Сотрудники эскадрильи сетевых операций базы ВВС США Лекленд во время учений по отражению кибератак

"Доктрина тажовузкорликдан иборат": АҚШ ҳарбийлари Ер орбитасини босиб олиш ниятида

781
(Янгиланган 16:38 17.08.2020)
Жанг майдонини тўлиқ назоратга олиш, рақибнинг режаларини олдиндан билиб олиш ва уни Ер атрофдаги орбитадан бутунлай сиқиб чиқариш - ўтган йилнинг декабр ойида ташкил этилган АҚШ Фазовий кучлари қўмондонлиги биринчи ҳарбий доктринани чоп этди.

ТОШКЕНТ, 17 авг - Sputnik, Андрей Коц. Жанг майдонини тўлиқ назоратга олиш, рақибнинг режаларини олдиндан билиб олиш ва уни Ер атрофдаги орбитадан бутунлай сиқиб чиқариш - ўтган йилнинг декабр ойида ташкил этилган АҚШ Фазовий кучлари қўмондонлиги биринчи ҳарбий доктринани чоп этди. 64 саҳифада - янги қўшинларнинг мақсад ва вазифалари, шунингдек, уларнинг бошқа қуролли кучларга нисбатан устунликлари батафсил баён қилинган. Ҳужжатнинг асосий тезислари ҳақида - РИА Новости материалида.

Баландликни ишғол этиш

Асосий моҳият: космос АҚШ Қуролли кучларига ҳарбий операцияларни режалаштириш ва ўтказиш учун ноёб имкониятларни очиб беради. Ҳужжат муаллифлари эслатишича, қадимги замонлардан қўмондонлар жанг олдидан тепаликни эгаллаб, шу билан стратегик устунликка эга бўлишга ҳаракат қилганлар: рақибнинг ҳаракатларини кузатиш, жанг майдонини ҳеч қандай тўсиқларсиз кўриб туриш, кутилмаган ҳужум эҳтимолини истисно қилиш учун. XXI асрда энг самарали позиция - бу Ер орбитаси. Пентагоннинг фикрига кўра, уни айнан АҚШ Фазовий кучлари назорат қилиши керак.

Космосдаги ҳарбий ҳаракатлар қуролли кучларнинг бошқа соҳалари ваколати соҳаси сифатида эмас, балки уруш ҳаракатларининг алоҳида соҳаси сифатида қаралади. Орбитада "устунликка эришиш" учун ўта тажовузкор ҳаракат қилиш керак. Эълон қилинган доктринага кўра, космосда фақат ҳужум қилиш керак.

"Ҳужум операциялари душманнинг космик имкониятлари ва космик мудофаа тизимларига, рақиб кучларининг самарадорлиги ва ҳалокатлилигини пасайтиришга қаратилган, - дейилади ҳужжатда. - Дўст бўлмаган давлатларнинг космик миссияларини муддатидан олдин зарарсизлантириш имкониятига ва устунликка эришиш керак."

Бу ерда гап нафақат ракеталарга қарши мудофаа тизимлари ҳақида кетмоқда – гап "рақибнинг барча сунъий йўлдошларга қарши потенциали" ҳақидадир. Америкаликлар, шунингдек, "рақибнинг ҳужум қилиш воситаларини зарарсизлантириш ва таҳдидлар даражасини пасайтириш" учун мудофаа операцияларини, шу жумладан фаол операцияларни ўтказиш ҳуқуқини сақлаб қолишади.

Гуруҳларни кўпайтириш

Космик кучлар Ер орбитаси хавфсизлиги "таъминотига", унга АҚШ ва унинг иттифоқчилари киришини таъминлашга ва рақибларни қўрқитиш ва ўзларини хатти-ҳаракатларини ўзгартиришга мажбур қилиш учун жанговор кучни намойишига жавобгардир. Юклар ва ходимлар кўп маротаба ишладилагина кемаларда етказилади, тактик, оператив ва стратегик даражада маълумотларни тезкор узатиш учун кучли сунъий йўлдош туркуми яратилиши талаб қилинади. Атмосфера орти разведка, кузатув ва алоқа қурилмаларига алоҳида ўрин ажратилади - улар Америка ҳарбийларининг космосда бўлишлари учун замин бўлиб хизмат қилади.

