Города мира. Нью-Йорк

"Хитой флоти 72 соат ичида йўқ қилинади" - Байден жамоаси режа тузмоқда

1573
(Янгиланган 13:57 31.08.2020)
Америка қўғирчоқ ўйнатувчилари ёки “яширин ҳукумати”  бу сафар сайловчилар олдида олдинги "АҚШда иккита партия бор ва улар бир-бири билан ашаддий рақобат қилмоқда" деган эски спектаклни ҳам истаб-истамай ижро этмоқда.

Гарчи Демократик партия номзоди ташқи сиёсатга Дональд Трампдан кўра мувозанатлироқ ва конструктив ёндашувни намойиш қилиши ва ўзини аввалги қонли геосиёсий саргузаштларнинг салбий тажрибасидан узоқлаштириши керак бўлса-да, амалда воқеалар умуман бошқа томонга кетмоқда.

"Қирол ролини аслида унинг атрофдагилар ўйнайди" деган машҳур гап бироз бемаънироқ кўриниши мумкин, аммо Джо Байден борасида - бу мутлақо ҳақиқатдир. Чунки айни дамда жамоатчилик сўровларида пешқадамлик қилаётган президент номзоди мутлақ интеллектуал таназзулга юз тутиш  босқичидадир. У нафақат геосиёсий стратегияларни қатъий ифода қилишни, балким вақт ва маконда тўғри йўналиш олишни намойиш қила олмаяпти.

Ушбу яққол деменция, эҳтимол, Америка қўғирчоқ ўйнатувчилари ёки давлатнинг ҳақиқий эгалари - “яширин ҳукумат”  Демократик партия номзодни ҳар томонлама қўллаб-қувватлашга тайёрлигининг сабабидир. Бунда улар ҳатто минимал одоб стандартларидан ва олдинги "маскарад" қолдиқларидан ҳам воз кечмоқда.  

“Маскарад” деганда – “яширин ҳукумат” томонидан сайловчилар олдида АҚШда ҳалигача иккита партия бор ва улар бир-бири билан ашаддий рақобат қилмоқда деган ўша-ўша эски спектаклни тушуниш керак.

Булмаса, ашаддий республикачи бўлган Буш маъмуриятининг ўнлаб (!) давлат хавфсизлик хизмати ҳодимлари демократлар Джо Байден ва Камала Харрисни қўллаб-қувватлаган жамоавий хатини қандай тушниш керак?

Дональд Трамп, ўзининг кўплаб камчиликларига қарамай, АҚШнинг сўнгги  президентлари орасида ноёб хислатга эга - у "яширин ҳукумат ", ОАВ ва ҳаттоки ўз сафдошларининг улкан босимига қарамай, АҚШ номидан бирорта ҳам уруш бошламади.

У фақат Обама маъмуриятидан мерос қолган урушларни давом эттирди ва уларда ҳам, айниқса Сурия ва Венесуэлага нисбатан (Америка сиёсати меъёрлари бўйича) қаҳрамона қатъиятлилик ва вазминликни намойиш қилди.

Шундан сўнг қўллари юз минглаб ироқликлар ва сербларнинг қонига бурканган Бушлар сулоласи вакиллари АҚШ етакчилигида янада агрессив президентни кўришни истаганлиги ажабланарли эмас. Бугун уларда ўзларининг хоҳиш-истакларини бажариш учун имконият бор. Байден айни дамда Трампдан мерос бўлиб қоладиган Хитой иқтисодий урушни куч ёрдамида давом эттиришга, ё ҳарбий куч таҳдиди билан Хитойни оммавий равишда шарманда қилишга уриниб кўришини намойиш қилмоқда.

АҚШ оммавий ахборот воситаларида айнан “Вашингтон-Пекин” чизиғида қарама-қаршиликни давом эттириш фаол муҳокама қилинмоқда. Эҳтимолий демократ-президентнинг бўлғуси жамоаси таклифларидан айнан шундай хулосага келиш мумкин.

