Таслим бўл ёки ўласан: Трамп тарафдорларини рус тақдири кутмоқда

1825
(Янгиланган 18:16 07.11.2020)
Ғалати демократия: Байден тарафдорларига ҳамма нарса мумкин, Трамп учун овоз берганлар эса "монстр"га айлантирилмоқда.

АҚШда сайлов натижасини худди қолоқ “банан республикаларида” (ёки банан империясида) бўлганидек, суд ёки кўча жанглари ҳал қилиши маълум бўлганига қарамасдан, Америка келажаги қандай бўлишини ҳозирдан билса бўлади.

Бунинг учун сиёсатчилар ва “жамоат фикри етакчилари” бир-бирига нима деётганини тинглаш кифоя. Эслатиб ўтамиз ҳозирги кунда АҚШ ҳамжамияти деярли тенг иккига бўлинган.   

“Ҳамма: Трамп тарафдорларига оддий нарсаларни тушунадиган ақлли одамга бўлгандек муносабат қилишдан воз кечинг. Улар монстрлар”, - дейди Монет Иксчейндж (Monét X Change) исмли телеюлдуз, жамоат фикри етакчиси ва ЛГБТ фаоли.   

Афсуски АҚШда бундай позиция нормал ҳолатга айланмоқда. Ўз вақтида Хиллари Клинтон ҳам Трамп сайловчиларини “бир гуруҳ ночор одамлар” деган эди.

Монет Иксчейнджнинг ўзига келсак, унинг иккита муҳим хусусияти бор: биринчидан у қора танли, иккинчидан – биологик эркак (асли исми Кевин Бертин). Фақат у аёллардек кийинади ва ўзига аёллардек муносабатда бўлишни талаб қилади. Агар бирор киши уни ҳақорат қилгудк бўлса, бир зумда ишсиз қолиши мумкин. Чунки барча уни “гомофоб ёки ирқчига” чиқаради.

Трамп тарафдорларига (асосан - насронийлар, консерваторлар, оддий ишчилар ва йирик шаҳарлардан узоқда яшаётган аҳоли) нисбатан ёмон фикр билдирганларга эса – ҳеч нарса бўлмайди.

Мана шунинг ўзидан АҚШда ҳақиқий ҳукумат кимнинг қўлида эканини жуда яхши тушуниб олса бўлади. Бу ерда Конгрессдаги депутатлар сони ёки сиёсий ҳукумат ҳам ҳеч нарса қила олмайди.

Умумий қилиб айтганда, АҚШ аҳолисининг ярмига – ҳамма нарса мумки, қолган қисми эса – кечирим сўраши, пушаймон қилиши ва сайлов участкаларига Демократлар томон қўшимча овозлар ёзилаётанини кузатиб туришга мажбур.

Трамп тарафдорлари бўлган кузатувчилар олдидаги шаффоф ойна фанера билан ёпилса ҳам ҳеч нарса қила олмай кузатиб туришга мажбур бўлмоқдалар.

Сайлов қоидаларини қўпол равишда бузаётганлар эса – мутлақ хотиржам. Чунки асосий “Мейнстрим ОАВ”лар улар томонда, ҳатто Америка суд тизими ҳам улар томонда бўлиши мумкин.

Ҳалиги “телеюлдуз” ҳам уларни бекорга “монстр” демаяпти. Чунки монстрларни алдаш мумкин, уларнинг овозларини ҳам ўғирлаш мумкин, уларга ҳақиқат ва қонунлар ҳам керак эмас. Ахир булар одамлар учун ёзилган. Агар Трамп ва унинг жамоаси Америка судларида кичик ғалабага эриша олмаса – АҚШ аҳолисининг ярмиси ана шундай режимда номаълум вақт яшашга мажбур бўлади.

Бир томондан уларга раҳминг келади, лекин иккинчи томондан миллионлар республикачилар ўз танида этник руслар собиқ СССРнинг айрим республикаларида (Украина, Молдова, Болтиқбўйи) ҳис қилган туйғуларни ҳис қилишлари мумкин. Сиёсий ҳуқуқлардан маҳрум қилиш, иқтисодий ҳаётдан сиқиб чиқариш, доимий камситишлар ва бошқа хўрликлар. CNN журналистлари бўлса буларни доимо “бу яхши, шундай қилиш керак” қабилида ёритиб келган.