АҚШ ва унинг НАТО бўйича иттифоқчилари армиялари сунъий йўлдошлардан фаол фойдаланишаётгани сир эмас. Айнан космосда қўшинлар ва қуроллар, разведка, алоқа ва навигацияни бошқаришнинг асосий воситалари йиғилган. Орбитада Ғарбнинг мингга яқин ҳарбий ва икки томонлама мақсадли аппаратлари навбатчилик қилмоқда.

Россия космик кучлари Ғарбий мамлакатларнинг сунъий йўлдошларининг ҳаракатларини, уларнинг сув ва қуруқликнинг устида маълум ҳудудларида жойлашиши, ҳар қандай ердан учиб ўтиш даврийлигини кузатишга қодир техник воситалар ва мутахассисларга эга.

Орбитал гуруҳнинг хатти-ҳаракатлари бўйича потенциал душманнинг ниятлари ҳақида кўп нарсаларни билса бўлади. Хусусан, ҳаво ҳужуми операцияси доирасида йирик ракета ва ҳаво зарбаси пайтини аниқлик билан тахмин қилиш мумкин.

Доктрина муаллифлари АҚШнинг барча рақибларини Америка орбитал гуруҳи тўғрисида бирон бир маълумот олиш имкониятидан маҳрум қилиш зарурлигини таъкидламоқда. Шу мақсадда DARPA илғор мудофаа ишланмаларини ривожлантириш агентлиги бир неча йиллардан бери битта тармоққа уланган 200 тагача кичик йўлдошларни паст орбитага учиришни таъминлайдиган Blackjack дастурини амалга ошириб келмоқда. Ишонилишича, ушбу қурилмаларнинг кичик ўлчамлари космик разведка орқали уларни аниқлашни мураккаблаштиради ва уларнинг кўплиги уларни йўқ қилишни қийинлаштиради. Бу гуруҳ, Пентагоннинг режаларига кўра, 2022 йилда жойлаштирила бошлайди.

Юлдузлар жанги

Кўпчилик мутахассислар, ҳолат фақат йўлдошлар билан чекланиб қолмаслигига ишонишади. Чоп этилган ҳужжатда бу ҳақда тўғридан-тўғри айтилмаган, аммо америкаликлар эртами-кечми яқин орбитага ҳарбий қуролни жойлаштириши аниқ. Бу ҳақда Sputnik радиоси эфирида МГИМО Ҳарбий-сиёсий тадқиқотлар маркази директори Алексей Подберезкин маълум қилди.

"Гап зарба бериш қуроллари ҳақида кетмоқда: кинетик, лазер, электромагнит ва бошқалар, - дейди мутахассис. - Бу ҳар нарса бўлиши мумкин. Тасаввур қилинг, устимиздан юк бўлинмасига беш-олти кубометр заҳарловчи модда жойлаштирилган сунъий йўлдош учиб бормоқда. Маълум бир дақиқада контейнер очилиб, ундаги барча нарсала бошимизга тушади. Бу тахминий вариантлардан бири ва унақалар жуда кўп. Агар йўлдошларга космик зарба бериш қуроллари ўрнатилган бўлса, унда ўқ-дориларнинг мўлжалга учиш вақти давомийлиги кескин қисқаришини тушунишимиз керак. Ҳозирда бутун мудофаа тизими ракеталарнинг учирилишини ўз вақтида аниқлаш ва уларни тезлашиш босқичида йўқ қилишга асосланган. Агар ушбу сунъий йўлдош бизнинг бошимиз узра учса, у энг қисқа траектория бўйлаб учади. Шунинг учун буларнинг барчаси Россиянинг хавфсизлигига ҳақиқий таҳдиддир".

Подберезкин таъкидлашича, бизда орбитадан ҳужум хавфини заифлаштирадиган, сунъий йўлдошларга қарши тизимлар ишлаб чиқилмоқда. Аммо мутахассис бу сафар космосда қуролларнинг янги, жуда қиммат пойгасидан хавфсирайди.

