Флаг Евросоюза

Россияга қарши янги санкциялар Европага қимматга тушади

1750
(Янгиланган 16:13 16.10.2020)
Брюсселда ўтказилаётган Европа Иттифоқи саммити Алексей Навалний иши бўйича Россияга қарши санкцияларни эълон қилди.

Янги қора рўйхатга Россия Махсус хизмат, Мудофаа вазирлиги ва президент администрацияси, шунингдек, Органик кимё ва технологиялар давлат илмий-тадқиқот институтининг олти нафар юқори мартабали вакиллари киритилди. Манбаларнинг таъкидлашича, бу шахслар "заҳарлаш ҳақида билишган ёки уни режалаштиришда иштирок этган бўлиши мумкин".

Шундай қилиб, Европа Иттифоқининг фикрига кўра, Россия давлати сиёсий қотилликлар (уларга уринишлар) билан шуғулланади, бунинг учун гавжум жойларда кимёвий қуролдан фойдаланади. Европаликларнинг фикрига кўра, активларни музлатиш ва бир нечта, алоқадор бўлган Россия амалдорларининг киришини тақиқлаш - бунинг учун муносиб жазо бўлади.

Гўёки Россия томонидан амалга ошириладиган шундай ҳаракатлар, Европанинг мамлакатимиз билан ҳамкорликни қандайдир тарзда ўзгартириши учун сабаб бўлмайди. Бундан ташқари, Берлин ҳозирги воқеаларнинг ташаббускори ва ҳаракатлантирувчи кучи сифатида Москва билан "яхши ёки ҳеч бўлмаганда оқилона алоқалардан" манфаатдор, чунки ГФР ташқи ишлар вазири Хайко Мааснинг сўзларига кўра, содир бўлган воқеалар "жўғрофияни ўзгартирмайди" ва унинг мамлакати “савдо ва илмий алмашинув” билан яшайди.

Сўнгги пайтларда бу фактларнинг йиғиндисини Россиянинг қатъий риторикасида излаш керак.

Бу бир қарашда ғалати туюлиши мумкин, бироқ Европа Иттифоқи ўзининг бугунги қарори билан ҳақиқатан ҳам Россия билан қарама-қаршилигига сифат жиҳатидан янги хусусият берди. Бунинг нима эканлигини тушуниш учун яқин ўтмишни эслаш керак.

Бир неча йил давомида Ғарб ва Россия ўртасидаги муносабатларнинг кескинлашувига олиб келган учинчи ҳодиса бўлди. Биринчиси, 2014-2015 йилларда юз берган ва ўша пайтдаги нотинч воқеалар билан боғлиқ. Иккинчиси 2018 йилда Скрипаллар иши. Мана энди - Навальний билан содир бўлган воқеа.

Турли державалар доим бу жараёнларнинг ташкилотчиси ва ҳаракатга келтирувчи куч бўлган. 2010 йилларнинг ўрталарида АҚШ бу даврда Россияга қарши кучли босим кампаниясини олиб борадиган етакчи кучга айланди. Ўз навбатида, Скрипаллар можароси тўлиқ Буюк Британия томонидан гижгижланди.

Иккала ҳолатда ҳам Европа қитъаси бошқариладиган куч сифатида ҳаракат қилди, ундан Москва билан курашда асосий қурбонлар кутилган. Бундан ташқари, америкаликлар биринчи марта уддасидан чиқишди: тармоқ санкциялар ва Россиянинг унга қарши санкциялар алмашинуви натижасида айнан Европа Иттифоқи энг жиддий зарар кўрди. Бу кўтилган ҳолат эди, чунки Европа Иттифоқи учун Россия, АҚШ ёки Буюк Британияга қараганда, анча муҳим иқтисодий шерик ҳисобланади.

Европа оғриқли тажрибадан сабоқ олди ва анча тез ҳозирга қадар давом этаётган санкциялар урушини давом этди, улардан барча томонлар учун фойдасиз бўлган - вақти-вақти билан дипломатларни чиқариб юбориш ва чеки йўқ рўйхатларни тўлдириш шаклидаги чоралар.

Ҳатто илгари Ғарбда Россияга қарши кампаниянинг энг оғир авж олган даврида янграган Москванинг тинчлантирувчи ташқи сиёсий риторикаси биринчи навбатда - Европа қитъасига қаратилганлигини тахмин қилиш мумкин. Европа пойтахтларини прагматизм ва ақл-идрокка етиб бориш мақсад эди, чунки улар ўзларини Вашингтон ва Лондон қўлида итоаткор қуролга айлантиришларига йўл қўймаслиги керак эди.