Масалан, Американинг "Байден даври" сиёсатининг Хитой йўналишида олиб борилиши истиқболларини таҳлил қила туриб, Huffington Post (яъни Демократик партияга қаршиликда умуман айблаб бўлмайдиган нашр) алоҳида ташвиш билан шундай дейди:

"Байден атрофидагиларнинг ташқи сиёсий сегменти ҳам ХХРга нисбатан янада агрессив ёндашувга ишора қилмоқда. Кўпчилик Байден даврида бўлажак мудофаа вазири деб ҳисоблайдиган Мишель Флурнуа яқинда, гарчи можаро АҚШ ва Хитой манфаатларига мос келмаса ҳам, АҚШ ҳарбий кучлари ва уларнинг ҳамкорлари, мисол учун, Пекинни босиб туриш мақсадида 72 соат ичида бутун Хитой ҳарбий-денгиз флотини чўктиришга қодир куч ишлаб чиқиш кераклигини айтди. Флурнуанинг фикрича, Хитой Вашингтонни заиф деб ҳисоблагани учун, ўзига кўпроқ ишониб кетмоқда.

Байденнинг миллий хавфсизлик масалалари бўйича яна бир маслаҳатчиси Джейк Салливан ҳам АҚШ бошчилигида Хитойга яқин сув ҳавзаларида ҳарбий денгиз қўшимча машғулотлар ўтказишга чақирди".

Агар Байден сайланиб, унинг ўзи ҳеч қандай алоҳида рол ўйнамаслигини ва Камала Харриснинг шахсидаги "де-факто президент" жаҳон саҳнасида зўравонликнинг мутлақо ақлдан озган тарафдори сифатида обрўга эга эканлигини ҳисобга олсак, "Вашингтон бургутлари" бу каби тажовузларни амалга оширишга мутлақо назоратсиз ва ҳарбий кучни максимал даражада ошириш ва намойиш этиш учун имкониятларга эга бўлади.

Америкалик журналистларнинг таъкидлашича, гарчи Демократик партия номзоди ташқи сиёсатга Дональд Трампдан фарқли ўлароқ, янада мувозанатли ва конструктив ёндашувни намойиш қилиши ва ўзини аввалги қонли геосиёсий саргузаштларнинг салбий тажрибасидан узоқлаштириши керак бўлса-да, амалда умуман бошқа нарса бўлади.

Бунда обрў масаласи (ташқи ҳарбий аралашувлар сайловчиларга унчалик ёқмайди) ёки Демократик партиянинг барча бўғинларини ўз атрофида бирлаштириш зарурлиги (баъзи аъзолар кичик Буш даври сийсатидан чин дилдан нафратланади) Америка яширин элитасининг энг тажовузкор бўғинлари манфаатларини илгари суриш истаги каби муҳим эмас:

"Демократлар қурултойида республикачиларнинг кўмагини жалб қилиш ва Байденнинг Ироқ уруши меъмори Колин Пауэлл ва марҳум сенатор Джон Маккейн  сингари ҳарбий аралашувга алоқадор шахслар билан алоқаларини намойиш этиш учун қилинган такрорий эслатмалар ҳам демократлар номзоди, унинг коалициясидаги баъзи аъзолари хоҳлашаётган ўтмишдаги хатоларга олиб келадиган фикрлаш тарзидан қўрқмайди", - дея шикоят қилади ҳудди ўша Huffington Post.

Ушбу фонда Хитой расмий ОАВларининг позициясини кузатиш қизиқ. Масалан, ташқи сиёсий сегменти билан боғлик Global Times таблоиди, "Джо Байден билан, Дональд Трампдан фарқли ўлароқ, муаммоларни ҳал қилиш осонроқ. Бу дунёнинг аксарият давлатлари, шу жумладан Хитойнинг ҳам якдил фикри, бундай фикрга экспертлар Байден расман Демократик партиядан президентликка номзод сифатида илгари сурилганидан кейин келишди", мазмунида мақола чиқарди.

Эҳтимол, бу шундай жуда нозик истеҳзо, чунки Хитойнинг ўта расмий ОАВ орқали билдирган бу позиция Джо Байденнинг ўзига зарар етказиши мумкин.