781

"Ғарб уни асосий таҳдид деб билади". Россия энг катта атом кемасини янгиламоқда

189
(Янгиланган 17:52 15.01.2021)
“Буюк Пётр” кемаси ўрнига "1144" лойиҳаси "Орлан Адмирал Нахимов" оғир ядровий ракета крейсери Россия денгиз флотида энг катта - флагмани сифатида эгаллайди.

Андрей Коц. Янги ракеталар, замонавий борт ускуналари, ўзига хос жанговар қобилиятлар - “Буюк Пётр” кемаси ўрнига - "1144" лойиҳаси "Орлан Адмирал Нахимов" оғир ядровий ракета крейсери Россия денгиз флотида энг катта - флагмани сифатида эгаллайди. Бу 2022 йилда содир бўлиши кутилмоқда. Модернизация қилинган кема флотни қандай кучайтиради - РИА Новости материалида.

Биринчи даража

1144 лойиҳаси “Орлан” крейсерлари - самолёт ташувчи кемалардан кейин дунёдаги энг йирик ҳарбий кемаси ҳисобланади. Оғирлиги - 25,8 минг тонна, узунлиги - 250 метр, кенглиги - 28,5 метр, экипаж - 760 киши.

Россияда ушбу турдаги иккита вимпел бор - иккинчиси - "Буюк Пётр", Шимолий флот таркибида ҳаракат қилади, аммо "Нахимов" ишга тушиши биланоқ модернизация қилинади. Стандарт тўплам - 20 та П-700 "Гранит" кемаларга қарши ракеталари, "Оса-М", "Ханжар" ва узоқ масофали С-300Ф "Форт" зенит-ракета тизимлари, "Метель" ва "Шаршара" сувости ракета-торпедалари, реактив бомбаметлар ва АК-130 автомат икки ўқли пушка.

Атом энергия қурилмаси - икки ой, тезлиги - 31. Масофа амалда чекланмаган. Крейсерлар Узоқ Шимол шароитида ишлай олади ва кўплаб таҳлилчилар буни яқин келажакда табиий ресурслар учун жанг майдони деб ҳисоблайдиган - Россиянинг Арктика минтақасида ҳарбий иштирокини таъминлашга қодир.

Бироқ, барча кемалар аста-секин эскирмоқда. Агар 80-йиллар охири - 90-йиллар бошларида "Орланлар" ҳар қандай рақибга қарши тура олса, бугун вазият ўзгарди. Россияда биринчи даражадаги катта ҳарбий кемаларни қуриш ҳали ҳам қийин бўлганлиги сабабли, Мудофаа вазирлиги мавжудларини модернизация қилишга ва биринчи навбатда уларга янги қуролларни беришга қарор қилди.

ҲҲМ платформаси

"Адмирал Нахимов" 1999 йилда таъмирлашга жўнатилганди, аммо аслида крейсерда созлаш ишлаши фақат 2013 йилда, ниҳоят мудофаа саноатига катта пул тушганда бошланди. 2015 йилда Северодвинскдаги "Севмаш" корхонасида кемадан эски жиҳозлар олиб ташланди ва корпус “дефектовка” ўтказилди.

Модернизацияни 2018 йилгача якунлаш режалаштирилганди, аммо муддат бир неча марта ўнг томонга сурилди. Таъмирлаш давомида бортдаги ускуналар ва қуролларга тобора кўпроқ янги маҳсулотлар киритилди.

Шундай қилиб, ўтган йилнинг май ойида Мудофаа вазирининг ўринбосари Алексей Криворучко оғир крейсер биринчилардан бўлиб "Циркон" гипертовушли ракеталарини қабул қилишини эълон қилди. Улар нишонларга овоз тезлигидан тўққиз марта тезроқ етиб боради, бу эса уларни ҳар қандай ҳаво ҳужумидан ҳимоя қилиш тизимига ўқ тегмайдиган қилади. Яксон қилиш масофаси тахминан 1000 километрни ташкил қилади. “Циркон америкалик “Гарпун кемаларга қарши ракеталаридан устун (улар 130 километр).

