Члены движения Талибан (запрещено в РФ), Афганистан. Архивное фото

Нима сабабдан Россия АҚШни уруш ва шармандаликдан қутқармоқчи?

2131
(Янгиланган 22:36 18.02.2021)
Трамп маъмурияти 2021 йилнинг 1 майига қадар АҚШ ҳарбийлари Афғонистонни тарк этиши ҳақида шартнома имзолаган эди, лекин Байден бу шартномани бекор қилмоқчи. Демак, Афғонистон яна уруш хавфи остида.

НАТО мудофаа вазирлари икки кунлик видеоконференци ўтказишмоқда. Бу Жо Байден ҳукумат бошига келганидан сўнг ўтказилаётган биринчи биринчи саммит бўлди. Ушбу учрашув натижалари бутун дунё учун муҳим аҳамиятга эга бўлиши мумкин.

Бунга сабаб нафақат Россия ва Хитой яна бир бор энг асосий душман деб кўрсатилиши, балким яқин орада қонли урушга сабаб бўладиган яна бир қарорнинг эълон қилиниши бўлиши мумкин.

Табличка на столе представителей движения Талибан
© Sputnik / Владимир Астапкович

Ҳаммага маълумки, Дональд Трам президентлик даврида, АҚШнинг сўнгги бир неча президентлари орасида илк бор, АҚШ бирорта ҳам янги уруш бошламади ва мавжуд урушлардан чиқишга ва АҚШ аскарларини уйига қайтаришга ҳаракат қилди. Биринчи навбатда Афғонистондаги аскарларни. Толибон ва АҚШ орасида имзоланган шартномага мувофиқ Афғонистон ҳудудидаги барча АҚШ ҳарбийлари 2021 йилнинг 1 майига қадар тарк этиши керак эди. Трамп даврида уларнинг сони 2,5 минггача камайтирилди. Яъни Афғонистондан чет эл қўшинлари тўлиқ олиб чиқарилишига қадар атиги 2 ойдан сал кўпроқ вақт қолди. Лекин Афғонистонда америкаликлардан ташқари 7,5 минг НАТО аскарлари ҳам бор. Албатта уларни ҳам олиб чиқиш керак. Америкаликлар бўлмаса, уларнинг ўзлари ҳам қолишни истамайди. Лекин айнан ҳозир Афғонистондан қўшинларни олиб чиқиш ҳақидаги қарор бекор қилиниши мумкин. НАТО мудофаа вазирлари ҳозир айнан ушбу масалани муҳокама қилшмоқда.

АҚШ янги маъмурияти Афғонистондан чиқиб кетишни истамайди - қўшинларни чиқариш ҳақида қарор расман қабул қилинмаган бўлсада, Вашингтон толибон билан шартнома қайта кўриб чиқилишини эълон қилди. Баҳона - Толибон ўз зиммасига олган вазифаларни бажармоқдами йўқми - текшириш. Янги давлат котиби Энтони Блинкен ўтган йилдаёқ АҚШ Афғонистонда қолиши керак деган фикрларни билдирган эди. Демак бу борада масала аллақачон ҳал бўлган. НАТО бош котиби Йенс Столтенберг ҳам яқинда Афғонистон бўйича қарор қабул қилиш "осон бўлмаслигини" маълум қилган эди:

"Биз қолиб, ҳарбий иштирок этишни давом эттиришимиз мумкин, ёки Афғонистонни тарк этишимиз мумкин ва шунда у ер яна террорчилар маконига айланади. Танлов оддий эмас. <...> Толибон берган ваъдасининг устидан чиқиши керак: зўравонликни камайтириб террорчи гуруҳлар билан алоқаларни бас қилиши керак. Бунинг ўрнига эса биз толибон томонидан шифокор, судья ва журналистларга қаршиқаратилган ўта кучли зўравонликни кўрмоқдамиз", -деган эди шимолий альянс бош котиби.