Бошқа томондан, Вашингтон "яширин ҳукумати" номзоди ғолиб бўлган тақдирда,  ҳақиқатда ўз олдига ўзининг асосий геосиёсий рақибини нафақат иқтисодий бўғиш, балки куч орқали босим ўтказиш мақсад қилгани ва бунга расмий Пекиннинг муносабатини кўриш қизиқ бўлади.

Эслатиб ўтиш керак, яқинда "Гонконг учун" иқтисодий санксиялар АҚШда бир овоздан, иккала партия томонидан тўлиқ қўллаб-қувватлаши остида қабул қилинган.

Агар Байден ғалаба қозонса, унда Хитой нафақат ўзига қарши санкциялар, балки ҳарбий-денгиз блокадаси ёки шунга ўхшаш нарсалар хавфига дуч келиши мумкин: тарих шуни кўрсатадики, "Вашингтон бургутлари" (улар республикачи Буш ёки  демократ ОБама маъмуриятидами, бунинг аҳамияти йўқ) ютқазишни билишмайди. Агар Хитой иқтисодий ривожланишда АҚШни ортда қолдирса (коронавирусдан сўнг, Хитойда шубҳасиз кузр бор), унда Вашингтонда ўйин столини ағдариб, ЯИМ соҳасидаги рақобатдан тўғридан-тўғри ҳарбий-денгиз флоти соҳасидаги рақобатга ва уни ХХР соҳилларида амалда қўллашга қайтариб бўлмас васвасага дуч келади.

1573

Рус вакцинасини йўқ қилиш: катта сиёсатнинг кичик ўлжаси

326
(Янгиланган 16:13 18.09.2020)
Россиянинг коронавирусга қарши вакцинани ишлаб чиқаришда етакчилик Ғарб учун нафақат ёқимсиз сюрприз, балки ҳам сиёсий, ҳам молиявий сабабларга кўра ғазабни келтирадиган чақирувга айланди.

Бир томондан, тубдан ортда қолган, нодемократик Россиянинг мураккаб илмий ва  технологик соҳаларда бундай ютуқларни амалга оширишга ҳаққи йўқ эди. Бошқа томондан эса – астрономик катталикдаги мўмай ютуқ турибди, у Ғарб фармацевтика концернлари ёнидан сузиб ўтиб кетиши деган фикрнинг ўзи, у ерда жиғилдон қайнашини келтириб чиқариши мумкин. Масалан, Ҳиндистонга 100 миллион дозани етказиб бериш тўғрисидаги келишувнинг ўзи эътиборга лойиқ.

Россия рус олимларининг илмий иш натижаларини обрўсизлантириш учун кўплаб уринишларга дуч келганлиги ажабланарли эмас: катта сиёсат, катта пул.

Бироқ, акулалар ёнида, хўжайин столидан қандайдир егулик олиб турадиган - ёпишқоқ-балиқлар учун ҳар доим жой топилади.

Дунёдаги энг қадимий ва нуфузли тиббиёт журналларидан бири The Lancet да “Спутник- V” вакцинасининг синов натижалари тўғрисида нашр этилган мақола атрофида шунга ўхшаш воқеа пайдо бўлди.

Мақола яшин тезлигида танқидга учради.

Жаҳон ОАВлари томонидан тарқатилган катта янгилик – бу очиқ мактуб бўлди, унда Америка Темпл университети биология профессори Энрико Бусси "эҳтимол, рус тадқиқотчилар йўл қўйган хатолар” борасидаги қўрқувлар юзасидан фикр билдирган. Уни 25 га яқин Ғарб олимлари қўллаб-қувватлади.

The Lancet россиялик тадқиқотчиларга берилган саволларга жавоб беришни таклиф қилди, бу ўз навбатида бажарилди.

Гамалея маркази нашрга “Спутник-V” вакцинасини ўрганиш бўйича тўлиқ клиник протоколни тақдим этди. Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев мақола чоп этди, унда танқидчиларнинг асосий даъволари юзасидан батафсил изоҳ берган.

Шу ўринда муаммо нафақат маҳаллий тадқиқотчилари эътибор қаратган илмий ишларда эмас.  