Ва бунинг уддасидан чиқди.

Энди эса Европа – айнан Германия – бу картани мустақил ўйнашга қарор қилди, бунгача унинг коллектив Ғарб шериклари қилган эди:  баъзи бир мақсадларига эришиш мақсадида бутун дунёга улкан русофоб жанжални кўтариш.

Фарқи шундаки, агар АҚШ ва Буюк Британия чиндан ҳам Россияга қарши сезиларли таъсирга таянган бўлса, демак, бу ерда мақсад аниқ бошқа нарсада – шунчаки, Россияни эълон қилинган "жазо" яна мутлақо рамзий характерга эга. Бироқ, ҳозирда икки томонлама муносабатларнинг энг қиммат ва мўрт объект - "Шимолий оқим-2" - немислар томонидан эҳтиёткорлик билан қўриқланмоқда ва зарбадан олиб чиқилмоқда.

Эҳтимол, бу комбинация билан Берлин, шу билан бирга Париж ва Брюссель қулай ва одат бўлиб қолган восита "рус" мавзуни қўллаб, ўзларининг ички муаммоларини ҳал қилишмоқда, Навальний эса преференс карта ўйинидаги "болван" сифатида фойдаланилмоқда.

Ўн йил давомида иккинчи геосиёсий ролларда бўлган, шунингдек, иқтисодиёт, "савдо ва илмий алмашинув"га эътибор қаратган Европа мураккаб сиёсий-махсус хизматлар операцияларини амалга ошириш борасидаги маҳоратини йўқотди. Шу сабабли, Навальний воқеасининг ажойиб ёлғонлиги, блоггернинг икки марта заҳарланиш даъво қилишгача борилди. Ушбу фонда Скрипал ишида британияликлар юқори даражадаги профессионалга ўхшайди.

Европаликлар томонидан кимёвий қурол қўллаш ва сиёсий қотилликни содир этишга уринишда айбланган давлатга жазо сифатида кўрсатилаётган таҳдид бармоғи алоҳида таассурот қолдиради.

Шундай қилиб, агар Европа мустақил равишда бундай юқори ставкалар билан ўйинга киришга қарор қилган бўлса, катта ёшлилар сингари ҳақ тўлаш кераклигига ҳам тайёр бўлиши керак.

Ахир, катта сиёсатда ва Москва тасаввурида (бунга амин бўлиш мумкин), европалик шериклар учун чиндан ҳам таъсирчан чораларнинг турлари, соф иқтисодий, шунчалик тиришқоқлик билан четлаб ўтишга ҳаракат қилган чекловлар чегарасидан анча узоқроққа чўзилади.

1750
Атомная подводная лодка ВМФ России. Архивное фото

Путин “матрёшкаси” ёки Россиянинг янги сув ости кемаси ҳақида нималар маълум бўлди

946
(Янгиланган 09:44 20.01.2021)
Россиянинг ядровий энергия ёрдамида ҳаракатланувчи, континентлараро стратегик торпедоси АҚШ мудофаа тизимини чил-парчин қилди. Энди уларни икки океан ҳам "ҳимоя гумбазлари" ҳам ҳимоя қила олмайди.

Россияда махсус атом сув ости кемаси қурилиши якунига етмоқда. Қисқа вақт ичида унинг гидравлик синовлари бошланиши керак. Россия ҳарбий-денгиз флотига (ҲДФ) ушбу кема 2027 йилга қадар фойдаланишга топширилиши керак.

“Ульяновск” (09853 проект) туридаги субмариналарини қуриши Севмаш заводида 2017 йилда бошланган эди. Лекин кейинчалик кема конструкцияси замонавий тизим ва механизмлар билан тўлдирилган. Military Watch Magazine нашрига кўра, ушбу кемалар совет даврида қурилган “Борей” стратегик атом сув ости крейсерларининг кичрайтирилган нусхасидир.

"Ульяновск" сув ости кемаси "Хабаровск" ва "Белгород"дан фарқли ўлароқ, "Посейдон"  - термоядровий торпедолар билан жиҳозлангандир. Яқин келажакда Россия шимолий флот таркибида камида иккита ана шундай торпедолар ташувчи кемалар бўлишини режалаштирган.

