Сотрудники эскадрильи сетевых операций базы ВВС США Лекленд во время учений по отражению кибератак

"Доктрина тажовузкорликдан иборат": АҚШ ҳарбийлари Ер орбитасини босиб олиш ниятида

772
(Янгиланган 16:38 17.08.2020)
Жанг майдонини тўлиқ назоратга олиш, рақибнинг режаларини олдиндан билиб олиш ва уни Ер атрофдаги орбитадан бутунлай сиқиб чиқариш - ўтган йилнинг декабр ойида ташкил этилган АҚШ Фазовий кучлари қўмондонлиги биринчи ҳарбий доктринани чоп этди.

ТОШКЕНТ, 17 авг - Sputnik, Андрей Коц. Жанг майдонини тўлиқ назоратга олиш, рақибнинг режаларини олдиндан билиб олиш ва уни Ер атрофдаги орбитадан бутунлай сиқиб чиқариш - ўтган йилнинг декабр ойида ташкил этилган АҚШ Фазовий кучлари қўмондонлиги биринчи ҳарбий доктринани чоп этди. 64 саҳифада - янги қўшинларнинг мақсад ва вазифалари, шунингдек, уларнинг бошқа қуролли кучларга нисбатан устунликлари батафсил баён қилинган. Ҳужжатнинг асосий тезислари ҳақида - РИА Новости материалида.

Баландликни ишғол этиш

Асосий моҳият: космос АҚШ Қуролли кучларига ҳарбий операцияларни режалаштириш ва ўтказиш учун ноёб имкониятларни очиб беради. Ҳужжат муаллифлари эслатишича, қадимги замонлардан қўмондонлар жанг олдидан тепаликни эгаллаб, шу билан стратегик устунликка эга бўлишга ҳаракат қилганлар: рақибнинг ҳаракатларини кузатиш, жанг майдонини ҳеч қандай тўсиқларсиз кўриб туриш, кутилмаган ҳужум эҳтимолини истисно қилиш учун. XXI асрда энг самарали позиция - бу Ер орбитаси. Пентагоннинг фикрига кўра, уни айнан АҚШ Фазовий кучлари назорат қилиши керак.

Космосдаги ҳарбий ҳаракатлар қуролли кучларнинг бошқа соҳалари ваколати соҳаси сифатида эмас, балки уруш ҳаракатларининг алоҳида соҳаси сифатида қаралади. Орбитада "устунликка эришиш" учун ўта тажовузкор ҳаракат қилиш керак. Эълон қилинган доктринага кўра, космосда фақат ҳужум қилиш керак.

"Ҳужум операциялари душманнинг космик имкониятлари ва космик мудофаа тизимларига, рақиб кучларининг самарадорлиги ва ҳалокатлилигини пасайтиришга қаратилган, - дейилади ҳужжатда. - Дўст бўлмаган давлатларнинг космик миссияларини муддатидан олдин зарарсизлантириш имкониятига ва устунликка эришиш керак."

Бу ерда гап нафақат ракеталарга қарши мудофаа тизимлари ҳақида кетмоқда – гап "рақибнинг барча сунъий йўлдошларга қарши потенциали" ҳақидадир. Америкаликлар, шунингдек, "рақибнинг ҳужум қилиш воситаларини зарарсизлантириш ва таҳдидлар даражасини пасайтириш" учун мудофаа операцияларини, шу жумладан фаол операцияларни ўтказиш ҳуқуқини сақлаб қолишади.

Гуруҳларни кўпайтириш

Космик кучлар Ер орбитаси хавфсизлиги "таъминотига", унга АҚШ ва унинг иттифоқчилари киришини таъминлашга ва рақибларни қўрқитиш ва ўзларини хатти-ҳаракатларини ўзгартиришга мажбур қилиш учун жанговор кучни намойишига жавобгардир. Юклар ва ходимлар кўп маротаба ишладилагина кемаларда етказилади, тактик, оператив ва стратегик даражада маълумотларни тезкор узатиш учун кучли сунъий йўлдош туркуми яратилиши талаб қилинади. Атмосфера орти разведка, кузатув ва алоқа қурилмаларига алоҳида ўрин ажратилади - улар Америка ҳарбийларининг космосда бўлишлари учун замин бўлиб хизмат қилади.