Гап шундаки, жанжал кўтарган мактубнинг муаллифи ўзи жуда диққатга сазовор одам. Би-би-си материалида Энрико М. Буччи "сохта фанга қарши таниқли курашувчи" деб номланган. Бироқ, "илмдан ишбилармон" характеристикасини қўллаш тўғри бўлар эди.

2016 йилда Буччи илмий ишларни текшириш, тўғрилик ва ҳаққонийликни ўрганишга ихтисослашган Resis Srl компаниясига асос солган.

Бу замонавий илм-фаннинг жуда долзарб мавзуси. Сўнгги йилларда тадқиқотчилар нашр этган мақолаларда кўп хатолар,  шу жумладан қўпол хатолар устида ушланмоқда. Гап фақат суиистеъмол ёки фирибгарлик тўғрисида эмас, кўпинча ҳаққоний камчиликлар мавжуд бўлиб, улар фош этилганда, олимларнинг, ҳатто бутун илмий муассасаларнинг обрўсига таъсир қилади.

Айнан мана шундай муаммоларнинг олдини олиш учун, муаллифлар ва тадқиқот тузилмалар тез-тез ўзларининг матнларини мустақил равишда текшириб кўриш мақсадида – чоп этишдан аввал - бу каби ишларга ихтисослашган фирмаларга мурожаат қилишади.

Хусусан, мазкур фаолият учун Германиянинг Фриц Липманн институти Буччи компаниясини ёллаган, бу ерда бир мунча вақт олдин нашр этилган ишлардаги хунук хатолар туфайли катта жанжал кўтарилди.  Nature журнали бир йил олдин ушбу воқеа батафсил маълумот берган.

Бундай бизнес маълум ахлоқий чекловларни келтириб чиқаради, буни профессор Буччи яхши англаб етади. 2019 йил декабрда Nature журнали ўзида илмий ишнинг софлиги ва ҳаққонийлигига бағишланган материал нашр этилди, у ерда Буччи ҳаммуаллифлик қилган. У ерда ҳам Энрико Н. Буччининг манфаатлар тўқнашуви борлиги очиқ ойдин қилиб кўрсатилган.

Оддий қилиб айтганда, тижорат компанияси эгаси у ихтисослашаётган фаолият тўғрисида омма олдида гапирганда, бу аслида ўз компаниясининг рекламасига айланади.

Аммо, албатта, Россия вакцинасини "фош қилиш" ҳақида гап кетганда, бундай майда-чуйда нарсалар аҳамият касб этмайди.

Ғарб Россия ишланмаларининг етакчилигига путур етказиш ёки ҳеч бўлмаганда уларни  заифлаштириш умидида яна бир зарба бериш мақсадида Буччининг очиқ (ва маъноси бўйича ўзини ўзи реклама қилиш) мактубидан фойдаланди.

Профессорнинг ўзи эса шундай катта миқёсда, орзу ҳам қилмаган даражада пиарни олди. Аслида, бу "хайпга жиловлаш" деб номланади, бу тамойил бўйича юзлаб ва минглаб медиа-шахслар ҳаракат қилади.

Шубҳасиз, бу жуда жозибадор янги тижорат шартномалар шаклида унга натижа беради. Катта сиёсатнинг лойқа сувида хайпни овлаш жуда фойдали бўлиши мумкин.

Аммо бу умуман фанга, хусусан тиббиётга ва дунё бўйлаб юз минглаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолишга ҳеч қандай алоқаси йўқ.

326
Алексей Навальный

Германия Алексей Навальнийни жим туришга мажбур қилади

536
(Янгиланган 18:24 16.09.2020)
Алексей Навальний комадан ўзига келганидан сўнг олинган биринчи суратини ижтимоий тармоқларда жойлаштирди, у ижобий динамикага қарамасдан соғлиғида ҳамон муаммолар сақланиб тургани маълум қилган.

Душанба куни бўлиб ўтган матбуот анжуманида Германия ташқи ишлар вазири Хайко Маас блогер “Новичок” билан заҳарлангани ҳақида хулосалар борасидаги танқидларни тўхтатишни талаб қилди, чунки Франция ва Швеция айрим мустақил лабораториялари бундесвер мутахассисларининг хулосаларини тасдиқлашди.