Денгиз худоси 

"Посейдон"  - кўп мақсадли океан системаси бўлиб, у НАТОнинг Шарқий Европа ҳудудига кенгайиши ва Пентагоннинг зарба бериш потенциалини оширишга қарши жавобдир.

"Посейдон"  - Россиянинг энг махфий лойиҳаларидан бири бўлиб, eшбу тизим ҳақида аниқ маълумот жуда кам тарқалган. У ҳақида бироз олдин чоп этилган эҳтимолий хусусиятлари ҳам мутахассисларга Россиянинг у ядровий ушлаб туриш тизими ҳақида тасаввур бериши мумкин.

Океанская многоцелевая система Посейдон
Пресс-служба Минобороны РФ
Полигонные испытания комплекса "Посейдон"

"Ульяновск" — серияли субмарина бўлиб,  "Хабаровск" концепциясининг давомчисидир. “Ульяновск” икки корпусли компоновкага эга бўлиши мумкин. Сув ости кемасининг узунлиги 113 метрга етиши, тўлиқ сув сиғими— ўртача 10 минг тоннани ташкил қилиши, сувга шўнғиш хусусияти 500 метргача бўлиши, сув остида ҳаракатланиш тезлиги 30 узелгача бўлиши мумкин. Кема 120 сутка давомида чекланмаган масофага автоном сузишда бўлиши мумкин. Экипаж – 100 киши.

Ульяновск 6та “Посейдон” торпедолари, “Калибр-ПЛ" қанотли ракеталари, "Циркон" гипертовуш ракеталар  ва "Пакет-ПЛ" ўз-ўзини ҳимоя қилиш мажмуаси билан жиҳозланган бўлиши мумкин.

Россиянинг кўп мақсадли океан тизими душманнинг аваташувчи гуруҳларини, қирғоқдани нишонларни, ҳарбий базаларини ва қирғоқбўйидаги бошқа стратегик объектларини йўқ қилиши мумкин.

Путин “матрешка”си

09851 ва 09853 лойиҳаларига мансуб сув ости торпедолари ташувчилари – яширин ва жуда қудратли бўлиши мумкин. Улар жаҳон океанининг  исталган қисмида 4 ой давомида сув остида яширин жанговар хизмат олиб бориши мумкин. Ўз навбатида “Посейдон” аппаратлари - янада яширин ва янада автоном, жанговар вазиятда эса – умуман  йўқ қилиб бўлмайдиган даражада ҳимояланган.

Россиянинг кўп мақсадли океан сув ости жанговар тизими – атом сув ости кемаси ва континентлараро термоядровий торпедолар, қандайдир маънода рус матрешкасини эслатади. Душманлар уни безовта қилмагани  маъқул, жиддий сабаб бўлмаса - у ишга тушмайди.  

"Посейдон" – ядровий двигателга эга бўлган сув ости аппаратининг узунлиги 20 метр, диаметри 1,8 м ва оғирлиги 100 тоннани ташкил қилади. У чекланмаган масофадаги нишонга зарба бериши, сув остига 1км чуқурликкача яшириниши, 100 узел (185 км/соат) тезликда ҳаракатланиши мумкин.

Ундан ташқари сув ости аппаратининг ўз сунъий онги бўлади ва ўз ташувчисидан бир неча минг км узоқликда мустақил ҳаракат қилиши мумкин. Қандай тезлик ва чуқурликда ҳаракатланишни аппаратнинг ўзи вазиятга қараб ҳал қилади. Унинг максимал тезлиги ҳар қандай хавфдан қочиб  қаолиш имконини беради. Унинг турган жойини  гидроакустик воситалар ёрдамида аниқлашнинг иложи йўқ.

“Посейдон” 10 км масофагача денгиз туби релльефига мувофиқ ҳаракат йўналишини белгилаши, нишонга етиб борганидан сўнг ҳам жанговар боши ишга туширилишини ойлаб кутиши ёки базага қайтиши мумкин.  "Посейдон" жанговар қисмининг қуввати  — 100 мегатонна тротилни ташкил қилади. Унинг “жанговар бошидаги” кобальт секция – душман ҳудудини максимал даражада радиоактив ифлослантириш учун мўлжалланган.

