қилинганидан сўнг, улар асосий касбга эга бўлиш вақти келди деб қарор қилишди.

Тиббиёт институтини тамомлагач, Алина Егоровна Андижон шаҳридаги болалар шифохонасида педиатр бўлиб ишлади, сўнг “Звезда” жамоасида иш бошлади - Ўзбекистонда эркак хоккейи айнан шу жамоадан бошланган. Бунинг учун Хам Ленинградда уч ойлик амалиётни якунлаб, спорт шифокори малакасини олди.

Олимпиада-80 совриндорининг тинч ҳаётини фожиа ўзгартирди: отаси автоҳалокатга учради ва мия жароҳатини олди. Кейин мураккаб операция бўлди, ундан кейин Егор Хам яна 12 йил яшади ва шу вақт давомида қизи унга ғамхўрлик қилди.

Отаси вафотидан кейин Алина Егоровна Тошкентга кўчиб ўтди, аммо у ерда ҳам иш  топиш қийин эди. 2000-чи йилларда бир нечта касбларни ўзгартиришига тўғри келди – буюртмага торт пиширувчисидан риэлторгача.

"Мен пул топишим учун кўп ишлашимга тшғри келди. Ўзимнинг фарзандларимни тарбияладим ва вақт ўтиши билан Тошкентга онам ва акамни кўчириб ўтдим. Акам 2009 йилда вафот этди ва унинг учта ўғлини ўз зиммамга олдим", - дейди Москва Олимпиадаси совриндори.

Алина Хам ўзининг тарихий ватани - Кореяда ҳам бўлди. У ерда у маҳаллий автозаводда ишлади.

"Мен Кореяга 2004 йилда - "Кориада" маҳаллий маданият фестивалига боргандим. Олимпия қўмитаси президенти МДҲ давлатларида ютуқларга эга корейс спортчиларни таклиф қилди. Биз Чеджудо оролида, денгиз бўйида ажойиб дам олдик. Дарвоқе, мен доим ҳайрон бўламан: ўзбеклар ҳамма жойда бор! 2012 йилда мен Ансанда "Самарқанд" кафесига дуч келдим. Эгалари - ўзбек эмигрантлари, барча миллий таомлар тайёрланади", - деб эслайди Хам.

2014 йилда Алина Егоровна Тошкентга қайтиб келди - кекса онаси доимий парвариш ва даволанишга муҳтож эди. Қизи шифокорликка ўқигани бежиз бўлмади - энди у онасининг дори-дармонларни ўз вақтида қабул қилишига ва заифлашаётган соғлиғини қўлидан келганича қўллашга ҳаракат қилди. Алинанинг ўғли оиласи билан Кореяда ишлайди, катта акаси эса Екатеринбургга кўчиб ўтди. Ёшликдаги дўстлари ҳам Россияга чақиришмоқда, аммо Алина Егоровна деярли бутун умри ўтган мамлакатни тарк этишни истамаяпти.

У ҳалигача ўзини касбда намоён қилишни, Тошкентда ўзининг шахсий тиббий фирмасини очишни хоҳлаётганини айтди. Кучи, билими ва тажрибаси бор, аммо ҳозирча бўш вақт етмаяпти. Лекин, у тарбиялаб ўз ўрнини топган, муносиб фарзандлари ва жиянларидан ва невараларини тарбиялаганидан бахтиёр. Ёшлигидан спорт орқали чиниққани тақдирнинг қийинчиликларини енгишга ёрдам берди.

342
Мавзу:
Олимпиада-80: ҳаммаси қандай бўлган эди? (19)
Купюры американских долларов

ОТБ Ўзбекистонга коронавирусга қарши кураш учун яна 100 млн $ ажратди

17
Осиё тараққиёт банки Ўзбекистоннинг соғлиқни сақлаш соҳасидаги фавқулодда вазиятларга барқарорлигини ошириш учун 100 миллион доллар миқдорда қарз маблағларини ажратишни маъқуллади.

ТОШКЕНТ, 3 авг — Sputnik. Осиё тараққиёт банки (ОТБ) Ўзбекистоннинг соғлиқни сақлаш соҳасидаги фавқулодда вазиятларга, жумладан, коронавирус пандемиясига барқарорлигини ошириш учун 100 миллион доллар миқдорда қарз маблағларини ажратишни маъқуллади. Бу ҳақда банк сайтида маълум қилинди.

Лойиҳа доирасида COVID-19 га тест олиш, ташхис қўйиш тизимини яхшилаш режалаштирилмоқда. 

“Мамлакат соғлиқни сақлаш тизими сифати, хавфсизлик стандарти, протоколлари ва  хизматини яхшилаб, бу лойиҳа Ўзбекистон аҳолисини COVID-19дан ҳимоя қилиш ва саломатлигини келажакдаги таҳдидлардан асрашга ёрдам беради”, - деди ОТБ вице-президенти Шисинь Чен.

Таъкидланишича, лойиҳа мамлакатга тақдим этиладиган ОТБнинг кенг қамровли қўллаб-қувватлаш пакетининг бир қисмидир. Шунингдек, у инқирозга қарши ҳукумат чораларини ва жорий техник ёрдамни молиялаштириш учун 500 миллион долларлик кредит ҳам ўз ичига олади.

Бундан ташқари, Осиё инфратузилмавий инвестициялар банкининг (ОИИБ) ушбу лойиҳа учун 100 млн доллар миқдорида кредит ажратиш устида иш олиб бормоқда.

Лойиҳани амалга ошириш соғлиқни сақлаш ходимлари учун хавфсиз меҳнат шароитларини таъминлаш ва уларни шахсий ҳимоя воситалари билан таъминлаш учун мамлакат бўйлаб 38 лабораторияларини таъмирлашни назарда тутади.

Лойиҳани амалга ошириш дарҳол бошланади ва 2022 йилнинг июль ойига қадар якунланиши керак. Ижро этувчи органлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги ва санитария-эпидемиологик осойишталик агентлиги ҳисобланади.

17