Джо Байден

Путин нега Байденни табриклашга шошилмаяпти

743
Байден Путин билан фақат бир марта 2011 йил 10 мартда учрашганди, лекин унинг давомида у суҳбатдошига Россия президентлигига яна номзодини қўймаслиги зарурлиги ҳақида шама қилишга улгурганди.

АҚШ президенти сайловларида ўзини ғолиб деб эълон қилган Жо Байденни кўплаб мамлакатлар раҳбари қутлаб бўлишди. Бунда табрик телеграммасини йўллашга ошиқмаётганларнинг сукут сақлаши маънолироқ бўлмоқда. Масалан, Лотин Америкасининг энг йирик мамлакатлари Бразилия ва АҚШ қўшниси Мексика президентларининг. Агар Бразилия етакчиси Болсонару ҳамиша очиқчасига Трампга таҳсин ўқиган бўлса, Мексика раҳбари Лопес Обрадор эса шахсий сабабларга кўра “сурбет бўлишни хоҳламайди” ва “барча ҳуқуқий жараёнлар якунланишини” кутиб туришни афзал билади. У асосли равишда бундай деб ҳисоблайди. 14 йил илгари ундан президент сайловларидаги ғалабани ўғирлашган эди, ўшанда хорижий етакчилар расмий натижаларни кутиб турмасдан унинг рақибини табриклашни бошлаганди.

Байденни Трамп билан уч маротаба учрашган маршал Ким Чен Ин ҳам қутламади, Оқ уйнинг амалдаги хўжайини билан яхши муносабатлари йўлга қўйилган Ражаб Эрдоған ҳам сукут сақламоқда. Лекин Москва ва Пекиннинг сукут сақлаши энг маъноли саналади – Владимир Путин ва Си Цзиньпин Байденни муборакбод этишга шошилишмаяпти. Сайловлар арафасида деярли барча “хитойликлар Байден, руслар эса Трамп учун пул тикишмоқда” дейишганди. Пекин Хитой билан савдо урушини бошлаган Трампнинг мағлубиятига хурсанд бўлар эмиш. Хитойликларга Байден яқинроқ эмиш. Бироқ Си Цзиньпин жим, Пекин эса сайлов натижалари америка ҳуқуқий жараёнларини ўтказиш якунларига кўра аниқланишидан келиб чиқишини айтмоқда. Судлар узоққа чўзилишини инобатга олиб, Байден 10 кундан кейин нишонлайдиган ўзининг 78 ёш юбилейига табрикнома олмаслиги аниқ.

Владимир Путиннинг сукут сақлашини “The New York Times” газетаси Россияда АҚШнинг янги президенти билан “чуқур душманлик муносабатларига” тайёрланаётганларининг биринчи аломати деб аташди, Трамп эса 2016 йилда Россия президентини ғалабадан сўнг атиги бир неча соат ўтиб табриклаганди. Энди эса жимжитлик – бунинг ҳаммаси икки мамлакат муносабатларида кескинликдан дарак бермоқда, дея ёзади “The New York Times”.

Бу ерда ҳаммаси кулгули – икки мамлакат муносабатлари бундан ортиқ яна қандай кескин бўлсин? Улар бу ҳолатга Трамп томонидан эмас, балки ўша глобал элиталар келтирган. Улар ҳозирги президент ҳузурида ҳам конгресс (ташқи сиёсатда катта рол ўйнайдиган), ҳам Америка давлатининг ўзини назорат қилганди. Йўқ, Путин Байден билан жангга ҳозирланаётгани учун эмас, балки Трампни ҳурмат қилгани учун сукут сақлаяпти деб ўйлаш керак. Инсонийлик омилини ҳеч ким бекор қилганича йўқ.

Албатта, биринчи ўринда прагматик режаси турибди, Россияга, табиийки, Американинг қанчалик ўзининг ички ишларига ўралашиши фойдалироқ. Бундай ёндашув АҚШнинг ички ишларига аралашиш билан ҳеч қандай алоқаси йўқ. Бу ерда шунчаки кўриниб турган нарсалар тасдиғи. Агар президент сайловлари натижалари ҳар қандай ҳолатда ички америка қарама-қаршилигини кучайтирса, Россия томонидан (Американинг рақиби бўлган ҳар қандай бошқа давлат сингари – АҚШнинг ўзининг таърифи бўйича) бу вазиятдан фойдаланмаслик кулгули бўлган бўларди. Агар Байденни инаугурацияга қадар табрикламаслик фойдали бўлса, демак, шундай бўлади.