АҚШ ва унинг НАТО бўйича иттифоқчилари армиялари сунъий йўлдошлардан фаол фойдаланишаётгани сир эмас. Айнан космосда қўшинлар ва қуроллар, разведка, алоқа ва навигацияни бошқаришнинг асосий воситалари йиғилган. Орбитада Ғарбнинг мингга яқин ҳарбий ва икки томонлама мақсадли аппаратлари навбатчилик қилмоқда.

Россия космик кучлари Ғарбий мамлакатларнинг сунъий йўлдошларининг ҳаракатларини, уларнинг сув ва қуруқликнинг устида маълум ҳудудларида жойлашиши, ҳар қандай ердан учиб ўтиш даврийлигини кузатишга қодир техник воситалар ва мутахассисларга эга.

Орбитал гуруҳнинг хатти-ҳаракатлари бўйича потенциал душманнинг ниятлари ҳақида кўп нарсаларни билса бўлади. Хусусан, ҳаво ҳужуми операцияси доирасида йирик ракета ва ҳаво зарбаси пайтини аниқлик билан тахмин қилиш мумкин.

Доктрина муаллифлари АҚШнинг барча рақибларини Америка орбитал гуруҳи тўғрисида бирон бир маълумот олиш имкониятидан маҳрум қилиш зарурлигини таъкидламоқда. Шу мақсадда DARPA илғор мудофаа ишланмаларини ривожлантириш агентлиги бир неча йиллардан бери битта тармоққа уланган 200 тагача кичик йўлдошларни паст орбитага учиришни таъминлайдиган Blackjack дастурини амалга ошириб келмоқда. Ишонилишича, ушбу қурилмаларнинг кичик ўлчамлари космик разведка орқали уларни аниқлашни мураккаблаштиради ва уларнинг кўплиги уларни йўқ қилишни қийинлаштиради. Бу гуруҳ, Пентагоннинг режаларига кўра, 2022 йилда жойлаштирила бошлайди.

Юлдузлар жанги

Кўпчилик мутахассислар, ҳолат фақат йўлдошлар билан чекланиб қолмаслигига ишонишади. Чоп этилган ҳужжатда бу ҳақда тўғридан-тўғри айтилмаган, аммо америкаликлар эртами-кечми яқин орбитага ҳарбий қуролни жойлаштириши аниқ. Бу ҳақда Sputnik радиоси эфирида МГИМО Ҳарбий-сиёсий тадқиқотлар маркази директори Алексей Подберезкин маълум қилди.

"Гап зарба бериш қуроллари ҳақида кетмоқда: кинетик, лазер, электромагнит ва бошқалар, - дейди мутахассис. - Бу ҳар нарса бўлиши мумкин. Тасаввур қилинг, устимиздан юк бўлинмасига беш-олти кубометр заҳарловчи модда жойлаштирилган сунъий йўлдош учиб бормоқда. Маълум бир дақиқада контейнер очилиб, ундаги барча нарсала бошимизга тушади. Бу тахминий вариантлардан бири ва унақалар жуда кўп. Агар йўлдошларга космик зарба бериш қуроллари ўрнатилган бўлса, унда ўқ-дориларнинг мўлжалга учиш вақти давомийлиги кескин қисқаришини тушунишимиз керак. Ҳозирда бутун мудофаа тизими ракеталарнинг учирилишини ўз вақтида аниқлаш ва уларни тезлашиш босқичида йўқ қилишга асосланган. Агар ушбу сунъий йўлдош бизнинг бошимиз узра учса, у энг қисқа траектория бўйлаб учади. Шунинг учун буларнинг барчаси Россиянинг хавфсизлигига ҳақиқий таҳдиддир".

Подберезкин таъкидлашича, бизда орбитадан ҳужум хавфини заифлаштирадиган, сунъий йўлдошларга қарши тизимлар ишлаб чиқилмоқда. Аммо мутахассис бу сафар космосда қуролларнинг янги, жуда қиммат пойгасидан хавфсирайди.