"Орлан"лар ҳар доим кучли денгиз ҳаво ҳужумига қарши мудофаа тизимига эга бўлиши билан ажралиб турган. Модернизация қилинишидан олдин “Нахимов узоқ масофага мўлжалланган С-300Ф “Форт” ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимига эга эди, энди у янада ривожланган С-400нинг денгиз версиясини олади. Ҳар хил турдаги зенит-ўқ-дориларни отиб ташлайдиган ушбу комплекс “кўрилмас” самолётларни ва бошқа, шу жумладан қанотли ва баллистик нишонларни ушлашга қодир. 40Н6 тизим ракетаси 400 километргача бўлган масофадаги объектларни яксон қилади. Тахминларга кўра, "Адмирал Нахимов" С-400 ҳаво ҳужумига қарши мудофаа ракета тизимлари учун 96 та учириш шахталари жойлаштирилади, бу эса дунёдаги энг хавфли ҳаво ҳужумлари ҳимояланган кемалардан бирига айлантиради.

80та ячейка

Бундан ташқари, “Кортик” ҲҲМ тизими замонавий “Панцир-МЕ”, “Оса-М” зенит-ракеталари эса - янги “Редут” тизимига алмаштирилади.

Бироқ, энг катта даражадаги модернизация зарба мажмуаларига таъсир қилади. “Циркон”лардан ташқари “Адмирал Нахимов” П-800 "Оникс" кемаларга қарши ракеталари ва 2500 километргача учадиган "Калибр" қанотли ракеталари билан қуролланади. Уларнинг барчаси 80та ячекча учун вертикал ЗС14 ракеталаридан учирилади, уларни ўрнатиш учун кемадан П-700 "Гранит" комплексини олиб ташлашга тўғри келди.

"Гранитлар" ўз вақти ажойиб қурол бўлган - 3 Мах тезлиги, масофаси - 625 километр. Беш юз килотонлик ядровий ракета, ҳатто самолёт ташувчи кемасини битта зарба билан йўқ қилиши мумкин. Аммо ўлчамлари катта - 10 метр узунликда ва оғирлиги 7 тоннани ташкил этади. Янги кемага қарши ракеталар унчалик кучли бўлмаган ракета эга, аммо улар тезроқ ва аниқроқ.

Крейсернинг денгиз ости кемаларига қарши қуролланиши ҳам янгиланади. "Адмирал Нахимов" яқин масофада торпеда ва сувости кемаларидан ҳимоя қилувчи "Пакет-НК" мажмуасини олади.  Ушбу тизим икки турдаги ўқ-дориларга эга: МТТ торпедалари ва М-15 реактив ракеталарга қарши торпедалари.

Биринчиси, 600 метрдан  чуқурликдаги 20 километргача масофадаги сувости кемаларига зарба беради. Иккинчиси кемага 1,4 километр масофада ва 800 метр чуқурликда ҳужум қилаётган торпедаларни ушлаб қолади. "Пакет-НК" максимал автоматлаштирилган, нишонни мустақил равишда аниқлайди, Иккала ракета тезлиги 50 узел (соатига 92 километр).

Ўз-ўзидан крейсернинг электрон "масаллиғи" энг замонавийлари билан алмаштирилади, бу эса кема экипажининг вазиятни хабардорлигини жиддий равишда оширади ва борт қуролларидан фойдаланиш имкониятларини сезиларли даражада кенгайтиради.

Бундан ташқари, крейсерга замонавий алоқа ва навигация тизимлари, радиоэлектрон уруш тизими ва 3та модернизация қилинган Ка-27М  вертолётларидан иборат ҳаво гуруҳи тақдим этилади. Ушбу вертолётлар экипажнинг потенциал рақиб сув ости кемаларини аниқлашга катта ёрдам беради.

189
Теглар:
самолёт, ҳарбий техника, ҳарбий, АҚШ, ядро қуроли, қурол-яроғ, Россия
Военнослужащие ВС Узбекистана на антитеррористических учениях в Наманганской области.