Лекин, аслида у бироз нотўғри гапирмоқда: толибон НАТО аскарларига тегмаслик мажбуриятини олган эди, лекин Афғонистоннинг ички можароларига келсак - уларни ҳеч ким тўхтата олмайди, ва уларнинг асосий сабаби - Америка томонидан Афғонистон оккупациясининг давом этаётганидир. Агар ҳозир Вашингтон қўшинларни олиб чиқишдан воз кечса - Афғонистонда кенг кўламли уруш бошланади. Ҳозир толибон мамлакатнинг 4/3 қисмини назорат қилмоқда. Агар Америка қўшинларни олиб чиқиш ваъдасини бажармаса, улар НАТО қуроли ёрдамида ҳукумат бошида ўтирган Афғонистон ҳукуматига ва америкалик оккупантларга қарши жанговар ҳаракатларни бошлайди - наҳотки Байденга шу керак бўлса?

Американинг муаммоси шунда-ки, улар ўзларига содиқ режимни сақлаб қолган ҳолда Афғонистондан чиқиб кета олишмайди - бунинг мутлақ иложи йўқ. 20 йиллик оккупация - АҚШга афғон ҳамжамиятининг барча қатлами нафратидан бўлак ҳеч нарса олиб келмади. Улар қўшинлар чиқиши билан ҳаммаси тугашини яхши билишади.

Америка кетганидан сўнг урушдан сақлаб қолишнинг ягона йўли - бу коалицион ҳукумат ташкил қилиш эди. Америка ва толибон орасидаги музокараларда айнан ана шулар ҳақида сўз юритилган эди. Лекин расмий Қобул толибон билан шартнома тузишдан қўрқади - айнан шу сабабли бутун ўтган йил давомида улар Афғонистон ичида реал реформалар бошланишига тўсқинлик қилиб келишди. Балким улар Вашингтонда маъмурият ўзгаришини кутишганди? - Ҳа, албатта. Лекин Байден Афғонистонда янги уруш бошлашга тайёрми, у ерга яна минглаб АҚШ ва НАТО аскарларини юборишга розими?

Лекин, охир-оқибат, бир икки ёки уч йилдан сўнг улар барибир Афғонистондан кетишга мажбур бўлади-ку? Фақат у вақтда, АҚШ қўшинларини олиб чиқиш учун, вазият анча ноқулай бўлиши мумкин.

Энг бошида АҚШнинг Афғонистонда ўрнашиб олишига асосий сабаб - бутун Марказий Осиёга ва унга туташ Россия ва Хитойга таъсир ўтказиш имконини берадиган қулай плацдармга эга бўлиш эди. Лекин ўтган 20 йил давомида Афғонистонда америкаликлар учун ҳеч қандай ишончли таянч нуқтаси пайдо бўлмади. Толиблар ҳам ҳеч қаерга йўқолгани йўқ ва улар мамлакатнинг катта қисмини ҳамон назорат остида ушлаб турибди.

НАТОчиларнинг бутун дунёни назорат қилиш режаси Трамп учун ҳеч қандай аҳамиятга эга эмасди. Шу сабабли у қўшинларни Афғонистондан олиб чиқиб, у ерни унутишга рози эди. Байден эса - Америка дунёвий гегемон бўлиб қолишига ҳалигача ишонади, ваҳоланки ҳозир бунинг учун ҳеч қандай шароит ва имконият йўқ. Буни бир қатор вашингтонлик амалдорлар ҳам яхши тушунади. Шу сабабли улар 1 майда қўшинларни чиқармаса ҳам, лекин кейинроқ чиқариш эҳтимоли жуда катта.

Ҳозир АҚШ Афғонистонда икки йўлнинг бошида турибди.

Биринчиси - толибон яна жанговар ҳаракатларни бошлайди. АҚШ қўшин сонини кўпайтиради, афғон армиясини тиклашга ҳаракат қилади, лекин буларнинг ҳаммаси, одатдагидек, ҳеч нарсага олиб келмайди. Шундан сўнг америкаликлар толибон билан яна музокараларни бошлайди ва қўшинларни олиб чиқишнинг янги муддати ҳақида келишиб олади. Музокаралар муваффақиятсизликка эришган тақдирда толибон Қобулни эгаллаб олади. Ана шунда америкаликлар Афғонистонни тезкорлик билан ва шармандаларча тарк этишга мажбур бўлади.