“Айрим” – лабораториялар, чунки улар ҳақида маълумот ҳам махфийлаштирилган. Идора раҳбарининг истаги ижобат бўлиши эҳтимолдан йироқ. Аммо тескари натижа эҳтимоли катта, чунки ҳозирда Алексей Навальний ўзи Германия ҳукуматига катта зарар етказди.

New York Times нашри Германия хавфсизлик хизмати юқори лавозимли вакилига таянган ҳолда, у соғайгандан кейин “ўз фаолиятини давом эттириш учун” Россияга қайтишни хоҳлаётганини маълум қилди.

Агар газетанинг инсайди ҳақиқатга яқин бўлса, унда Навальний учун фақат хурсанд бўлиш мумкин, чунки бундай истак унда шубҳасиз когнитив функциялар сақланиб қолганидан далолат бермоқда – чунки шифокорларнинг изоҳларига кўра, унинг оғир аҳволда бўлганида бунга кафолат йўқ эди.

Сўнгги бир неча ўн йилликлар ичида аввал таниқли бўлган кўплаб ижтимоий ва сиёсий арбоблар Россияни тарк этиб, баланд овоз билан эшикни ёпдилар. Натижа ҳар доим бир хил эди: улар ижтимоий қудратни тезда йўқотиб, ҳеч ким қизиқмайдиган умумий эмигрантлар массасига қўшилишди. Кремлга қарши муросасиз курашчилар позицияси билан бир қаторда улар бу мақом билан боғлиқ молиявий имкониятларни ҳам йўқотишди - рус мухолифатчилар орасида Михаил Ходорковскийга ўхшаган чинакам бой одамлар кам.

Натижада, энди улар фақат Прага, Рига ёки Лондондаги камтарона квартиралардан ижтимоий тармоқларга заҳрини сочиш билан шуғулланиш тўғри келади. Ахир энг ачинарли ҳолатларда эса, Пётр Павленский билан содир бўлганидек, янги келган мамлакатда "қонли гебни" (режим) ва "жазолаш психиатрияси" тош тегирмонига тушиш мумкин.

Айтганча, дарсни ўзлаштиришди. Ҳар йили "Мен Россияни абадий тарк этаман, у менсиз нобуд бўлсин" мавзуси камроқ ва секинроқ эшитилмоқда.

Алексей Навалний учун эса бундай ёндашув айниқса ачинарли бўларди. У нафақат Россиядаги энг таниқли мухолифат етакчисига айланди, балки ўз тарафдорларидан маблағ ундириш учун жуда самарали тизимни ҳам яратди. Ўтган йиллар давомида бу унга кўплаб ёқимли бонусларни ва умуман олганда жуда юқори турмуш даражасини таъминлади - қиммат хорижий курортларда оилавий таътилдан тортиб, қизининг Стэнфорд университетида таҳсил олишигача.

Блогерда "ортиқча меҳнат билан орттирилганлар"дан заррача ҳам воз кечиш ва дунёнинг чеккасида қадимги Солсберида шинам ҳаёт ўрнига, гўёки Британия махсус хизматлари томонидан заҳарланган иккинчи Скрипалга айланиш истаги йўқлиги ажабланарли эмас - барчаси ГРУ қотилларидан мўъжизавий равишда қочиш афсонасини қўллаб-қувватлаш учун.

Аммо бу ерда Алексей Навальнийнинг шахсий манфаатлари билан унинг касаллик ҳақида Ғарб томонидан тасвирланган сурати ўртасида принципиал қарама-қаршилик пайдо бўлади. Хавфсизлик нуқтаи-назаридан немислар томонидан қўйилган ташхис уни ватанга қайтишига йўл қўймайди. Аммо блогер ўжарлик билан ортга қайтмоқчи, тўғри уни ўлдиришга оз қолган аждарнинг оғзига бориб тушиш, ҳеч қандай “Новичок” билан заҳарланиш ва Россия ҳукумати томонидан ҳаётига таҳдид солинишига ишонмаслигини англатади.