Собиқ Иттифоқнинг русларга қарши сиёсатчиларидан Украина президенти Зеленскийни ёки Молдовада президент номзоди Майя Сандуни эсга олсак бўлади. Уларда шундай одат бор: сайлов олдидан камситилган ва хўрланган русларга миллий ягоналик ва муҳаббат ҳақида мурожаат қилишади. Баъзан ҳатто рус тилида.

Америкадаги Байден тарафдорлари ва собиқ СССР ҳудудидаги марионеткалар чиқишларининг ўхшашлиги тасодиф эмас. Чунки Америкадаги “рангли инқилоб”ни ҳам Украина, Грузия ва бошқа “ёш истиқболли демократия” ғалаба қозонган давлатлардаги инқилобларни ҳам ўша ўша қўллари бироз қонга ботган, маҳаллий нацист сотиқинларини яхши кўрувчи одамлар уюштирган.

Лекин ҳаммаси унчалик ёмон эмас. Охир оқибат Трамп ютқазиб қўйса ҳам, унинг тарафдорларида Орегон штатига кўчиб ўтиш имкони бор. У ерда оғир наркотиларни қонуний равишда харид қилиш мумкин. Буни ҳам Америка келажагининг бир кўриниш деса бўлади. Қачонлардир буюк давлат бўлган ҳукумат ўз фуқароларининг тенг ярмини ёмон кўрса, ўзининг цивилизацион институтларини барбод қилса, одамлар бундай шароитда яшаши қийинлашиб қолса – уларга “нина орқали” вазиятдан чиқиш таклиф қилинади. Американинг келажаги албата бор, лекин у қандай бўлади, ҳозирча жиддий иккилантирмоқда.

1825

НАТО нима учун Қора денгизга кирмоқчи?

378
(Янгиланган 18:11 03.12.2020)
НАТОнинг Қора денгизга киришдан мақсади - Россиянинг Кавказда роли кучайишига ва Россия-Туркия ҳамкорлигига тўсқинлик қилишми. Экспертлар фикри.

ТОШКЕНТ, 3 дек — Sputnik, Галия Ибрагимова. Жо Байден Оқ уйга келишидан олдин Шимолий Атлантика альянсида ислоҳотлар бошланмоқда. Яқинда аъзо давлатлар ТИВлари иштирокида бўлиб ўтган саммитда ташкилотнинг асосий принциплари ва иш тартиби қайта кўриб чиқилди. Ҳаммаси ўзгарган бўсада альянснинг асосий душманлари – Россия ва Хитой ўзгаришсиз қолди.

НАТОни янги инқирозларга мувофиқлаштириш

Йенс Столтенберг альянс ташқи ишлар вазирлари билан учрашувга жиддий тайёргарлик кўрди. Бу янги йил бошида НАТО давлат раҳбарлари учрашуви олдидан бўлиб ўтадиган сўнгги ва якуний иш саммити бўлди. Унда иштирокчилар жамланиб қолган саволларга жавоб топиш ва янги иштирокчиларнинг кутилмаган ҳаракатларига тайёр туришни англатади. Бундай “совғалар” бўлишига шубҳа қилмаса ҳам бўлади.

Масалан, ўтган йилги саммит вақтида Эммануэль Макрон НАТО бош мияси ўлганини таъкилаган эди. Бу мажлисда дискуссиянинг асосий мавзусига айланган ва барча режаларни чалкаштириб юборган эди. Чунки альянс аъзолари дарҳол блок ичида ҳамма ишлар жойида эканини исботлашга киришган эди.

Трансатлантик ҳамкорлигига ишонмаганлардан бири Дональд Трамп эди. Россия ва Хитойга қарши альянсни сақлаб қолиш керак деган таклифларга, Трамп дастлаб альянсга тўланадиган бадалларни оширишни талаб қилган эди. Ташқи хавфга қарши фақат Америка курашаётганини АҚШ президенти самарасиз деб ҳисоблашини айтган эди.

Бўлажак саммитда эса АҚШ номидан Жо Байден иштирок этади. Столтенберг хулосасига кўра Байден НАТОни аввалги нормал ҳолатига қайтаришига ва Америка НАТО билан ҳамкорлиги муҳим эканини қайд этишига умид билдирмоқда.

Саммит олдидан бош котиб таҳлилчиларга мурожаат қилиб, ташкилот ичидаги муаммоларни ўрганиб, уларни ҳал қилиш услубларини таклиф қилиш ва яқин 10 йиллик режа тузишини сўраган. Буларнинг ҳаммаси "НАТО-2030" деб номланган эди.

