Рус вакцинасини йўқ қилиш: катта сиёсатнинг кичик ўлжаси

1661
(Янгиланган 16:13 18.09.2020)
Россиянинг коронавирусга қарши вакцинани ишлаб чиқаришда етакчилик Ғарб учун нафақат ёқимсиз сюрприз, балки ҳам сиёсий, ҳам молиявий сабабларга кўра ғазабни келтирадиган чақирувга айланди.

Бир томондан, тубдан ортда қолган, нодемократик Россиянинг мураккаб илмий ва  технологик соҳаларда бундай ютуқларни амалга оширишга ҳаққи йўқ эди. Бошқа томондан эса – астрономик катталикдаги мўмай ютуқ турибди, у Ғарб фармацевтика концернлари ёнидан сузиб ўтиб кетиши деган фикрнинг ўзи, у ерда жиғилдон қайнашини келтириб чиқариши мумкин. Масалан, Ҳиндистонга 100 миллион дозани етказиб бериш тўғрисидаги келишувнинг ўзи эътиборга лойиқ.

Россия рус олимларининг илмий иш натижаларини обрўсизлантириш учун кўплаб уринишларга дуч келганлиги ажабланарли эмас: катта сиёсат, катта пул.

Бироқ, акулалар ёнида, хўжайин столидан қандайдир егулик олиб турадиган - ёпишқоқ-балиқлар учун ҳар доим жой топилади.

Дунёдаги энг қадимий ва нуфузли тиббиёт журналларидан бири The Lancet да “Спутник- V” вакцинасининг синов натижалари тўғрисида нашр этилган мақола атрофида шунга ўхшаш воқеа пайдо бўлди.

Мақола яшин тезлигида танқидга учради.

Жаҳон ОАВлари томонидан тарқатилган катта янгилик – бу очиқ мактуб бўлди, унда Америка Темпл университети биология профессори Энрико Бусси "эҳтимол, рус тадқиқотчилар йўл қўйган хатолар” борасидаги қўрқувлар юзасидан фикр билдирган. Уни 25 га яқин Ғарб олимлари қўллаб-қувватлади.

The Lancet россиялик тадқиқотчиларга берилган саволларга жавоб беришни таклиф қилди, бу ўз навбатида бажарилди.

Гамалея маркази нашрга “Спутник-V” вакцинасини ўрганиш бўйича тўлиқ клиник протоколни тақдим этди. Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев мақола чоп этди, унда танқидчиларнинг асосий даъволари юзасидан батафсил изоҳ берган.

Шу ўринда муаммо нафақат маҳаллий тадқиқотчилари эътибор қаратган илмий ишларда эмас.  

Гап шундаки, жанжал кўтарган мактубнинг муаллифи ўзи жуда диққатга сазовор одам. Би-би-си материалида Энрико М. Буччи "сохта фанга қарши таниқли курашувчи" деб номланган. Бироқ, "илмдан ишбилармон" характеристикасини қўллаш тўғри бўлар эди.

2016 йилда Буччи илмий ишларни текшириш, тўғрилик ва ҳаққонийликни ўрганишга ихтисослашган Resis Srl компаниясига асос солган.

Бу замонавий илм-фаннинг жуда долзарб мавзуси. Сўнгги йилларда тадқиқотчилар нашр этган мақолаларда кўп хатолар,  шу жумладан қўпол хатолар устида ушланмоқда. Гап фақат суиистеъмол ёки фирибгарлик тўғрисида эмас, кўпинча ҳаққоний камчиликлар мавжуд бўлиб, улар фош этилганда, олимларнинг, ҳатто бутун илмий муассасаларнинг обрўсига таъсир қилади.

Айнан мана шундай муаммоларнинг олдини олиш учун, муаллифлар ва тадқиқот тузилмалар тез-тез ўзларининг матнларини мустақил равишда текшириб кўриш мақсадида – чоп этишдан аввал - бу каби ишларга ихтисослашган фирмаларга мурожаат қилишади.