Иккинчи йўл - бунинг учун АҚШга Россия керак бўлади. Бунда АҚШ толибондан қўшинларни олиб чиқишни бироз кечиктиришга келишади. Лекин бунинг учун Афғонистон ичида ҳақиқий музокараларни бошлашга тўғри келади. Бу ишни амалга ошириш учун расмий Қобулга кучли босим ўтказилиши керак. Бунга нафақат АҚШ, балким Россия ва Хитой ҳам қўшилиши керак. Толибонни ишонтириш учун бир неча кучли давлатларнинг кафолати керак бўлад. Қобул ҳукуматига Америкадан сўнг қоладига Афғонистон ҳукуматига кучлар баланси қандай бўлиши кераклини жуда яхши уқтириш керак бўлади.

Россия америкаликарни айнан шу йўлга бошлашга ҳаракат қилмоқда. Маълумки феврал охирига қадар Москвада Афғонистонда тинчлик ўрнатиш бўйича "кенгайтирилган учлик" форматида учрашув бўлб ўтиши керак. Унда Россия, Хитой ва АҚШ ҳамда Афғонистонга энг катта таъсир ўтказиши мумкин бўлган икки қўшниси - Покистон ва Эрон иштирок этиши керак. Лекин бу учрашувда эронликлар иштироки даргумон, чунки улар америкаликлар билан бир стол ортида ўтиришни истамайди. Байден маъмурияти учршува аллақачон тайёр бўлган - бу ҳақида чоршанба куни Россия президентининг Афғонистон бўйича махсус вакили Замир Кабулов хабар қилган эди. Кабулов ушбу маълумотни Американинг Афғонистон бўйича махсус вакили, (ўтган йил толибон билан шартнома имзолашда иштирок этган) Халилзаддан билиб олган.

Замир Кабуловнинг баёноти айнан Совет Иттифони қўшинларининг Афғонистондан олиб чиқилишининг 32 йиллиги кунида эълон қилинган эди. Совет қўшинлари Афғонистонда 9 йил бўлган бўлса, АҚШ - мана 19 йилдан бери ўша ерда. Афғонистондан тинчгина чиқиш учун уларга Россия ёрдами керак. Лекин Афғонистонда қолиш учун уларга ҳеч нарса керак эмас - фақат ўзининг ўза кучли ва ҳамма иш қўлидан келишига ишонса бас. Бунга эса - на афғон халқи, на Россия ва на дунёнинг қолган қисми ишонмайди. Умуман олганда, "Вашингтон ботқоғидан" ташқарида бўлган америкаликларнинг ўзи ҳам ишонмайди.

2131
Flagi USA i UE w Brukseli

Европага Россияни тўхтатиб туриш мажбуриятидан халос бўлишига имкон беришмаяпти

936
(Янгиланган 18:59 25.02.2021)
ЕИ яна Россияга қарши янги санкциялар қўлламоқда. АҚШда эса нафақат Навальний, Америка идора ва компанияларига қарши уюштирилган хакерлик ҳужуми учун “санкция ва бошқа чоралар” тўпламини тайёрлаш якунланмоқда.

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Ғарб Россияга қарши янги санкциялар тўпламини қўлламоқда: душанба куни Европа Иттифоқи “Навальнийнинг таъқиб қилинишига маъсул” қатор россиялик амалдорларга қарши алоҳида санкция киритишни келишиб олди (аниқ рўйхат бир неча кундан кейин эълон қилинади), АҚШда эса нафақат Навальний, балки Россияни айблашаётган Америка идора ва компанияларига қарши уюштирилган хакерлик ҳужуми (SolarWinds) учун “санкция ва бошқа чоралар” тўпламини тайёрлаш якунланмоқда.

Бу олдиндан тахмин қилинган эди. Россияга қарши санкциялар (алоҳида эмас, балки кенг кўламли АҚш санкциялари) мана етти йилдирки давом этиб келмоқда. Одатланиб қолса бўлардими? Албатта – бироқ Ғарб “ҳамкорларимиз” ўз хатти-ҳаракатларини асослайдиган важлар ҳамиша қизиқ. Айнан важлар, аргументлар. Сабаблар мутлақо тушунарли. Владимир Путин ФХХ ҳайъати йиғилишида чиқиш қилаётиб, улар ҳақида ҳам эслатиб ўтди.