Альянс муаммоларини ўрганиш билан ТИВ раҳбарлари шуғулланишди. Франция ва барча аъзолар ташкилотнинг “мияси ўлмаганини” лекин ислоҳотлар кераклигини тасдиқлашди.

“Ҳимоя иттифоқини янги халқаро вазиятга мослаштириш керак. Можароли ҳолатларда, бу ҳатто энг асосий принципларга зид бўлса ҳам,  НАТО тезкор ва бирлашган ҳолда ҳаракат қилиши керак”, - дейлиган якуний таҳлилий ҳужжатда.

Ҳисобот муаллифлари таклиф қилган асосий ўзгариш – НАТОдаги вето ҳуқуқини қайта кўриб чиқишдир. Айни дамда ташкилотнинг барча аъзолари ушбу ҳуқуққа эга. “Агар қарорларни ҳамма бир овоздан маъқуллаш талаби чекланса, альянс ичидаги танглик енгиллашади”, - деб хулоса қилишган докладчилар.

Барча вазирлар уларнинг фикрига қўшилишди, лекин  бундай ғояларни новаторлик деб аташди.

Яна “Москва қўли”

Лекин ташқи хавфлар борасида барча иштирокчилар якдиллик билдиришди: трансатлантика иттифоқига энг катта хавф бу - Россия ва Хитой томонидан.

“Москва ўз ядровий арсеналини янгиламоқда ва янги ракеталарни Шимолдан Суриягача ва  Ливиягача жойлаштирмоқда. Тоғли Қорабоғдаги можаро оқибатида ҳам ушбу ҳудудда Россия иштироки кучайди”, - дейди Столтенберг.

“Кремль собиқ Иттифоқ республикалари устидан гегемонияга эришмоқчи ва уларнинг суверенитетига путр етказмоқда. НАТО доимий агрессив бўлган Россия билан рақобат қилиш учун янги муҳитга мослашиши керак”, - дейилган бош котиб ҳисоботида.

“Россия хавфи”ни зарарсизлантириш бўйича ишлаб аллақачон бошлаб юборилган. Бунинг далили сифатида Столтенберг Грузия ва Украинани мисол қилиб келтирди. Ҳозир иккала давлат ҳам Альянснинг кенгайтирилган имкониятли аъзосига айланишган. Бу Ғарбнинг разведка маълумотлари ва илғор технологияларидан фойдаланиш имконини беради, лекин блокнинг тўлақонли аъзосига айланишга имкон бермайди.

Россияни ушлаб туриш мақсадида Альянс Қора денгизда иштирокини ҳам кенгайтирмоқчи. Бу “Россиянинг Қримда куч тўплашига жавоб бўлади”. Тафсилотлар ҳозирча очиқланмаган.

“НАТОнинг Қора денгиздаги ҳаракатлари ОБСЕ мазмунини ўлдирмоқда. Улар ягоналик ва бўлинмаслик принципларига менсимаслиқ қилишмоқда”, - деди Россия Федерация Кенгашининг халқаро ишлар бўйича қўмита раиси Константин Косачев.

Қора денгиздаги устувор вазифалар

“Ҳозир НАТОнинг асосий вазифаси – АҚШ президенти алмашишига тайёр бўлишдир. Блокда Байден ташкилот жипслашишига ёрдам беришига ва Трамп туфайли пайдо бўлган муаммолар йўқ бўлишига ишонишади. Лекин янги президент ҳам альян бюджетига барча аъзолар ЯИМининг 2% ини тўлаши керак, деб талаб қилишда давом этиши мумкин”, - дейди Россия халқаро ишлар кенгаши директори Андрей Кортунов.

Сиёсатчи хулосасига кўра, Байден келиши НАТО ва Россия муносабатларидаги тарангликни камайтирмайди, лекин Москва кўплаб халқро можароларга жалб қилинганини ҳисобга олган ҳолда, альянс ўзаро мулоқотни инкор қила олмайди, - ҳеч бўлмаса ҳарбийлар даражасида.

Россиянинг Кавказда таъсири ортиб бориши билан, НАТО Қора денгизга келгиси келиб қолган.