Замонавий урушга тайёрланиш янги полигонлар талаб қилади

472
(Янгиланган 13:00 14.01.2021)
Ўзбекистон Қуролли кучлари сўнгги йилларда ҳарбий самарадорлигини қандай қилиб бир неча баробар оширишга муваффақ бўлгани ҳақида россиялик ҳарбий шарҳловчи Александр Хроленко мақоласида.

ТОШКЕНТ, 14 янв - Sputnik. Марказий Осиёда энг кучли ҳисобланадиган Ўзбекистон Қуролли кучлари бугун юқори жанговар тайёргарлик ҳолатида, энг янги ҳарбий техника билан жиҳозланган ва малакали мутахассислар етакчилигида ўзининг 29 ёшини нишонламоқда. Ўзбекистон армияси ғалаба қозониш илмини брча замонавий талабларга жавоб берадиган полигонларда ўрганишмоқда.

Ўзбекистон президенти ва Қуролли кучлари Олий Қўмондони Шавкат Мирзиёев Ватан ҳимоячилари куни арафасида “Фориш” тоғли полигонига ташриф буюрди ҳамда Жиззах вилоятидаги қуруқлик ва ҳаво-ҳарбий кучларининг намойишида иштирок этди.

Бу одатий ташриф бўлмади, чунки бироз олдин Ўзбекистон президенти республикадаги барча полигонларни замонавийлаштиришни “Фориш” полигонини эса - намунали ўқув марказга айлантиришни топширган эди. Ташриф давомида давлат раҳбари Мудофаа вазирлиги ва бошқа муассасалар томонидан топшириқ қандай бажарилганига баҳо берди.

Шавкат Мирзиёев тоғли полигонда қўшинлар ҳарбий тайёргарлиги қандай олиб борилаётганига баҳо берди. Президент қурол-аслаҳалар ва ҳарбий техника, ўқув корпуслари, кутубхона, казарма ва спортзални кўздан кечирди.

Давлат раҳбари шахсий таркиб самарали тайёргарлик кўриши учун барча шароитлар яратилганига ишонч ҳосил қилди. Ахир Ўзбекистон аскарлари 2019, 2020 йилларда Халқаро Армия ўйинларининг Оловли-ҳужум йўлаги ва яна бир неча босқичида бежизга ғалабага эришмаган.

Фориш” полигонида Шавкат Мирзиёев ҳарбийлар билан суҳбат қилди.

– Бугунги Қуролли Кучларимиз беш йил олдинги армия эмас. Мудофаа доктринамиз бўйича қилинган ишлар натижасида миллий армиямизнинг салоҳияти ҳар томонлама ошди. Эришган муваффақиятларимиз билан бирга олдимизда кўп режалар, вазифалар турибди. Қўшинларнинг жанговар ҳолатини янада мустаҳкамлашимиз керак. Бунинг учун билим, тажриба, тайёргарлик зарур, - деди президент.

Ўзбекистон президенти ўзининг олдинги чиқишларида ҳам Қуролли кучларнинг мудофаа қобилиятини, профессионаллигини ва ҳарбий кучини ошириш ҳақида гапирган эди. Демак, Ўзбекистон Қуролли кучлари полигонлари, жанговар тайёргарлигини ошириш давом эттирилади. Бунинг учун Республикада барча шароит ва манбаалар мавжуд.

Замонавий устуворликлар

Айни дамда Ўзбекистонда амалга оширилаётган давлат дастурлари асосида Қуролли кучларнинг кўриниши ўзгармоқда, кўплаб янги ҳарбий объектлар қурилмоқда, миллий армиянинг жанговар қобилияти оширилмоқда ва рсепубликада замонавий ҳарбий полигонлар кўпаймоқда.