Хусусан, мазкур фаолият учун Германиянинг Фриц Липманн институти Буччи компаниясини ёллаган, бу ерда бир мунча вақт олдин нашр этилган ишлардаги хунук хатолар туфайли катта жанжал кўтарилди.  Nature журнали бир йил олдин ушбу воқеа батафсил маълумот берган.

Бундай бизнес маълум ахлоқий чекловларни келтириб чиқаради, буни профессор Буччи яхши англаб етади. 2019 йил декабрда Nature журнали ўзида илмий ишнинг софлиги ва ҳаққонийлигига бағишланган материал нашр этилди, у ерда Буччи ҳаммуаллифлик қилган. У ерда ҳам Энрико Н. Буччининг манфаатлар тўқнашуви борлиги очиқ ойдин қилиб кўрсатилган.

Оддий қилиб айтганда, тижорат компанияси эгаси у ихтисослашаётган фаолият тўғрисида омма олдида гапирганда, бу аслида ўз компаниясининг рекламасига айланади.

Аммо, албатта, Россия вакцинасини "фош қилиш" ҳақида гап кетганда, бундай майда-чуйда нарсалар аҳамият касб этмайди.

Ғарб Россия ишланмаларининг етакчилигига путур етказиш ёки ҳеч бўлмаганда уларни  заифлаштириш умидида яна бир зарба бериш мақсадида Буччининг очиқ (ва маъноси бўйича ўзини ўзи реклама қилиш) мактубидан фойдаланди.

Профессорнинг ўзи эса шундай катта миқёсда, орзу ҳам қилмаган даражада пиарни олди. Аслида, бу "хайпга жиловлаш" деб номланади, бу тамойил бўйича юзлаб ва минглаб медиа-шахслар ҳаракат қилади.

Шубҳасиз, бу жуда жозибадор янги тижорат шартномалар шаклида унга натижа беради. Катта сиёсатнинг лойқа сувида хайпни овлаш жуда фойдали бўлиши мумкин.

Аммо бу умуман фанга, хусусан тиббиётга ва дунё бўйлаб юз минглаб одамларнинг ҳаётини сақлаб қолишга ҳеч қандай алоқаси йўқ.

1661
Кандидат в президенты США Джо Байден

Байден мағлубиятини русларга ағдариш қўлдан келмайди

454
(Янгиланган 16:40 22.10.2020)
Америка сайловларининг охири кўриниб қолди: бугун Дональд Трамп ва Жо Байден охирги марта теледебатлар чоғида учрашади.

Америка сайловларининг охири кўриниб қолди: бугун Дональд Трамп ва Жо Байден охирги марта теледебатлар чоғида учрашади. Бу учрашувни, аслида, улар ҳаётидаги сўнггиси ҳам бўлиши мумкин. Америкада вазият шундай қизиганки, бу икки шахсни яна бирга кўришни тасаввур қилиш жуда қийин. Ҳатто мўъжиза юз бериб, сайловларда Байден ғолиб бўлганда ҳам – Трамп шунчаки овоз бериш якунларини тан олмаслиги ва барча анъаналарни бузиб, инаугурация маросимига келмаслиги мумкин. Байден эса аниқ Трамп инаугурациясига келмайди. Шундай экан пайшанба куни улар истаган гапларни айтадиган кун ва сўнгги имконият бўлади. Улар бу имкониятдан тўлиқ фойдаланишади.

Трамп Байденни жиноий гуруҳ раҳбари деб атаб, Жони (ўғли Хантер билан биргаликда) турмага тиқишни талаб қилади. Жо турмага ўтирмайди, лекин у сайловларда мағлуб бўлганда ОАВ уни “октябрь совғаси” оёғидан чалганини ёзади (куни кеча Хантер компьютери қаттиқ дискидан олинган, собиқ вице-президентни ёлғон ва коррупцияда фош этувчи компромат). Бироқ Байден бу материалларсиз ҳам ютқазган бўларди. Чунки Трампнинг қўли баланд келиши муқаррар. Лекин қандай қилиб ахир: сўровлар Байденнинг катта устунлигини кўрсатяптику? Улар уйдирма бўлишлари мумкин эмас ахир?