“Биз Россия тўхтатиб туриш деб аталувчи сиёсатга дуч келмоқдамиз. Гап бу ерда халқаро муносабатлар учун табиий рақобат эмас, балки ривожланишимизни барбод қилиш, уни тўхтатиб қўйиш, ташқи периметр бўйича муаммо яратиш, ички беқарорликни келтириб чиқариш, Россия жамиятини бирлаштирув турувчи қадриятларга путур етказиш, натижада Россия заифлаштириш ва уни ташқи назорат остига қўйишга қаратилган изчил ва ўта тажовузкорлик ҳақида бормоқда. Биз буни кўриб ва билиб турибмизки, бу айрим постсовет мамлакатларида ҳам рўй бермоқда”.

Бу мақсадлар сирли эмас. Путин таъкидлаганидек, “Очиқ стратегик ҳужжатлар ва қатор мамлакат давлат арбобларининг ўта ошкора баёнотлари билан танишиб чиқиш кифоя”. “Россия, қатор бошқа мустақил, суверен марказларга бўлган нодўстона муносабатларини ҳатто яширишмаяпти”.

Ушлаб туришнинг барча усуллари ҳам яхши таниш. Путин уларни шунчаки бирма-бир санаб ўтди: “Бизни иқтисодий ва бошқа санкциялар билан кишанлашга, нафақат биз, балки ҳамкорларимиз манфаатдор бўлган йирик халқаро лойиҳаларни блоклашга, тўғридан-тўғри жамоат ва сиёсий ҳаётга, мамлакатимиз демократик жараёнларига аралашишга уринишмоқда. Ва албатта, махсус хизмат арсеналлари воситаларидан фаол фойдаланишмоқда”.

Буларнинг барчаси мамлакатимиз тарихида биринчи марта бўлаётгани йўқ: турли даврларда бизга қарши барча тилга олинган усуллардан фойдаланишган, шундай экан биз унга қарши туришга ва жавоб қайтаришни ўргандик. Айнан шунинг учун Путин дедики, “Россияга нисбатан бунга ўхшаш ҳаракатлар истиқболсиз” – бизни ҳеч қандай босим билан ён беришга мажбурлаш, ичкаридан барбод қилиш қўлдан келмайди. Шу билан бирга Россия ўзининг ҳимояланаётган, ўз суверенитети ва манфаатларини ҳимоя қилаётган роли ҳақида маълум қилади.

Қолаверса, биз ҳар вақт ҳамма билан муносабатларни ривожлантиришга, ўзаро ишонч ва ҳурмат асосида очиқ мулоқотга тайёрлигимизни таъкидлаб келамиз. Бу гал ҳам Путин буни эслатиб ўтди? Бироқ бунга жавобан нимани кўрамиз?

Россия Европа Иттифоқи билан ҳамкорликдан манфаатдор эмас, Россия ҳукумати мамлакатни авторитаризм йўлидан олиб бормоқда – ЕИ ташқи ишлар вазири янги санкциялар тўғрисидаги қарор қабул қилинган учрашувда шундай қарорга келишди. Европа демократияси раҳбари Жозеп Боррел эса Россия “ўзини душмандек тутишга аҳд қилган қўшни” дея атади ва таъкидлади: “Биз қарама-қарши тарзда ҳаракат қилишга қарор қилган қўшнилар билан доимий қарама-қаршиликга чап бериш учун моделни белгилаб олишимиз шарт”.

Яъни Европа, хусусан, Ғарб ҳам ишни умуман мана бундай тасаввур қилади: Россия қарама-қаршилик излаяпти ва муносабатларни ривожлантиришни истамайди. Қолаверса, Россия, маълум бўлишича, ҳамиша Европа ишларига аралашади ва ЕИ босим ўтказади. Шу боис энди Евроиттифоқ Москва билан муносабатларни уч тамойилдан келиб чиқиб йўлга қўяди.