772

Рус вакцинасини йўқ қилиш: катта сиёсатнинг кичик ўлжаси

924
(Янгиланган 16:13 18.09.2020)
Россиянинг коронавирусга қарши вакцинани ишлаб чиқаришда етакчилик Ғарб учун нафақат ёқимсиз сюрприз, балки ҳам сиёсий, ҳам молиявий сабабларга кўра ғазабни келтирадиган чақирувга айланди.

Бир томондан, тубдан ортда қолган, нодемократик Россиянинг мураккаб илмий ва  технологик соҳаларда бундай ютуқларни амалга оширишга ҳаққи йўқ эди. Бошқа томондан эса – астрономик катталикдаги мўмай ютуқ турибди, у Ғарб фармацевтика концернлари ёнидан сузиб ўтиб кетиши деган фикрнинг ўзи, у ерда жиғилдон қайнашини келтириб чиқариши мумкин. Масалан, Ҳиндистонга 100 миллион дозани етказиб бериш тўғрисидаги келишувнинг ўзи эътиборга лойиқ.

Россия рус олимларининг илмий иш натижаларини обрўсизлантириш учун кўплаб уринишларга дуч келганлиги ажабланарли эмас: катта сиёсат, катта пул.

Бироқ, акулалар ёнида, хўжайин столидан қандайдир егулик олиб турадиган - ёпишқоқ-балиқлар учун ҳар доим жой топилади.

Дунёдаги энг қадимий ва нуфузли тиббиёт журналларидан бири The Lancet да “Спутник- V” вакцинасининг синов натижалари тўғрисида нашр этилган мақола атрофида шунга ўхшаш воқеа пайдо бўлди.

Мақола яшин тезлигида танқидга учради.

Жаҳон ОАВлари томонидан тарқатилган катта янгилик – бу очиқ мактуб бўлди, унда Америка Темпл университети биология профессори Энрико Бусси "эҳтимол, рус тадқиқотчилар йўл қўйган хатолар” борасидаги қўрқувлар юзасидан фикр билдирган. Уни 25 га яқин Ғарб олимлари қўллаб-қувватлади.

The Lancet россиялик тадқиқотчиларга берилган саволларга жавоб беришни таклиф қилди, бу ўз навбатида бажарилди.

Гамалея маркази нашрга “Спутник-V” вакцинасини ўрганиш бўйича тўлиқ клиник протоколни тақдим этди. Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев мақола чоп этди, унда танқидчиларнинг асосий даъволари юзасидан батафсил изоҳ берган.

Шу ўринда муаммо нафақат маҳаллий тадқиқотчилари эътибор қаратган илмий ишларда эмас.  

Гап шундаки, жанжал кўтарган мактубнинг муаллифи ўзи жуда диққатга сазовор одам. Би-би-си материалида Энрико М. Буччи "сохта фанга қарши таниқли курашувчи" деб номланган. Бироқ, "илмдан ишбилармон" характеристикасини қўллаш тўғри бўлар эди.

2016 йилда Буччи илмий ишларни текшириш, тўғрилик ва ҳаққонийликни ўрганишга ихтисослашган Resis Srl компаниясига асос солган.

Бу замонавий илм-фаннинг жуда долзарб мавзуси. Сўнгги йилларда тадқиқотчилар нашр этган мақолаларда кўп хатолар,  шу жумладан қўпол хатолар устида ушланмоқда. Гап фақат суиистеъмол ёки фирибгарлик тўғрисида эмас, кўпинча ҳаққоний камчиликлар мавжуд бўлиб, улар фош этилганда, олимларнинг, ҳатто бутун илмий муассасаларнинг обрўсига таъсир қилади.

Айнан мана шундай муаммоларнинг олдини олиш учун, муаллифлар ва тадқиқот тузилмалар тез-тез ўзларининг матнларини мустақил равишда текшириб кўриш мақсадида – чоп этишдан аввал - бу каби ишларга ихтисослашган фирмаларга мурожаат қилишади.