Бўлиши мумкин. Чунки ҳар қачонгига қараганда катта пул тикилган, Трампга қарши ўйнаётган киши қодир бўлмаган ёлғон йўқ. “Мен нафақат Байденга қарши номзодимни қўймаяпман, мен сўл ОАВ, катта технология гигант компаниялари ("Фейсбук", "Твиттер", "Гугл") ва Вашингтон ботқоғи“га қарши номзодимни илгари суряпман”, деди Трамп куни кеча. Бунинг тасдиғи уч бошли маҳлуқнинг Байден оиласига қарши пайдо бўлган компроматга бўлган муносабати бўлди. “Нью-Йорк пост”да чоп қилинган мақолани блоклашга уринишди: “Гугл” уни қидириш тизимида топмади, “Фейсбук” ва “Твиттер” уни бўлишишга имкони бермади. Ўз ўзидан ОАВ шармандали мақолани кўрмасликка уринди, аксарият сиёсатчилар ўзини ҳеч қандай жиддий иш бўлмаган каби тутди. Яъни бу учта куч ўз ҳаракати билан Трамп ҳақлигини тасдиқлади. Шу билан бирга Россияга қарши айбловлар ҳам янгради – аниқку, Москва Байден қарши компроматни ташлаб қўйиб, яна Америка сайловларига аралашди.

Бу ҳақда нафақат шарҳловчилар ва конгрессменлар, балки махсус хизмат ходимлари ҳам гапиришди. АҚШ Миллий разведкаси директори Жон Рэтклифф Байден ноутбукидаги маълумот “бирор-бир Россия дезинформация кампанияси қисми эмаслигини маълум қилди”. Бироқ элликта собиқ разведкачилар (жумладан, ёлғони фош қилинган Рэтклиффдан олдин шу вазифада ишлган Жим Клэппер) очиқ хат ёзишди ва унда тажриба “бизни бу ишда муҳим ролни Россия ҳукумати ўйнагани жиддий гумонланишга мажбурлашини” баён қилишди:

“АҚШда сиёсат майдонда, тахминан, АҚШ вице-президентининг ўғли Хантер Байденга тааллуқли, уларнинг аксарияти у Украина “Burisma” газ компанияси раҳбариятида  ишлаган даврга тегишли электрон мактубларнинг пайдо бўлиши Россия ахборот кампаниясининг одатдаги барча белгиларига эга”.

Яъни Россияни у Байденга қарши компроматни сохталаштирганликда айблашмаяпти (бундай айбловлар ҳам янграмоқда аслида), у шунчаки уни тарқатган. Лекин қандай қилиб? Агар, Руди Жулианнининг (Трамп адвокати ва Нью-Йорк собиқ мэри) сўзларига кўра, Хантер Байден компьютери қаттиқ диски ичидаги маълумотлар етти ой олдин ФҚБга топширилган бўлса? Яъни Москва “октябрь совғасини” тайёрлаб, бу материалларни сир тутган, ёки буни Трамп штаби ва унинг маслаҳатчилари, жумладан, Жулианни қилган? Ҳа айтмоқчи, Жулианни ҳам Путинга ишлайдику... Ва бу ҳазил эмас: сенатор крис Мерфи маълум қилгандек, “бу гал руслар Америка фуқароларини ўз агентлари сифатида тайёрлашга қарор қилишган. Улар ўз пропагандасини ОАВда тарқатишга уринишмоқда... Бу уларнинг қўлидан келди ҳам. Биласизми, Руди Жулианни энди, аслида, Россия агенти”.

Ҳа, албатта, агар Трампнинг ўзи Кремль учун ишлаётган бўлса, унинг ходимлари ва сафдошлари ҳақида гап ҳам бўлиши мумкин эмас. Кулги кулгию, лекин вазиятни айнан шундай аҳмоқона баҳолаш ва америкаликларга “Россия аралашишини” сотиш Трамп аллақачон ғолиб бўлганининг ёрқин далилидир. Чунки унинг рақиблари тўлиқ тўқиб чиқарилган дунёда яшашади – унда руслар АҚШдаги сайлов натижаларига таъсир кўрсатишади, Трампнинг Байдендан ортда қолиш икки хонали сон билан ҳисобланади. Устига устак буларнинг ҳаммаси бир вақтнинг ўзида рўй беради ва умуман бир-бирига зид эмас.

