Женщина идет вдоль стены здания бывшего посольства США в Тегеране

Эронга қарши санкциялар: АҚШ фикри. Нотўғри фикри

438
Давлат котиби Майк Помпео Хавфсизлик Кенгаши аъзоларини Эронга қарши санкцияларнинг қайтариш тўғрисида хабардор қилиш мақсадида БМТ қароргоҳига шахсан ўзи ташриф буюради.

АҚШ ташқи сиёсий маҳкамаси раҳбари Fox News телеканалига интервью бериб, Америка раҳбарияти воқеаларнинг кейинги ривожини қандай кўришини батафсил айтиб берди.

Украинский пассажирский самолет потерпел крушение в Иране
Общество Красного Полумесяца Исламской Республики Иран

Помпеонинг сўзларига кўра, "барча санкциялар тикланиб, дунё янада хавфсизроқ бўлади", чунки "эронликлар Россиянинг ҳаво мудофааси тизимларини, Хитой танкларини ва Яқин Шарқдаги тинчлик ва барқарорликка таҳдид соладиган барча нарсаларни олиш имкониятига эга бўлолмай қолади". Агар бошқа давлатлар (биринчи навбатда Россия ва Хитой) АҚШ томонидан тикланаётган чекловлар режимига риоя қилишдан бош тортсалар, унда улар ўзлари ҳам чекловларга дуч келишади. Давлат департаменти раҳбари таъкидлашича, АҚШ "мамлакатлар Американинг мавжуд санкцияларига риоя қилмаганларида, буни аввал ҳам амалга оширган, <...>  биз ҳар бир давлатни бу учун жавобгарликка тортганмиз ва биз буни БМТнинг кенгроқ санкцияларига нисбатан ҳам қўллаймиз".

Эрон мавзусининг навбатдаги кескин жонланиши муҳим сананинг яқинлашиши билан боғлиқ - 2020 йил 18 октябр.

Айнан шу куни Қўшма кенг кўламли ҳаракатлар режасининг (СВПД, кўпроқ “ядровий битим” деб аталади) энг муҳим моддаларидан бири - қурол-яроғ эмбаргосининг муддати тугайди. 18 октябргача Эронга ҳарбий техника етказиб бериш рухсатли ҳусусиятга эга ва ҳар бир ҳолат бўйича БМТнинг махсус розилигини талаб қилади.

АҚШ эса 2018 йилнинг ўзидаёқ СВПДдан чиқиб кетган, аммо қурол эмбаргосининг яқинлашаётган муддати уларни бошқа иштирокчилар билан ишлашни кучайтиришга мажбур қилди - бу мавзу америкаликлар учун ўта муҳимдир.

Айнан шу масала бўйича улар бир ҳафта олдин жуда жиддий муваффақиятсизликка учрадилар. Вашингтон эмбаргони узайтириш тўғрисида қарорни БМТ Хавфсизлик Кенгаши орқали қабул қилишга уриниши омадсиз якунланди.

Гап ҳаттоки, Россия ва Хитой ўзларининг вето ҳуқуқларидан фойдаланишганида ҳам эмас. АҚШ бундай натижага олдиндан тайёр бўлишган. Улар учун ёқимсизи - уларни фақат бир мамлакат - Доминикан Республикаси қўллаб-қувватлаганидадир. Хавфсизлик Кенгашининг барча аъзолари - ҳам доимий, ҳам  вақтинчалари, бетараф бўлишни афзал кўрдилар. Ўзининг Эронга қарши вас-васаси билан ҳаммани, шу жумладан ўз иттифоқчиларини ҳам чарчатганлиги Вашингтон учун қанчалар шармандаларча натижа эканлигини тасаввур қилиш қийин эмас.

Аммо, албатта, бу уларнинг позицияларига ҳеч қандай таъсир кўрсатмади.

Аввалига Дональд Трамп Владимир Путиннинг Эрон бўйича юқори даражадаги онлайн-саммитни ўтказиш ғоясини рад этди. Россия президенти Эрон атрофидаги вазиятнинг кенг кўламли можарога айланишига йўл қўймаслик мақсадида саммит ўтказиш таклифини илгари сурган бир пайтда, Америка томони БМТ Хавфсизлик Кенгаши "қурол эмбаргосини узайтириш билан боғлиқ мунозаралар учун энг яхши жой" эканлигини ва умуман Москва "бу масалани муҳокама қилиш учун ҳеч қандай қонуний асос йўқлигини бир неча бор ва тушунарсиз равишда таъкидлаганидан" ғазабдалигини маълум қилди.