Энг ёмони, Навальний ватанга эпикриз билан қайтиши керак бўлади. Германия томони эса, Москвага унинг ташхисини тасдиқловчи ҳар қандай маълумотни беришдан бош тортмоқда. Россия Бош прокуратураси немис ҳамкасбларига блогернинг касаллиги ҳақидаги барча воқеаларни текшириш учун яна бир сўров юборди, аммо Берлин ёрдамига умид қилиб бўлмайди. Блогер ўзи билан бирга олиб келадиган “Шаритэ” клиникасидан кўчирма, Россиянинг ваколатли органларига жуда кўп қизиқарли маълумотларни бериши мумкин.

Умуман олганда, Алексей Навальнийнинг Россияга қайтиш истаги немисларни ниҳоятда ёқимсиз ва қийин аҳволга солиб қўймоқда, чунки шу ҳафтада қалаштириб ташланган уйдирмани ниҳоят ағдариш билан таҳдид қилмоқда.

Айтганча, британияликларда бу ҳолат янада бежиримроқ ишланганди. Скрипал заҳарланиш шоуси нафақат унинг кўлами ва тафсилотлари, шу жумладан уйларнинг бузилиши билан ҳайратга солди, "жабрланувчи"ни ҳам жуда тўғри танладилар: кураторлар айтганини тўлиқ бажарадиган ҳеч кимга қизиғи йўқ ва кераксиз собиқ жосус. Аммо шуниси аҳамиятлики, ҳатто Лондон Скрипалга ҳеч бўлмаганда минимал ҳаракат эркинлигини беришга журъат этмади ва унга журналист ёки дипломатлар билан суҳбатлашишга бирор марта имкон бермади.

Алексей Навальнийни бутун оиласи билан асосий россиялик мухолифачисининг ширин ҳаётидан ихтиёрий равишда воз кечишга ишонтириш немислар учун жуда мураккаб вазифа бўлиб чиқиши мумкин.

Блогер учун ёмон янгилик шундаки, унинг Россияга қайтиши бу “бўтқани дамлаган” Берлин учун жуда ёқимсиз оқибатлар билан хавф солмоқда, чунки у ерда бу масалани ҳал қилиш учун улар "ишонтириш" ва "ихтиёрий" сўзларини ишлатишни ўз ичига олмайди услубларга мурожаат қилишлари мумкин.

536
Узбекские милиционеры рядом с патрульной машиной

Қашқадарёда мактаб директори ўз жонига қасд қилди. У вафотидан олдин хат ёзиб қолдирган

8
Шунингдек, маълумотларга кўра, текширишда марҳумнинг яқин қариндошлари мурдани суд-тиббиёт экспертизаси кўригидан ўтказмаслик мақсадида юрак ҳуружидан вафот этгани важи билан жасадни кўмиб юборишганлиги аниқланган

ТОШКЕНТ, 18 сен - Sputnik. Бош прокуратура матбуот-хизмати ижтимоий тармоқларда тарқалган Қашқадарё вилоятида мактаб директори ўз жонига қасд қилганлиги, вафотидан олдин хат ёзиб қолдирганлиги ҳақидаги хабарлар юзасидан расмий баёнот эълон қилди.

Мактубда келтирилишича, директор суиқасд олдидан хат ёзган ва унда барча ҳамкасбларидан коррупцияга йўл қўймасликни ўтиниб сўраган.

"Ҳозирда мазкур ҳолат юзасидан Китоб тумани прокуратураси томонидан терговга қадар текширув ҳаракатлари олиб борилмоқда", - дейилади Бош прокуратура хабарида.

Шунингдек, маълумотларга кўра, текширишда марҳумнинг яқин қариндошлари мурдани суд-тиббиёт экспертизаси кўригидан ўтказмаслик мақсадида юрак ҳуружидан вафот этгани важи билан жасадни кўмиб юборишганлиги аниқланган.

Ҳозирда туман халқ таълими, ички ишлар бўлимлари ҳамда махалла ва оилани қўллаб-қувватлаш маркази туман бўлимининг мутасадди ходимлари ҳаракатлари юзасидан хизмат текширувлари тайинланган.

Текшириш ҳаракатлари давом этмоқда.

8