Бироқ ҳақиқий дунёда умуман бошқа нарсани кузатамиз: Трампнинг мамлакат бўйлаб тугамас митингларида тарафдорларининг оломон бўлиб йиғилиши ва Байденнинг кам сонли тарафдорлари билан онда сондаги учрашувларда иштиёқнинг умуман бўлмаслиги. Трампни ҳатто озчиллар орасида (масалан, ранглилар ва мусулмонлар) ҳам қўллаб-қувватланиши ошмоқда. Трампнинг “рус алоқаси” далилининг умуман йўқлиги ва Байден оиласининг ёлғончилиги ва коррупцияга йўқ қўйганлигининг янги тасдиқлари. Энг асосийси, ҳақиқий дунёда америкаликларнинг аллақачон ўз сиёсий элитасидан, “Вашингтон ботқоғидан” ҳафсаласи пир бўлгани. Айнан шунинг учун Трампга тизимсиз сенатор Сандрес ягона жиддий муқобил бўла олган бўларди. Айнан тизимсизлиги туфайли “Байден” жамоаси томонидан сайловда иштирок этишига йўл қўйилмаган.

Оддий америкаликлар ҳақиқий дунёда яшашади, прогаганда дунёсида эмас, шунинг учун 3 ноябрь куни бўладиган сайловлар натижаси олдиндан аён. Ҳатто овозларни керакли “иккиланаётган шталарга” бураб қўйиш уринишларига қарамасдан.

Сохта дунё 3 ноябрь куни ютқазади, ҳатто воқеликни тан олишдан бош тортиб, нифоқ солишни уддаласа ҳам, лекин ҳеч қаерга йўқолмайди. Уч бошли гидра қасос олиш умидида бўлади ва у учун ишлайди. Ҳам Америка, ҳам кенг миқёсда унинг русларни ўз муваффақиятсизлигида айблашга тўлиқ ҳаққи бўлади.

Манба: РИА Новости.

454
Сотрудники службы электронной разведки Британского правительства во время макетного сценария кибератаки

Олимпиада-Навальний жанжали: АҚШ ва Британия энг қимматли нарсасини қутқармоқда

401
(Янгиланган 17:49 21.10.2020)
АҚШ ва Буюк Британиянинг Россияга нисбатан Жанубий Корея ва Япониядаги Олимпиада ўйинларига киберҳужум уюштирганлик тўғрисидаги айбловлари замирида бошқа мақсад ётибди.

ТОШКЕНТ, 21 окт — Sputnik. АҚШ ва Буюк Британия томонидан илгари сурилган Россиянинг Жанубий Корея ва Япониядаги Олимпиада ўйинларига киберҳужум уюштирганлик тўғрисидаги айбловлари мамлакатимизда бир мунча ҳайратда қолиш билан қарши олинди, дея ёзади РИА Новости колумнисти.

Таажжубланиш сабаби оддий: Москванинг дунё ва спортга қарши абсурд жинояти ҳақидаги навбатдаги асоссиз иғволар маъносиз бўлиб кўринади.

Бир томондан, Ғарбнинг русофоб медиакампанияси шундоқ ҳам яхши ишлаб келмоқда. Алексей Навальний билан боғлиқ ҳодиса охиригача етказилмаган. Янги уйдирмани тарқатишга ҳеч қандай зарурият йўқдек гўё, айниқса, шундай юқорида даражада – ташқи сиёсий идоралари ва асосий махсус хизматлар раҳбарлари. Бошқа томондан эса, илгариги тажриба, жумладан, россиялик блогер билан боғлиқ ҳодиса, Москвага қарши ҳар қандай ҳолда жиддий ва оғриқли бирор бир чоралар қабул қилинишига умид қилмасликни кўрсатади.