В Узбекистане введен в эксплуатацию  крупнейший военный полигон
© Министерство обороны Узбекистана
Каттақўрғон ҳарбий полигони

Жануби-ғарбий ҳарбий округда 13 январ куни энг янги “Нуристон” полигони фойдаланишга топширилди. Бу замонавий полигон мажмуаси бўлиб унинг таркибига 15та ўқув синфлари, лекция хонаси, кутубхона, 530 ўринли қулай ётоқхона ва 600 ўринли ошхона киради. Ундан ташқари кафе ва тиббиёт хонаси ҳам бор. Қуролли кучлар кунига ушбу янги полигон алоҳида ҳарбий округ энг яхши совға бўлди.

В Узбекистане введен в эксплуатацию  крупнейший военный полигон
© Министерство обороны Узбекистана
Каттақўрғон ҳарбий полигони

Марказий ҳарбий округда 2020 йилнинг июл ойида барча замонавий талабларга жавоб берадиган “Сазаган” янги полигони очилган эди. Умумий майдони 5 минг гектардан ортиқ бўлган ушбу мажмуада барча қўшин турларини тайёрлаш мумкин. Полигоннинг замонавий инфратузилмаси, ҳарбийлар учун қулай тураржойлар ҳарбий-техник ҳамкорлик дастурлари доирасида хорижий меҳмонларни қабул қилиш имконини ҳам беради.

Таджикских военных встретили на полигоне Фориш
Минобороны Узбекистана
Фориш ҳарбий полигонида ўзбек-тожик қўшма ўқув машғулотлари

2020 йилнинг ёзида Термиз шаҳри яқинида яна бир янги ҳарбий полигон ишга туширилган эди. Умумий майдони 28 минг гектар булган ушбу ҳарбий объект барча замонавий талабларга жавоб беради. У ерда махсус тактик майдонлар, ўқ ўзиш майдонлари, тўсиқли йўлаклар, ўқув синфлари, казармалар, ошхона, спорт мажмуаси бор.

Марказий Осиё ҳудудида кучайиб бораётган ҳарбий-сиёсий нотинчлик вазиятида 2020 йилнинг декабрида Россия ва Ўзбекистон армия махсус бўлинмаларининг қўшма махсус-тактик аксилтеррор ўқув машғулотлари бўлиб ўтган эди. Унда 200га яқин ҳарбийлар ва махсус техника иштирок этган эди. Беш кун давомида ўзгарувчан вазиятда махсус бўлинмалар кенг кўламлари ва мураккб ўқув-ҳарбий машқларини бажаришган эди. Айтиш жоизки, Термиз шаҳри Ўзбекистоннинг энг жанубида, Амударё қирғоғида, Афғонистон билан чегара яқинида жойлашган.

Шавкат Мирзиёев посетил Чирчикский военный полигон
Пресс-служба президента Узбекистана
Чирчиқ ҳарбий полигони

Ўзбекистоннинг энг йирик, жаҳон стандартларига жавоб берадиган “Каттақўрғон” полигони 2019 йилнинг ноябр ойида ишга туширилган. Бу ерда барча ҳарбий техникадан, жумладан артиллерия ва авиациядан фойдаланган ҳолда ўқув-машғулотлари ўтказиш мумкин. 2020 йилнинг январ ойида “Каттақўрғон” полигони Ўзбекистон Қуролли кучларининг энг янги техникасини синовдан ўтказиш майдонига айланди. Полигон ўз ҳарбий техникаси ва автомобилларига, ўқув синфлари, тиббиёт хонаси, ошхона, ётоқхона спорт зали ва маданият марказига эга.

Оптимистик ўсиш

Ўзбекистон Қуролли кучларининг 10та энг муҳим ва замонавий полигонлари рўйхатининг биринчи қаторидан “Фориш” полигони ўрин олган. Бу ерда Ўзбекистон Армияси доимий равишда Россия, АҚШ, Франция, Буюк Британия, Ҳиндистон, Туркия, Покистон ва Хитой қўролли кучлари билан ҳамкорликда тактик ва махсус ўқув машғулотлари ўтказиб келмоқда. Ушбу рўйхатнинг ўзи ҳам полигоннинг ривожланган инфратузилмасининг белгисидир. У ерда халқаро миқёсда турли аксилтеррор машғулотларни ўтказиш, турли жанговар сценарийларни синаб кўриш имкони бор.