Хусусан, мазкур фаолият учун Германиянинг Фриц Липманн институти Буччи компаниясини ёллаган, бу ерда бир мунча вақт олдин нашр этилган ишлардаги хунук хатолар туфайли катта жанжал кўтарилди.  Nature журнали бир йил олдин ушбу воқеа батафсил маълумот берган.

Бундай бизнес маълум ахлоқий чекловларни келтириб чиқаради, буни профессор Буччи яхши англаб етади. 2019 йил декабрда Nature журнали ўзида илмий ишнинг софлиги ва ҳаққонийлигига бағишланган материал нашр этилди, у ерда Буччи ҳаммуаллифлик қилган. У ерда ҳам Энрико Н. Буччининг манфаатлар тўқнашуви борлиги очиқ ойдин қилиб кўрсатилган.

Оддий қилиб айтганда, тижорат компанияси эгаси у ихтисослашаётган фаолият тўғрисида омма олдида гапирганда, бу аслида ўз компаниясининг рекламасига айланади.

Аммо, албатта, Россия вакцинасини "фош қилиш" ҳақида гап кетганда, бундай майда-чуйда нарсалар аҳамият касб этмайди.

Ғарб Россия ишланмаларининг етакчилигига путур етказиш ёки ҳеч бўлмаганда уларни  заифлаштириш умидида яна бир зарба бериш мақсадида Буччининг очиқ (ва маъноси бўйича ўзини ўзи реклама қилиш) мактубидан фойдаланди.

Профессорнинг ўзи эса шундай катта миқёсда, орзу ҳам қилмаган даражада пиарни олди. Аслида, бу "хайпга жиловлаш" деб номланади, бу тамойил бўйича юзлаб ва минглаб медиа-шахслар ҳаракат қилади.

Шубҳасиз, бу жуда жозибадор янги тижорат шартномалар шаклида унга натижа беради. Катта сиёсатнинг лойқа сувида хайпни овлаш жуда фойдали бўлиши мумкин.

Аммо бу умуман фанга, хусусан тиббиётга ва дунё бўйлаб юз минглаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолишга ҳеч қандай алоқаси йўқ.

924
Алексей Навальный

Германия Алексей Навальнийни жим туришга мажбур қилади

555
(Янгиланган 18:24 16.09.2020)
Алексей Навальний комадан ўзига келганидан сўнг олинган биринчи суратини ижтимоий тармоқларда жойлаштирди, у ижобий динамикага қарамасдан соғлиғида ҳамон муаммолар сақланиб тургани маълум қилган.

Душанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас блогер “Новичок” билан заҳарлангани ҳақида хулосалар борасидаги танқидларни тўхтатишни талаб қилди, чунки Франция ва Швеция айрим мустақил лабораториялари бундесвер мутахассисларининг хулосаларини тасдиқлашди.

“Айрим” – лабораториялар, чунки улар ҳақида маълумот ҳам махфийлаштирилган. Идора раҳбарининг истаги ижобат бўлиши эҳтимолдан йироқ. Аммо тескари натижа эҳтимоли катта, чунки ҳозирда Алексей Навальний ўзи Германия ҳукуматига катта зарар етказди.

New York Times нашри Германия хавфсизлик хизмати юқори лавозимли вакилига таянган ҳолда, у соғайгандан кейин “ўз фаолиятини давом эттириш учун” Россияга қайтишни хоҳлаётганини маълум қилди.

Агар газетанинг инсайди ҳақиқатга яқин бўлса, унда Навальний учун фақат хурсанд бўлиш мумкин, чунки бундай истак унда шубҳасиз когнитив функциялар сақланиб қолганидан далолат бермоқда – чунки шифокорларнинг изоҳларига кўра, унинг оғир аҳволда бўлганида бунга кафолат йўқ эди.