Вашингтон ва Лондоннинг бир пайтнинг ўзидаги баёноти икки пойтахтнинг кўзлаган умумий мақсади борлигидан далолат беради.

Лекин гап аниқ нима ҳақида бориши мумкин?

Жумбоқнинг ечимини, ҳойнаҳой, Токио ва Сеул таҳририятидан излаш лозим. Япония ҳукумати “тегишли маълумотларни” йиғиш учун танаффус олиб, муносабат билдиришдан бош тортди. Жанубий Корея ҳукумати ҳам индамасликни афзал билди.

Хакер
© Sputnik / Владимир Трефилов

Кўринишидан, ҳар икки мамлакат расмийлари ва махсус хизматлари (айтганча, Ғарбнинг минтақадаги асосий иттифоқдошлари) америка-британия операциясидан олдиндан воқиф қилинмаган ва энди безовталаниб алданиб қолмаслик ва ўта эҳтиёткор позицияни эгаллаш учун воқеалар ривожига қараб иш тутишга мажбурлар. Масалан, Япония Олимпия қўмитаси шундай қилди. Қўмита ўз ишига киберҳужум таъсирини сезмаганлигига ишонтирди.

Шундай экан юқори эҳтимоллик билан янги Россияга қарши кампаниянинг асосий мақсади, ғалати бўлишига қарамасдан, умуман бизнинг мамлакат эмас, балки қолган дунё. Биринчи навбатда Ғарбнинг ўзи. Русофоб мавзуси бу ерда шунчаки одатдаги қулай восита бўлади.
Ахборот пропаганда устунлиги АҚШ гегемониясининг энг муҳим қисмидир. Буюк Британия эса анъанавий равишда бу масалада унга жуфтлик, зеро айнан Атлантиканинг ҳар икки томонидаги энг нуфузли инглиз ОАВлари мажмуасини глобал медиамайдони деб аташади. Икки мамлакатнинг сиёсат, махсус хизмат соҳасидаги яқинлиги шундоқ ҳам аввалдан маълум.

Қўшма Штатларнинг улуғвор қудратининг босқичма-босқич таназзули ва Британия Бирлашган Қироллигининг халқаро майдондаги яширин таъсирининг яққол сусайиши сўнгги йилларда одатдаги воқеликка айланди. Аммо ушбу жараёнлар асосан иқтисодий, бюрократик ва айрим сиёсий механизмларга бориб тақалади.

Шу билан бирга икки давлат ҳукмронлиги ҳозиргача шубҳасиз бўлган соҳалара ҳам бор. Америка армиясининг НАТОдаги устунлигига, континентал Европанинг ҳеч бир ОАВ Британиянинг “Times” ёки Американинг “CNN” билан нуфуз бўйича беллашишга қодир эмаслигига шубҳа қилмаса бўлади. Айнан Океан ортида жамоат фикрини назорат қилувчи Twitter ва Facebook каби кучли восита борлигини айтмаса ҳам бўлади.

Вашингтоннинг RT ёки Хитойнинг TikTok᾽га қарши қатъий сиёсати у ерда бундай тузилмаларнинг аҳамиятини жуда яхши билишларини тасдиқлайди. Лекин геосиёсий рақибларнинг шахсий жуда жиддий медиаресурслари бор, Штатлар аллақачон одат қилган ва шунчаки ўзларида уларнинг ишларини бўғиш учун чора кўришади.

Америка-Британия ва пропаганда тандеми учун Ғарбнинг ўзида рақибларнинг пайдо бўлиши янада оғирроқ бўларди. Айнан шу рўй бермоқда. Навальний иши улар учун ёқимсиз ва исталмаган жараён бўлганининг далили бўлди.

Россиядан блогер атрофидаги жанжал бундан безор бўлингандек бўлиб кўриниши мумкин, лекин у аслида ўзига хос нодир, чунки бу бутунлигича ва тўлиқ Берлиннинг ижодидир.