Шавкат Мирзиёев посетил Чирчикский военный полигон
Пресс-служба президента Узбекистана
Чирчиқ ҳарбий полигони

Бухоро умумқўшин ўқув полигони Жануби-ғарбий махсус ҳарбий округга қарашли бўлиб, муҳимлик даражаси бўйича учинчи ўринда туради. Шимоли-ғарбий  ҳарбий округнинг ягона полигони “Нукус” ҳамда Шарқий ҳарбий округнинг “Шурсуз” ва “Ғурумсарой” полигонлари 4 ва 5 ўринларни эгаллаган. Энг яхши полигонлар қаторидаҚашқадарё вилоятида жойлашган “Муборак” ва “Нуристон” полигонлари ҳам бор. “Чирчиқ” полигони Тошкент ҳарбий округида 3та олий ҳарбий ўқув юртлари курсантларини тайёрлаш ва ҳарбий парадлар ўтказиш учун хизмат қилади.

© Sputnik / Дильшода Рахматова
Чирчиқ ҳарбий полигонида 9 май паради

Буларнинг барчасидан қандай хулоса қилиш мумкин? Геосиёсий ва иқтисодий мураккаб вазиятда Ўзбекистон кўплаб ажойиб ҳарбий полигонлар қуриш ҳамда 50 мингли самарали армия тайёрлашга муваффақ бўлди. Мудофаа тизимлари яратиш бўйича тан олинган ҳудудий етакчи бўла туриб, Ўзбекистон жаҳон ҳарбий ҳарбий кучлар рейтингининг 52-ўрнига кўтарилган. Ушбу кўрсатгич бўйича Ўзбекистон МДҲда Беларус, Қозоғистон ва Озарбайжондан олдинда.

Бундай ўсишга Россия билан ҳамкорлик қилиш ҳам ўзининг салмоқли ҳиссасини қўшмоқда.Айни дамда Россия ва Ўзбекистон орасида 12та ҳарбий-техник ҳамкорлик шартномалари амалга оширилмоқда. Уларга асосан Тошкентга замонавий радиолокацион мажмуалари, Су-30СМ қирувчилари ва Ми-35М зарба берувчи вертолётлари етказиб берилмоқда.      

2019 йилда ҳарбий бўлинмалар самарадорлиги ўтказилган 230 тактик-махсус ўқув машғулотлари давомида 12%га ўсган Қуролли кучлар умумий самарадорлиги – 2 баравар ўсган бўлса, 2020 йилда топширилган янги полигонлар Ўзбекистон армияси қувватини янада оширди. Бу мудофаа вазири Баходира Қурбонов Сенатга ўтган йилнинг декабр ойида Сенатга берган ҳисоботидан маълум бўлди. Унда айтилшига кўра, сўнгги йил давомида Ўзбекистонда барча замонавий талабларга жавоб берадиган тўртта ҳарбий полигон ва битта тоғ ўқув-машғулотлар маркази  фойдаланишга топширилган.Улар орасида декабр ойининг бошида тўлиқ янгиланган “Нукус” полигони ва моделяция ва симуляция машғулотлари ўтказиш учун дала-ўқув марказига айлантирилган “Чирчиқ” полигонлари ҳам бор. Дунё пандемияси ва иқтисодий қийинчиликларга қарамасдан Ўзбекистон армиясини илдам замонавийлаштириш давоми этмоқда.

Бунда Қуролли кучларни нафақат замонавий полигонлар билан таъминлаш, балким ҳарбийлар учун турли имтиёзлар, уларни маданий ва руҳий ривожланиш учун шароитлар ҳамда ҳарбийлар оилаларнинг яшаш шароитлари ҳам яхшиланмоқда.

Хусусан, Наманган вилояти Юксалиш туманида бир неча ҳарбийлар оилалари Ватан ҳимоячиси куни арафасида янги хонадонлар калитларини топширилди. Шунингдек Зарафшон ва Учқудуқда ҳарбийларга янги уйлар топширилди. Ахир уйдан кўнгил тўқ бўлса байрам ҳам ҳарбий тайёргарлик ҳам кўтаринки руҳда ўтади.

