Арманистон Тоғли Қорабоғда қандай ҳарбий хатоларга йўл қўйди

1806
(Янгиланган 19:13 17.11.2020)
Россия президенти Владимир Путин айтган маълумотларга кўра, можаро зонасида қурбонлар сони 4 минг кишидан ошди, шу жумладан тинч аҳоли орасида, 8 мингдан ортиқ киши яраланди.

Қорабоғда арман қўшинлари аниқ хатоларга йўл қўйилганини кўрсатди: 45 кун ичида (27 сентябрдан) Арманистон томони деярли хавфсизлик зонаси деб номланган ҳудудни (собиқ Озарбайжон ССРнинг Қорабоғ автономиясидан ташқаридаги 7та ҳудуд- таҳр.) ва 1991 йил чегараларидаги Тоғли Қорабоғнинг бир қисми устидан назоратни йўқотди. Шу билан бирга, Озарбайжон қўшинлари бундан ҳам кўпроқ ютуқларга эришишлари мумкин эди. Шуши қалъа-шаҳри эгаллаб олиниши - Лочин коридорининг тўсилиши - Қорабоғдаги арман қўшинларининг қамал қилиниши ва йўқ қилинишини англатган эди. Халқаро нуфуз ва Россиянинг тинчликпарвар операцияси урушни тўхтатди.

Арманистон бош вазири Никол Пашинян бугун шундай деди: "Агар биз 7 та туман, шунингдек, Шушини Озарбайжонга беришга рози бўлганимизда, урушдан қочишимиз мумкин эди. Аммо биз бунга рози бўлишни хоҳламадик. Арманистон ҳукумати, Арманистон қуролли кучлари, Арцах мудофаа армияси бу чақириқни қабул қилди ва охиригача курашди”. Ушбу баёнот, авваламбор, ўз кучига ортиқча баҳо бериш ва рақибнинг имкониятларини паст баҳо беришдан далолат беради – бу давлат раҳбари учун кечирилмас ҳолат.

Россия президенти Владимир Путиннинг сўзларига кўра, можаро зонасида "қурбонлар сони, шу жумладан тинч аҳоли орасида, жанглар натижасида 4 минг кишидан ошди, 8 мингдан ортиқ одам яраланди, турли маълумотларга кўра, қочқинлар сони 10 минг киши ҳисобланмоқда". Арманистон ҳарбий-сиёсий раҳбариятининг стратегик хатоси жуда ҳам катта эмасми?

Никол Пашинян ўзини Тоғли Қорабоғдаги жанговар ҳаракатлар натижасига асосий жавобгар эканлигини тан олди ва шунга қарамай, бугун буни англаш муҳим: бундан кейин нима қилиш керак? Ереван инқирозни ҳал қилиш, миллий армиянинг зарур жанговар қобилиятини тиклаш бўйича ҳали режалари йўқ, деган таассурот қолдиради.

Ҳалокатли ноаниқлик

Арманистон томонининг мағлубияти - армиянинг эмас, балки ҳарбий-сиёсий раҳбариятнинг "хизматидир". Нотўғри стратегия ва тактикалар ҳеч қачон муваффақиятга олиб келмайди ва жанг майдонида рақиб ўқлари ва снарядларидан ҳам хавфли бўлади.

Арманистон мудофаа вазири Давид Тонояннинг фикрига кўра, Арманистон армияси Қорабоғда "максимал даражада" ҳаракат қилди. Нега рақибни олдиндан тайёрланган мудофаа позицияларида ушлаб туришнинг уддасидан чиқилмади (28 йил давомида)? Тизимли мағлубиятнинг сабаби - жанг майдонида туркиялик маслаҳатчилар ва дронлар ҳамда "бир неча минг" суриялик ёлланма аскарлар борлиги деган тушунтириш, тушунарсиз ва ҳаттоки кучсиз кўринади.

"Умумий сафарбарлик"ни ҳисобга олмасдан, Арманистон армияси 45 минг ҳарбий хизматчидан иборат – бу жуда катта куч, 2 минг араб ёлланма аскарлар Қорабоғда кўп нарса қила олмайди.

Тоғли Қорабоғ армиясида олдиндан эълон қилинган 30 мингта "найза", 300 та танк, бир неча юзлаб БМП ва БТРлар топилмади.