“Тоғли Қорабоғга Россия ҳарбийларининг кириши Ғарбнинг эътиборидан четда қолмади. Бу ҳудуд Қора денгиз яқинида жойлашган, НАТО уни ўз манфаатлари ҳудуди деб ҳисоблайди. У ера Москванинг кучайиши улар учун навбатдаги чақириқ. Шунинг учун ҳам улар Қора денгиз ҳудудига кўпроқ диққат қилишмоқда”, - дейди Кортунов.

Лекин ушбу денгиз ҳудудида Россия НАТОнинг ягона рақиби эмас. Бу ерда уларнинг кучайиши нафақат Москва балким Анқарага ҳам қарши қаратилган бўлиши мумкин. Туркия блок аъзоси бўлишига қарамасдан, кўплаб маслалар бўйича бошқача фикрга эга. Ражаб Тоййиб Эрдўғон Греция, Франция, Германия ва АҚШ билан ҳам қарама-қаршиликлари бор. Уларнинг яна бир мақсади – келажакда Россия ва Туркия яқинлашувини олдини олишдир”.

НАТОиннг Қора денгизга келишини Украина ҳам қўллаб-қувватламоқда. Бунда улар асосий сабаб қилиб - Россиянинг Қримда ҳарбий жиҳатдан кучайиши кўрсатилган.

“Ярим оролда ҳарбий объектлар қурилишини Киев трансатлантика учун навбатдаги хавф деб талқин қилмоқда. Украина – Қримда Россия жанговар тизимларининг жойлаштирилишини – катта эътибор талаб қиладиган муаммо деб кўрсатишда давом этади”, - дейди Кортунов.

Иллюзиялар билан хайрлашинг

НАТОнинг Қора денгиз ҳудудига бўлган эътиборини Тбилиси ҳам қўллаб қувватлайди, деб ҳисоблайди Грузия жамоат ишлари университети  профессори Торнике Шарашенидзе. Бунга сабаб - Жанубий Осетиядаги Россия ҳарбийларидир.

“Грузия НАТОга ўрта муддатда ҳам аъзо бўла олишига умид қилмайди. Лекин  блок билан ҳамкорликни кенгайтириш тарафдоридир”, дейди Шарашенидзе.

Тоғли Қорабоғдаги уруш Россиянинг Кавказдаги ролини кучайтирди. Арманистоннинг иттифоқчиси бор – бу Россия. Озарбайжонда – Туркия бор. Грузияда – эса ҳеч қандай иттифоқчи йўқ, демак у фақат НАТОдан умид қилиши мумкин.

Лекин на Грузия на Қора денгиз ҳудуди НАТО учун ҳозир усувор вазифа эмас. Энг асосий муаммо – Байден билан мулоқотни йўлга қўйиш. Келгуси йил бошида бўлиб ўтиши кутилаётган саммит – биринчи синов бўлади.

378
Флаг Китая. Архивное фото.

Австралия охири Хитойни ўз душманига айлантирди - эксперт

402
(Янгиланган 14:57 03.12.2020)
Ўзини Осиёда Европа в.б. деб билган ва АҚШга қўшилиб Хитойни танқид қилган Австралия учун ХХР жавоб зарбаси оғриқли бўлди.

Хитой-Австралия муносабатларида оғир кризис кундан кунга кучайиб бормоқда.Йўл-йўлакай унга бобшқа давлатлар ҳам қўшилимоқда. Британия ҳукумати ҳам “асосий манфаат ва қадриятларни ҳимоя қилиш мақсадида” Ҳамдўстлик аъзосини ҳимоя қилишни ваъда беришди. АҚШ бўлса Хитойни “ёлғон маълумотлар ва қалбаки суратлар тарқатишда” айблади.

Ғарбнинг бундай реакциясига – Хитой Халқ Республикаси ташқи ишлар вазирлиги расмий Твиттерида чоп этилган коллаж фотосурат сабаб бўлди. Унда австралиялик аскар Афғонистонда ёш бола бўйнига пичоқ тираб тургани акс этган. Сурат остида “Биз Афғонистонда тинч аҳоли ва асирлар ўлдирилишида шокка тушдик” деб ёзилган ва айбдорларни судга тортиш талаб қилинган.