Энди Майк Помпеонинг ижросидаги яна бир қадам, унда Вашингтон мақсадга эришиш йўлида чоралар кўришда бир қадам ҳам орқага чекинмаслиги аниқ кўрсатди.

Ҳар қандай тўсиқларни рад этиб, белгиланган йўналишда ҳаракатларни давом эттирган Америка ҳукуматининг изчиллиги ва жасоратига там бериш керак. Муаммо шундаки, улар ҳозирда бир жойдан силжий олмай, ҳаракат қилишмоқда. Уларнинг ҳаракатлари ва эришилган натижалар нисбати ва умуман, бундай ёндашувнинг самарадорлиги борасида савол туғилиши табиий.

Кўп йиллар давомида Американинг ташқи сиёсати "сингунича босим ўтказиш" тамойилига асосланган эди, чунки у ҳақиқатан ҳам иш берган. Шунчалик самарали бўлганки, куч ишлатиш таҳдидининг ўзи етарли бўлган.

Муаммо шундаки, анчадан бери ушбу ёндашувнинг самарадорлиги шунчалар шубҳали бўлиб ва Америка ташқи сиёсатидаги муваффақиятсизликлар рўйхати шу қадар кенгайдики, барча итоатсизларни жазолаш ва уларни ўзлари истаган хатти-ҳаракатларга мажбурлаш ваъдалари қўрқувни эмас, аксинча, такаббурона истеҳзо, бефарқлик ва АҚШда истаган нарсаларига етишиш учун имконияти йўқлигига ишончни вужудга келтирмоқда.

Аллақачон санкциялар остида бўлиб келаётган Россия ва Хитойни янги санкциялар билан қўрқитиш бефойда. Бундан ташқари, тарозининг бошқа томонида ўз қурол-яроғларини янгилаш заруриятига эга ва бунинг учун тўлашга тайёр Эрон. Америка ақалла ўз иттифоқчиси бўлган ва Россиянинг С-400 тизимларини сотиб олган Туркияни жиловлай олмаган бўлса, унда "ярамас давлат"ни ўзига бўйсиндириш имкониятлари қандай бўларкин?

Овоз беришда бетараф бўлган Ғарб мамлакатлари, шу жумладан АҚШнинг энг яқин иттифоқчиси Буюк Британия ҳам, кўринишидан Эроннинг улкан қурол бозоридан бир ёқимли қисмини олишга хафсаласи баланд. Шунчалар баландки, океан ортидаги ҳамкорининг норозилиги ва таҳдидлари ўз позициясини ўзгартиришга асосли сабаб деб кўринмаяпти.

438

Рус вакцинасини йўқ қилиш: катта сиёсатнинг кичик ўлжаси

424
(Янгиланган 16:13 18.09.2020)
Россиянинг коронавирусга қарши вакцинани ишлаб чиқаришда етакчилик Ғарб учун нафақат ёқимсиз сюрприз, балки ҳам сиёсий, ҳам молиявий сабабларга кўра ғазабни келтирадиган чақирувга айланди.

Бир томондан, тубдан ортда қолган, нодемократик Россиянинг мураккаб илмий ва  технологик соҳаларда бундай ютуқларни амалга оширишга ҳаққи йўқ эди. Бошқа томондан эса – астрономик катталикдаги мўмай ютуқ турибди, у Ғарб фармацевтика концернлари ёнидан сузиб ўтиб кетиши деган фикрнинг ўзи, у ерда жиғилдон қайнашини келтириб чиқариши мумкин. Масалан, Ҳиндистонга 100 миллион дозани етказиб бериш тўғрисидаги келишувнинг ўзи эътиборга лойиқ.

Россия рус олимларининг илмий иш натижаларини обрўсизлантириш учун кўплаб уринишларга дуч келганлиги ажабланарли эмас: катта сиёсат, катта пул.

Бироқ, акулалар ёнида, хўжайин столидан қандайдир егулик олиб турадиган - ёпишқоқ-балиқлар учун ҳар доим жой топилади.

Дунёдаги энг қадимий ва нуфузли тиббиёт журналларидан бири The Lancet да “Спутник- V” вакцинасининг синов натижалари тўғрисида нашр этилган мақола атрофида шунга ўхшаш воқеа пайдо бўлди.