Байден президентлиги қонунийлигини тан олмаслик аниқ бўлмайди. Бу вариант назарий жиҳатдан эҳтимолли. Агар 20 январь куни Байденни президент деб эълон қилишса, Трамп эса (республикачилар билан ёки уларсиз) унинг сайланишининг қонунийлигини тан олмаса, Москванинг сайловлари қонунбузарликлар билан ўтган экан (унга қадар барча суд муҳокамалари якунланмаслиги мумкин), демак, АҚШнинг қонуний давлат раҳбари йўқ экан деб гапиришга важи бўлади. Тўлалигича америкача усул, лекин маълумки, Россия АҚШ билан бундай ўйинларни ўйнамайди.

Ҳеч қандай шахсий сабаб йўқ, шунчаки бу биз учун фойдали эмас. Шахсий сабаб кейин бошланади  - ва бу ерда гап Путиннинг Трампга бўлган муносабати ҳақида боради. Маълумки, бизга унинг қайта сайланиши фойдалироқ бўлган бўларди. Агар Трамп кучайса ва “Вашингтон ботқоғини” қуритишга киришса. Ва агар Трампнинг қайта сайланиши Америка парчаланишига – қўшҳокимиятликкача олиб келса. Ҳозир Трампнинг иккинчи муддатига умид қилишни тўлиқ йўққа чиқариб бўлмайди: суд музокаралари унинг тарафдорларининг митинги ва кўчадаги фаолликлари билан мустаҳкамланади. Вазият эса “Вашингтон ботқоғи” назорати остидан чиқиб кетиши мумкин.

Аммо Путин Трамп ўғирланган ғалабасини ҳимоя қилишига пул тикиши даргумон. У ўғирланганига шубҳа қилмаса ҳам бўлади. Кремль тўрт йил ичида руслар аралашуви ва Трампнинг руслар билан алоқаси ҳақидаги қип-қизил ёлғонни айлантирганларнинг ҳалол ғалабасига қандай ишониши мумкин? Сайланган президентга қарши фитна уюштирганларнинг (2016 йилда) унинг кейинги сайловларда мағлубиятга учраши учун ҳар қандай найрангга бормаслигига қандай шубҳа бўлиши мумкин? Тизим Трампдан кучлироқ, ҳозирча кучлироқ, у тузатиб бўлмайдиган хатога йўл қўйишни бошламагануча кучлироқ. Ўша хатолардан бири, айтганча, Байденнинг “ғалабаси” бўлиши мумкин. Кремль айнан шундан келиб чиқади. Лекин Путиннинг Трампга бўлган шахсий муносабатига фақат ижобий таъсир кўрсатади – офарин, бўш келмаяпти, жангчи.

Икки президентнинг ўзаро симпатияси ҳеч қандай инсоний муносабатларга айланмади. Уч ярим йил давомида улар атиги бир неча марта учрашишди. Лекин шахсан танишгунга қадар Трамп Путин ҳақида симпатия ва ҳурмат билан гапирганди. Унинг Путин билан музокаралар тажрибаси унинг фикрини тасдиқлади, холос. Яқинда Трамп Путинни “дунё миқёсидаги шахматчи” деб атаб, бу тоифага Си Цзиньпин, Ражаб Эрдоған ва Ким Чен Инни қўшиш мумкинлигини илова қилди. Бу тўртликни нима бирлаштиради? Уларнинг ҳақиқатдан ҳам кучли геосиёсий ўйинчилар эканликларидан ташқари.

Уларни Байденни ғалаба билан қутлашга ошиқмаётганликлари бирлаштиради. Трамп ўзининг шахматчилар ҳақидаги нутқида Байден президент бўлса, Путин, Си, Эрдоған ва Ким билан баравар ишлай олмаслигини айтганди – бу мутлақ ҳақиқат.