40 кунлик умумий сафарбарликдан сўнг, ўт отишни тўхтатиш ҳақида келишув имзоланган пайтгача Қорабоғда 20 минг арман қўшини бор эди (Пашиняннинг баёноти). Арманистон томонида мудофаа режаси йўқ эди, улар вазиятга қараб ҳаракат қилди, деган таассурот пайдо бўлди. Дастлабки кунларда разведка рақибнинг режалари тўғрисида аниқ маълумотга эга эмас эди, туташ чизиғида арман қўшинлари сустлик билан ўз-ўзини ҳимоя қилди. Озарбайжон қўшинлари сон жиҳатидан сезиларли устунликка эга эмас эди, операцияда 30 мингга яқин киши қатнашди, аммо улар барча йўналишларда фаол бўлишди.

Жанубда рақибнинг кучли зарба гуруҳи кузатилмади, оператив-маневр гуруҳлари ва рейд отрядлари қўлланилмади, шунга қарамай Озарбайжон қўшинлари бу ерда катта ютуққа эришдилар. Рақиб Физули ва Гадрут шаҳарларини эгаллаб олди, Қорабоғга қурол-яроғ, ўқ-дорилар ва захираларни етказиб бериш учун транспорт йўлларини тўсиб қўйди (ҳар қандай уруш 90 % - логистика).

Тоғли ҳудудларда, қўшинларнинг олдинга силжиши учун пистирмалар, разведка гуруҳлари, мина-портловчи тўсиқлар ёрдамида рақиб учун енгиб бўлмайдиган даражада етарлича табиий тўсиқлар мавжуд. Қорабоғ йўллари Озарбайжон бўлинмалари учун очиқ қолди, бу Шуши қалъа-шаҳрининг эгаллаб олинишига сабаб бўлди ва кейинги воқеаларга сезиларли таъсир кўрсатди.

"Bayraktar" ҳақида афсона

Озарбайжоннинг дронлар урушдаги ютуқлари ва Арманистон армиясининг технологик заифлиги ҳақида кўп ёзишмоқда. Таъкидлаш муҳим: Тоғли Қорабоғдаги жанговар ҳаракатларда Туркияда ишлаб чиқарилган Bayraktar ўрта баландликдаги оператив-тактик дронларининг жанговар кучини бўрттириб кўрсатмаслик керак. Бу қурилма идеал модел эмас, у замонавий зенит-ракета тизимлари (ЗРК) учун яхши кўринади. Озарбайжон томони дрондан жуда фаол ва муваффақиятли фойдаланди, чунки Арманистон қўшинларида ҳаво ҳужумидан мудофаа (ПВО) тизими ва радиоэлектрон кураш тизими (РЭБ) йўқ эди. Гарчи Арманистон миллиард долларлик бюджетни талаб қилмайдиган "пилотсиз учар қурилмаган уруши" га тайёрланаётган эди.

“Байрактар” 150 кг ўқ-дориларни, яъни 2та MAM-L бомба (ҳар бири 25 кг) ва 70 мм бошқарилмайдиган ракета (ҳар бири 50 кг) асосида иккита MAM-C ракетасини олиб юриши мумкин. Қурилма террорчиликка қарши кураш "Фурот қалқони" (2017, "Ислом давлат"га қарши*) ва "Зайтун новдаси" (2018, курд тузилмаларига қарши) операцияларида ўзини яхши кўрсатди. Аммо шунга қарамай, Сурия ва Ливияда СССР ва Россияда ишлаб чиқарилган "Бук", "Квадрат" ва "Панцир" зенит-ракета тизимлари “Байрактар”ларни осонликча нишонга олди. Замонавий ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари билан Сурия ҳукумат армияси ва Ливия фелдмаршали Хафтар миллий армияси ўнлаб турк Bayraktar дронларини яксон қилганди. Шунда “Бук-М2Э” ҳаво ҳужумидан мудофаа ракетаси тизими энг яхши натижани кўрсатди - учирилган 25 та ракетадан 20 таси ҳаво нишонига тегди.