Сўнгги бир неча ўн йилликлар ичида аввал таниқли бўлган кўплаб ижтимоий ва сиёсий арбоблар Россияни тарк этиб, баланд овоз билан эшикни ёпдилар. Натижа ҳар доим бир хил эди: улар ижтимоий қудратни тезда йўқотиб, ҳеч ким қизиқмайдиган умумий эмигрантлар массасига қўшилишди. Кремлга қарши муросасиз курашчилар позицияси билан бир қаторда улар бу мақом билан боғлиқ молиявий имкониятларни ҳам йўқотишди - рус мухолифатчилар орасида Михаил Ходорковскийга ўхшаган чинакам бой одамлар кам.

Натижада, энди улар фақат Прага, Рига ёки Лондондаги камтарона квартиралардан ижтимоий тармоқларга заҳрини сочиш билан шуғулланиш тўғри келади. Ахир энг ачинарли ҳолатларда эса, Пётр Павленский билан содир бўлганидек, янги келган мамлакатда "қонли гебни" (режим) ва "жазолаш психиатрияси" тош тегирмонига тушиш мумкин.

Айтганча, дарсни ўзлаштиришди. Ҳар йили "Мен Россияни абадий тарк этаман, у менсиз нобуд бўлсин" мавзуси камроқ ва секинроқ эшитилмоқда.

Алексей Навалний учун эса бундай ёндашув айниқса ачинарли бўларди. У нафақат Россиядаги энг таниқли мухолифат етакчисига айланди, балки ўз тарафдорларидан маблағ ундириш учун жуда самарали тизимни ҳам яратди. Ўтган йиллар давомида бу унга кўплаб ёқимли бонусларни ва умуман олганда жуда юқори турмуш даражасини таъминлади - қиммат хорижий курортларда оилавий таътилдан тортиб, қизининг Стэнфорд университетида таҳсил олишигача.

Блогерда "ортиқча меҳнат билан орттирилганлар"дан заррача ҳам воз кечиш ва дунёнинг чеккасида қадимги Солсберида шинам ҳаёт ўрнига, гўёки Британия махсус хизматлари томонидан заҳарланган иккинчи Скрипалга айланиш истаги йўқлиги ажабланарли эмас - барчаси ГРУ қотилларидан мўъжизавий равишда қочиш афсонасини қўллаб-қувватлаш учун.

Аммо бу ерда Алексей Навальнийнинг шахсий манфаатлари билан унинг касаллик ҳақида Ғарб томонидан тасвирланган сурати ўртасида принципиал қарама-қаршилик пайдо бўлади. Хавфсизлик нуқтаи-назаридан немислар томонидан қўйилган ташхис уни ватанга қайтишига йўл қўймайди. Аммо блогер ўжарлик билан ортга қайтмоқчи, тўғри уни ўлдиришга оз қолган аждарнинг оғзига бориб тушиш, ҳеч қандай “Новичок” билан заҳарланиш ва Россия ҳукумати томонидан ҳаётига таҳдид солинишига ишонмаслигини англатади.

Энг ёмони, Навальний ватанга эпикриз билан қайтиши керак бўлади. Германия томони эса, Москвага унинг ташхисини тасдиқловчи ҳар қандай маълумотни беришдан бош тортмоқда. Россия Бош прокуратураси немис ҳамкасбларига блогернинг касаллиги ҳақидаги барча воқеаларни текшириш учун яна бир сўров юборди, аммо Берлин ёрдамига умид қилиб бўлмайди. Блогер ўзи билан бирга олиб келадиган “Шаритэ” клиникасидан кўчирма, Россиянинг ваколатли органларига жуда кўп қизиқарли маълумотларни бериши мумкин.

Умуман олганда, Алексей Навальнийнинг Россияга қайтиш истаги немисларни ниҳоятда ёқимсиз ва қийин аҳволга солиб қўймоқда, чунки шу ҳафтада қалаштириб ташланган уйдирмани ниҳоят ағдариш билан таҳдид қилмоқда.

Айтганча, британияликларда бу ҳолат янада бежиримроқ ишланганди. Скрипал заҳарланиш шоуси нафақат унинг кўлами ва тафсилотлари, шу жумладан уйларнинг бузилиши билан ҳайратга солди, "жабрланувчи"ни ҳам жуда тўғри танладилар: кураторлар айтганини тўлиқ бажарадиган ҳеч кимга қизиғи йўқ ва кераксиз собиқ жосус. Аммо шуниси аҳамиятлики, ҳатто Лондон Скрипалга ҳеч бўлмаганда минимал ҳаракат эркинлигини беришга журъат этмади ва унга журналист ёки дипломатлар билан суҳбатлашишга бирор марта имкон бермади.