Байден Путин билан фақат бир марта 2011 йил 10 мартда учрашганди, лекин унинг давомида у суҳбатдошига Россия президентлигига яна номзодини қўймаслиги зарурлиги ҳақида шама қилишга улгурганди. Си Цзиньпига (ўшанда Хитой раиси ўринбосари бўлган) вице-президент Байден бундан ўн йил илгари G2 ни ташкил этишни муваффақиятсизлик билан таклиф қилганди. Бу Обама маъмуриятининг ўйини эди – Хитойни янгиланган атлантик дунёда кичик ҳамкор ролига ўргатиш. Яъни ўшанда Байденнинг қўлидан ҳеч нарса келмаганди, ўз “ҳамкорларини” ўзига ва АҚШга қарши қайраганди, холос. Агар у АҚШ раҳбари бўлса, улар, албатта, у билан ишлашади. Лекин ошкора рақиблар сифатида.

Геосиёсий ўйинчи Байден унинг ортидан дунёдаги энг кучи машина турганига қарамасдан ҳақиқатдан ҳам заиф. Қолаверса, машина аллақачон ўчиб қолган – агар унинг қўлидан маҳмадона Трамп устидан ғалаба қозониш келса, бу “ғалаба” унинг учун сўнггиси бўлиши мумкин. Шундай экан табриклаш учун ҳеч нарса йўқ.

743
Теглар:
Владимир Путин, Жо Байден, сайловлар, АҚШ
Flagi USA i UE w Brukseli

Европага Россияни тўхтатиб туриш мажбуриятидан халос бўлишига имкон беришмаяпти

735
(Янгиланган 18:59 25.02.2021)
ЕИ яна Россияга қарши янги санкциялар қўлламоқда. АҚШда эса нафақат Навальний, Америка идора ва компанияларига қарши уюштирилган хакерлик ҳужуми учун “санкция ва бошқа чоралар” тўпламини тайёрлаш якунланмоқда.

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Ғарб Россияга қарши янги санкциялар тўпламини қўлламоқда: душанба куни Европа Иттифоқи “Навальнийнинг таъқиб қилинишига маъсул” қатор россиялик амалдорларга қарши алоҳида санкция киритишни келишиб олди (аниқ рўйхат бир неча кундан кейин эълон қилинади), АҚШда эса нафақат Навальний, балки Россияни айблашаётган Америка идора ва компанияларига қарши уюштирилган хакерлик ҳужуми (SolarWinds) учун “санкция ва бошқа чоралар” тўпламини тайёрлаш якунланмоқда.

Бу олдиндан тахмин қилинган эди. Россияга қарши санкциялар (алоҳида эмас, балки кенг кўламли АҚш санкциялари) мана етти йилдирки давом этиб келмоқда. Одатланиб қолса бўлардими? Албатта – бироқ Ғарб “ҳамкорларимиз” ўз хатти-ҳаракатларини асослайдиган важлар ҳамиша қизиқ. Айнан важлар, аргументлар. Сабаблар мутлақо тушунарли. Владимир Путин ФХХ ҳайъати йиғилишида чиқиш қилаётиб, улар ҳақида ҳам эслатиб ўтди.

“Биз Россия тўхтатиб туриш деб аталувчи сиёсатга дуч келмоқдамиз. Гап бу ерда халқаро муносабатлар учун табиий рақобат эмас, балки ривожланишимизни барбод қилиш, уни тўхтатиб қўйиш, ташқи периметр бўйича муаммо яратиш, ички беқарорликни келтириб чиқариш, Россия жамиятини бирлаштирув турувчи қадриятларга путур етказиш, натижада Россия заифлаштириш ва уни ташқи назорат остига қўйишга қаратилган изчил ва ўта тажовузкорлик ҳақида бормоқда. Биз буни кўриб ва билиб турибмизки, бу айрим постсовет мамлакатларида ҳам рўй бермоқда”.

Бу мақсадлар сирли эмас. Путин таъкидлаганидек, “Очиқ стратегик ҳужжатлар ва қатор мамлакат давлат арбобларининг ўта ошкора баёнотлари билан танишиб чиқиш кифоя”. “Россия, қатор бошқа мустақил, суверен марказларга бўлган нодўстона муносабатларини ҳатто яширишмаяпти”.