Қандай бўлмасин, ҳарбий амалиётда фақат разведка ва зарбали дронлардан фаол фойдаланиш Озарбайжон учун ерда муваффақиятни кафолатламайди.

Тоғли Қорабог бўйича келишув: Озарбайжон, Арманистон ва Россия раҳбарлари нимани келишиб олдилар
Ria.ru / AZTV / RT Arabic / Минобороны России / Пресс-служба правительства Республики Армении / Ruptly

Тўғри ташкил этилган, чуқур эшелон мудофаа рақибнинг жуда кўп сонли қўшинлари ва жанговар техникасини "янчиб ташлаш" имкониятига эга. Буни Тоғли Қорабоғда кўрмадик, индивидуал ҳарбий жасорат эса бутун мудофаа чуқурлигида қўшиннинг юқори мудофаа тизими ўрнини боса олмайди.

Шунинг учун бош вазир Пашиняннинг "янги турдаги" Арманистон армиясига кўпроқ аёлларни жалб қилиш ҳақидаги ғояси ғалати туюлади. Тўғри хулосалар чиқарилмади.

Яхши тайёргарлик кўрган ва замонавий қурол-ярог билан таъминланган қўшинларнинг жанговар самарадорлиги мамлакат ҳарбий-сиёсий раҳбариятининг ақлидан бошланади. Арманистон жамиятида “Арманистон Қорабоғга етарлича ҳарбий ёрдам кўрсатмади” дейишганда, одамлар ҳақ бўлади.

* Россия ва қатор давлатларда тақиқланган ташкилот

1806

Россия қуроли: Су-57 қирувчиси ва “овчи” оғир зарба дрони

751
Декабрь ойида 76 та 5-авлод Су-57 самолётлари Россия Ҳаво-космик кучларини жанговар сафида ўз ўрнини эгаллайди. Сунъий интеллект билан жиҳозланган пилотсиз учар қурилма С-70 "Овчи" (Охотник) ҳам етказиб берилади.

Айни вақтда синов майдончасида ракеталарни тўхтатиш ва йўқ қилиш алгоритмларини муваффақиятли ўзлаштирмоқда.

Илгарироқ РФ Мудофаа вазирлиги ҳаво-космик кучлари йил охирига қадар бешинчи авлод Су-57 қирувчининг биринчи сериясини қабул қилиши ҳақида хабар берган эди, самолёт деярли тайёр. Келгусида ҳар йили 15 та самолёт ишлаб чиқарилади ва 2021 - 2027 йилларда 76 та Су-57 қирувчиси учта авиация полкини жиҳозлаш учун етказиб берилади.

Улардан биринчиси 1-поғонали двигател билан ишлаб чиқарилади ва 2025 йилдан 2-поғонали двигателлар серияси бошланади. Бироқ, бугунги кунда Су-57 дунёдаги энг илғор ва қудратли қирувчилардан бири ҳисобланади.

Россия бешинчи авлод самолёти барча турдаги ҳаво, ер ва сув устидаги нишонларни йўқ қилишга қодир. Маневрлик ва овоздан юқори тезликларнинг комбинацияси, замонавий борт электроникаси Су-57ни юқори жанговар самарадорлик ва рақибга нисбатан устунликни таъминлайди. Military Watch Magazine маълумотига кўра, Су-57 ноёб борт қуролларига, шу жумладан ултра сезгир радарларга, 400 км масофага учадиган “ҳаво-ҳаво” гипертовушли ракеталарига, рақиб ракеталаридан лазер ҳимоя қилиш тизимига ва бошқа юқори технологик афзалликларга эга.

Аввалроқ бешинчи авлод қирувчиси учун кенг кўламли авиация қуроллари (ракеталар) бўйича катта шартнома тузилганлиги, яъни Су-57 "бўш" учмаслиги ҳақида маълум бўлган эди. Оғир дронлар билан боғланганда Су-57 ҳаво қўмондонлиги марказига айланади. Икки юқори технологияли янги инновацияларнинг жанговар хусусиятларига ортиқча баҳо бериш қийин.

Жанговар устунлик

Энг янги қирувчи Суриядаги Россия қўшинлари гуруҳи таркибида синовдан ўтди. Парвозлар самарадорлигини, интеллектуал ахборот-бошқарув комплексини, қурол-яроғ ва барча борт тизимларини текшириш мақсадида 10тадан ортиқ парвоз амалга оширилди.