Бундай тафсилотлар Россияга билан “куч нуқтаи назаридан” гаплашишни режалаштирган “ҳамкорлар” учун атайлаб хабар қилинмоқда. Атом субмариналари ва стратегик торпедоларининг ушбу хусусиятлари, душман сувда ва қуруқликда мустаҳкам “ҳимоя гумбази” яратган ҳолда ҳам жавоб зарбаси бериш имконятини сақлаб қолиш учун яратилган.

Режалаштирилаётган 4та субмариналар – бу жаҳон океанида 24та “Посейдон” дегани. Forbes баҳо беришига кўра ушбу торпедолар ҳар қандай рақибнинг қирғоқ мудофаасини нольга тенглаштириши, авиаташувчи гуруҳларини йўқ қилиши мумкин. Ушбу тизим АҚШнинг ғарбий ёки шарқий қирғоғига мисли кўрилмаган миқдорида зарар етказиши мумкин. Бундай хусусиятга эга бўлган ҲДФ дунёда бошқа йўқ.

ҲДФ стратегиясида рус революцияси

Вашингтон ўзининг ҲДФ ва хорижий ҳарбий базалар тармоғига ишонган ҳолда тажовузкор ташқи сиёсати олиб бормоқда ва бутун дунёни назорат қилишни режалаштирган.

Россия стратегик кўп мақсадли субмариналари яратишига сабаб, АҚШ ўз сув ости кемаларида 2,5 км масофага зарба бера оладиган “Томогавк”  ракеталарини жойлаштириши сабаб бўлган, деб ҳисоблайди экспертлар.

 “Посейдон”лар пайдо бўлиши Американи жиддий уйловга солган. Уларни ҳозир - жанг вақтида ушбу қуроллардан фойдаланиш халқаро ҳуқуқ нормаларини бузмайдими, деган савол қийнамоқда. Бу жавобсиз саволдир.

Россия “Посейдон”лари АҚШ олдин эга бўлган, икки океан ҳимоясидан маҳрум қилади. Термоядровий заряд билан жиҳозланган ақлли сув ости дронларининг борлигини ўзи америкаликларни тинчликка мажбурлайди, келишувчанлигини оширади. Бунга жавобан эса Вашингтон, улкан молиявий харажатлар қилиши, “қиёмат куни торпедоларига” қарши мутлақ янги ҳимоя тизими яратиши керак бўлади. Лекин бунга америкаликларнинг технологик қолоқлиги халал беради.

Келажакда эса, ядровий торпедолар йирик ҳарбий кемаларга, ёки гидрографик ва савдо кемалари кўринишидаги яширин кемаларда ҳам ўрнатилиши мумкин.

"Посейдон" тизими бугунг кунда мавжуд бўлган ҳеч қандай қуролланишни чекловчи тизимлар остига тушмайди ва улкан экспорт потенциалига эга. Халқаро қурол бозорида унга келишилган “жанговар бош” ўрнатган ҳолда ҳаридорларга етказиб бериш мумкин.

Ҳиндистон ва Хитой ушбу қуролни кўп ўйлаб ўтирмасдан сотиб олган бўларди. Хитой мутахассслари ана шундай технологиялар сув остида катта чуқурликда изланишлар ўтказиш учун идеал восита бўлиши мумкинлигини маълум қилишди. Дарҳақиқат “Посейдон” корпуси уни 14 кмгача денгиз тубига тушириш имконини беради.

Нима бўлгандан ҳам, Россиянинг ядровий энергия ёрдамида ҳаракатланувчи, стратегик континентлараро  аппаратининг келажаги порлоқдир. Москва эса - ҳар қандай ноқулай ҳамкорлар билан “инсонпарварлик кучи” нуқтаи назаридан музокаралар олиб боришга тайёр.

946
Полк С-400 заступил на боевое дежурство в Крыму

Россия С-400 тизимлари тўртинчи мамлакатни “эгаллаб олмоқда”: кейин нима бўлади

1068
Россиянинг С-400 зенит ракета тизимлари янги мамлатларни қамраб олишда давом этмоқда. Яна бир давлат уни харид қилиш арафасида.

Хитой, Туркия, Ҳиндистондан кейин Беларусь Республикасининг Ҳарбий ҳаво кучлари (ҲҲК) ва ҳаво ҳужумига қарши мудофааси “Триумф”ларни қайта қуролланишга олишга ҳозирлик кўрмоқда. Ироқ, Қатар ва Марокко ҳам С-400 тизимларини харид қилиш жараёнида. С-400 ЗРТнинг дунё бўйлаб муваффақиятининг асоси – муқобили йўқлиги, нодир жанговар хусусиятларида.