Ушлаб туришнинг барча усуллари ҳам яхши таниш. Путин уларни шунчаки бирма-бир санаб ўтди: “Бизни иқтисодий ва бошқа санкциялар билан кишанлашга, нафақат биз, балки ҳамкорларимиз манфаатдор бўлган йирик халқаро лойиҳаларни блоклашга, тўғридан-тўғри жамоат ва сиёсий ҳаётга, мамлакатимиз демократик жараёнларига аралашишга уринишмоқда. Ва албатта, махсус хизмат арсеналлари воситаларидан фаол фойдаланишмоқда”.

Буларнинг барчаси мамлакатимиз тарихида биринчи марта бўлаётгани йўқ: турли даврларда бизга қарши барча тилга олинган усуллардан фойдаланишган, шундай экан биз унга қарши туришга ва жавоб қайтаришни ўргандик. Айнан шунинг учун Путин дедики, “Россияга нисбатан бунга ўхшаш ҳаракатлар истиқболсиз” – бизни ҳеч қандай босим билан ён беришга мажбурлаш, ичкаридан барбод қилиш қўлдан келмайди. Шу билан бирга Россия ўзининг ҳимояланаётган, ўз суверенитети ва манфаатларини ҳимоя қилаётган роли ҳақида маълум қилади.

Қолаверса, биз ҳар вақт ҳамма билан муносабатларни ривожлантиришга, ўзаро ишонч ва ҳурмат асосида очиқ мулоқотга тайёрлигимизни таъкидлаб келамиз. Бу гал ҳам Путин буни эслатиб ўтди? Бироқ бунга жавобан нимани кўрамиз?

Россия Европа Иттифоқи билан ҳамкорликдан манфаатдор эмас, Россия ҳукумати мамлакатни авторитаризм йўлидан олиб бормоқда – ЕИ ташқи ишлар вазири янги санкциялар тўғрисидаги қарор қабул қилинган учрашувда шундай қарорга келишди. Европа демократияси раҳбари Жозеп Боррел эса Россия “ўзини душмандек тутишга аҳд қилган қўшни” дея атади ва таъкидлади: “Биз қарама-қарши тарзда ҳаракат қилишга қарор қилган қўшнилар билан доимий қарама-қаршиликга чап бериш учун моделни белгилаб олишимиз шарт”.

Яъни Европа, хусусан, Ғарб ҳам ишни умуман мана бундай тасаввур қилади: Россия қарама-қаршилик излаяпти ва муносабатларни ривожлантиришни истамайди. Қолаверса, Россия, маълум бўлишича, ҳамиша Европа ишларига аралашади ва ЕИ босим ўтказади. Шу боис энди Евроиттифоқ Москва билан муносабатларни уч тамойилдан келиб чиқиб йўлга қўяди.

Боррел уларни мана бундай таърифлади: Москва томонидан халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари бузилган тақдирда қаршилик кўрсатиш, агар Россия ЕИга босимни кучайтирадиган бўлса, уни ушлаб туриш билан шуғулланиш, Евроиттифоқ манфаатдор бўлган йўналишлар бўйича Россия билан ҳамкорлик қилиш.

Қаршилик кўрсатиш, ушлаб туриш, ЕИга фойда бор жойда ҳамкорлик қилиш – Европа дипломатиясининг жанговар тўплами. Лекин гап нима ҳақида кетяпти?

“Халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари бузилиши” остида деярли барча нарса – Қрим ва Навальнийдан тортиб ҳар қандай бошқа мавзугача, устига устак ҳам ички Россия, ҳам халқаро, назарда тутилмоқда. Россияда гей-никоҳлар бўлмагани учун санкциялар – яъни инсон ҳуқуқларининг бузилиши? Марҳамат. Абхазияни Грузияга “қайтаришдан” бош тортганлик учун санкция? Шубҳасиз. Европада навбатдаги эмигрант ёки россиялик қочоқ ўлдирилганини учун санкиция, ва умуман бирор бир кишини – ҳар вақтда. Немис бундестагининг компьютер тизимини бузишдими? Албатта, Россияни жазолаш керак.