© Sputnik / Виталий Тимкив

Су-57 қирувчиларининг айрим технологик устунлиги Американинг бешинчи авлод қирувчилари, хусусан F-22 Raptor учун умуман имконсиздир.

Сунъий интеллект жанговар бошқарув тизимини бирлаштирилган, бу ҳарбий илм-фанидаги инқилобдир. Су-57 қирувчиси автоматик режимда 90% вазифаларни бажаришга қодир ва ҳатто илгари тайёрланган дастур бўйича тўлиқ автоматик равишда ишлай олади. Агар учувчи жангда яраланган (ўлдирилган) бўлса, бошқарув тизими устувор вазифаларни мустақил равишда белгилайди, зарба беради ва транспорт воситаси ва одамнинг базага автоматик равишда қайтишини таъминлайди.

Х-диапазоннинг фазали антенна мажмуаси самолётнинг яхлит радарлари кўриш майдонини кенгайтиради, учувчининг вазиятни англаш қобилиятини оширади ва тактик усулларни бошқа қирувчилардан кўра яхшироқ бажаришга имкон беради. "Ён РЛТ" нишонларни қидириш имкониятини оширади ва Су-57 рақиб радарлари учун кўринмаслигининг сифат жиҳатидан янги даражасини яратади.

Уч ўлчовли вектори узоқ масофага ёки яқин жангларда ақл бовар қилмайдиган манервларни амалга оширишга имкон беради ва юқори жанговар омон қолиш гаровига айланади. Шу билан бирга, "самолёт-компьютер" аэродромларда қийинчиликларсиз техник хизмат кўрсатиш мумкин, ва асфалтланмаган аэродромлар шароитида учиб-қўнишга қодир. Бундай кучли ва технологик жиҳатдан олдиндан айтиб бўлмайдиган машиналар рақибга ҳеч қандай имконият қолдирмайди.

Су-57 улкан экспорт салоҳиятига эга ва серияга чиқишдан олдин ҳам хорижий мижозларнинг "сафини тўплади". Россия бешинчи авлод қирувчисининг биринчи эгаси -Жазоир, у минтақавий қўшниларининг ҳаво кучларини мустаҳкамлаш фонида 14 та самолётга буюртма берди. Шартнома нархи 2 миллиард $ни ташкил этади, етказиб бериш 2025 йилгача якунлаш режалаштирилган.

Жанговар боғлам

2 декабр куни Ашулук полигонида ракета ҳужумида С-70 "Охотник" ҳужум дрони синовдан ўтказилди. “Ҳаво-ҳаво” ракеталарини қўллаш имитациясида, дроннинг қирувчиси билан биргаликда парвози амалга оширилди. Самолётларнинг электрон тизимларини ракеталарни бошқариш тизимлари ва Су-57 самолётлари билан биргаликда ҳаракати баҳоланди. “Охотник” дунёда биринчи қирувчи-тутувчи пилотсиз учар қурилма бўлиши мумкин. Машғулот босқичида ҳаводаги вазият ва нишонлари ҳақидаги барча маълумотларни ердан ёки бошқарувчи қирувчидан олади. Келажакда автоном жанговар фойдаланиш мумкин.

Оғир пилотсиз учар қурилма ўзининг "ақли" ва олти тоннадан ортиқ ракета ва бомбаларни 5000 км масофага етказиш қобилиятига эга. “Охотник”нинг Су-57 қирувчиси билан ҳарбий шериклиги энг юқори технологик рақибга яхши нарса ваъда қилмайди. “Сухой” яратилган кам кўринадиган “Охотник” Россия ҲКК зарбали функциялари бўлган биринчи оғир дронга айланади. Очиқ манбаларга кўра, машина узунлиги 19 метр, қанотлари 14 метр, парвоз оғирлиги 20 тонна ва максимал тезлиги - соатига 1000 километрга тенг.