Боррел уларни мана бундай таърифлади: Москва томонидан халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари бузилган тақдирда қаршилик кўрсатиш, агар Россия ЕИга босимни кучайтирадиган бўлса, уни ушлаб туриш билан шуғулланиш, Евроиттифоқ манфаатдор бўлган йўналишлар бўйича Россия билан ҳамкорлик қилиш.

Қаршилик кўрсатиш, ушлаб туриш, ЕИга фойда бор жойда ҳамкорлик қилиш – Европа дипломатиясининг жанговар тўплами. Лекин гап нима ҳақида кетяпти?

“Халқаро ҳуқуқ ва инсон ҳуқуқлари бузилиши” остида деярли барча нарса – Қрим ва Навальнийдан тортиб ҳар қандай бошқа мавзугача, устига устак ҳам ички Россия, ҳам халқаро, назарда тутилмоқда. Россияда гей-никоҳлар бўлмагани учун санкциялар – яъни инсон ҳуқуқларининг бузилиши? Марҳамат. Абхазияни Грузияга “қайтаришдан” бош тортганлик учун санкция? Шубҳасиз. Европада навбатдаги эмигрант ёки россиялик қочоқ ўлдирилганини учун санкиция, ва умуман бирор бир кишини – ҳар вақтда. Немис бундестагининг компьютер тизимини бузишдими? Албатта, Россияни жазолаш керак.

Худди шундай ҳар нарсани ЕИга бўлган босим деб аташ мумкин. Айирмачилар Каталониянинг ажралишини ёқлаб овоз беряптими? Рус изини қидирамиз. Москвага “Германия учун муқобил” парламент фаркция вакиллари келяптими? Руслар Меркелга чоҳ қазишяпти. Москва Польша ва Чехиядаги совет жангчилари ҳайкалларининг бузиб ташланишига норозилик билдиряптими? Бахтиқаро ва эрксевар шарқий европаликларга тазйиқ ўтказишади. Газ қувури қуришяптими? Европани иккига ажратишмоқчи. Қуришдан бўйин товлашяптими? Европани музлатиб қўйишмоқчи. Бемаънилик? Йўқ, янглиш билдирилган муносабат.

Яъни ЕИ Россия билан муносабатларни бир томонлама тартибга солувчи, жазолайдиган ёки ўз хоҳишига кўра шафқат қиладиган ҳуқуққа эга бўлмоқчи. Россия эса буни бор нарса деб қабул қилиши ва жаҳли чиқмаслиги керак. Бундан ташқари, олийжаноб европаликларга фойда келтирадиган соҳалардаги ҳамкорликка чақиришса, лаббай деб туриши керак.

Бироқ воқеликда буларнинг бари аксинча: ўзини душмандек тутаётган қўшни бу ЕИ. Россияга босим ўтказади, шарт қўяди, панд-насиҳат қилади, лой чаплайди, ички ишларига аралашади ва буни ўз ўзидан табиий ҳолат деб ҳисоблайди. Украинани Россиядан (атлантик ташаббусга кўра бўлса ҳам) узиб олишга уринаётган, Шарқ ва Ғарбнинг тарихий чегараларини ўзгартиришга, ўз ҳудудини рус тамаддуни ҳисобига кенгайтиришга уринаётган аслида ЕИ ўзидир. Ва у Россия бунга жимгина кўнишини хоҳлаяптими?

Бунга ўхшаш сурбетлик чорак аср, ҳатто 15 йил аввал, Россия ўз ҳаётини қутқариш учун курашаётган ва барча рус дунёси билан шуғуллана олмаётган, европаликлардан ўзини одобли тутишни талаб қила олмаган пайтда тушинтириш мумкин эди, лекин ҳозир Россиядан бепарво ўқувчи итоаткорлигини кутиш кулгули.

Россия ҳар қандай ҳолатда ўзига мос шарт-шароитларда Европа билан муносабатларини қайта қуради – ЕИ буни қанчалик барвақт англаса, бу жараён шунчалик осон ва тез бўлади. Европанинг бунга ҳеч қандай муқобили барибир йўқ: у ўзига на Россиядан узоқлашиш, на қўшнидан душманга айланишни эп кўради. Аниқроғи, эп кўра олдию – лекин фақат охирги марта ўзи учун.