472

Пандемия йилида Россияда автомобил савдоси қандай бўлди?

34
(Янгиланган 18:35 15.01.2021)
Россия автомобил бозори икки йилдан буён камайиб келмоқда. Мутахассислар хулосасига кўра 2021 йилда ҳам тикланиш сезиларли даражада бўлмайди.

ТОШКЕНТ, 15 янв — Sputnik. Ўтган 2020 йил нафақат соғлиқни сақлаш, туризм, ошхона ва бошқа хизматлар соҳаси, балким автомобил савдоси учун ҳам мураккаб йил бўлди.

Пандемия туфайли Хитой ва бошқа давлатлардан эҳтиёт қисмлар етказиб беришда муаммолар туғилди, кўплаб автомобил ишлаб чиқарувчи корхоналар, дилерлик марказлари ўз фаолиятини тўхтатиб туришга мажбур бўлишди.

2020 йилнинг иккинчи ярмишга келиб Россия автомобил бозори секин-аста тиклана бошлади, лекин йил охирига қадар  ўтган йилги ҳажмини тиклай олмади.

Европа Автомобил ишлаб чиқарувчилари бизнеси Ассоциацияси маълумотига кўра, Россияда янги енгил ва тижорат автомобиллари савдоси 2019 йилга нисбатан 9,1%га қисқарган. Сотилган жами автомобиллар сони – 1,59 млн донани ташкил қилган. 2019 йилда жами 1,76 млн дона автомобил сотилган эди.

Россияда 2020 йилда энг кўп автомобил сотган компаниялар:  

  • Lada - 343 минг дона (2019 йилга нисбатан камайиш - 5%)
  • Kia –   201 минг (-11%),
  • Hyundai – 163 минг  (-9%),
  • Renault –  128 минг (-11%),
  • Volkswagen – 105 минг (-5%)
  • Skoda – 94 минг (+7%)
  • Toyota – 91 минг (-12%)
  • Nissan – 56 минг (-13%)
  • ГАЗ – 51 минг (-20%)
  • BMW – 42 минг (+3%)
  • Mercedes-Benz – 40 минг (-7%)

Шу ўринда пандемияга қарамасдан савдо миқдорини оширишга муваффақ бўлган компанияларни алоҳида қайд этиш керак.

Булар Skoda (+7%), BMW (+3%), Suzuki (+3%),Isuzu (+16%). Хитой брендлари ҳам бу йил яхши ўсиш қайд этишди Haval (+41%), Geely (+61%), Chery (+80%), Changan (+153%) ва FAW (+77%).

Қолган аксарият маркалар ўткан йилда савдо камайишини намойиш қилишди. Йирик брендлардан савдо ҳажми энг сезиларли даражада камайган компания Mitsubishi бўлди (- 30%).

АвтоВАЗ представил универсалы Lada Vesta SW и Lada Vesta SW Cross
Пресс-служба ПАО "АВТОВАЗ"

Энг кўп сотилган автомобил моделлари эса Лада Гранта (126 минг). Иккинчи ўринда Лада Веста (107 минг), Kia Rio (88 минг).  Кроссоверлар орасида Hyundai Creta - 73 минг, Toyota RAV4 – 36 минг, Volkswagen Tiguan – 32 минг, Renault Duster – 31 минг.

Европа ва жаҳон автомобил бозори билан солиштирганда Россия автомобил бозори пандемиядан унча катта зарар кўрмаганини тушуниш мумкин. Хусусан 2020 йилда Европа автомобил бозори қисқариши ўртача 33%ни ташкил қилган. Шимолий Америкада эса ушбу кўрсатгич 26 %ни ташкил қилган.

Европа автомобил бизнеси Ассоциацияси Россияда автомобил савдоси яқин вақт ичида қайта тикланишига умид билдирмаяпти. Уларнинг прогнозига кўра Россияда 2021 йилда автосаноат 2,1 %га тикланади холос.

34