“Охотник” нисбатан яқинда, 2019 йилнинг ёзида, тахминан 20 дақиқа давом этган биринчи парвозини амалга оширди. Парвози ишончли, яхши бошқарилди. Ўша йилнинг кузида “Охоник” ва Су-57 самолётларининг биринчи қўшма парвози амалга оширилди. Оғир дроннинг жанговар қобилиятлари доимий равишда такомиллашиб бормоқда; 2020 йилда сезиларли технологик тараққиётга эришилди. Яқин келажакда – “Охотник” турли шароитда ҳаво, ер ва ер усти нишонларига зарба бериш машқлари бажарилади.

Ҳозиргача дунёнинг бирон бир давлати ҳужум дронини “самолёт тўхтатиб қолувчи” сифатида фойдала олмади ва "шериклар" сезиларли даражада асабийлашмоқда.

751

НАТО нима учун Қора денгизга кирмоқчи?

967
(Янгиланган 18:11 03.12.2020)
НАТОнинг Қора денгизга киришдан мақсади - Россиянинг Кавказда роли кучайишига ва Россия-Туркия ҳамкорлигига тўсқинлик қилишми. Экспертлар фикри.

ТОШКЕНТ, 3 дек — Sputnik, Галия Ибрагимова. Жо Байден Оқ уйга келишидан олдин Шимолий Атлантика альянсида ислоҳотлар бошланмоқда. Яқинда аъзо давлатлар ТИВлари иштирокида бўлиб ўтган саммитда ташкилотнинг асосий принциплари ва иш тартиби қайта кўриб чиқилди. Ҳаммаси ўзгарган бўсада альянснинг асосий душманлари – Россия ва Хитой ўзгаришсиз қолди.

НАТОни янги инқирозларга мувофиқлаштириш

Йенс Столтенберг альянс ташқи ишлар вазирлари билан учрашувга жиддий тайёргарлик кўрди. Бу янги йил бошида НАТО давлат раҳбарлари учрашуви олдидан бўлиб ўтадиган сўнгги ва якуний иш саммити бўлди. Унда иштирокчилар жамланиб қолган саволларга жавоб топиш ва янги иштирокчиларнинг кутилмаган ҳаракатларига тайёр туришни англатади. Бундай “совғалар” бўлишига шубҳа қилмаса ҳам бўлади.

Масалан, ўтган йилги саммит вақтида Эммануэль Макрон НАТО бош мияси ўлганини таъкилаган эди. Бу мажлисда дискуссиянинг асосий мавзусига айланган ва барча режаларни чалкаштириб юборган эди. Чунки альянс аъзолари дарҳол блок ичида ҳамма ишлар жойида эканини исботлашга киришган эди.

Трансатлантик ҳамкорлигига ишонмаганлардан бири Дональд Трамп эди. Россия ва Хитойга қарши альянсни сақлаб қолиш керак деган таклифларга, Трамп дастлаб альянсга тўланадиган бадалларни оширишни талаб қилган эди. Ташқи хавфга қарши фақат Америка курашаётганини АҚШ президенти самарасиз деб ҳисоблашини айтган эди.

Бўлажак саммитда эса АҚШ номидан Жо Байден иштирок этади. Столтенберг хулосасига кўра Байден НАТОни аввалги нормал ҳолатига қайтаришига ва Америка НАТО билан ҳамкорлиги муҳим эканини қайд этишига умид билдирмоқда.

Саммит олдидан бош котиб таҳлилчиларга мурожаат қилиб, ташкилот ичидаги муаммоларни ўрганиб, уларни ҳал қилиш услубларини таклиф қилиш ва яқин 10 йиллик режа тузишини сўраган. Буларнинг ҳаммаси "НАТО-2030" деб номланган эди.

Альянс муаммоларини ўрганиш билан ТИВ раҳбарлари шуғулланишди. Франция ва барча аъзолар ташкилотнинг “мияси ўлмаганини” лекин ислоҳотлар кераклигини тасдиқлашди.

“Ҳимоя иттифоқини янги халқаро вазиятга мослаштириш керак. Можароли ҳолатларда, бу ҳатто энг асосий принципларга зид бўлса ҳам,  НАТО тезкор ва бирлашган ҳолда ҳаракат қилиши керак”, - дейлиган якуний таҳлилий ҳужжатда.