Мақола яшин тезлигида танқидга учради.

Жаҳон ОАВлари томонидан тарқатилган катта янгилик – бу очиқ мактуб бўлди, унда Америка Темпл университети биология профессори Энрико Бусси "эҳтимол, рус тадқиқотчилар йўл қўйган хатолар” борасидаги қўрқувлар юзасидан фикр билдирган. Уни 25 га яқин Ғарб олимлари қўллаб-қувватлади.

The Lancet россиялик тадқиқотчиларга берилган саволларга жавоб беришни таклиф қилди, бу ўз навбатида бажарилди.

Гамалея маркази нашрга “Спутник-V” вакцинасини ўрганиш бўйича тўлиқ клиник протоколни тақдим этди. Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев мақола чоп этди, унда танқидчиларнинг асосий даъволари юзасидан батафсил изоҳ берган.

Шу ўринда муаммо нафақат маҳаллий тадқиқотчилари эътибор қаратган илмий ишларда эмас.  

Гап шундаки, жанжал кўтарган мактубнинг муаллифи ўзи жуда диққатга сазовор одам. Би-би-си материалида Энрико М. Буччи "сохта фанга қарши таниқли курашувчи" деб номланган. Бироқ, "илмдан ишбилармон" характеристикасини қўллаш тўғри бўлар эди.

2016 йилда Буччи илмий ишларни текшириш, тўғрилик ва ҳаққонийликни ўрганишга ихтисослашган Resis Srl компаниясига асос солган.

Бу замонавий илм-фаннинг жуда долзарб мавзуси. Сўнгги йилларда тадқиқотчилар нашр этган мақолаларда кўп хатолар,  шу жумладан қўпол хатолар устида ушланмоқда. Гап фақат суиистеъмол ёки фирибгарлик тўғрисида эмас, кўпинча ҳаққоний камчиликлар мавжуд бўлиб, улар фош этилганда, олимларнинг, ҳатто бутун илмий муассасаларнинг обрўсига таъсир қилади.

Айнан мана шундай муаммоларнинг олдини олиш учун, муаллифлар ва тадқиқот тузилмалар тез-тез ўзларининг матнларини мустақил равишда текшириб кўриш мақсадида – чоп этишдан аввал - бу каби ишларга ихтисослашган фирмаларга мурожаат қилишади.

Хусусан, мазкур фаолият учун Германиянинг Фриц Липманн институти Буччи компаниясини ёллаган, бу ерда бир мунча вақт олдин нашр этилган ишлардаги хунук хатолар туфайли катта жанжал кўтарилди.  Nature журнали бир йил олдин ушбу воқеа батафсил маълумот берган.

Бундай бизнес маълум ахлоқий чекловларни келтириб чиқаради, буни профессор Буччи яхши англаб етади. 2019 йил декабрда Nature журнали ўзида илмий ишнинг софлиги ва ҳаққонийлигига бағишланган материал нашр этилди, у ерда Буччи ҳаммуаллифлик қилган. У ерда ҳам Энрико Н. Буччининг манфаатлар тўқнашуви борлиги очиқ ойдин қилиб кўрсатилган.

Оддий қилиб айтганда, тижорат компанияси эгаси у ихтисослашаётган фаолият тўғрисида омма олдида гапирганда, бу аслида ўз компаниясининг рекламасига айланади.

Аммо, албатта, Россия вакцинасини "фош қилиш" ҳақида гап кетганда, бундай майда-чуйда нарсалар аҳамият касб этмайди.

Ғарб Россия ишланмаларининг етакчилигига путур етказиш ёки ҳеч бўлмаганда уларни  заифлаштириш умидида яна бир зарба бериш мақсадида Буччининг очиқ (ва маъноси бўйича ўзини ўзи реклама қилиш) мактубидан фойдаланди.

Профессорнинг ўзи эса шундай катта миқёсда, орзу ҳам қилмаган даражада пиарни олди. Аслида, бу "хайпга жиловлаш" деб номланади, бу тамойил бўйича юзлаб ва минглаб медиа-шахслар ҳаракат қилади.

Шубҳасиз, бу жуда жозибадор янги тижорат шартномалар шаклида унга натижа беради. Катта сиёсатнинг лойқа сувида хайпни овлаш жуда фойдали бўлиши мумкин.

Аммо бу умуман фанга, хусусан тиббиётга ва дунё бўйлаб юз минглаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолишга ҳеч қандай алоқаси йўқ.