Худди шундай ҳар нарсани ЕИга бўлган босим деб аташ мумкин. Айирмачилар Каталониянинг ажралишини ёқлаб овоз беряптими? Рус изини қидирамиз. Москвага “Германия учун муқобил” парламент фаркция вакиллари келяптими? Руслар Меркелга чоҳ қазишяпти. Москва Польша ва Чехиядаги совет жангчилари ҳайкалларининг бузиб ташланишига норозилик билдиряптими? Бахтиқаро ва эрксевар шарқий европаликларга тазйиқ ўтказишади. Газ қувури қуришяптими? Европани иккига ажратишмоқчи. Қуришдан бўйин товлашяптими? Европани музлатиб қўйишмоқчи. Бемаънилик? Йўқ, янглиш билдирилган муносабат.

Яъни ЕИ Россия билан муносабатларни бир томонлама тартибга солувчи, жазолайдиган ёки ўз хоҳишига кўра шафқат қиладиган ҳуқуққа эга бўлмоқчи. Россия эса буни бор нарса деб қабул қилиши ва жаҳли чиқмаслиги керак. Бундан ташқари, олийжаноб европаликларга фойда келтирадиган соҳалардаги ҳамкорликка чақиришса, лаббай деб туриши керак.

Бироқ воқеликда буларнинг бари аксинча: ўзини душмандек тутаётган қўшни бу ЕИ. Россияга босим ўтказади, шарт қўяди, панд-насиҳат қилади, лой чаплайди, ички ишларига аралашади ва буни ўз ўзидан табиий ҳолат деб ҳисоблайди. Украинани Россиядан (атлантик ташаббусга кўра бўлса ҳам) узиб олишга уринаётган, Шарқ ва Ғарбнинг тарихий чегараларини ўзгартиришга, ўз ҳудудини рус тамаддуни ҳисобига кенгайтиришга уринаётган аслида ЕИ ўзидир. Ва у Россия бунга жимгина кўнишини хоҳлаяптими?

Бунга ўхшаш сурбетлик чорак аср, ҳатто 15 йил аввал, Россия ўз ҳаётини қутқариш учун курашаётган ва барча рус дунёси билан шуғуллана олмаётган, европаликлардан ўзини одобли тутишни талаб қила олмаган пайтда тушинтириш мумкин эди, лекин ҳозир Россиядан бепарво ўқувчи итоаткорлигини кутиш кулгули.

Россия ҳар қандай ҳолатда ўзига мос шарт-шароитларда Европа билан муносабатларини қайта қуради – ЕИ буни қанчалик барвақт англаса, бу жараён шунчалик осон ва тез бўлади. Европанинг бунга ҳеч қандай муқобили барибир йўқ: у ўзига на Россиядан узоқлашиш, на қўшнидан душманга айланишни эп кўради. Аниқроғи, эп кўра олдию – лекин фақат охирги марта ўзи учун.

735
Теглар:
санкциялар, Ғарб, Россия, Европа

Кўринмас ҳимоячилар - Россия яширин ракета ташувчилар қурмоқда

651
(Янгиланган 14:36 25.02.2021)
Энг сўнгги синовларда маълум бўлишича 677-лойиҳа сув ости кемалари яширинлик даражаси олдинги дизел-электрик сув ости кемаларидан ҳам юқорироқ.

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Келажак қуроллари, шовқинсиз ва яширин – 2022 йилда Россия денгиз флоти 677 “Лада” лойиҳасига мансуб биринчи дизель-электрик сув ости кемаларини олади. Уларни ишлаб чиқариш учун 20 йилдан ортиқ вақт керак бўлди. Ушбу субмарина юқори аниқликда зарба берувчи қурол ташиши мумкин, унинг йўналишини аниқлш эса – жуда мураккаб.

"Қийин фарзанд"

"Кронштадт" ва "Великие Луки" сув ости кемалари денгизчиларга 2021 йилда етказиб берилиши керак эди. Лекин "Адмиралтейские верфи" корхонаси бош директори Александр Бузаков айтишига қараганда, контрагентлар туфайли топшириш санаси орқага сурилган.

Сентябр ойида Бирлашган кема қурувчи коропорация раҳбари Алексей Рахманов, етказиб берувчи корхоналардан бири кечикаётгани туфайли иккита серияли кемабуюртмачига бироз кечикиб топширилишини хабар қилган эди.