936
Теглар:
санкциялар, Ғарб, Россия, Европа

Кўринмас ҳимоячилар - Россия яширин ракета ташувчилар қурмоқда

738
(Янгиланган 14:36 25.02.2021)
Энг сўнгги синовларда маълум бўлишича 677-лойиҳа сув ости кемалари яширинлик даражаси олдинги дизел-электрик сув ости кемаларидан ҳам юқорироқ.

ТОШКЕНТ, 25 фев — Sputnik. Келажак қуроллари, шовқинсиз ва яширин – 2022 йилда Россия денгиз флоти 677 “Лада” лойиҳасига мансуб биринчи дизель-электрик сув ости кемаларини олади. Уларни ишлаб чиқариш учун 20 йилдан ортиқ вақт керак бўлди. Ушбу субмарина юқори аниқликда зарба берувчи қурол ташиши мумкин, унинг йўналишини аниқлш эса – жуда мураккаб.

"Қийин фарзанд"

"Кронштадт" ва "Великие Луки" сув ости кемалари денгизчиларга 2021 йилда етказиб берилиши керак эди. Лекин "Адмиралтейские верфи" корхонаси бош директори Александр Бузаков айтишига қараганда, контрагентлар туфайли топшириш санаси орқага сурилган.

Сентябр ойида Бирлашган кема қурувчи коропорация раҳбари Алексей Рахманов, етказиб берувчи корхоналардан бири кечикаётгани туфайли иккита серияли кемабуюртмачига бироз кечикиб топширилишини хабар қилган эди.

Умуман, кемасозлик соҳасида кечикиш одатий ҳолга айланиб қолган десак муболаға бўлмайди. Масалан, "Санкт-Петербург" бош кемасини қуриш 1990 йилларда бошланган эди ва 2004 йилда битказилиши керак эди. Лекин Шимолий флот уни фақат 2010 йилда олди.

“Лада” сув ости кемалари анчагина эскириб қолган 877 лойиҳага мансуб "Палтус" сув ости кемалари ўрнига келиши керак эди. Янги кемалар кичикроқ ва гидролокаторлар учун кам сезиларли. Россия кемасозлиги учун янги бўлган, бир корпусли схема ҳам сув ости кемасининг акустик яширинлигини таъминлайди.

Ундан ташқари янги кемалар ҳаво керак бўлмайдиган (анаэроб) турдаги двигатель билан жиҳозланади.

Кема қуриб битказиў муддати кечиктирилишига ҳам ана шундай янги ечимлар кўплиги сабаб бўлган бўлса ажаб эмас. Масалан бош кема қуриш ва синаш вақтида ҳам гидроакустик мажмуа билан жиддий муаммолар содир бўлган эди. Электр двигателининг қуввати кам бўлгани туфайли сув остида керакли тезликка эриша олмас эди.

ҲДФ янги дизел электрик сув ости кемларига муҳтож бўлгани туфайли, улар “Лада” ўрнига 6та вақт билан текширилган 636 лойиҳага мансуб "Варшавянка" сув ости кемаларига буюртма берган эди.

Хавфли “кичкинтойлар”

Мутахассислар фикрига кўра “Лада” – бу энг замонавий ва келажаги порлоқатомсиз субмариналардир.

Кичик ўлчамга эга бўлишига қарамасдан, ушбу кемалар ўзларнинг универсаллиги ва куп функциялиги билан ажралиб туради. Сув ости ва сув усти кемаларига қарши курашиши, денгиз қирғоғидаги объектларга зарба бериши, миналар ўрнатиши ва қирғоқларни десантдан ҳимоя қилиши, бўлинмалар ёки махсус юкларни ташиш мумкин.

Лекин уларнинг асосий ютуғи – юқори автоматлашгани ва кам шовқин чиқариши. Шунингдек уларнинг мобиллиги ва юқори манёврлилиги диверсион ва разведка операцияларида қўл келиши мумкин. Кеча кучли гидроаккумулятор ва 3та антенналар билан жиҳозланган. Бири – олдида, иккитаси – ён томонида.   