Беларусь Республикаси Қуролли кучларининг Ҳарбий ҳаво кучлари ва ҳаво ҳужумига қарши мудофааси қўмондони генарал-майор Игорь Голуб 14 январь куни келажакда ҳаво ҳужумига қарши мудофаа бўлинмалари АҚШ ҲҲКнинг F-22 ва F-35 бешинчи авлод қирувчиларининг жанговар имкониятларини инобатга олган ҳолда махсус ишлаб чиқилган энг янги “Триумф” С-400 тизимларини қайта қуролланишга олишини маълум қилди (НАТО Европада юзлаб F-35ларни ёйишни режалаштирмоқда).

Бундан ташқари, қўшинларда “Панцирь-С” зенит ракета тўп мажмуаларини ўзлаштириш бўйича шартномадан олдинги ишлар олиб борилмоқда. МИ-35 кўп мўлжалли зарба вертолётлари ва СУ-30СМ қирувчиларининг иккинчи партиясини етказиб бериш учун шартномалар тузилган.  Беларусь қўшинлари 2021 йилда “Противник-Г” ва “Восток” янги радарларини қуролланишга қабул қилади.

Аввалроқ мамлакатнинг ҳаво майдонини муҳофаза қилиш жанговар навбатчилигига (Барановичи ҳудудида) Россиянинг “Сопка-2” янги уч координатли радиолокация мажмуаси турган эди. Ғарб санкциялари ва иқтисодий қийинчилик Беларусь армияси учун Россияни муқобилсиз қурол-яроғ етказувчи қилади.

Беларусь осмони ҳар қандай тажовузкор учун ўтиб бўлмайдиган даражада мустаҳкамланмоқда. ҲҲК ва ҳаво ҳужумига қарши мудофаа қўшинлари душман томонидан ракета қуроли ва дронлар қўлланишида Сурия, Ливия ва Қорабоғ тажрибасини инобатга олиб, энг мураккаб вазиятда жанговар вазифаларни ҳал қилишни ўрганмоқда.

Умид ва ишончга тўла суръат

Россия билан фаол ҳарбий техника ҳамкорлик дунёнинг элликта, жумладан, МДҲдаги еттита мамлакатнинг хавфсизлиги ва суверенитети мустаҳкамламоқда. Хорижлик мутахассислар Россиянинг жанговар самолётлари ва ҳаво ҳужумига қарши мудофаасини энг самарали ҳимояланиш воситаси деб ҳисоблашади.

Хитой “Триумф” 400-С зенит ракета тизимларининг биринчи хорижий буюртмачиси бўлди. Хитой иккита “Триумф” полк мажмуаларини етказиб бериш учун Россия билан шартнома имзолагани 2014 йил ноябрида маълум бўлди.

Хитой мутахассислари 2018 йил декабрида “Триумф”лардан муваффақиятли ўқ узишди, 250 км масофадаги баллистик нишонни яксон қилишди. С-400нинг иккинчи полк мажмуасини Хитой 2019 йил декабрида олди. 400 км масофадаги ҳаракатлар (дунёдаги ҳеч қандай ракета тизими буни қила олмайди), душманнинг узоқ масофадаги радиолокациясини аниқлаш ва бошқариш (ДРЛО) самолётларини йўқ қилиш қобилиятини Хитой Россия “Триумф”ларининг асосий афзалликлари деб ҳисоблайди. С-400 тизимлари ХХР атрофидаги периферия ва баҳсли ҳудудларни ишончли назорат қилишга имкон беради.

Россия ва Туркия “Триумф” С-400 ЗРТларини етказиб бериш тўғрисида 2017 йилда келишиб олди, шартнома қиймати 2,5 миллиард долларни ташкил этади. Бу Америка-Туркия муносабатларида жиддий инқирозни келтириб чиқарди. Вашингтон Туркияга санкциялар ҳамда F-35 қирувчилари лойиҳасидан чиқариб ташлаш билан таҳдид қилиб, битимдан воз кечиш ва фақат Американинг “Patriot”ларини харид қилишни талаб қилди. Анқара АҚШ ультиматумларига қарамасдан, 2019 йилда С-400 зенит ракета тизимларининг тўртта дивизионини олди (биринчисини).