Алексей Навальнийни бутун оиласи билан асосий россиялик мухолифачисининг ширин ҳаётидан ихтиёрий равишда воз кечишга ишонтириш немислар учун жуда мураккаб вазифа бўлиб чиқиши мумкин.

Блогер учун ёмон янгилик шундаки, унинг Россияга қайтиши бу “бўтқани дамлаган” Берлин учун жуда ёқимсиз оқибатлар билан хавф солмоқда, чунки у ерда бу масалани ҳал қилиш учун улар "ишонтириш" ва "ихтиёрий" сўзларини ишлатишни ўз ичига олмайди услубларга мурожаат қилишлари мумкин.

555

Лукашенко 5 ноябрдан президент сифатида тан олинмайди - Европарламент

348
(Янгиланган 17:08 19.09.2020)
Шу ҳужжатда Европарламент беларус мухолифати мувофиқлаштириш кенгашини "халқнинг муваққат вакили" сифатида тан олган ва сайловлар ўтказилишини қўллаб-қувватлаган.

ТОШКЕНТ, 19 сен — Sputnik. Европарламент Александр Лукашенкони 5 ноябрдан бошлаб республика раҳбари деб ҳисоблашдан тўхташлари ҳақида баёнот берди.

"Амалдаги аторитар етакчи Александр Лукашенконинг ваколатлари муддати тугаши билан <…>, парлмент уни мамлакат президенти сифатида бошқа тан олмайди", - дейилади резолюцияда.

Шу ҳужжатда Европарламент беларус мухолифати мувофиқлаштириш кенгашини "халқнинг муваққат вакили" сифатида тан олган ва сайловлар ўтказилишини қўллаб-қувватлаган. Шунингдек, Европарламент Лукашенкога нисбатан эҳтимолий санкцияларни ҳам қўллаб-қувватлаган.

Беларус ТИВ Европарламентнинг ушбу ҳаракатларидан ихлоси қайтганлигини маълум қилди. Идора, шунингдек, ўзини холис ва демократик тузилма сифатида намойиш этадиган ушбу ташкилот "бурнидан нарироққа қарашга" ўзида сиёсий ирода топа олмаганлигини қайд этган.

Республика кенгашида резолюциянинг қабул қилиниши давлатнинг ички ишларига аралашув сифатида баҳоланди. Россия Давлат думаси спикери Вячеслав Володин ҳам ушбу ҳужжатга "ички аралашув" сифатида баҳо берган эди. Володинга кўра, резолюциянинг қабул қилиниши мамлакатдаги ҳукумат органларини алмаштиришга бўлган уринишдир.

Беларусдаги воқеалар

Беларусдаги оммавий протестлар 9 август куни, президент сайловларида олтинчи маротаба Лукашенко ғалаба қозонгач бошланган эди. МСК маълумотларига кўра, у 80,1 фоиз овоз олган. Оппозиция сайловларда Светлана Тихановская ғалаба қозонди, дея ҳисоблайди. Тихановскаянинг ўзи мамлакатни тарк этишга қарор қилди ва Литвага йўл олди.

Акциянинг илк кунларида куч тузилмаси ходимлари протест қатнашчиларига нисбатан кўз ёш чиқарувчи газ, водомет, шовқин гранаталари, резина ўқларни ишлатишган. Сўнгра, ҳуқуқ тартибот органлари митингларни тарқатишни ва куч методларидан фойдаланишни тўхтатишди.

Расмий маълумотларга, илк кунларда 6,7 мингдан зиёд қўлга олинган. ИИВ хабарига кўра, тартибсизликлар давомида юзлаб одамлар жабрланган, жумладан, 120дан ортиқ куч ходимлари ҳам. Беларус ҳукумати маълумотига кўра, уч киши қурбон бўлган.

348