Ҳаммаси қандай бошланган эди

Икки давлат муносабатлари бузилиши икки йил олдин бошланган эди. Ўшанда Осиё ҳудудида “Ғарб” вазифасини бажарувчи ролини олган Австралия ўз хизматини мағрур олиб борар эди.  Дональд Трамп Хитойни ўз ташқи сиёсатининг асосий нишонига айлантирганида, Канберра энди бошланаётган иқтисодий ва сиёсий урушнинг олд қаторида бўлиб қолди ва иштиёқ билан “жангга” киришди.

2018 йилда Австралия ҳукумати Huawei компаниясига ўз ҳудудида, миллий хавфсизликни важ қилган ҳолда, 5G тармоқлари ўрнатишни таъқиқлаб қўйди. Кейинчалик ҳам ҳар бир қулай шароитда улар Хитойга зарба беришга ҳаракат қилиб келишди.

Хусусан улар Хитойн Шинжон-Уйғур автоном вилоятида инсон ҳуқуқлари бузилишида айблашди, Гонконгдаги норозилик намойишлари қўллаб-қувватлади ва Хитойни ўз ҳудудида тартиб ўрнатишга қаратилган ҳаракатлари учун жазога тортишни талаб қилаётганлар қаторига қўшилди. Шунингдек, Австралия Хитой ҳукуматини COVID-19 тарқалишга оид маълумотларни яширишда ўта салбий муносабат билдирган эди.

Ушбу йил баҳорига келиб, охири Пекиннинг тоқати тоқ бўлди ва у қуюшқондан чиқиб кетган қўшнисини ҳушини ўзига келтира бошлади. Зарба энг муқаррар томондан – иқтисод йўналишида берилди.

Жавоб зарбаси 

Дастлаб, австралиялик экспортёрларда алоҳида товарлар бўйича муаммолар бошланди. Хитойга ёғоч, пахта, мол гўшти, лобстер ва бошқа маҳсулотлар етказиб берувчи экспортёрлар гоҳ у гоҳ  бу муаммоларга дуч кела бошлашди.

Кейинчалик тизимли чорлара ҳам қўлланила бошланди: хусусан арпа импортига 80%ли божлар ўрнатилди, кейинроқ эса вино саноатига қақшатқич зарба берилди. Хитой Австралия виноларига 107,1 - 212,1 фоизгача қўшимча солиқлар киритди. Айтиш жоизки Австралия виносининг 40% Хитойга жўнатилишини ҳисобга олганда – бу қақшатқич зарба бўлди. Буни орол мамлакатнинг савдо вазири Саймон Бирмингем ҳам айтиб ўтди.

Энди бўлса Австралия ҳукумати ЖСТ ва бошқа халқаро муассасаларга Пекин санкцияларини “асосланмаган, ноҳақ ва сиёсийлашган” деб арз-дод қилмоқда.

Устига устак айни шу дамда Австралия аскарларнинг Афғонистонда тинч аҳолига нисбатан амалга оширган жиноятлари фош бўлди. В Пекин бунга ўз муносабатини билдирди.

Австралияда икки ҳафтадан буён катта можаро муҳокама қилинмоқда. Маълум бўлишича, 2006-2016 йилларда Афғонистонда НАТО қўшинлари таркибида хизмат қилган Австралия махсус элита бўлинмаси SASR аскарлари, аскарликка қабул қилиш ритуали доирасида, бир неча тинч аҳоли вакилларини, жумладан аёллар ва болаларни шафқатсиз қатл қилишган. Яъни бу бир неча маротаба содир бўлган жиноят эмас, қандайдир доимий равишда такрорланиб турган қонли анъаналар тизими бўлган.

Шу ўринда савол туғилади, Австралия юқори армия ва сиёсий раҳбарияти ушбу жиноятлардан хабардор бўлганми? Балким улар буни йиллар давомида яшириб келишган?

Бизни нега уришаяпти

Айнан мана шу фактлар асосида Хитой ТИВи ўз твиттерида афғон бола бўйнига пичоқ тираб турган автраслиялик аскар коллаж суратини чоп этган. Бу эса Канберра ва айрим ғарбий пойтахтларда ҳақиқий жазава уйғотди.

Бундай тутқаноқли реакция Ғарб учун янгилик эмас. У ерда ҳар доим  танқид ва умуман Ғарбнинг сиёсий етакчи ва маънавий эталон эканига шубҳа уйғотувчи ҳар қандай хабарга ана шундай муносабат билдирилади.