Ҳисобот муаллифлари таклиф қилган асосий ўзгариш – НАТОдаги вето ҳуқуқини қайта кўриб чиқишдир. Айни дамда ташкилотнинг барча аъзолари ушбу ҳуқуққа эга. “Агар қарорларни ҳамма бир овоздан маъқуллаш талаби чекланса, альянс ичидаги танглик енгиллашади”, - деб хулоса қилишган докладчилар.

Барча вазирлар уларнинг фикрига қўшилишди, лекин  бундай ғояларни новаторлик деб аташди.

Яна “Москва қўли”

Лекин ташқи хавфлар борасида барча иштирокчилар якдиллик билдиришди: трансатлантика иттифоқига энг катта хавф бу - Россия ва Хитой томонидан.

“Москва ўз ядровий арсеналини янгиламоқда ва янги ракеталарни Шимолдан Суриягача ва  Ливиягача жойлаштирмоқда. Тоғли Қорабоғдаги можаро оқибатида ҳам ушбу ҳудудда Россия иштироки кучайди”, - дейди Столтенберг.

“Кремль собиқ Иттифоқ республикалари устидан гегемонияга эришмоқчи ва уларнинг суверенитетига путр етказмоқда. НАТО доимий агрессив бўлган Россия билан рақобат қилиш учун янги муҳитга мослашиши керак”, - дейилган бош котиб ҳисоботида.

“Россия хавфи”ни зарарсизлантириш бўйича ишлаб аллақачон бошлаб юборилган. Бунинг далили сифатида Столтенберг Грузия ва Украинани мисол қилиб келтирди. Ҳозир иккала давлат ҳам Альянснинг кенгайтирилган имкониятли аъзосига айланишган. Бу Ғарбнинг разведка маълумотлари ва илғор технологияларидан фойдаланиш имконини беради, лекин блокнинг тўлақонли аъзосига айланишга имкон бермайди.

Россияни ушлаб туриш мақсадида Альянс Қора денгизда иштирокини ҳам кенгайтирмоқчи. Бу “Россиянинг Қримда куч тўплашига жавоб бўлади”. Тафсилотлар ҳозирча очиқланмаган.

“НАТОнинг Қора денгиздаги ҳаракатлари ОБСЕ мазмунини ўлдирмоқда. Улар ягоналик ва бўлинмаслик принципларига менсимаслиқ қилишмоқда”, - деди Россия Федерация Кенгашининг халқаро ишлар бўйича қўмита раиси Константин Косачев.

Қора денгиздаги устувор вазифалар

“Ҳозир НАТОнинг асосий вазифаси – АҚШ президенти алмашишига тайёр бўлишдир. Блокда Байден ташкилот жипслашишига ёрдам беришига ва Трамп туфайли пайдо бўлган муаммолар йўқ бўлишига ишонишади. Лекин янги президент ҳам альян бюджетига барча аъзолар ЯИМининг 2% ини тўлаши керак, деб талаб қилишда давом этиши мумкин”, - дейди Россия халқаро ишлар кенгаши директори Андрей Кортунов.

Сиёсатчи хулосасига кўра, Байден келиши НАТО ва Россия муносабатларидаги тарангликни камайтирмайди, лекин Москва кўплаб халқро можароларга жалб қилинганини ҳисобга олган ҳолда, альянс ўзаро мулоқотни инкор қила олмайди, - ҳеч бўлмаса ҳарбийлар даражасида.

Россиянинг Кавказда таъсири ортиб бориши билан, НАТО Қора денгизга келгиси келиб қолган.

“Тоғли Қорабоғга Россия ҳарбийларининг кириши Ғарбнинг эътиборидан четда қолмади. Бу ҳудуд Қора денгиз яқинида жойлашган, НАТО уни ўз манфаатлари ҳудуди деб ҳисоблайди. У ера Москванинг кучайиши улар учун навбатдаги чақириқ. Шунинг учун ҳам улар Қора денгиз ҳудудига кўпроқ диққат қилишмоқда”, - дейди Кортунов.