Туркия иккинчи мажмуани харид қилиш ва мамлакатда энг ишончли ва замонавий ҳаво ҳужумига қарши мудофаани шакллантириш ниятида. 2020 йил июнида Туркияга С-400 зенит ракета тизимининг иккинчи мажмуаси (полкини) етказиб бериш тўғрисида принциал битим имзоланган.

Ҳиндистон 2018 йил октябрида қиймати 5,43 доллар бўлган С-400 нинг бешта полк мажмуаларини етказиб беришга шартнома тузди. Деҳли АҚШнинг босимларига қарамасдан қатъиан қарор қилган. “The Times of India” нашри маълумотларига кўра, Россия “Триумф”лари Ҳиндистоннинг ғарбий, шимолий ва шарқий ҳудудларида (Хитой ва Покистон томонидаги таҳдидларни инобатга олиб) жойлаштирилади ва мамлакат ҳаво ҳужумига қарши мудофаа тизимида инқилобни келтириб чиқаради. 2021 йил январига қадар С-400 зенит ракета тизимидан фойдаланиш ва жанговар қўллашни ўрганиш учун 100 кишидан иборат ҳиндистонлик мутахассислар Россияга келади. Ҳиндистон “Триумф” биринчи мажмуасини 2021 йил охирига қадар қуролланишга олмоқчи. Россия барча бешта С-400ларни 2025 йилгача етказиб беришни режалаштиряпти.

Тантанали истиқболлар

Марокко, Қатар, Ироқ “Триумф”ларни харид қилиш борасида музокаралар ўтказмоқда. Аввалроқ Алжир, Вьетнам, Миср, Саудия Арабистони, жами 12 тадан зиёд мамлакат Россиянинг С-400 зенит ракета тизимларини харид қилишга қизиқиш билдирганди.

Хориждан келиб тушаётган талаб экспортчилар таклифидан ошмоқда (Россия Ҳаво космик кучларининг қайта қуролланиши устувор вазифа бўлиб қолмоқда). АҚШ душманларига санкцияларлар орқали қарши курашиш тўғрисидаги қонунга биноан (2017 йил август ойида президент Дональд Трамп томонидан имзоланган) бу давлатларга қарши санкция жорий этишлари мумкин. Дунёдаги энг яхши ҳаво ҳужумига қарши мудофаага эришиш йўлида ҳеч нарса тўхтата олмайди.

“Триумф” тизимлари дунёни ўзгартирмоқда. Агар С-400 харид қилса, масалан, Ироқ, АҚШнинг Форс кўрфази ҳудудидаги аваташувчилари умуман фойдасиз ўйинчоққа айланиб қолади. Вашингтоннинг ўз дунё қараши концепциясига тузатиш киритишига, Эрон билан мулоқот қилишда “услубини қайта фикрлашига” тўғри келади. Бу аллақачон Ироқда рўй бермоқда.

Ироқдаги АҚШ элчихонаси ва ҳарбий базалари мунтазам равишда ракетадан ўққа тутилмоқда. Америка зенит ракета тизимларни ракета ҳужумларини қайтаришни уддасидан чиқмади. Залп ўт очиш тизимлари снарядлари Боғдоднинг “яшил ҳудудида” портламоқда. Бу АҚШни дипломатик ходимларнинг катта қисмини эваукация қилиш ва ироқликлардан улар Россиядан харид қилган “Панцирь-С”ни ижарага олиб туришларига мажбурлади.

Аммо, келинг, С-400 ЗРКларга қайтамиз. “Триум”нинг муҳим афзалликлари – радиолокация станциясини ҳар томондан кўздан кечириш ва ракеталарнинг тўрт турини қўллашнинг тез ўзгара олиши. Турли турдаги ракеталардан фойдаланиш гипертовушли нишонни, жанговар авиацияни, дронларни, қанотли, тактик ва баллистик ракеталарни 5 метрдан 30 километр баландликда, узоқликда эса 2 километрдан 400 километргача аъло даражада йўқ қилишга имкон беради.

“Триумф”нинг битта батареяси 72 тагача қаратилган ракетага эга бўлиши ва бир вақтнинг ўзида улардан 36 тагача нишонни ўққа тушиши мумкин. Бунда улар 4800 м/сониягача тезликда учишади. С-400 тизимлари турли турдаги зенит ракета тизимларини (С-300, Панцирь-С1, Тор-М1) интеграция қилишга ва радиоэлектрга қарши ҳаракатнинг ҳар қандай шароитларида ҳаво ҳужумига қарши мудофаанинг турли узоқликдаги тармоқларини бошқаришга қодир.