Сув сиғими 1,8 минг тонна булган кеманинг тезлиги соатига 20 узелга етади. Ҳаракатланиш тезлиги 350 метргача, экипаж сони – 30 кишигача етади.

“Лада” ўз бортида 533 миллиметрли 18та торпедо ва 20та мина олиб юриши мумкин. Албатта унинг бортида тез ҳаракатланувчи (300км/с) “Шквал” торпедо-ракеталари ва “Калибр” ракетларига эга.

Дастлабки икки субмарина оддий энергетик қурилма билан жиҳозланади, чунки анаэроб қурилмалар ҳали яратилгани йўқ. Лекин лойиҳанинг қолган кемалари ана шундай қурилма билан жиҳозланади.

Кўринмас қўриқчилар

"Лада" — сув ости кемаларининг мутлақ янги класси бўлиб, у олдинги сув ости кемалари асосида қурилган, лекин сўнгги 15-20 йил ичида ушбу кемаларда 150 дан ортиқ тажриба-конструкторлик ишлари ўзлаштириб олинган.

“Олдин ҳеч қандай лойиҳада бундай бўлмаган. Бошқача қилиб айтганда бу катта сув ости лабораториясидир”, - дейди флотни қўллаб-қувватлаш Жамоат ҳаракати раиси, биринчи ранг капитани Михаил Ненашев.

Эксперт хулосасига кўра, “Лада” - турли тактик ва стратегик вазифаларни бажариши мумкин. Хусусан, унинг бортига олдинги кемаларга қараганда кўпроқ торпедолар ёки ракета мажмуалари жойлаштирилиши мумкин.

 Дизель-электрик сув ости кемалари шовқини денгиз шовқини билан тенг деса ҳам бўлади. Янги гидроакустика жуда узоқ масофадаги шовқинларни тинглаши мумкин.

“Бу жуда муҳим, чунки “Лада” кемалари Арктикада навбатчилик қилади. Унинг яна бир устуворлиги – кичик ҳажми, демак кема ҳам чуқур ҳам саёз сувларда ҳам ҳаракатланиши мумкин. Рақибнинг атом сув ости кемалари ҳамма жойда ҳам ҳаракатлана олмайди, лекин “Лада” – жуда самарали ҳимоя қурили бўлиши мумкин”, - дейди Ненашев.  

Россиянинг дизел сув ости кемалари ўз тоифасида дунёда энг яхши деб тан олинган. 636.3 лойиҳасига мансуб 6та дизел-электрик кемалар яқинда Қора денгиз флотида хизмат қилмоқда. Яна олтита кема яқинда Тинч океани флотига етказиб берилади. Яширинлиги ва шовқинсизлиги учун ушбу сув ости кемаларини НАТОда – “қора туйнуклар” деб ном беришган.

Лекин янги “Лада” кемалари янада тинчроқ. "Санкт-Петербурга" кемаси синовида маълум бўлишича 677-лойиҳа кемалари яширинлиги олдинги серия дизел-электрик кемаларидан ҳам юқорироқ.

738

Феврал - энг ёрқин суратлар

0
(Янгиланган 14:27 01.03.2021)
Sputnik халқаро ахборот агентлиги томонидан февраль ойи давомида тасвирга олинган энг қизиқарли суратларни эътиборингизга ҳавола этамиз.

Барча суратлар - Sputnik жамланмасида.

0
  • © Sputnik / Ekaterina Chesnokova

    Хонанда Дэя Москванинг Vegas City Hall да бўлиб ўтган "ЖАРА KIDS FEST" биринчи халқаро мусиқа фестивалида иштирок этмоқда.

  • © Sputnik / Sergey Pyatakov

    Москва, февраль ойида ёққан қор.

  • © Sputnik / Jordi Boychareu

    Испанияда норозилик намойиши.

  • © Sputnik / Alexei Danichev

    Санкт-Петербург, музлаб қолган Фонтанка дарёси

  • © Sputnik / Stringer

    Киевда "Наш" телеканалини ёпилиши талаб қилаётган миллатчи намоийшчилар

  • © Sputnik / Vladimir Astapkovich

    Фатима Дудиева ва Татьяна Алексеева - "Бокс оқшоми"да

  • © Sputnik / Vladimir Vyatkin

    Олтой ўлкасидаги табиат комплекси ҳудудида жойлашган кўлда оққушлар.