Ушбу танқидга Австралиянинг муносабатини кузатиш ҳам қизиқарли. Йиллар давомида Хитойга қарши сиёсат юритиб келган ушбу давлат, қайта берилган зарбани анойи каби тушунмаяпти ва бундай “ноҳақликдан” норози бўлмоқда.

Пекин бўлса ўз ниятларини ҳеч кимдан яширгани йўқ. Икки ҳафта олдин Хитойнинг Австралиядаги элчихонаси ОАВларга икки давлат муносабатларини заҳарлаётган 14та сабаб қайд этилган рўйхат сиздирилган эди. Ўз исмини айтишни истамаган амалдор эса, “Агас сиз Хитойни душман қилсангиз, у сизнинг душманингизга айланади”, - деб гапнинг пўсткалласини айтган эди.

Албатта бундай ҳаракат остида хитойликлар томонидан Австралия ҳукуматини соғ ақлга қайтариш ҳаракатлари турибди. Хитой прагматик давлат, ён қўшниси билан мафкуравий сабабларга кўра душманлик қилишни истамайди.

Бундай ишларда, албатта, Россиянинг тажрибаси кўпроқ. Биз Хитойга бекорга умид қилаяпсизлар деб айтишимиз мумкин.  

Россия кўп йилллар давомида ўзининг Болтиқ бўйидаги қўшниларида ана шундай хулқ атворни кузатиб келмоқда. Ўтган ҳафтра Латвия транспорт вазирлиги Москвага транзит юклар оқимини тиклашни сўраб мурожаат қилган эди. Бу йил ушбу кўрсатгич 56%га камайди.

Лекин улар ўз иқтисодини мутлақ барбод қилса ҳам, ўзларининг русофоб сиёсатидан воз кечмайди, босиқ ва соғлом сиёсатга қайтмайди.

Шу сабаб Хитой ҳам Австралиядан соғлом ақлга қайтишини кутиши бефойда, чунки улар ўз хатоларини тушуниб етиши амри маҳол.

402
Теглар:
Австралия, иқтисодий уруш, иқтисод, Хитой

“Спутник V”: 50тадан ортиқ давлат вакцинани сотиб олиш учун буюртма берди

128
Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси 50 дан ортиқ давлатдан 1,2 миллиард доза “Спутник V” вакцинасини сотиб олиш учун аризалар қабул қилди.

ТОШКЕНТ, 3 дек — Sputnik. Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси 50 дан ортиқ давлатдан 1,2 миллиард доза “Спутник V” вакцинасини сотиб олиш учун аризалар қабул қилди, деди брифингда Ташқи ишлар вазирлиги вакили Мария Захарова.

Унинг сўзларига кўра, чоршанба куни БМТ Бош ассамблеясининг 31-махсус сессияси доирасида Россия вакцинасининг тақдимоти бўлиб ўтди ва бу халқаро шерикларда катта қизиқиш уйғотди.

"Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси ва Гамалея институти фаолияти тўғрисида яна бир неча сўз айтмоқчиман. Улар нафақат Россияда оммавий эмлаш учун “Спутник V” вакцинасини ишлаб чиқаришни кенгайтириш, балки хорижий мамлакатларда Россия препаратини ишлаб чиқаришни йўлга қўйиш ва хорижий бозорларга чиқиш учун иш олиб бормоқда", - деди Захарова.

Россиянинг БМТдаги доимий ваколатхонаси ва Соғлиқни сақлаш вазирлиги "Спутник V: COVID-19 га қарши вакцина" виртуал тадбирида Россия препаратини тақдим этди. Соғлиқни сақлаш вазири Михаил Мурашконинг таъкидлашича, рўйхатдан ўтишдан кейинги синовлар Россия, Беларусь, Ҳиндистон, Бирлашган Араб Амирликлари ва Венесуелада ўтказилмоқда, бундан ташқари Бразилия ва бошқа давлатларда тест ўтказиш масаласи муҳокама қилинмоқда. Унинг таъкидлашича, " Спутник V" "кучли иммунитет ва антитаначалар жавоб" ни кўрсатди.

Ўз навбатида, Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси раҳбари Кирилл Дмитриев “Спутник V”ни 40 мамлакатда тасдиқлаш учун ариза топширганини ва ушбу мамлакатлардаги назорат органлари билан иш олиб бораётганини қўшимча қилди. Унинг сўзларига кўра, вакцинанинг нархи дозаси 10 доллардан кам бўлади, "баъзи мРНК вакциналарига қараганда анча арзон".

128