Шу билан бирга, 2021 йилда Россия қўшинлари инқилобий С-500 тизимларини олади. У 200 кмгача баландликдаги урушларга тайёр. Россиянинг ҳарбий техника ҳамкорлиги бўйича ҳамкорлари янги навбатдан ўрин олишларининг вақти келди.

1068
Флаг республики Казахстан

Биздан кейин фақат Нигерия ва Ўзбекистон - қозоғистонлик депутат паст ойликлар ҳақида

90
(Янгиланган 13:53 20.01.2021)
Қозоғистон Халқ партияси вакили реал иш ҳақи ошмаётган бир вақтда истеъмол саватчаси нархи бир неча баробар юқорилаб кетганига эътибор қаратди

ТОШКЕНТ, 20 янв — Sputnik. Собиқ коммунистлар партияси депутати Айбек Паяев Қозоғистон аҳолисининг иш ҳақи ўта пастлигидан норозилик билдирди, деб хабар бермоқда Sputnik Қозоғистон нашри.

Унинг сўзларига кўра, 2021 йил бошида Picodi халқаро хизмати аналитиклари Қозоғистондаги ойлик маошлар - дунёнинг 56 мамлакати ичидаги энг паст маошлардан бири эканлигини қайд этишган.

"Чидаб бўлмас факт шундаки, Қозоғистон суғурта бадаллари ошган ҳолда, ўтган йилга нисбатан энг кам иш ҳақи ўтган йилгига нисбатан камайган ягона давлатдир, биздан кейин фақат Нигерия ва Ўзбекистон бор", - деб айтган мажлис вакили.

Депутат шунингдек, тадқиқот муаллифлари оддий истеъмол саватчасини яратиб, маҳсулотлар нархини иш ҳақи билан таққослашганини айтди. Ўтган йилгига нисбатан бундай истеъмол саватининг нархи Қозоғистонда 14%га ошган.

Парламентарий шунингдек, Қозоғистонда энг кам иш ҳақи ўзгармагани ва 42 500 тенгени ташкил этишини, аммо суғурта бадаллари ошгани туфайли ҳақиқий иш ҳақи ўтган йилгига нисбатан пасайганини ва 37 400 тенгени ташкил этишини қўшимча қилган.

Аммо, бир вақтнинг ўзида, қўшни давлатларда, масалан Украинада маош 27%га, Польшада - 9,8%га, Беларусьда - 6,7%га, Россияда эса - 5,5%га ошган.

"Бу ҳеч қандай танқидга дош бермайди. Натижада Қозоғистоннинг энг кам маош оладиган фуқароларининг аҳволи ёмонлашди. Қозоғистонликлар учун муносиб турмуш даражасини таъминлаш учун энг кам иш ҳақи нафақат ўртача иш ҳақи, балки оиланинг ишламайдиган аъзолари бўлишини ҳисобга олган ҳолда ҳаёт кечиришнинг реал нархига ҳам боғлиқ бўлиши керак", - дея ўз норозилигини билдирган депутат.

Ўзининг депутатлик сўровида Паяев Вазирлар Маҳкамаси раҳбарига мурожаат қилиб, Қозоғистонда энг кам иш ҳақини ошириш бўйича қандай чоралар кўрилаётганлиги ва озиқ-овқат ва ноозиқ-овқат товарлар ва хизматларининг ҳақиқий нархини акс эттирувчи энг кам кунлик иш ҳақини ҳисоблаш методологиясини жаҳон стандартларига мувофиқ ўзгартириш режалаштирилаётгани тўғрисида саволларга жавоб беришни сўради.

Шунингдек, у Қозоғистонда халқаро стандартларга ва қозоқ жамиятининг эҳтиёжларига мос равишда ижтимоий сифат стандартлари ва турмуш даражасини ривожлантириш режалаштириляптими, дея савол берган.

Эслатиб ўтамиз, аввалроқ қозоғистонликлар мамлакат дўконларида озиқ-овқат маҳсулотлари нархининг кўтарилишидан шикоят қила бошладилар. Хусусан, фуқаролар тухум, гўшт, ун ва бошқа асосий озиқ-овқат маҳсулотлари нархларининг сезиларли даражада кўтарилганига ишора қилганлар.

90