Ҳа, Германия стандарт русофоб мавзудан фойдаланди, лекин у уни “катта ҳамкорларидан” юлқиб олди ва мустақил ўйинида ишлатди.

Немислар Навальнийни назорат қилишмоқда. У уларга керак бўлган нарсани гапиради: “Шимолий оқим-2” ҳимоясидан тортиб уни қўллаб-қувватламаган америкаларга нисбатан. Дунё учун бир неча кунга асосий янгиликлар манбаи немис нашрлари бўлди, инглиз ОАВлари эса улардан иқтибос келтириб, чоп қилишга мажбур бўлишди.

Бунда Олимпиадага ҳужум қилган рус хакерлари ҳақидаги воқеа мутлақо алоҳида маънога эга бўлади. Амалда унинг ёрдамида америкаликлар ва британияликлар янгиликлар тартибидан Навальний мавзусини узил-кесил олиб ташлашга ҳаракат қилишмоқда – зеро бу, аслида, рақибларининг лойиҳаси. Қолаверса, Вашингтон ва Лондоннинг умуман глобал медиасиёсий майдонда бир неча муддат немислар бошчилигида Европани ўзига бўйсундирган назоратни ўзига қайтариб олиши муҳим.

Энг яхши усул эса яна битта Россияга қарши мавзуни ўйлаб топиш.

Ҳар икки томон ҳам мамлакатимизга нисбатан ўта нодўстона риторикадан фойдаланишига қарамасдан, уларнинг келишмовчиликлари Россияга қўл келади (кўплаб мамлакатларга ҳам), зеро Ғарб ичида низони кучайтиради ва унинг қулашини тезлаштиради.

Қисқа муддат бўлса Германиянинг биринчи марта дунё сиёсий-ахборот майдонида назоратни эгаллашга муваффақ бўлганини қоидадан истисно эмас, балки биринчи қалдирғоч деб қабул қилиш лозим. АҚШ ва Буюк Британия аста-секинлик билан медиаустунликни йўқотишга тайёрланса ҳам бўлади, зероки уларга нафақат рақиблар, балки яқин иттифоқдошлар ҳам қарши чиқмоқда.

401
Президент РФ В. Путин принял участие в заседании дискуссионного клуба Валдай

Путин Россия душманларига: "Дафн маросимингизда шамоллаб қолмасак гўргайди"

0
(Янгиланган 11:28 23.10.2020)
Россия президенти Владимир Путин "Валдай" мунозаралар клубида чиқиш қилиб, Россия душманлари, президентликда қолиши имконияти, пандемия, иқтисод, санкциялар ҳақида фикр билдирди. Президент чиқишидан асосий фикрлар

ТОШКЕНТ, 23 окт — Sputnik. Владимир Путин "Валдай" мунозаралар клуби йиғилишида иштирок этди, президент видеоалоқа орқали чиқиш қилди. Жорий йил мавзуси — "Пандемия сабоқлари ва янги кун тартиби: жаҳон инқирозини қандай қилиб дунё учун имкониятга айлантириш мумкин".

Давлат раҳбарининг муҳим баёнотлари - РИА Новости материалида.

"Россияни сўниши"ни кутиш ҳақида

Ўз чиқишида Путин айрим давлатлардаги Россиянинг ҳолдан тойишига умид қилинаётгани бўйича фикр билдирди.

"Давлатимизни мустаҳкамлаб, дунёда ва бошқа давлатларда нималар рўй бераётганини кўриб, Россиянинг секин-аста сўнишини кутаётганларга шуни айтмоқчиман: бизни бу ҳолатда бир нарса ташвишга солмоқда: дафн маросимингизда шамоллаб қолмасак гўргайди".

Президент Россия ўзининг ақлий, ҳудудий, иқтисодий ва ҳарбий имкониятлари ва салоҳиятини адекват баҳолашини таъкидлаб ўтди.

Пандемия ҳақида

COVID-19  ҳақида гапирар экан, Путин коронавирус чекинмаганини, дунё барча соҳаларда "тектоник силжишлар" бўсағасида турганини айтди.

 

0