Умуман, кемасозлик соҳасида кечикиш одатий ҳолга айланиб қолган десак муболаға бўлмайди. Масалан, "Санкт-Петербург" бош кемасини қуриш 1990 йилларда бошланган эди ва 2004 йилда битказилиши керак эди. Лекин Шимолий флот уни фақат 2010 йилда олди.

“Лада” сув ости кемалари анчагина эскириб қолган 877 лойиҳага мансуб "Палтус" сув ости кемалари ўрнига келиши керак эди. Янги кемалар кичикроқ ва гидролокаторлар учун кам сезиларли. Россия кемасозлиги учун янги бўлган, бир корпусли схема ҳам сув ости кемасининг акустик яширинлигини таъминлайди.

Ундан ташқари янги кемалар ҳаво керак бўлмайдиган (анаэроб) турдаги двигатель билан жиҳозланади.

Кема қуриб битказиў муддати кечиктирилишига ҳам ана шундай янги ечимлар кўплиги сабаб бўлган бўлса ажаб эмас. Масалан бош кема қуриш ва синаш вақтида ҳам гидроакустик мажмуа билан жиддий муаммолар содир бўлган эди. Электр двигателининг қуввати кам бўлгани туфайли сув остида керакли тезликка эриша олмас эди.

ҲДФ янги дизел электрик сув ости кемларига муҳтож бўлгани туфайли, улар “Лада” ўрнига 6та вақт билан текширилган 636 лойиҳага мансуб "Варшавянка" сув ости кемаларига буюртма берган эди.

Хавфли “кичкинтойлар”

Мутахассислар фикрига кўра “Лада” – бу энг замонавий ва келажаги порлоқатомсиз субмариналардир.

Кичик ўлчамга эга бўлишига қарамасдан, ушбу кемалар ўзларнинг универсаллиги ва куп функциялиги билан ажралиб туради. Сув ости ва сув усти кемаларига қарши курашиши, денгиз қирғоғидаги объектларга зарба бериши, миналар ўрнатиши ва қирғоқларни десантдан ҳимоя қилиши, бўлинмалар ёки махсус юкларни ташиш мумкин.

Лекин уларнинг асосий ютуғи – юқори автоматлашгани ва кам шовқин чиқариши. Шунингдек уларнинг мобиллиги ва юқори манёврлилиги диверсион ва разведка операцияларида қўл келиши мумкин. Кеча кучли гидроаккумулятор ва 3та антенналар билан жиҳозланган. Бири – олдида, иккитаси – ён томонида.   

Сув сиғими 1,8 минг тонна булган кеманинг тезлиги соатига 20 узелга етади. Ҳаракатланиш тезлиги 350 метргача, экипаж сони – 30 кишигача етади.

“Лада” ўз бортида 533 миллиметрли 18та торпедо ва 20та мина олиб юриши мумкин. Албатта унинг бортида тез ҳаракатланувчи (300км/с) “Шквал” торпедо-ракеталари ва “Калибр” ракетларига эга.

Дастлабки икки субмарина оддий энергетик қурилма билан жиҳозланади, чунки анаэроб қурилмалар ҳали яратилгани йўқ. Лекин лойиҳанинг қолган кемалари ана шундай қурилма билан жиҳозланади.

Кўринмас қўриқчилар

"Лада" — сув ости кемаларининг мутлақ янги класси бўлиб, у олдинги сув ости кемалари асосида қурилган, лекин сўнгги 15-20 йил ичида ушбу кемаларда 150 дан ортиқ тажриба-конструкторлик ишлари ўзлаштириб олинган.

“Олдин ҳеч қандай лойиҳада бундай бўлмаган. Бошқача қилиб айтганда бу катта сув ости лабораториясидир”, - дейди флотни қўллаб-қувватлаш Жамоат ҳаракати раиси, биринчи ранг капитани Михаил Ненашев.

Эксперт хулосасига кўра, “Лада” - турли тактик ва стратегик вазифаларни бажариши мумкин. Хусусан, унинг бортига олдинги кемаларга қараганда кўпроқ торпедолар ёки ракета мажмуалари жойлаштирилиши мумкин.

 Дизель-электрик сув ости кемалари шовқини денгиз шовқини билан тенг деса ҳам бўлади. Янги гидроакустика жуда узоқ масофадаги шовқинларни тинглаши мумкин.