424
Алексей Навальный

Германия Алексей Навальнийни жим туришга мажбур қилади

541
(Янгиланган 18:24 16.09.2020)
Алексей Навальний комадан ўзига келганидан сўнг олинган биринчи суратини ижтимоий тармоқларда жойлаштирди, у ижобий динамикага қарамасдан соғлиғида ҳамон муаммолар сақланиб тургани маълум қилган.

Душанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас блогер “Новичок” билан заҳарлангани ҳақида хулосалар борасидаги танқидларни тўхтатишни талаб қилди, чунки Франция ва Швеция айрим мустақил лабораториялари бундесвер мутахассисларининг хулосаларини тасдиқлашди.

“Айрим” – лабораториялар, чунки улар ҳақида маълумот ҳам махфийлаштирилган. Идора раҳбарининг истаги ижобат бўлиши эҳтимолдан йироқ. Аммо тескари натижа эҳтимоли катта, чунки ҳозирда Алексей Навальний ўзи Германия ҳукуматига катта зарар етказди.

New York Times нашри Германия хавфсизлик хизмати юқори лавозимли вакилига таянган ҳолда, у соғайгандан кейин “ўз фаолиятини давом эттириш учун” Россияга қайтишни хоҳлаётганини маълум қилди.

Агар газетанинг инсайди ҳақиқатга яқин бўлса, унда Навальний учун фақат хурсанд бўлиш мумкин, чунки бундай истак унда шубҳасиз когнитив функциялар сақланиб қолганидан далолат бермоқда – чунки шифокорларнинг изоҳларига кўра, унинг оғир аҳволда бўлганида бунга кафолат йўқ эди.

Сўнгги бир неча ўн йилликлар ичида аввал таниқли бўлган кўплаб ижтимоий ва сиёсий арбоблар Россияни тарк этиб, баланд овоз билан эшикни ёпдилар. Натижа ҳар доим бир хил эди: улар ижтимоий қудратни тезда йўқотиб, ҳеч ким қизиқмайдиган умумий эмигрантлар массасига қўшилишди. Кремлга қарши муросасиз курашчилар позицияси билан бир қаторда улар бу мақом билан боғлиқ молиявий имкониятларни ҳам йўқотишди - рус мухолифатчилар орасида Михаил Ходорковскийга ўхшаган чинакам бой одамлар кам.

Натижада, энди улар фақат Прага, Рига ёки Лондондаги камтарона квартиралардан ижтимоий тармоқларга заҳрини сочиш билан шуғулланиш тўғри келади. Ахир энг ачинарли ҳолатларда эса, Пётр Павленский билан содир бўлганидек, янги келган мамлакатда "қонли гебни" (режим) ва "жазолаш психиатрияси" тош тегирмонига тушиш мумкин.

Айтганча, дарсни ўзлаштиришди. Ҳар йили "Мен Россияни абадий тарк этаман, у менсиз нобуд бўлсин" мавзуси камроқ ва секинроқ эшитилмоқда.

Алексей Навалний учун эса бундай ёндашув айниқса ачинарли бўларди. У нафақат Россиядаги энг таниқли мухолифат етакчисига айланди, балки ўз тарафдорларидан маблағ ундириш учун жуда самарали тизимни ҳам яратди. Ўтган йиллар давомида бу унга кўплаб ёқимли бонусларни ва умуман олганда жуда юқори турмуш даражасини таъминлади - қиммат хорижий курортларда оилавий таътилдан тортиб, қизининг Стэнфорд университетида таҳсил олишигача.

Блогерда "ортиқча меҳнат билан орттирилганлар"дан заррача ҳам воз кечиш ва дунёнинг чеккасида қадимги Солсберида шинам ҳаёт ўрнига, гўёки Британия махсус хизматлари томонидан заҳарланган иккинчи Скрипалга айланиш истаги йўқлиги ажабланарли эмас - барчаси ГРУ қотилларидан мўъжизавий равишда қочиш афсонасини қўллаб-қувватлаш учун.

Аммо бу ерда Алексей Навальнийнинг шахсий манфаатлари билан унинг касаллик ҳақида Ғарб томонидан тасвирланган сурати ўртасида принципиал қарама-қаршилик пайдо бўлади. Хавфсизлик нуқтаи-назаридан немислар томонидан қўйилган ташхис уни ватанга қайтишига йўл қўймайди. Аммо блогер ўжарлик билан ортга қайтмоқчи, тўғри уни ўлдиришга оз қолган аждарнинг оғзига бориб тушиш, ҳеч қандай “Новичок” билан заҳарланиш ва Россия ҳукумати томонидан ҳаётига таҳдид солинишига ишонмаслигини англатади.