  • © Sputnik / Alexei Druzhinin

    РФ президенти Владимир Путин ва Беларусь президенти Александр Лукашенко.

  • © Sputnik / Miguel Candela

    Гонконг, Севишганлар кунида Виктория дарёси олдида суратга тушган қиз

  • © Sputnik / Ilya Naymushin

    Красноярск ўлкасидаги Бородино кўмир кони

  • © Sputnik / Jordy Boixareu

    Барселона, кўчаларидан бирида рэпер Пабло Аселни қўллаб-қувватлаш учун норозилик намойишида скутерлар ёнмоқда.

  • © Sputnik / Asatur Yesayants

    Ереван, Арманистон мухолифат фаоллари намойиши.

  • © Sputnik / Evgeny Biyatov

    Москвада кучли қор ёғиши.

  • © Sputnik / Varvara Gert'e

    Мактаб ўқувчиси Андрей Маслов томонидан Рубик кубикларидан космонавт Юрий Гагарин тасвири

  • © Sputnik / Alexey Kudenko

    КХЛ "Динамо" (Москва) – "Йокерит" ўйинида жамоаларни қўллаб-қувватлаш гуруҳи аъзолари.

  • © Sputnik / Maksim Blinov

    "Москва-Сити" халқаро бизнес маркази кўриниши.

  • © Sputnik / Maksim Bogodvid

    Татаристонда улкан блинни пишириш жараёни.

  • © Sputnik / Kirill Braga

    Волгоград вилоятидаги Жанубий ҳарбий округнинг "Прудбой" полигонида ҳарбий разведка зобитлари томонидан кўргазмали чиқиши.

  • © Sputnik / Ilya Naymushin

    Красноярск сув омборидаги "Адмирал" яхт-клубида қуёш ботиши

  • © Sputnik / Alexandr Kryazhev

    "Сибир кучи - 2021" пойгада иштирок этган кучук

  • © Sputnik / Maksim Bogodviv

    "SUNNYФЕСТ" фестивали иштирокчилари

  • © Sputnik / Grigory Sysoev

    Дина Аверина Гран-при Москва 2021 финалида чиқиши.

  • © Sputnik / Sergey Pyatakov

    Москвадаги Третяков галереясида "Константин Кузнецов. Париж. Бретан. Нормандия" кўргазмаси

  • © Sputnik / Viktor Drachev

    Беларусь, Молотковичи қишлоғидаги қоракузанлар фермаси

  • © Sputnik / Alexandr Kryazhev

    А.Ф.Муров номидаги Новосибирск мусиқа коллежида

  • © Sputnik / Maksim Blinov

    Москва Митино тумани. ой кўриниши

  • © Sputnik / Magda Gibelli

    Венесуэла, Каракас шаҳридаги касалхонада тиббиёт ходими Sputnik V вакцинаси билан эмланмоқда

  • © Sputnik / Ilya Naymushin

    Маҳаллий аҳоли Красноярск сув омборининг музида "музли мушак" уюштирмоқда

  • © Sputnik / Alexandr Kryazhev

    "Сибир кучи - 2021" пойгада иштирок этган кучук

  • © Sputnik / Alexander Vilf

    Ватан ҳимоячиси куни муносабати билан мушакбозлик, Москва.

  • © Sputnik / Zhanna Manukyan

    Тибетда миллий кийимдаги қизлар

  • © Sputnik / Alexey Filippov

    Мона Брорссон аёллар ўртасида биатлон бўйича мусобақада

  • © Sputnik / Michael Alaeddin

    Танзания, Дар-эс-Салам шаҳрида эркак велосипедда ҳаракатланмоқда.

  • © Sputnik / Maksim Bogodvid

    Балиқ кишки акцияси иштирокчилари томонидан музлаган дарёда очилган тешикларда қамиш. Татаристон.

Теглар:
ижтимоий тармоқ, интернет, қизиқарли суратлар, ҳафта суратлари