“Бу жуда муҳим, чунки “Лада” кемалари Арктикада навбатчилик қилади. Унинг яна бир устуворлиги – кичик ҳажми, демак кема ҳам чуқур ҳам саёз сувларда ҳам ҳаракатланиши мумкин. Рақибнинг атом сув ости кемалари ҳамма жойда ҳам ҳаракатлана олмайди, лекин “Лада” – жуда самарали ҳимоя қурили бўлиши мумкин”, - дейди Ненашев.  

Россиянинг дизел сув ости кемалари ўз тоифасида дунёда энг яхши деб тан олинган. 636.3 лойиҳасига мансуб 6та дизел-электрик кемалар яқинда Қора денгиз флотида хизмат қилмоқда. Яна олтита кема яқинда Тинч океани флотига етказиб берилади. Яширинлиги ва шовқинсизлиги учун ушбу сув ости кемаларини НАТОда – “қора туйнуклар” деб ном беришган.

Лекин янги “Лада” кемалари янада тинчроқ. "Санкт-Петербурга" кемаси синовида маълум бўлишича 677-лойиҳа кемалари яширинлиги олдинги серия дизел-электрик кемаларидан ҳам юқорироқ.

651

Интернет тезлигида Ўзбекистон позицияси икки поғона яхшиланди

19
2021 йил январ ойи натижаларига кўра Ўзбекистон яна иккитта поғонага кўтарилиб, ҳозирги кунда 128-позицияни эгалламоқда. Мобил Интернет тезлиги эса 12,94 Мбит/с ни ташкил этган.

ТОШКЕНТ, 27 фев - Sputnik. Ўзбекистоннинг интернет тезлиги бўйича позицияси юқорилади. Speedtest глобал рейтинги хулосалари бундан далолат бермоқда.

2021 йил январ ойи маълумотларига кўра, аниқланган Интернет тезлиги бўйича Ўзбекистон умумий рейтингида иккитта позицияга кўтарилиб, 94-поғонани эгалламоқда. Юклаш бўйича тезлиги эса 34,62 Мбит/с мо ташкил этди.

Мобил Интернет тезлиги бўйича ҳам ижобий кўрсатқич қайд этилган. 2021 йил январ ойи натижаларига кўра Ўзбекистон яна иккитта поғонага кўтарилиб, ҳозирги кунда 128-позицияни эгалламоқда. Мобил Интернет тезлиги эса 12,94 Мбит/с ни ташкил этди.

МДҲ давлатлари орасида мобил интернет тезлиги бўйича Тожикистон 129-ўринни, Қозоғистон 105-ўринни, Россия эса 93-ўринни, Қирғизистон - 101-ўринни эгаллаган.

Таъкидлаш жоизки, сўнгги икки йил ичида Интернет тезлиги бўйича умумжаҳон рейтингида Ўзбекистон позитсиялари тобора яхшиланмоқда. Жумладан, сўнгги икки йил ичида (2019 йил январ ойидан 2021 йил январгача) Ўзбекистонда аниқланган Интернет тезлиги 3 бароварга ўсган — 10,89 Мбит/с дан 34,26 Мбит/с гача. 2020 йил январ ойида Ўзбекистон аниқланган Интернет тезлиги бўйича 104-поғонани эгаллаган бўлса, 2021 йил январ ойида эса 94-ўрингача кўтарилди,

Speedtest Интернет тезлигини текшириш учун умумжахон интернет фойдаланувчилар томонидан ишлатилади. Портал фйдаланувчилар томонидан берилган маълумотлар асосида таҳлил олиб боради ва маълумотларни доимий равишда рейтинг тайёрлайди ва эълон қилади.

Ирландиянинг Ookla компанияси Интернет тармоқларини, илова ва технологияларини синов ва тест ўтказувчи жахондаги етакчи компаниялардан бири, интернет тезлигини тестдан ўтказувчи Speedtest порталининг ихтирочиси. Speedtest порталида ҳар йили фойдаланувчилар томонидан 10 миллиондан ошиқ тестлар ўтказилади. Шунга туфайли компания дунё миқёсида тармоқларнинг ишлаб чиқиш қуввати, сифати ва оммабоплиги ҳақида батафсил ва ноёб маълумотларга эга бўлади.

19