Энг ёмони, Навальний ватанга эпикриз билан қайтиши керак бўлади. Германия томони эса, Москвага унинг ташхисини тасдиқловчи ҳар қандай маълумотни беришдан бош тортмоқда. Россия Бош прокуратураси немис ҳамкасбларига блогернинг касаллиги ҳақидаги барча воқеаларни текшириш учун яна бир сўров юборди, аммо Берлин ёрдамига умид қилиб бўлмайди. Блогер ўзи билан бирга олиб келадиган “Шаритэ” клиникасидан кўчирма, Россиянинг ваколатли органларига жуда кўп қизиқарли маълумотларни бериши мумкин.

Умуман олганда, Алексей Навальнийнинг Россияга қайтиш истаги немисларни ниҳоятда ёқимсиз ва қийин аҳволга солиб қўймоқда, чунки шу ҳафтада қалаштириб ташланган уйдирмани ниҳоят ағдариш билан таҳдид қилмоқда.

Айтганча, британияликларда бу ҳолат янада бежиримроқ ишланганди. Скрипал заҳарланиш шоуси нафақат унинг кўлами ва тафсилотлари, шу жумладан уйларнинг бузилиши билан ҳайратга солди, "жабрланувчи"ни ҳам жуда тўғри танладилар: кураторлар айтганини тўлиқ бажарадиган ҳеч кимга қизиғи йўқ ва кераксиз собиқ жосус. Аммо шуниси аҳамиятлики, ҳатто Лондон Скрипалга ҳеч бўлмаганда минимал ҳаракат эркинлигини беришга журъат этмади ва унга журналист ёки дипломатлар билан суҳбатлашишга бирор марта имкон бермади.

Алексей Навальнийни бутун оиласи билан асосий россиялик мухолифачисининг ширин ҳаётидан ихтиёрий равишда воз кечишга ишонтириш немислар учун жуда мураккаб вазифа бўлиб чиқиши мумкин.

Блогер учун ёмон янгилик шундаки, унинг Россияга қайтиши бу “бўтқани дамлаган” Берлин учун жуда ёқимсиз оқибатлар билан хавф солмоқда, чунки у ерда бу масалани ҳал қилиш учун улар "ишонтириш" ва "ихтиёрий" сўзларини ишлатишни ўз ичига олмайди услубларга мурожаат қилишлари мумкин.

541
Узбекские милиционеры рядом с патрульной машиной

Қашқадарёда мактаб директори ўз жонига қасд қилди. У вафотидан олдин хат ёзиб қолдирган

265
Шунингдек, маълумотларга кўра, текширишда марҳумнинг яқин қариндошлари мурдани суд-тиббиёт экспертизаси кўригидан ўтказмаслик мақсадида юрак ҳуружидан вафот этгани важи билан жасадни кўмиб юборишганлиги аниқланган

ТОШКЕНТ, 18 сен - Sputnik. Бош прокуратура матбуот-хизмати ижтимоий тармоқларда тарқалган Қашқадарё вилоятида мактаб директори ўз жонига қасд қилганлиги, вафотидан олдин хат ёзиб қолдирганлиги ҳақидаги хабарлар юзасидан расмий баёнот эълон қилди.

Мактубда келтирилишича, директор суиқасд олдидан хат ёзган ва унда барча ҳамкасбларидан коррупцияга йўл қўймасликни ўтиниб сўраган.

"Ҳозирда мазкур ҳолат юзасидан Китоб тумани прокуратураси томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда", - дейилади Бош прокуратура хабарида.

Шунингдек, маълумотларга кўра, текширишда марҳумнинг яқин қариндошлари мурдани суд-тиббиёт экспертизаси кўригидан ўтказмаслик мақсадида юрак ҳуружидан вафот этгани важи билан жасадни кўмиб юборишганлиги аниқланган.

Ҳозирда туман халқ таълими, ички ишлар бўлимлари ҳамда махалла ва оилани қўллаб-қувватлаш маркази туман бўлимининг мутасадди ходимлари ҳаракатлари юзасидан хизмат текширувлари тайинланган.

Текшириш ҳаракатлари давом этмоқда.

265