Лекин ушбу денгиз ҳудудида Россия НАТОнинг ягона рақиби эмас. Бу ерда уларнинг кучайиши нафақат Москва балким Анқарага ҳам қарши қаратилган бўлиши мумкин. Туркия блок аъзоси бўлишига қарамасдан, кўплаб маслалар бўйича бошқача фикрга эга. Ражаб Тоййиб Эрдўғон Греция, Франция, Германия ва АҚШ билан ҳам қарама-қаршиликлари бор. Уларнинг яна бир мақсади – келажакда Россия ва Туркия яқинлашувини олдини олишдир”.

НАТОиннг Қора денгизга келишини Украина ҳам қўллаб-қувватламоқда. Бунда улар асосий сабаб қилиб - Россиянинг Қримда ҳарбий жиҳатдан кучайиши кўрсатилган.

“Ярим оролда ҳарбий объектлар қурилишини Киев трансатлантика учун навбатдаги хавф деб талқин қилмоқда. Украина – Қримда Россия жанговар тизимларининг жойлаштирилишини – катта эътибор талаб қиладиган муаммо деб кўрсатишда давом этади”, - дейди Кортунов.

Иллюзиялар билан хайрлашинг

НАТОнинг Қора денгиз ҳудудига бўлган эътиборини Тбилиси ҳам қўллаб қувватлайди, деб ҳисоблайди Грузия жамоат ишлари университети  профессори Торнике Шарашенидзе. Бунга сабаб - Жанубий Осетиядаги Россия ҳарбийларидир.

“Грузия НАТОга ўрта муддатда ҳам аъзо бўла олишига умид қилмайди. Лекин  блок билан ҳамкорликни кенгайтириш тарафдоридир”, дейди Шарашенидзе.

Тоғли Қорабоғдаги уруш Россиянинг Кавказдаги ролини кучайтирди. Арманистоннинг иттифоқчиси бор – бу Россия. Озарбайжонда – Туркия бор. Грузияда – эса ҳеч қандай иттифоқчи йўқ, демак у фақат НАТОдан умид қилиши мумкин.

Лекин на Грузия на Қора денгиз ҳудуди НАТО учун ҳозир усувор вазифа эмас. Энг асосий муаммо – Байден билан мулоқотни йўлга қўйиш. Келгуси йил бошида бўлиб ўтиши кутилаётган саммит – биринчи синов бўлади.

967
МДҲда COVID-19’га қарши Россия вакцинаси пайдо бўлиши мумкин

Қозоғистон "Спутник V" вакцинасини ишлаб чиқаришга ҳозирлик кўрмоқда

25
Қозоғистонда коронавирусга қарши препарат сифатида рўйхатдан ўтган биринчи вакцинани ишлаб чиқариш Россия президенти Владимир Путин билан бўлган келишувга мувофиқ йўлга қўйилади.

ТОШКЕНТ, 5 дек — Sputnik. Қозоғистонда 2020 йилнинг 22 декабридан Россиянинг "Спутник V" вакцинасини ишлаб чиқариш йўлга қўйилади, аҳолини ихтиёрий равишда оммавий вакцина билан эмлаш ишларини 2021 йилдан бошлаш кўзда тутилган. Бу ҳақда Қозоғистон президенти Касим Жомарт-Токаевнинг бош вазир Аскар Мамин билан бўлган учрашувидан сўнг маълум бўлган, деб хабар қилмоқда Sputnik Қозоғистон нашри.

"Давлат раҳбарига алоҳида блокда унинг Россия президенти Владимир Путин билан келишувига биноан шу йилнинг 22 декабрида Қозоғистонда Россиянинг "Спутник V" вактсинасини ишлаб чиқариш бошланиши ҳақида хабар берилди. Мамлакат аҳолисини оммавий равишда ихтиёрий эмлашни бошлаш ишлари 2021 йил бошидан режалаштирилган", - деб ёзади Акорда.

“Спутник V”: 50тадан ортиқ давлат вакцинани сотиб олиш учун буюртма берди >>>

Таъкидланишича, биринчи босқичда аҳолининг вирусни юқтириб олиш хатарига кўпроқ мойил бўлган қисми, хусусан, шифокорлар, педагоглар ва куч тузилмалари ходимлари қамраб олинади.

Сал олдинроқ Қозоғистон декабр ойида қозоқ вакцинасини ишлаб чиқаришни йўлга қўйиши маълум қилинган эди.

25
Мавзу:
COVID-19 умумжаҳон пандемияси